Adhyaya 4

Verse 1

नारद उवाच । ततस्त्वहं चिंतयामि कथं स्थानमिदं भवेत् । ममायत्तं यतो राज्ञां भूमिरेषा सदा वशे

নাৰদে ক’লে: তেতিয়া মই মনতে ভাবিলোঁ—এই স্থান কেনেকৈ পবিত্ৰ প্ৰতিষ্ঠান হ’ব? কিয়নো এই ভূমি মোৰ অধীন, আৰু ৰজাসকল সদায় মোৰ প্ৰভাৱত সংযত থাকে।

Verse 2

यत्त्वहं धर्मवर्णाणं गत्वा याचे ह मेदिनीम् । अर्पयत्येव स च मे याचितो न पुनः परः

যদি মই সেই ধৰ্মিষ্ঠ অধিপতিক গৈ ভূমিখন প্ৰাৰ্থনা কৰোঁ, তেন্তে অনুৰোধ কৰা মাত্রেই তেওঁ নিশ্চয় মোক দান কৰিব; তাৰ পিছত তেওঁ অস্বীকাৰ নকৰে।

Verse 3

तथा हि मुनिभिः प्रोक्तं द्रव्यं त्रिविधमुत्तमम् । शुक्लं मध्यं च शबलमधमं गृष्णमुच्यते

কাৰণ মুনিসকলে এইদৰে কৈছে: ধন বা দান উত্তম তিন প্ৰকাৰ—শুক্ল (পবিত্ৰ), মধ্যম, আৰু শবল (মিশ্ৰ); কিন্তু অধমক ‘কৃষ্ণ’ (কলুষিত) বুলি কোৱা হয়।

Verse 4

श्रुतेः संपादनाच्छिष्यात्प्राप्तं शुक्लं च क्न्ययया । तथा कुसीदवाणिज्यकृषियाचितमेव च

শ্ৰুতি সংৰক্ষণ আৰু প্ৰচাৰৰ দ্বাৰা লাভ কৰা ধন, শিষ্যৰ পৰা প্ৰাপ্ত, আৰু কন্যাৰ দ্বাৰা (বিধিসন্মত দান/দেহেজ ৰূপে) পোৱা ধন ‘শুক্ল’ (পবিত্ৰ) বুলিয়া কোৱা হয়। তদুপৰি সুদ, বাণিজ্য, কৃষি, আৰু ভিক্ষা কৰি পোৱা উপাৰ্জনো ইয়াত শুক্ল বুলি গণ্য।

Verse 5

शबलं प्रोच्यते सद्भिर्द्यूतचौर्येण साहसैः । व्याजेनोपार्जितं यच्च तत्कृष्णं समुदाहृतम्

সদ্ভক্তসকলে জুৱা, চৌৰ্য, আৰু দুঃসাহসিক/হিংসাত্মক কৰ্মেৰে লাভ কৰা ধনক ‘শবল’ (মিশ্ৰ) বুলি কয়। কিন্তু ছল-চাতুৰী আৰু ভুৱা অজুহাতেৰে উপাৰ্জিত ধন ‘কৃষ্ণ’ (কলুষিত) বুলি ঘোষণা কৰা হৈছে।

Verse 6

शुक्लवित्तेन यो धर्मं प्रकुर्याच्छ्रद्धयान्वितः । तीर्थं पात्रं समासाद्य देवत्वे तत्समश्नुते

যি জনে শুদ্ধ ধনেৰে, শ্ৰদ্ধা-সহ ধৰ্ম আচৰে, তীৰ্থত উপযুক্ত পাত্ৰক দান কৰে—সেই দানফলত দেৱত্ব লাভ কৰে।

Verse 7

राजसेन च भावेन वित्तेन शबलेन च । प्रदद्याद्दानमर्थिभ्यो मानुष्यत्वे तदश्नुते

কিন্তু যি জনে ৰাজস ভাব লৈ, মিশ্ৰ (দূষিত) ধনেৰে অৰ্থীসকলক দান কৰে—সেই দানফলত পুনৰ পুনৰ মানৱত্ব লাভ কৰে।

Verse 8

तमोवृतस्तु यो दद्यात्कृष्णवित्तेन मानवः । तिर्यक्त्वे तत्फलं प्रेत्य समश्राति नराधमः

যি মানুহ তমসত আৱৃত হৈ ‘কৃষ্ণ’ (অশুদ্ধ) ধনেৰে দান কৰে—সেই অধম ব্যক্তি মৃত্যুৰ পাছত তাৰ ফল তিৰ্যক-যোনি, অৰ্থাৎ পশু-জন্ম ৰূপে ভোগ কৰে।

Verse 9

तत्तु याचितद्रव्यं मे राजसं हि स्फुटं भवेत् । अथ ब्राह्मणभावेन नृपं याचे प्रतिग्रहम्

কিন্তু যাচি পোৱা ধন মোৰ বাবে স্পষ্টকৈ ৰাজস স্বভাৱৰ। আৰু যদি ব্ৰাহ্মণ-ভাব ধৰি মই ৰজাৰ পৰা দান বিচাৰোঁ, সেয়া ‘প্ৰতিগ্ৰহ’—দান গ্ৰহণ—বুলি কোৱা হয়।

Verse 10

तदप्यहो चातिकष्ट हेतुना तेन मे मतम् । अयं प्रतिग्रहो घोरो मध्वास्वादो विषोपमः

তথাপি, হায়, মোৰ মতে সেয়াও অতি কষ্টসাধ্য কাৰণযুক্ত পথ। এই প্ৰতিগ্ৰহ ভয়ংকৰ—আস্বাদত মধুৰ দৰে, কিন্তু পৰিণামত বিষসম।

Verse 11

प्रतीग्रहेण संयुक्तं ह्यमीवमाविशोद्द्विजम् । तस्मादहं निवृत्तश्च पापादस्मात्प्रतिग्रहात्

দান গ্ৰহণৰ সৈতে যুক্ত ৰোগে সেই দ্বিজক আৱৰি ধৰিলে। সেয়ে মই এই পাপ—দান গ্ৰহণৰ এই আচাৰ—ৰ পৰা নিবৃত্ত হ’লোঁ।

Verse 12

ततः केनाप्युपायेन द्वयोरन्यतरेण तु । स्वायत्तं स्थानक कुर्म एतत्सञ्चिंतये मुहुः

সেয়ে কোনো উপায়ে—দুটা পথৰ যিকোনো এটাৰে—মই নিজৰ অধীনত স্থিৰ জীৱিকা স্থাপন কৰিব লাগিব; এই কথাই মই বাৰে বাৰে চিন্তা কৰোঁ।

