
এই অধ্যায়ত স্কন্দে বাৰাণসীত অৱস্থিত সূৰ্যৰূপ (আদিত্য)সমূহৰ উল্লেখ কৰি ‘খখোল্ক আদিত্য’ নামৰ এক বিশেষ প্ৰাদুৰ্ভাৱৰ পৰিচয় দিয়ে; তাক দুঃখ-ক্লেশ নাশক বুলি স্তুতি কৰা হৈছে। তাৰ পিছত কাহিনী কদ্ৰূ আৰু বিনতাৰ প্ৰাচীন উপাখ্যানলৈ সোমায়—উচ্চৈঃশ্ৰৱসৰ বৰ্ণ সম্পৰ্কীয় বাজিত কদ্ৰূ সাপপুত্ৰসকলৰ দ্বাৰা ছল কৰাই বিনতাক দাসত্বত পেলায়। মাতৃৰ অৱস্থা দেখি গৰুড়ে মুক্তিৰ চৰ্ত সোধে; নাগসকলে বিনতাৰ মুক্তিৰ বিনিময়ত অমৃত (সুধা) আনিবলৈ কয়। বিনতাই গৰুড়ক ধৰ্মবিবেচনা শিকায়—বিশেষকৈ নিষাদসকলৰ মাজত ব্ৰাহ্মণ চিনাক্ত কৰাৰ লক্ষণ ক’লে, যাতে অজ্ঞাতে ব্ৰাহ্মণহিংসা নামৰ মহাপাপ নঘটে; ভুল হিংসাৰ ভয়ংকৰ দোষো বুজাই দিয়ে। গৰুড়ৰ অমৃত-আহৰণ স্বাৰ্থৰ বাবে নহয়, মাতৃমোচনৰ কৰ্তব্যবোধৰ বাবে বুলি দেখুওৱা হৈছে। শেষত কাহিনী কাশীত পুনঃস্থাপিত হয়—শংকৰ আৰু ভাস্কৰ কাশীত কৃপাময় সান্নিধ্যৰূপে বৰ্ণিত। ফলশ্ৰুতিত কোৱা হৈছে, নিৰ্দিষ্ট তীৰ্থত খখোল্ক আদিত্যৰ দৰ্শনমাত্ৰে শীঘ্ৰ ৰোগশান্তি, অভীষ্টসিদ্ধি আৰু এই কাহিনী শ্ৰৱণে পাৱনতা লাভ হয়।
Verse 1
स्कंद उवाच । वाराणस्यां तथादित्या ये चान्ये तान्वदाम्यतः । कलशोद्भव ते प्रीत्या सर्वे सर्वाघनाशनाः
স্কন্দে ক’লে: বাৰাণসীত যিসকল আদিত্য আৰু আন পবিত্ৰ প্ৰকাশ আছে, এতিয়া মই সিহঁতৰ বৰ্ণনা কৰোঁ। হে কলশোদ্ভৱ (অগস্ত্য), তোমাৰ প্ৰীতিৰ বাবে—সকলোৱে সকলো পাপ নাশ কৰে।
Verse 2
खखोल्को नाम भगवानादित्य परिकीर्तितः । त्रिविष्टपोत्तरे भागे सर्वव्याधिविघातकृत्
খখোল্ক নামৰ এজন ভগৱান আদিত্য প্ৰসিদ্ধ। ত্ৰিৱিষ্টপৰ উত্তৰ ভাগত তেওঁ সকলো ব্যাধি বিনাশ কৰে।
Verse 3
यथा खखोल्क इत्याख्या तस्यादित्यस्य तच्छृणु । पुरा कद्रूश्च विनता दक्षस्य तनये शुभे
শুনা, সেই আদিত্য কেনেকৈ ‘খখোল্ক’ নামে খ্যাত হ’ল। প্ৰাচীন কালত দক্ষৰ শুভ কন্যা কদ্ৰূ আৰু বিনতা—এই কাহিনীত প্ৰকাশ পায়।
Verse 4
कश्यपस्य च ते पत्न्यौ मारीचेः प्राक्प्रजापतेः । क्रीडंत्यावेकदान्योन्यं मुने ते ऊचतुस्त्विति
সেই দুয়োগৰাকী মাৰীচি প্ৰজাপতিৰ বংশধৰ কশ্যপ মুনিৰ পত্নী আছিল। একদিন একেলগে ক্ৰীড়া কৰোঁতে, তেওঁলোকে সেই ঋষিক এইদৰে ক’লে।
Verse 5
