Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 38

लोकद्वयेऽपि यत्सौख्यं तद्धर्मात्प्रोच्यते यतः । धर्ममेकमतः कुर्यात्सर्वकार्यार्थसिद्धये

lokadvaye'pi yatsaukhyaṃ taddharmātprocyate yataḥ | dharmamekamataḥ kuryātsarvakāryārthasiddhaye

দুয়োটা লোকত যি সুখ আছে, সেয়া ধৰ্মৰ পৰাই উৎপন্ন বুলি কোৱা হয়। সেয়ে সকলো কাৰ্য আৰু লক্ষ্য সিদ্ধিৰ বাবে কেৱল ধৰ্মৰ আচৰণ কৰা উচিত।

लोकद्वयेin the two worlds
लोकद्वये:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootलोक + द्वय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; ‘लोकयोः द्वयोः’ इति षष्ठी-तत्पुरुषसमासः (locative singular)
अपिalso/even
अपि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (particle), समुच्चय/अपि-अर्थे ‘also/even’
यत्which
यत्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; सम्बन्धसूचकं सर्वनाम (relative pronoun)
सौख्यम्happiness
सौख्यम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसौख्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
तत्that
तत्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; निर्देशार्थकं सर्वनाम (demonstrative)
धर्मात्from dharma
धर्मात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootधर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन; अपादान (ablative)
प्रोच्यतेis said/declared
प्रोच्यते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + वच् (धातु)
Formलट् (Present/वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन; कर्मणि प्रयोग (passive)
यतःbecause
यतः:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeIndeclinable
Rootयतस् (अव्यय)
Formअव्यय, हेत्वर्थक (causal adverb) ‘because/for’
धर्मम्dharma
धर्मम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootधर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
एकम्one/single
एकम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; ‘धर्मम्’ इति विशेषण
अतःtherefore
अतः:
Sambandha (Logical connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअतस् (अव्यय)
Formअव्यय, तस्मात्-अर्थे (consequential adverb) ‘therefore’
कुर्यात्should do/practice
कुर्यात्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative/विधिलिङ्), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
सर्वकार्यार्थसिद्धयेfor the accomplishment of all aims and tasks
सर्वकार्यार्थसिद्धये:
Sampradana (Purpose/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootसर्व + कार्य + अर्थ + सिद्धि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, चतुर्थी (4th/चतुर्थी), एकवचन; ‘सर्वेषां कार्याणाम् अर्थस्य सिद्धिः’ इति बहुपद-तत्पुरुषसमासः (dative of purpose)

Lomaharṣaṇa (Sūta), by section-context (Māheśvarakhaṇḍa discourse)

Listener: Brāhmaṇa (vipra) addressed by Kamaṭha

Scene: A youthful sage-like child instructs a brāhmaṇa assembly on dharma as the root of happiness in this world and the next; calm, didactic atmosphere.

FAQs

Dharma is presented as the single foundation for well-being in both worldly life and the afterlife, and as the means to fulfill legitimate aims.

No tīrtha is mentioned; the verse offers a universal principle of purāṇic dharma.

No specific ritual is prescribed; it broadly enjoins steadfast practice of dharma.