Verse 13

यथा कुभार्यः पुरुषश्चिन्तांतं न प्रपद्यते । तथैव विमृशंश्चाहं चिंतांतं न लभाम्यणु

যেনেকৈ কুভাৰ্যাযুক্ত পুৰুষে চিন্তাৰ অন্ত নাপায়, তেনেকৈ মইও বহু বিবেচনা কৰিও মোৰ উদ্বেগৰ সামান্যো অন্ত নাপাওঁ।

Verse 14

एतस्मिन्नन्तरे पार्थ स्नातुं तत्र समागताः । बहवो मुनयः पुण्ये महीसागरसंगमे

সেই সময়তে, হে পাৰ্থ, বহু মুনি তাত সমাগত হ’ল, পুণ্য ভূমি-সাগৰ সঙ্গমত স্নান কৰিবলৈ।

Verse 15

अहं तानब्रवं सर्वान्कुतो यूयं समागताः । ते मामूचुः प्रणम्याथ सौराष्ट्रविषये मुने

মই তেওঁলোক সকলোকে সুধিলোঁ, “আপোনালোক ক’ৰ পৰা আহিছে?” তেওঁলোকে মোক প্ৰণাম কৰি ক’লে, “হে মুনি, সৌৰাষ্ট্ৰ বিষয়ৰ পৰা।”

Verse 16

धर्मवर्मेति नृपतिर्योऽस्य देशस्य भूपतिः । स तु दानस्य तत्त्वार्थी तेपे वर्षगणान्बहून्

ধৰ্মৱৰ্মা নামে ৰজা, এই দেশৰ ভূপতি, দানৰ তত্ত্ব-অৰ্থ জানিবলৈ বহু বছৰ ধৰি তপস্যা কৰিলে।

Verse 17

ततस्तं प्राह खे वाणी श्लोकमेकं नृप श्रृणु । द्विहेतु षडधिष्ठानं षडंगं च द्विपाकयुक्

তেতিয়া আকাশৰ পৰা এক বাণীয়ে ক’লে: “হে নৃপ, এই এক শ্লোক শুনা—দানৰ দুটা হেতু, ছটা আধাৰ, ছটা অঙ্গ আছে, আৰু ই দ্বিবিধ ফলৰ সৈতে যুক্ত।”

Verse 18

चतुःप्रकारं त्रिविधं त्रिनाशं दानमुच्यते । इत्येकं श्लोकमाभाष्य खे वाणी विरराम ह

“দান চাৰিপ্ৰকাৰ, ত্ৰিবিধ, আৰু ত্ৰিনাশে চিহ্নিত বুলি কোৱা হয়।” এই এক শ্লোক ক’ই আকাশবাণী নীৰৱ হ’ল।

Verse 19

श्लोकस्यार्थं नावभाषे पृच्छमानापि नारद । ततो राजा धर्मवर्मा पटहेनान्वघोषयत्

হে নাৰদ, সোধা সত্ত্বেও সেই শ্লোকৰ অৰ্থ ব্যাখ্যা কৰা নহ’ল। তেতিয়া ৰজা ধৰ্মৱৰ্মাই ঢোল পিটাই ঘোষণা কৰালে।

Verse 20

यस्तु श्लोकस्य चैवास्य लब्धस्य तपसा मया । करोति सम्यगव्याख्यानं तस्य चैतद्ददाम्यहम्

“মই তপস্যাৰে লাভ কৰা এই শ্লোকৰ যিয়ে সঠিক ব্যাখ্যা কৰিব, তাক মই এই পুৰস্কাৰ দিম।”

Verse 21

गवां च सप्त नियुतं सुवर्णं तावदेव तु । सप्तग्रामान्प्रयच्छामि श्लोकव्याख्यां करोति यः

যি এই শ্লোকৰ ব্যাখ্যা কৰে, তাক মই গৰুৰ সাত নিয়ুত, তেনেই পৰিমাণ সোণ আৰু সাতখন গাঁও দান কৰিম।

Verse 22

पटहेनेति नृपतेः श्रुत्वा राज्ञो वचो महत् । आजग्मुर्बहुदेशीया ब्राह्मणाः कोटिशो मुने

ঢোলৰ ঘোষণাৰে ৰজাৰ মহৎ বাণী শুনি, হে মুনি, বহু দেশৰ পৰা ব্ৰাহ্মণসকল কোটি কোটি কৰি আহি উপস্থিত হ’ল।

Verse 23

पुनर्दुर्बोधविन्यासः श्लोकस्तैर्विप्रपुंगवैः । आख्यातुं शक्यते नैव गुडो मूकैर्यथा मुने

কিন্তু হে মুনি, সেই শ্লোকৰ বিন্যাস অতি দুৰ্বোধ আছিল; ব্ৰাহ্মণশ্ৰেষ্ঠসকলেও তাক ব্যাখ্যা কৰিব নোৱাৰিলে—যেন গুড়ৰ স্বাদ মূকে বৰ্ণনা কৰিব নোৱাৰে।

Verse 24

वयं च तत्र याताः स्मो धनलोभेन नारद । दुर्बोधत्वान्नमस्कृत्य श्लोकं चात्र समागताः

হে নাৰদ, ধনৰ লোভত আমি তাত গৈছিলোঁ; আৰু শ্লোকটো দুৰ্বোধ হোৱাত নমস্কাৰ কৰি, সেই শ্লোকসহ ইয়াত আহি সমবেত হ’লোঁ।

Verse 25

दुर्व्याख्येयस्त्वयं श्लोको धनं लभ्यं न चैव नः । तीर्थयात्रां कथं यामीत्येवाचिंत्यात्र चागताः

এই শ্লোক সঁচাকৈ দুৰ্ব্যাখ্যেয়, আৰু আমি কোনো ধনো লাভ নকৰিলোঁ। ‘তেন্তে তীৰ্থযাত্ৰা কেনেকৈ কৰিম?’—এই চিন্তাত ব্যাকুল হৈ আমি ইয়ালৈ আহিছোঁ।

Verse 26

एवं फाल्गुन तेषां तु वचः श्रुत्वा महात्मनाम् । अतीव संप्रहृष्टोऽहं तान्विसृज्येत्यचिंतयम्

হে ফাল্গুন! সেই মহাত্মাসকলৰ বাক্য শুনি মই অতি আনন্দিত হ’লোঁ আৰু মনতে ভাবিলোঁ—‘সহায় কৰি তেওঁলোকক আগলৈ পঠাই দিম।’