कद्रूरुवाच । विनते त्वं विजानासि यदि तद्ब्रूहि मेग्रतः । अखंडिता गतिस्तेस्ति यतो गगनमंडले
কদ্ৰূ ক’লে— “বিনতে, যদি তুমি সত্যই জানা, তেন্তে মোৰ আগত স্পষ্টকৈ কোৱা। তোমাৰ গতি অখণ্ড, কিয়নো তুমি আকাশ-মণ্ডলত বিচৰণ কৰা।”
Verse 6
योसावुच्चैःश्रवा वाजी श्रूयते सवितूरथे । किं रूपःसोस्ति शबलो धवलो वा वदाशु मे
“সেই উচ্চৈঃশ্ৰবা অশ্ব, যাক সৱিতৃৰ ৰথত আছে বুলি শোনা যায়—তাৰ ৰূপ কেনেকুৱা? সি কি ছোপছোপ নে ধৱল? সোনকালে মোক কোৱা।”
Verse 7
पणं च कुरु कल्याणि तुभ्यं यो रोचतेनघे । एवमेव न यात्येष कालक्रीडनकं विना
“আৰু, হে কল্যাণী নিৰ্দোষে, তোমাৰ যি ভাল লাগে সেই পণ ধৰা। কিয়নো এই বিষয় কেৱল কথাৰে নচলে; ই কালৰ ক্ৰীড়া—ভাগ্যৰ খেল—দ্বাৰাই আগবাঢ়ে।”
Verse 8
विनतोवाच । किं पणेन भगिन्यत्र कथयाम्येवमेव हि । त्वज्जये का च मे प्रीतिर्मज्जये किं नु ते सुखम्
বিনতাই ক’লে: “ভগ্নী, ইয়াত পণৰ কি প্ৰয়োজন? মই তেনেকৈয়ে ক’ম। তুমি জিকিলে মোৰ কি আনন্দ? মই জিকিলে তোমাৰ কি সুখ হ’ব?”
Verse 9
ज्ञात्वा पणो न कर्तव्यो मिथः स्नेहमभीप्सता । ध्रुवमेकस्य विजये क्रोधोन्स्येह जायते
এই কথা জানি, যিজনে পাৰস্পৰিক স্নেহ কামনা কৰে, সি পণ নকৰিব; কিয়নো নিশ্চিতভাৱে এজনৰ বিজয় হ’লে আনজনৰ অন্তৰত ক্ৰোধ জাগে।
Verse 10
कद्रूरुवाच । क्रीडेयं नात्र भगिनि कारणं किमपि क्रुधः । खेलस्य व्यवहारोयं पणे यत्किंचिदुच्यते
কদ্ৰূ ক’লে: “ভগ্নী, এইটো কেৱল খেলাহে; ইয়াত ক্ৰোধৰ একো কাৰণ নাই। খেলাৰ আচাৰ-ব্যৱহাৰ এইয়ে—পণ বুলি কিবা এটা কোৱা হয়।”
Verse 11
विनतोवाच । तथा कुरु यथा प्रीतिस्तवास्ति पवनाशिनि । अथ तां विनतामाह कद्रूः कुटिलमानसा
বিনতাই ক’লে: “তেন্তে তোমাৰ যি প্ৰীতি হয়, তেনেকৈয়ে কৰা, হে পৱনাশিনি (দ্ৰুতগামিনী)।” তাৰ পাছত কুটিল মনৰ কদ্ৰূ বিনতাক ক’লে।
Verse 12
तस्यास्तु सा भवेद्दासी पराजीयेत या यया । अस्मिन्पणे इमाः सर्वाः सख्यः साक्षिण्य एव नौ
“যি আনজনৰ হাতত পৰাজিত হ’ব, সি তাৰ দাসী হ’ব। আৰু এই পণত, ইয়াত থকা এই সকলো সখী আমাৰ দুয়োৰে সাক্ষী হওক।”
Verse 13
इत्यन्योन्यं पणीकृत्य सर्पिण्यपि पतत्त्रिणी । उवाच कर्बुरं कद्रूरश्वं श्वेतं गरुत्मती