Verse 27

अहो प्राप्त उपायो मे स्थानप्राप्तौ न संशयः । श्लोकं व्याख्याय नृपतेर्लप्स्ये स्थानं धनं तथा

আহা! মোৰ ওচৰলৈ এক উপায় আহিল; নিঃসন্দেহে মই পদ লাভ কৰিম। ৰজাক এই শ্লোক ব্যাখ্যা কৰি মই পদ আৰু ধন দুয়ো লাভ কৰিম।

Verse 28

विद्यामूल्येन नैवं च याचितः स्यात्प्रतिग्रहः । सत्यमाह पुराणार्षिर्वासुदेवो जगद्गुरुः

বিদ্যাৰ মূল্য বুলি লোৱা দান এইদৰে যাচনা কৰি গ্ৰহণ কৰা উচিত নহয়। সত্যই কৈছিল পুৰাণীয় ঋষিয়ে—বাসুদেৱ, জগতগুৰু।

Verse 29

धर्मस्य यस्य श्रद्धा स्यान्न च सा नैव पूर्यते । पापस्य यस्य श्रद्धास्यान्न च सापि न पूर्यते

যাৰ ধৰ্মত শ্ৰদ্ধা থাকে, কিন্তু সেই শ্ৰদ্ধা পূৰ্ণতা নাপায়; আৰু যাৰ পাপত শ্ৰদ্ধা থাকে, কিন্তু সেয়াও পূৰ্ণতা নাপায়—সেইজন দুয়ো দিশতে অপূৰ্ণ হৈ থাকে।

Verse 30

एवं विचिंत्य विद्वांसः प्रकुर्वंति यथारुचि । सत्यमेतद्विभोर्वाक्यं दुर्लभोऽपि यथा हि मे

এইদৰে চিন্তা কৰি বিদ্বানসকলে নিজৰ ৰুচি অনুসাৰে কৰ্ম কৰে। প্ৰভুৰ এই বাক্য সত্য, যেনেকৈ মোৰ বাবেও ইয়াক লাভ কৰা দুৰ্লভ হ’ল।

Verse 31

मनोरथोऽयं सफलः संभूतोंकुरितः स्फुटम् । एनं च दुर्विदं श्लोकमहं जानामि सुस्फुटम्

মোৰ এই মনোৰথ সফল হ’ল; নিশ্চয় ই স্পষ্টকৈ উদ্ভৱ হৈ অংকুৰিত হৈছে। আৰু এই দুৰ্বোধ শ্লোকটোও মই সম্পূৰ্ণ স্পষ্টতাৰে বুজি পেলালোঁ।

Verse 32

अमूर्तैः पितृभिः पूर्वमेव ख्यातो हि मे पुरा । एवं हर्षान्वितः पार्थ संचिंत्याऽहं ततो मुहुः

অমূৰ্ত পিতৃসকলে আগতেই, পূৰ্বে, এই কথা মোক জনাই দিছিল। সেয়ে, হে পাৰ্থ, আনন্দে পৰিপূৰ্ণ হৈ মই ইয়াক বাৰে বাৰে মনত চিন্তা কৰিলোঁ।

Verse 33

प्रणम्य तीर्थं चलितो महीसागरसंगमम् । वृद्धब्राह्मणरूपेण ततोहं यातवान्नृपम्

তীৰ্থক প্ৰণাম কৰি মই ভূমি আৰু সাগৰৰ সঙ্গমলৈ যাত্ৰা কৰিলোঁ। তাৰ পাছত বৃদ্ধ ব্ৰাহ্মণৰ ৰূপ ধৰি মই ৰজাৰ ওচৰলৈ গ’লোঁ।

Verse 34

इदं भणितवानस्मि श्लोकव्याख्यां नृप श्रृणु । यत्ते पटहविख्यातं दानं च प्रगुणीकुरु

এইদৰে মই ক’লোঁ; এতিয়া, হে নৃপ, এই শ্লোকৰ স্পষ্ট ব্যাখ্যা শুনা। আৰু ঢোলৰ ঘোষণাৰে যি দান তোমাৰ খ্যাত হৈছে, তাক বিধিমতে সাজু কৰি প্ৰস্তুত কৰা।

Verse 35

एवमुक्ते नृपः प्राह प्रोचुरेवं हि कोटिशः । द्विजोत्तमाः पुनर्नस्यं प्रोक्तुमर्थो हि शक्यते

এই কথা ক’লে ৰজাই ক’লে—“একে ধৰণে ই কথা কোটি কোটি বাৰ কোৱা হৈছে। হে দ্বিজোত্তম, তেন্তে এই অৰ্থ পুনৰ নতুন ৰস আৰু মৰ্মেৰে কেনেকৈ ক’ব পৰা যায়?”

Verse 36

के द्विहेतू षडाख्यातान्यधिष्ठानानि कानि च । कानि चैव षडंगानि कौ द्वौ पाकौ तथा स्मृतौ

দানৰ দুটা কাৰণ কি, আৰু ঘোষিত ছটা আধাৰ কোনবোৰ? ছটা অঙ্গ কোনবোৰ, আৰু শাস্ত্ৰ-পরম্পৰাত স্মৃত দুটা ‘পাক/ফল’ কোন দুটা?

Verse 37

के च प्रकाराश्चत्वारः किंस्वित्तत्त्रिविधं द्विज । पयो नाशाश्च के प्रोक्ता दानस्यैतत्स्फुटं वद

হে দ্বিজ! দানৰ চাৰিটা প্ৰকাৰ কি, আৰু কোনটো বস্তু ত্ৰিবিধ বুলি কোৱা হয়? আৰু দান সম্পৰ্কে কোন কোন ‘নাশ/ক্ষতি’ উপদেশ দিয়া হৈছে—এই সকলো স্পষ্টকৈ কোৱা।

Verse 38

स्फुटान्प्रश्नानिमान्सप्त यदि वक्ष्यसि ब्राह्मण । ततो गवां सप्तनियुतं सुवर्णं तावदेव तु

হে ব্ৰাহ্মণ! যদি তুমি এই সাতটা স্পষ্ট প্ৰশ্নৰ উত্তৰ দিয়া, তেন্তে মই তোমাক সাত হাজাৰ গাই দিম—আৰু তেনেকৈয়ে সমান পৰিমাণ সোণো।

Verse 39

सप्त ग्रामांश्च दास्यामि नो चेद्यास्यसि स्वं गृहम् । इत्युक्त्वा वचनं पार्थ सौराष्ट्रस्वामिनं नृपम्