এইদৰে পৰস্পৰে বাজি ধৰি, সৰ্পমাতা কদ্ৰূ আৰু পক্ষীমাতা বিনতা (গৰুড়ৰ জননী) ঘোঁৰাটোৰ বিষয়ে ক’লে। কদ্ৰূয়ে তাক ক’লমাষী/দাগধৰা বুলি ক’লে, আৰু বিনতাই তাক শুদ্ধ শ্বেত বুলি ক’লে।
Verse 14
कदागंतव्यमिति च चक्राते ते गमावधिम् । जग्मतुश्च विरम्याथ क्रीडनात्स्वस्वमालयम्
তেওঁলোকে যোৱাৰ সময়-সীমাও স্থিৰ কৰিলে—কেতিয়া যাব লাগে সেয়া নিৰ্ণয় কৰিলে। তাৰ পাছত খেলাৰ পৰা বিৰতি লৈ, দুয়ো নিজৰ নিজৰ নিবাসলৈ উভতি গ’ল।
Verse 15
विनतायां गतायां तु कद्रूराहूय चांगजान् । उवाच यात वै पुत्रा द्रुतं वचनतो मम
কিন্তু বিনতা গুচি যোৱাৰ পাছত, কদ্ৰূয়ে নিজৰ পুত্ৰসকলক মাতি ক’লে: “যোৱা, হে মোৰ পুত্ৰসকল—শীঘ্ৰে—মোৰ আদেশ অনুসাৰে।”
Verse 16
तुरंगमुच्चैःश्रवसं प्रोद्भूतं क्षीरनीरधेः । सुरासुरैर्मथ्यमानान्मंदराघातसाध्वसात्
“উচ্চৈঃশ্ৰৱস নামৰ দিব্য অশ্ব, দেৱ-অসুৰে মন্দৰ পৰ্বতৰ আঘাত আৰু দোলনাত কঁপাই কঁপাই ক্ষীৰসাগৰ মথি থাকোঁতে, সেই ক্ষীৰনীধিৰ পৰা উদ্ভূত হৈছিল।”
Verse 17
कार्यकारणरूपस्य सादृश्यमधिगच्छति । अतस्तं क्षीरवर्णाभं कल्माषयत पुत्रकाः
“কাৰ্যই কাৰণৰ সদৃশ ৰূপ লাভ কৰে। সেয়ে সেই ঘোঁৰাটো ক্ষীৰবৰ্ণ শ্বেত; এতেকে তাক ক’লমাষী দাগেৰে দাগধৰা কৰি দিয়া, হে মোৰ পুত্ৰসকল।”
Verse 18
तस्य वालधिमध्यास्य कृष्णकुंतलतां गताः । तथा तदंगलोमानि विधत्तविषसीत्कृतैः
তাৰ লেজৰ মাজত আঁকোৱালি ধৰি ক’লা কেশৰ লটাৰ দৰে হৈ পৰা; আৰু বিষময় ফোঁকাৰি দি তাৰ দেহৰ ৰোমবোৰো তেনেকৈ সজাই দিয়া।
Verse 19
इति श्रुत्वा वचो मातुः काद्रवेयाः परस्परम् । संमंत्र्य मातरं प्रोचुः कद्रूं कद्रूपमागताः
মাতৃবাক্য শুনি কাদ্ৰৱেয় নাগসকলে পৰস্পৰে পৰামৰ্শ কৰিলে; তাৰপিছত কদ্ৰূৰ ওচৰলৈ গৈ মাতৃক ক’লে।
Verse 20
नागा ऊचुः । मातर्वयं त्वदाह्वानाद्विहाय क्रीडनं बलात् । प्राप्ताः प्रहृष्टा मृष्टान्नं दास्यत्यद्य प्रसूरिति
নাগাসকলে ক’লে—মাতৃ, তোমাৰ আহ্বানত আমি বলপূৰ্বক খেলাধূলা এৰি আহিলোঁ, আনন্দিত হৈ ভাবিলোঁ—‘আজ নিশ্চয় মায়ে সুস্বাদু আহাৰ দিব।’
Verse 21
मृष्टं तिष्ठतु तद्दूरं विषादप्यधिकं कटु । तत्त्वया वादियन्मंत्रैरौषधैर्नोपशाम्यति
সেই ‘সুস্বাদু আহাৰ’ দূৰতে থাকক—তুমি যি প্ৰস্তাৱ কৰিছা সেয়া বিষতকৈও অধিক তিতা; তোমাৰ মন্ত্র আৰু ঔষধ প্ৰয়োগ কৰিলেও ই শান্ত নহয়।