“মই সাতখন গাঁওও দিম; নচেৎ তুমি নিজৰ ঘৰলৈ যাব নোৱাৰিবা।” এই কথা কৈ, হে পাৰ্থ, সৌৰাষ্ট্ৰৰ অধিপতি সেই ৰজাক…

Verse 40

धर्मवर्माणमस्त्वेवं प्रावोचमवधारय । श्लोकव्याख्यां स्फुटां वक्ष्ये दानहेतू च तौ श्रृणु

তেন্তে তেনেকৈ হওক, ধৰ্মৱৰ্মণ—মই এতিয়া যি কওঁ তাক মনত ধৰা। মই শ্লোকৰ ব্যাখ্যা স্পষ্টকৈ ক’ম; দানৰ সেই দুটা কাৰণো শুনা।

Verse 41

अल्पत्वं वा बहुत्वं वा दानस्याभ्युदयावहम् । श्रद्धा शक्तिश्च दानानां वृद्ध्यक्षयकरेहि ते

দান সৰু হওক বা ডাঙৰ হওক, দুয়োটাই মঙ্গলময় উন্নতি আনে। কিয়নো দানৰ বৃদ্ধি বা ফলক্ষয় শ্ৰদ্ধা আৰু সামৰ্থ্যৰ ওপৰতেই নিৰ্ভৰ কৰে।

Verse 42

तत्र श्रद्धाविषये श्लोका भवन्ति । कायक्लेशैश्च बहुभिर्न चैवारथस्य राशिभिः

সেই—শ্ৰদ্ধাৰ বিষয়ত—শ্লোক আছে: বহু দেহ-ক্লেশেৰে নহয়, আৰু কেৱল ধনৰ ঢিপেৰেো নহয় (ধৰ্ম লাভ হয়)।

Verse 43

धर्मः संप्राप्यते सूक्ष्मः श्रद्धा धर्मोऽद्भुतं तपः । श्रद्धा स्वर्गश्च मोक्षश्च श्रद्धा सर्वमिदं जगत्

ধৰ্মৰ সূক্ষ্ম সাৰ শ্ৰদ্ধাৰে লাভ হয়। শ্ৰদ্ধাই ধৰ্ম; ই এক আশ্চৰ্য তপস্যা। শ্ৰদ্ধাই স্বৰ্গ আৰু মোক্ষ; শ্ৰদ্ধাই এই সমগ্ৰ জগত।

Verse 44

सर्वस्वं जीवितं चापि दद्यादश्रद्धया यदि । नाप्नुयात्स फलं किंचिच्छ्रद्दधानस्ततो भवेत्

যদি কোনোবাই শ্ৰদ্ধা নোহোৱাকৈ নিজৰ সকলো, আনকি জীৱনো দান কৰে, তেন্তে সি একো ফল নাপায়। সেয়ে শ্ৰদ্ধাযুক্ত দাতা হোৱা উচিত।

Verse 45

श्रद्धया साध्यते धर्मो महद्भिर्नार्थराशिभिः । अकिंचना हि मुनयः श्रद्धावंतो दिवं गताः

ধৰ্ম শ্ৰদ্ধাৰে সিদ্ধ হয়, মহা ধনৰ ঢিপেৰে নহয়। কিয়নো অকিঞ্চন মুনিসকলেও শ্ৰদ্ধাৰে পূৰ্ণ হৈ স্বৰ্গলৈ গৈছে।

Verse 46

त्रिविधा भवति श्रद्धा देहिनां सा स्वभावजा । सात्त्विकी राजसी चैव तामसी चेति तां श्रृणु

দেহধাৰী জীৱসকলৰ শ্ৰদ্ধা তিনিধৰণৰ, নিজৰ স্বভাৱৰ পৰা জন্মে—সাত্ত্বিক, ৰাজসিক আৰু তামসিক; এতিয়া সেই বিষয়ে শুনা।

Verse 47

यजंते सात्त्विका देवान्यक्षरक्षांसि राजसाः । प्रेतान्भूतपिशाचांश्च यजंते तामसा जनाः

সাত্ত্বিক স্বভাৱৰ লোকসকলে দেৱতাসকলক পূজা কৰে; ৰাজসিকসকলে যক্ষ আৰু ৰাক্ষসক; আৰু তামসিক লোকসকলে প্ৰেত, ভূত আৰু পিশাচক পূজা কৰে।

Verse 48

तस्माच्छ्रद्धावता पात्रे दत्तं न्यायार्जितं हि यत् । तेनैव भगवान्रुद्रः स्वल्पकेनापि तुष्यति

সেয়ে, শ্ৰদ্ধাৰে যোগ্য পাত্ৰক ন্যায়সঙ্গত উপায়ে অৰ্জিত যি দান দিয়া হয়, সেইটোৱে ভগৱান ৰুদ্ৰক অল্প হলেও সন্তুষ্ট কৰে।

Verse 49

शक्तिविषये च श्लोका भवंति । कुटुंबभुक्तवसनाद्देयं यदतिरिच्यते । मध्वास्वादो विषं पश्चाद्दातुर्धर्मोऽन्यथा भवेत्

সামৰ্থ্যৰ বিষয়ে এই শ্লোক কোৱা হয়: কুটুম্বক আহাৰ-বস্ত্ৰে সন্তুষ্ট কৰি যি অতিরিক্ত থাকে, সেয়া দান কৰিব। প্ৰথমে মধুৰ মধুৰস যেন, কিন্তু পিছত বিষ যেন—এনে দানত দাতাৰ ধৰ্ম অন্যথা, অৰ্থাৎ ক্ষতিকৰ হৈ পৰে।

Verse 50

शक्ते परजने दाता स्वजने दुःखजीविनि । मध्वापानविषादः स धर्माणां प्रतिरूपकः

যদি কোনোবাই সক্ষম হৈও পৰজনক দান কৰে, কিন্তু নিজৰ লোকক দুখে-দুৰ্দশাত জীয়াই থাকিবলৈ দিয়ে, তেন্তে সেয়া মধু পান কৰি পিছত বিষৰ যন্ত্ৰণা ভোগ কৰাৰ দৰে—ধৰ্মৰ কেৱল নকল ৰূপ।

Verse 51

भृत्यानामुपरोधेन यत्करोत्यौर्ध्वदैहिकम् । तद्भवत्यसुखोदकं जीवतोऽस्य मृतस्य च

ভৃত্যসকলক বাধা দি আৰু দমন কৰি যি জনে ঔৰ্ধ্বদৈহিক ক্ৰিয়া কৰে, সেয়া ‘দুখৰ জল’ হৈ পৰে; জীৱিত অৱস্থাতো আৰু মৃত্যুৰ পাছতো তাক অশান্তি দিয়ে।

Verse 52

सामान्यं याचितं न्यासमाधिर्दाराश्च दर्शनम् । अन्वाहितं च निक्षेपः सर्वस्वं चान्वये सति

সাধাৰণ সম্পত্তি, ভিক্ষা/অনুৰোধে লোৱা বস্তু, আমানত, বন্ধক, পত্নী, আৰু বিশ্বাসত ৰখা বা জমা থোৱা বস্তু—আৰু উত্তৰাধিকাৰী থাকিলে সমগ্ৰ ধন-সম্পত্তিও—দানত দিয়া উচিত নহয়।

Verse 53

आपत्स्वपि न देयानि नववस्तूनि पंडितैः । यो ददाति स मूढात्मा प्रायाश्चित्तीयते नरः

আপদকালতো পণ্ডিতসকলে ‘নতুন বস্তু’ দান নকৰিব লাগে। যি দিয়ে সি মোহগ্ৰস্তচিত্ত; তেনে মানুহ প্ৰায়শ্চিত্ত কৰিবলগীয়া হয়।

Verse 54

इति ते गदितौ राजन्द्वौ हेतू श्रूयतामतः । अधिष्ठानानि वक्ष्यामि षडेव श्रृणु तान्यपि

এইদৰে, হে ৰাজন, দুটা হেতু তোমাক কোৱা হ’ল। এতিয়া আৰু শুনা: দানক প্ৰবৃত্ত কৰা ছয়টা অধিষ্ঠান মই ক’ম; সেয়াও শুনা।

Verse 55

धर्ममर्थं च कामं च व्रीडाहर्षभयानि च । अधिष्ठानानि दानानां षडेतानि प्रचक्षते

ধৰ্ম, অৰ্থ, কাম, আৰু লাজ, হৰ্ষ, ভয়—এই ছয়টাক দানৰ অধিষ্ঠান বুলি কোৱা হয়।

Verse 56

पात्रेभ्यो दीयते नित्यमनपेक्ष्य प्रयोजनम् । केवलं धर्मबुद्ध्या यद्धर्मदानं तदुच्यते

যি দান যোগ্য পাত্ৰলৈ সদায় নিয়মিতভাৱে দিয়া হয়, কোনো ব্যক্তিগত উদ্দেশ্য নচাই, কেৱল ধৰ্মবুদ্ধিত স্থিৰ মন লৈ—সেই দানক ‘ধৰ্মদান’ বোলা হয়।

Verse 57

धनिनं धनलोभेन लोभयित्वार्थमाहरेत् । तदर्थदानमित्याहुः कामदानमतः श्रृणु

ধনৰ লোভ দেখুৱাই ধনীজনক লোভিত কৰি তাৰ পৰা অৰ্থ-সম্পদ উলিয়াই লোৱা—ইয়াক ‘অৰ্থদান’ (লাভমূল দান) বুলি কয়। এতিয়া ‘কামদান’ বিষয়ে শুনা।

Verse 58

प्रयोजनमपेक्ष्यैव प्रसंगाद्यत्प्रदीयते । अनर्हेषु सरागेण कामदानं तदुच्यते

যি দান কেৱল নিজৰ কোনো উদ্দেশ্য ভাবি, আসক্তি আৰু আকস্মিক প্ৰসঙ্গবশত—অযোগ্য লোককো—দিয়া হয়, তাক ‘কামদান’ বোলা হয়।

Verse 59

संसदि व्रीडयाऽश्रुत्य आर्थिभ्यः प्रददाति च । प्रतिदीयते च यद्दानं व्रीडादानमिति श्रुतम्

সভাত লাজ-ভয়ে, নিন্দা শুনিব নোৱাৰি বুলি, প্ৰাৰ্থীসকলক যি দান দিয়া হয়, আৰু যি দান প্ৰতিদান ৰূপে উভতি দিয়া হয়—সেয়াই ‘ব্ৰীড়াদান’ (লাজদান) বুলি শ্ৰুত।

Verse 60

दृष्ट्वा प्रियाणि श्रुत्वा वा हर्षवद्यत्प्रदीयते । हर्षदानमिति प्रोक्तं दानं तद्धर्मचिंतकैः

প্ৰিয় বস্তু দেখি বা শুনি আনন্দিত মনে যি দান দিয়া হয়, ধৰ্মচিন্তকসকলে তাক ‘হর্ষদান’ বুলি কৈছে।

Verse 61

आक्रोशानर्थहिंसानां प्रतीकाराय यद्भवेत् । दीयतेऽनुपकर्तृभ्यो भयदानं तदुच्यते

অপমান, অনৰ্থ বা হিংসাৰ প্ৰতিকাৰ স্বৰূপে যি দান দিয়া হয়—উপকাৰ নকৰাসকলকো দিয়া হয়—সেই দানক ‘ভয়-দান’ বুলি কোৱা হয়।

Verse 62

प्रोक्तानि षडधिष्ठानान्यंगान्यपि च षट्च्छ्रुणु । दाता प्रतिग्रहीता च शुद्धिर्देयं च धर्मयुक्

ষড় অধিষ্ঠান কোৱা হ’ল; এতিয়া দানৰ ষড় অঙ্গো শুনা—দাতা, প্ৰতিগ্ৰাহীতা, শুদ্ধি, দানীয় বস্তু, আৰু ধৰ্ম-সমন্বিত যি—

Verse 63

देशकालौ च दानानामंगान्येतानि षड्विदुः । अपरोगी च धर्मात्मा दित्सुरव्यसनः शुचिः

দেশ আৰু কালো দানৰ অঙ্গ হিচাপে গণ্য—এইবোৰক ছয় অঙ্গ বুলি জনা যায়। (উচিত দাতা) নিৰোগী, ধৰ্মাত্মা, দান কৰিবলৈ উদ্‌গ্ৰীৱ, দোষ-ব্যসনত অক্ষত, আৰু শুচি।

Verse 64

अनिंद्याजीवकर्मा च षड्भिर्दाता प्रशस्यते । अनृजुश्चाश्रद्दधानोऽशांतात्मा धृष्टभीरुकः