Verse 22
वयं न यामो यद्भाव्यं तदस्माकं भवत्विह । इति प्रोक्तं विषास्यैस्तैस्तदा कुटिलगामिभिः
সেই বিষমুখ, কুটিলগামীসকলে তেতিয়া ক’লে—“আমি নাযাওঁ; যি ভাগ্যত লিখা, সেয়া ইয়াতেই আমাৰ ওপৰত ঘটক।”
Verse 23
स्कंद उवाच । अन्येपि ये कुटिलगाः पररंध्रनिषेविणः । अकर्णाः कूरहृदयाः पितरौ व्रीडयंति ते
স্কন্দে ক’লে: যিসকলে কুটিল পথে চলে, আনৰ দোষ খুঁচৰি চায়, শুনিবলৈ নাখোজে আৰু কঠোৰ হৃদয়ধাৰী—তেওঁলোকে নিজৰ পিতৃ-মাতৃক লজ্জিত কৰে।
Verse 24
पित्रोर्गिरं निराकृत्य ये तिष्ठेयुः सुदुर्मदाः । अत्याहितमिह प्राप्य गच्छेयुस्तेऽचिराल्लयम्
পিতৃ-মাতৃৰ বাক্য অগ্ৰাহ্য কৰি যিসকলে অহংকাৰ-মত্ত হৈ থাকে, তেওঁলোকে এই লোকতেই ভয়ংকৰ অনিষ্ট পায় আৰু সোনকালেই বিনাশলৈ যায়।
Verse 25
तेषां वचनमाकर्ण्य नयाम इति सोरगी । शशाप तान्क्रुधाविष्टा नागांश्चागः समागतान्
তেওঁলোকৰ কথা—“আমি তাক লৈ যাম”—শুনি, ক্ৰোধে আচ্ছন্ন সেই দিৱ্য নাৰীয়ে তেওঁলোকক আৰু তাত সমবেত নাগসকলকো শাপ দিলে।
Verse 26
तार्क्ष्यस्य भक्ष्या भवत यूयं मद्वाक्यलंघनात् । जातमात्राश्च सर्पिण्यो भक्षयंतु स्वबालकान्
“মোৰ বাক্য লঙ্ঘন কৰাৰ ফলত তোমালোক তাৰ্ক্ষ্য (গৰুড়)ৰ আহাৰ হ’বা। আৰু সৰ্পিণীসকলে জন্ম দিয়ামাত্ৰেই নিজৰ পোৱালিক খাই পেলাওক।”
Verse 27
इति शापानलाद्भीतैः कैश्चित्पातालमाश्रितम् । जिजीविषुभिरन्यैश्च द्वित्रैश्चक्रे प्रसूवचः
অগ্নিসদৃশ সেই শাপত ভয় পাই কিছুমানে পাতালত আশ্ৰয় ল’লে; আন কিছুমানে বাঁচি থাকিবলৈ ইচ্ছা কৰি দু-তিনিজন সঙ্গীৰ সৈতে প্ৰসূতি-বিষয়ে কৌশল ৰচনা কৰিলে।
Verse 28
ते पुच्छमौच्चैःश्रवसमधिगम्य महाधियः । सुनीलचिकुराभासं चक्रुरंगं च कर्बुरम्
সেই মহাধী লোকসকলে উচ্চৈঃশ্ৰৱসৰ পুচ্ছত উপনীত হৈ, নিজৰ অঙ্গক সু-নীল কেশৰ দৰে গাঢ় নীলা আৰু চিত্ৰবৰ্ণ কৰি তুলিলে।
Verse 29
तत्क्ष्वेडानल धूमौघैः फूत्कारभरनिःसृतैः । मातृवाक्कृतिजाद्धर्मान्न दग्धा भानुभानुभिः
তেওঁলোকৰ ফোঁৎকাৰভৰা স্ফুলিঙ্গ-অগ্নিৰ পৰা ধোঁৱাৰ ঢৌ উঠিল, প্ৰবল ঝাপটাত বাহিৰলৈ ওলাই আহিল; তথাপি মাতৃৰ বাক্যজাত ধৰ্মৰ বলত সূৰ্যৰ দাহক ৰশ্মিতো তেওঁলোক দগ্ধ নহ’ল।
Verse 30
विनतापृष्ठमारुह्य कद्रूः स्नेहवशात्ततः । वियन्मार्गमलंकृत्य ददर्शोष्णांशुमंडलम्
তাৰ পাছত স্নেহবশত কদ্ৰূ বিনতাৰ পিঠিত আৰোহণ কৰিলে; আকাশপথ শোভিত কৰি তেওঁ উষ্ণ ৰশ্মিযুক্ত সূৰ্য-মণ্ডল দৰ্শন কৰিলে।
Verse 31
तिग्मरश्मिप्रभावेण व्याकुलीभूतमानसा । कद्रुस्ततः खगीं प्राह विस्रब्धं विनते व्रज
তীক্ষ্ণ ৰশ্মিৰ প্ৰভাৱত মন ব্যাকুল হৈ কদ্ৰূয়ে তেতিয়া সেই খগী-নাৰীক ক’লে— “বিনতে, নিশ্চিন্তে আগবাঢ়া।”
Verse 32
उष्णगोरुष्णगोभिर्मे ताप्यते नितरां तनुः । विस्रब्धाहं स्वभावेन त्वं सापेक्षाहि सर्वतः
“সেই দাহক ৰশ্মিসমূহে মোৰ দেহ অতি তীব্ৰভাৱে তাপিত হৈছে। মই স্বভাৱতে নিৰ্ভীক; কিন্তু তুমি সকলো দিশতে আনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল।”
Verse 33
स्वरूपेण पतंगी त्वं पतंगोसौ सहस्रगुः । अतएव न ते बाधा गगने तापसंभवा
নিজ স্বৰূপে তুমি পতঙ্গী, আৰু সি সহস্ৰ কিৰণধাৰী সূৰ্য। সেয়ে আকাশত তাৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা তাপ তোমাক কেতিয়াও বাধা নিদিয়ে।
Verse 34
वियत्सरसि हंसोयं भवती हंसगामिनी । चंडरश्मिप्रतापाग्निस्त्वामतो नेह बाधते
আকাশ-সৰসীত এইজন হাঁহ, আৰু তুমিও হাঁহৰ দৰে গতি কৰা। সেয়ে উগ্ৰ কিৰণধাৰীৰ প্ৰতাপ-অগ্নি ইয়াত তোমাক নাবাধে।
Verse 35
खगीमुद्गीयमानां खे पुनरूचे बिलेशया । त्राहित्राहि भगिन्यत्र यावोन्यत्र वियत्पथः
যেতিয়া খগী-নাৰীজনীক আকাশত ওপৰলৈ কঢ়িয়াই নিয়া হৈছিল, তেতিয়া বিল-বাসী সৰ্পে পুনৰ চিঞৰি উঠিল— “ৰক্ষা কৰ, ৰক্ষা কৰ, ভগ্নী! আহা, এই দিৱ্য আকাশ-পথ এৰি আন ঠাইলৈ যাওঁ।”
Verse 36
विनते विनतां मां त्वं किं नावसि पतत्त्रिणी । तव दासी भविष्यामि त्वदुच्छिष्टनिषेविणी
হে বিনতা! মই নত হৈ পৰি আছোঁ, তথাপি তুমি কিয় মোক ৰক্ষা নকৰা, হে পাখিধাৰী? মই তোমাৰ দাসী হ’ম, তোমাৰ ভোজনৰ উচ্ছিষ্ট সেবন কৰিম।
Verse 37
यावज्जीवमहं भूयां त्वत्पादोदकपायिनी । खखोल्कानि पतेदेषा भृशगद्गदभाषिणी
যিমান দিন মই জীয়াই থাকোঁ, তিমান দিন তোমাৰ পদ-প্ৰক্ষালিত জল পান কৰোঁতা হৈ থাকোঁ। এইদৰে ক’লে তাই—অতি কঁপনতে গলা ৰুদ্ধ হৈ—বিভ্ৰান্তিত ‘খখোল্কানি…’ বুলি উচ্চাৰিলে।
Verse 38
मूर्च्छां गतवती पक्षपुटौ धृत्वा बिडोरगी । सख्युल्कानि पतेदेषा वक्तव्ये त्विति संभ्रमात्