ছয় গুণে যুক্ত দাতাক প্ৰশংসা কৰা হয়—যাৰ জীৱিকা নিন্দনীয় কৰ্মৰহিত। কিন্তু যি কুটিল, অশ্ৰদ্ধালু, অন্তৰে অশান্ত, আৰু একে সময়তে ধৃষ্ট আৰু ভীৰু, সি তেনেকৈ প্ৰশংসিত নহয়।

Verse 65

असत्यसंधो निद्रालुर्दातायं तामसोऽधमः । त्रिशुक्लः कृशवृत्तिश्च घृणालुः सकलेंद्रियः

যি মিছাৰ সৈতে বাঁধ খাই থাকে, নিদ্ৰাত অলস, আৰু তমসত নিমজ্জিত—সেই দাতা অধম বুলি গণ্য। ত্ৰিবিধ ‘শুক্ল’ বাহ্যত থাকিলেও, সি কৃপণ জীৱন যাপন কৰে, নিৰ্দয়, আৰু ইন্দ্ৰিয়বশ।

Verse 66

विमुक्तो योनिदोषेभ्यो ब्राह्मः पात्रमुच्यते । सौमुख्यादभिसंप्रीतिरर्थिनां दर्शने सदा । सत्कृतिश्चानसूया च तदा शुद्धिरिति स्मृता

যি জন জন্ম আৰু আচৰণৰ দোষৰ পৰা মুক্ত, তাক ‘ব্ৰাহ্ম’ বুলি কোৱা হয়—দান গ্ৰহণৰ যোগ্য পাত্ৰ। সুমুখভাৱে সহায়প্ৰাৰ্থীক দেখিলে সি সদায় আনন্দিত হয়; সন্মান কৰে আৰু ঈৰ্ষাহীন থাকে—এইয়েই শুদ্ধি বুলি স্মৃতিত কোৱা হৈছে।

Verse 67

अपराबाधमक्लेशं स्वयत्नेनार्जितं धनम् । स्वल्पं वा विपुलं वापि देयमित्यभिधीयते

নিজৰ প্ৰচেষ্টাৰে অৰ্জিত, আনক কষ্ট নেদি আৰু অত্যাচাৰী ক্লেশ নোহোৱাকৈ উপাৰ্জিত ধন—সেয়া অলপ হওক বা অধিক—দানযোগ্য বুলি ঘোষণা কৰা হৈছে।

Verse 68

तेनापि किल धर्मेण उद्दिश्य किल किंचन । देयं तद्धर्मयुगिति शून्ये शून्यं फलं मतम्

সেই ধৰ্মসম্মত উপায়ে হলেও, যথোচিত উদ্দেশ্য আৰু ধৰ্মীয় সংকল্পে কিবা এটা দান কৰা উচিত; কিয়নো সংকল্প শূন্য হলে ফলও শূন্য বুলি মানা হয়।

Verse 69

न्यायेन दुर्लभं द्रव्यं देशे कालेपि वा पुनः । दानार्हौ देशकालौ तौ स्यातां श्रेष्ठौ न चान्यथा

ন্যায়পথে লাভ কৰিবলৈ যি ধন দুৰ্লভ—দেশ বা কালৰ কাৰণে—সেই ধন দান কৰিলে, সেই দেশ আৰু সেই কালেই দানৰ বাবে সত্যই শ্ৰেষ্ঠ হয়; অন্যথা নহয়।

Verse 70

षंडगानीति चोक्तानि द्वौ च पाकावतः श्रृणु । द्वौ पाकौ दानजौ प्राहुः परत्राथ त्विहोच्यते

এইদৰে ‘ছয় অঙ্গ’ কোৱা হ’ল; এতিয়া ‘দুই পাক’ (ফলৰ পৰিপক্বতা) শুনা। ঋষিসকলে কয় যে দানৰ দুই পৰিপক্ব ফল হয়—এটা পৰলোকত, আৰু এটা এই লোকতেই।

Verse 71

सद्भ्यो यद्दीयते किंचित्तत्परत्रोपतिष्ठति । असत्सु दीयते किंचित्तद्दानमिह भुज्यते

সৎলোকক যি কিঞ্চিৎ দান দিয়া যায়, সেয়া পৰলোকত পুণ্যৰূপে স্থিৰ হৈ থাকে। কিন্তু অসৎ বা অযোগ্যত যি দান দিয়া যায়, সেয়া এই লোকতেই ভোগ হয়—তাৰ ফল কেৱল লৌকিক।

Verse 72

द्वौ पाकाविति निर्दिष्टौ प्रकारांश्चतुरः श्रृणु । ध्रुवमाहुस्त्रिकं काम्यं नैमित्तिकमिति क्रमात्

এইদৰে দুটা ‘পাক’ (ফল-পকোৱা) নিৰ্দেশ কৰা হ’ল; এতিয়া চাৰিটা প্ৰকাৰ শুনা। ক্ৰমে কোৱা হয়—ধ্ৰুৱ, ত্ৰিক, কাম্য, আৰু নৈমিত্তিক।

Verse 73

वैदिको दानमार्गोऽयं चतुर्धा वर्ण्यते द्विजैः । प्रपारामतडागादिसर्वकामफलं ध्रुवम्

এই বৈদিক দান-মাৰ্গ দ্বিজসকলে চাৰিভাৱে বৰ্ণনা কৰে। তাত ‘ধ্ৰুৱ’ দান—যেনে পানীয়-ছাউনি, বিশ্ৰামশালা, পুখুৰী আদি নিৰ্মাণ—সকল সৎ কামনাৰ স্থিৰ ফল প্ৰদান কৰে।

Verse 74

तदाहुस्त्रिकामित्याहुर्दीयते यद्दिनेदिने । अपत्यविजयैश्वर्यस्त्रीबालार्थं प्रदीयते

যি দান দিনেদিনে দিয়া যায় তাক ‘ত্ৰিকাম’ বোলা হয়। ই তিন কামনাৰ বাবে দিয়া হয়—সন্তান, বিজয় আৰু ঐশ্বৰ্য; আৰু নাৰী-শিশুৰ কল্যাণৰ বাবেও অৰ্পণ কৰা হয়।

Verse 75

इच्छासंस्थं च यद्दानं काम्यमित्यभिधीयते । कालापेक्षं क्रियापेक्षं गुणापेक्षमिति स्मृतौ

যি দান ব্যক্তিগত ইচ্ছাৰ ওপৰত স্থিত, তাক ‘কাম্য’ বুলি কোৱা হয়। স্মৃতিত কোৱা হৈছে—ই সময়-নির্ভৰ, ক্ৰিয়া/বিধি-নির্ভৰ, আৰু পাত্ৰৰ গুণ-নির্ভৰ।

Verse 76

त्रिधा नौमित्तिकं प्रोक्तं सदा होमविवर्जितम् । इति प्रोक्ताः प्रकारास्ते त्रैविध्यमभिधीयते

নৈমিত্তিক (কাৰণ-নিমিত্ত) দান ত্ৰিধা বুলি কোৱা হৈছে, আৰু ই সদায় হোমক অনিবাৰ্য নিয়ম নকৰাকৈ সম্পন্ন হয়। এইদৰে কোৱা এই প্ৰকাৰসমূহক ত্ৰৈবিধ্য বুলিয়েই অভিহিত কৰা হয়।

Verse 77

अष्टोत्तमानि चत्वारि मध्यमानि विधानतः । कानीयसानि शेषाणि त्रिविधत्वमिदं विदुः

বিধি অনুসাৰে আঠটা ‘উত্তম’, চাৰিটা ‘মধ্যম’; বাকীসমূহ ‘কনীয়স’ (নিম্ন) বুলি গণ্য। এইদৰে জ্ঞানীসকলে এই ত্ৰিবিধ মানদণ্ড বুজে।

Verse 78

गृहप्रासादविद्याभूगोकूपप्राणहाटकम् । एतान्युत्तमदानानि उत्तमद्रव्यदानतः

গৃহ, প্ৰাসাদ, বিদ্যা, ভূমি, গৰু, কূপ, প্ৰাণৰক্ষা আৰু সোণ—এইসমূহক ‘উত্তম দান’ বোলা হয়, কিয়নো ইহা উত্তম দ্ৰব্যৰ দান আৰু জীৱনৰ আধাৰ।

Verse 79

अन्नारामं च वासांसि हयप्रभृतिवाहनम् । दानानि मध्यमानीति मध्यमद्रव्यदानतः

অন্ন, আৰাম (উদ্যান), বস্ত্ৰ আৰু ঘোঁৰাৰ পৰা আৰম্ভ কৰি নানা বাহন—এই দানসমূহ ‘মধ্যম’ বুলি কোৱা হয়, কিয়নো ইহা মধ্যম দ্ৰব্যৰ দান।

Verse 80

उपानच्छत्रपात्रादिदधिमध्वासनानि च

আৰু উপানহ (জোতা), ছত্ৰ, পাত্ৰ আদি, লগতে দধি (দই), মধু আৰু আসন—এইসমূহো (নিম্ন) দানৰ ভিতৰত গণ্য।

Verse 81

दीपकाष्ठोपलादीनि चरमं बहुवार्षिकम् । इति कानीयसान्याहुर्दाननाशत्रयं श्रृणु

দীপ-অৰ্পণ, জ্বালানী কাঠ, শিল আদি দান সৰ্বনিম্ন; বহু বছৰৰ পাছতো তাৰ ফল অতি ক্ষণস্থায়ী। সেয়ে ইহাক ‘কনীয়স’ বোলা হয়। এতিয়া শুনা—দান নষ্ট হোৱাৰ তিনিটা উপায়।

Verse 82

यद्दत्त्वा तप्यते पश्चादासुरं तद्धृथा मतम् । अश्रद्धया यद्ददाति राक्षसं स्याद्वृथैव तत्

যি দান দি পাছত অনুতাপে জ্বলে, তাক ‘আসুৰ’ বুলি ধৰা হয় আৰু সি বৃথা হয়। আৰু যি অশ্ৰদ্ধাৰে দান কৰে, সি ‘ৰাক্ষস’—সেয়াও নিষ্ফল হৈ পৰে।

Verse 83

यच्चाक्रुश्य ददात्यंग दत्त्वा वाक्रोशति द्विजम् । पैशाचं तद्वृथा दानंदाननाशास्त्रयस्त्वमी

আৰু হে প্ৰিয়, যি জনে গালি-গালাজ কৰি দান দিয়ে, বা দান দি পাছত দ্বিজ (ব্ৰাহ্মণ)ক নিন্দা কৰে—সেই দান ‘পৈশাচ’ আৰু বৃথা হয়। এইয়েই দান নষ্ট হোৱাৰ তিনিটা উপায়।

Verse 84

इति सप्तपदैर्बद्धं दानमाहात्म्य मुत्तमम् । शक्त्या ते कीर्तितं राजन्साधु वाऽसाधु वा वद

এইদৰে সাত পদ (শ্লোক)ৰে দান-মাহাত্ম্যৰ উত্তম বৰ্ণনা গাঁথি দিয়া হ’ল। হে ৰাজন, মোৰ সামৰ্থ্য অনুসাৰে তোমাক ক’লোঁ—এতিয়া কোৱা: ভাল ক’লোঁ নে বেয়া ক’লোঁ?

Verse 85

धर्मवर्मोवाच । अद्य मे सफलं जन्म अद्य मे सफलं तपः । अद्य ते कृतकृत्योऽस्मि कृतः कृतिमतां वर

ধৰ্মৱৰ্মা ক’লে: আজি মোৰ জন্ম সফল হ’ল, আজি মোৰ তপস্যাও সফল হ’ল। হে সিদ্ধসকলৰ শ্ৰেষ্ঠ, আজি তোমাৰ দ্বাৰাই মই কৃতকৃত্য হ’লোঁ।

Verse 86

पठित्वा सकलं जन्म ब्रह्मचारि यथा वृथा । बहुक्लेशात्प्राप्तभार्यः सावृथाऽप्रियवादिनी

কেৱল অধ্যয়নতেই সমগ্ৰ জীৱন কটাই দিলে মানুহে বৃথা ব্ৰহ্মচাৰীৰ দৰে থাকি যায়। আৰু বহু কষ্টে লাভ কৰা পত্নীও বৃথা, যদি সি কঠোৰ আৰু অপ্ৰিয় বাক্য কোৱা হয়।

Verse 87

क्लेशेन कृत्वा कूपं वा स च क्षारोदको वृथा । बहुक्लेशैर्जन्म नीतं विना धर्मं तथा वृथा

বহু কষ্টে কূপ খনন কৰিও যদি তাৰ পানী ক্ষাৰাক্ত হয়, তেন্তে সেই পৰিশ্ৰম বৃথা। তদ্ৰূপ, বহু দুঃখে কটোৱা জীৱনো ধৰ্ম বিনা বৃথা।

Verse 88

एवं मे यद्वृथा नाम जातं तत्सफलं त्वया । कृतं तस्मान्नमस्तुभ्यं द्विजेभ्यश्च नमोनमः