সৰ্প-নাৰী মূৰ্ছা গৈছিল; বিনতাৰ ভাঁজ খোৱা পাখিৰ আশ্ৰয়ত তাইক ধৰি ৰখা হ’ল। ব্যাকুলতাত ক’ব খুজিছিল এক কথা, কিন্তু মুখৰ পৰা ওলাই গ’ল ‘সখ্যুল্কানি…’।
Verse 39
खखोल्केति यदुक्ता गीः कद्र्वा संभ्रातचेतसा । तदा खखोल्कनामार्कः स्तुतो विनतया बहु
বিভ্ৰান্তচিত্ত কদ্ৰুৱে ‘খখোল্ক’ বুলি উচ্চাৰণ কৰিছিল; সেই সময়ত ‘খখোল্ক’ নামধাৰী সূৰ্যদেৱক বিনতাই বহুলভাৱে স্তৱন কৰিলে।
Verse 40
मनागतिग्मतां प्राप्ते खे प्रयाति विवस्वति । ताभ्यां तुरंगमो दर्शि किंचित्किर्मीरवान्रथे
যেতিয়া বিবস্বান সূৰ্যই নিজৰ তীক্ষ্ণতা কিছু মৃদু কৰি আকাশত গতি কৰিলে, তেতিয়া ৰথত যোজা অশ্বটো তেওঁলোকৰ দৃষ্টিত অলপ কিৰ্মীৰ—ধবধবে দাগযুক্ত বৰ্ণৰ দৰে দেখা দিলে।
Verse 41
उक्ता विनतयैवैषा तापोपहतलोचना । क्रूरा सरीसृपी सत्यवादिन्या विश्वमान्यया
এইদৰে তাপত দগ্ধ দৃষ্টিযুক্ত সেই নিষ্ঠুৰ সৰীসৃপীক বিনতাই নিজে সম্বোধন কৰিলে—সত্যবাদিনী, বিশ্বমান্য সেই নাৰী।
Verse 42
कद्रु त्वया जितं भद्रे यत उच्चैःश्रवा हयः । चंद्ररश्मिप्रभोप्येष कल्माष इव भासते
“হে কদ্ৰু, ভদ্ৰে! তুমি জয়ী হ’লা; কিয়নো উচ্চৈঃশ্ৰবা অশ্ব নিশ্চয় তোমাৰ। চন্দ্ৰকিৰণৰ দৰে জ্যোতি থাকিলেও ই ক’লমাষৰ দৰে দাগযুক্ত দেখা যায়।”
Verse 43
विधिर्बलीयान्भुजगि चित्रं जयपराजये । क्रूरोपि विजयी क्वापि त्वक्रूरोपि पराजयी
হে নাগকন্যা, বিধি সৰ্বাধিক বলৱান; জয়-পৰাজয় সত্যই আশ্চৰ্য। কেতিয়াবা ক্ৰূৰেও বিজয়ী হয়, কেতিয়াবা অক্ৰূৰেও পৰাজিত হয়।
Verse 44
विनताविनताधारा वदंतीति यथागतम् । कद्रूनिवेशनं प्राप्ता तस्या दास्यमचीकरत्
যথাক্ৰমে পৰম্পৰাই যিদৰে বৰ্ণনা কৰে, অৱনত বিনতা কদ্ৰূৰ নিবাসলৈ গৈ উপস্থিত হৈ, তেন্তে তাইৰ দাসত্ব গ্ৰহণ কৰিলে।
Verse 45
कदाचिद्विनतादर्शि सुपर्णनाश्रुलोचना । विच्छाया मलिना दीना दीर्घनिःश्वासवत्यपि
এদিন সুপৰ্ণে বিনতাক দেখিলে—চকু অশ্ৰুপূৰ্ণ—তেজহীন, মলিন, দীন, আৰু দীঘল-গভীৰ নিশ্বাস লোৱা।
Verse 46
सुपर्ण उवाच । प्रातःप्रातरहो मातः क्व यासि त्वं दिनेदिने । सायमायासि च कुतो विच्छाया दीनमानसा
সুপৰ্ণ ক’লে: “মাতৃ, প্ৰতি পুৱাই—হায়—তুমি দিনেদিনে ক’লৈ যোৱা? আৰু সন্ধিয়াত ক’ৰ পৰা উভতি আহা, তেজহীন আৰু মনভাৰী?”