এইদৰে মোৰ জীৱনত যি যি ‘বৃথা’ হৈছিল, সেয়া তোমাৰ দ্বাৰাই সাৰ্থক হ’ল। সেয়ে তোমাক নমস্কাৰ; আৰু দ্বিজসকল (ব্ৰাহ্মণসকল)কো পুনঃপুনঃ নমোনমঃ।

Verse 89

सत्यमाह पुरा विष्णुः कुमारान्विष्णुसद्भनि

সঁচাকৈ, পূৰ্বকালত বিষ্ণুৱে নিজৰেই সভাত কুমাৰসকলক এই বচন কৈছিল।

Verse 90

नाहं तथाद्भि यजमानहविर्वितानश्चयोतद्घृतप्लुतमदन्हुतभुङ्मुखेन । यद्ब्राह्मणस्य मुखतश्चरतोनुघासं तुष्टस्य मय्यवहितैर्निजकर्मपाकैः

যজমানৰ বিস্তৃত যজ্ঞ-বিতান—হৱি আৰু ঘৃত অগ্নিত ঢালি, যজ্ঞৰ মুখে ভোগ কৰা আহুতি—ইয়াত মই তেনে প্ৰসন্ন নহওঁ। যিমান প্ৰসন্ন হওঁ, তৃপ্ত ব্ৰাহ্মণৰ মুখৰ পৰা অহা এটা সৰু গ্ৰাসত, যি মনোযোগী ভক্তিৰে নিজৰ কৰ্মফল পক্ক হৈ অৰ্পণ কৰা হয়।

Verse 91

तन्मयाऽशर्मणा वापि यद्विप्रेष्वप्रियं कृतम् । सर्वस्य प्रभवो विप्रास्तत्क्षमतां प्रसादये

মোৰ দ্বাৰা ব্ৰাহ্মণসকলৰ প্ৰতি যি কোনো অপ্ৰিয় কৰ্ম হ’ল—অসাৱধানতা বা অবিবেচনাৰ বশত—সৰ্বৰ উৎস ব্ৰাহ্মণসকলে কৃপা কৰি তাক ক্ষমা কৰক; মই তেওঁলোকৰ অনুগ্ৰহ প্ৰাৰ্থনা কৰোঁ।

Verse 92

त्वं च कोसि न सामान्यः प्रणम्याहं प्रसादये । आत्मानं ख्यापय मुने प्रोक्तश्चेत्यब्रवं तदा

আৰু আপুনি কোন—নিশ্চয়েই সাধাৰণ ব্যক্তি নহয়? মই প্ৰণাম কৰি আপোনাৰ অনুগ্ৰহ প্ৰাৰ্থনা কৰোঁ। ‘হে মুনি, নিজ পৰিচয় প্ৰকাশ কৰক,’ এই কথা কোৱা হ’লে মই তেতিয়া এইদৰে ক’লোঁ।

Verse 93

नारद उवाच । नारदोऽस्मि नृपश्रेष्ठ स्थानकार्थी समागतः । प्रोक्तं च देहि मे द्रव्यं भूमिं च स्थानहेतवे

নাৰদে ক’লে: হে নৃপশ্ৰেষ্ঠ, মই নাৰদ; স্থানৰ সন্ধানত মই আহিছোঁ। সেয়ে মই নিবেদন কৰোঁ—সেই স্থান স্থাপনাৰ কাৰণে মোক ধনো দিয়ক আৰু ভূমিও দিয়ক।

Verse 94

यद्यपीयं देवतानां भूमिर्द्रव्यं च पार्थिव । तथापि यस्मिन्यः काले राजा प्रार्थ्यः स निश्चितम्

হে পাৰ্থিৱ ৰাজন, যদিও এই ভূমি আৰু ধন দেৱতাসকলৰেই, তথাপি এক নিৰ্দিষ্ট সময় আৰু পৰিস্থিতিত ৰজাকেই প্ৰাৰ্থনা কৰিব লাগে—এই কথা দৃঢ়ভাৱে স্থিৰ।

Verse 95

सहीश्वरस्यावतारो भर्त्ता दाताऽभयस्य सः । तथैव त्वामहं याचे द्रव्यशुद्धिप्सया । पूर्व ममालयं देहि देयार्थे प्रार्थनापरः

ৰাজা সত্যই ঈশ্বৰৰ অৱতাৰ—ৰক্ষক আৰু অভয় দানকাৰী। সেই ভাবেই মই আপোনাক নিবেদন কৰোঁ, দানৰ ধনৰ শুদ্ধতা কামনা কৰি। প্ৰথমে মোক বাসস্থান দিয়ক; কিয়নো মই যোগ্য দানৰ উদ্দেশ্যে প্ৰাৰ্থনাত নিবিষ্ট।

Verse 96

राजोवाच । यदि त्वं नारदो विप्र राज्यमस्त्वखिलं तव । अहं हि ब्राह्मणानां ते दास्यं कर्ता न संशयः

ৰাজাই ক’লে: হে ব্ৰাহ্মণ নাৰদ! যদি আপুনি নিজেই হওঁ, তেন্তে সমগ্ৰ ৰাজ্য আপোনাৰেই হওক। মই আপোনাৰ আৰু ব্ৰাহ্মণসকলৰ দাসত্ব-সেৱা কৰিম—ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই।

Verse 97

नारद उवाच । यद्यस्माकं भवान्भक्तस्तत्ते कार्यं च नो वचः

নাৰদে ক’লে: যদি তুমি সঁচাকৈ আমাৰ ভক্ত হওঁ, তেন্তে আমাৰ আদেশ পালন কৰা; আমাৰ বাক্যই তোমাৰ কৰ্তব্য হওক।

Verse 98

सर्वं यत्तद्देहि मे द्रव्यमुक्तं भुवं च मे सप्तगव्यूतिमात्राम् । भूयात्त्वत्तोप्यस्य रक्षेति सोऽपि मेने त्वहं चिंतये चार्थशेषम्

“যি ধন কোৱা হৈছিল, সেই সকলো মোক দিয়া, আৰু সাত গৱ্যূতি পৰিমাণ ভূমিও মোক দান কৰা।” সিও মানি ল’লে, মনে মনে ভাবিলে, “ইয়াৰ ৰক্ষা তোমাৰ দ্বাৰাই হওক।” তথাপি মই বাকী থকা কৰণীয় বিষয়ে পুনৰ চিন্তা কৰিলোঁ।