Verse 47
कुतो निःश्वसिसि प्रोच्चैरश्रुपूर्ण विलोचना । यथा क्लीबसुता योषिद्यथापति तिरस्कृता
“তুমি কিয় উচ্চস্বৰে নিশ্বাস এৰিছা, অশ্ৰুপূৰ্ণ নয়নে—যেন নপুংসকৰ ঘৰত জন্মা নাৰী, যেন স্বামীৰ তিৰস্কৃত যুৱতী?”
Verse 48
ब्रूहि मातर्झटित्यद्य कुतो दूनासि पत्त्रिणि । मयि जीवति ते बाले कालेपि कृतसाध्वसे
হে মাতৃ, মোক তৎক্ষণাৎ কোৱা, আজি তুমি কিয় ইমান দুখত আছা? মই জীয়াই থাকোঁতে স্বয়ং কালৰ পৰাও তোমাৰ ভয়ৰ কোনো কাৰণ থাকিব নালাগে।
Verse 49
अश्रुनिर्माणकरणे कारणं किं तपस्विनि । सुचरित्रा सुनारीषु नामंगलमिहेष्यते
হে তপস্বিনী, তোমাৰ চকুৰ পানীৰ কাৰণ কি? এই জগতত সতী নাৰীৰ কেতিয়াও অমঙ্গল হোৱা উচিত নহয়।
Verse 50
धिक्तांश्च पुत्रान्यन्माता तेषु जीवत्सु दुःखभाक् । वरं वंध्यैव सा यस्याः सुता वंध्यमनोरथाः
ধিক্কাৰ সেই পুত্ৰসকলক, যিসকল জীয়াই থাকোঁতে তেওঁলোকৰ মাতৃয়ে দুখ ভোগ কৰে। যি মাতৃৰ পুত্ৰসকলৰ উদ্দেশ্য বিফল, তেওঁ নিঃসন্তান হোৱাই শ্ৰেয়।
Verse 51
इत्यूर्जस्वलमाकर्ण्य वचः सूनोर्गरुत्मतः । विनता प्राह तं पुत्रं मातृभक्तिसमन्वितम्
পুত্ৰ গৰুড়ৰ এনে তেজস্বী বচন শুনি, বিনতাই মাতৃভক্তিৰে পৰিপূৰ্ণ সেই পুত্ৰক ক’বলৈ ধৰিলে।
Verse 52
अहं दास्यस्मि रे बाल कद्र्वाश्च क्रूरचेतसः । पृष्ठे वहामि तां नित्यं तत्पुत्रानपि पुत्रक
বিনতাই ক’লে: “বাছা, মই ক্ৰুৰমনা কদ্ৰুৰ দাসী হৈছোঁ। মই নিতৌ তাইক আৰু তাইৰ পুত্ৰসকলক মোৰ পিঠিত কঢ়িয়াই ফুৰোঁ।”
Verse 53
कदाचिन्मंदरं यामि कदाचिन्मलयाचलम् । कदाचिदंतरीपेषु चरेयं तदुदन्वताम्
কেতিয়াবা মই মন্দৰ পৰ্বতলৈ যাওঁ, কেতিয়াবা মলয়াচললৈ; কেতিয়াবা সেই সাগৰসমূহৰ মাজত থকা দ্বীপসমূহত ঘূৰি ফুৰোঁ।
Verse 54
यत्रयत्र नयेयुस्ते काद्रवेयाः सुदुर्मदाः । व्रजेयं तत्रतत्राहं तदधीना यतः सुत
য’তে য’তে কদ্ৰূৰ পুত্ৰসকল—অহংকাৰত মত্ত—মোক লৈ যায়, ত’তে ত’তে মই যাবই লাগে; কিয়নো মই তেওঁলোকৰ অধীন, হে পুত্ৰ।
Verse 55
गरुड उवाच । दासीत्वकारणं मातः किं ते जातं सुलक्षणे । दक्षप्रजापतेः पुत्रि कश्यपस्यप्रियेऽनघे
গৰুড়ে ক’লে: মাতৃ, হে সুলক্ষণী, কিহৰ কাৰণে তুমি দাসীত্বৰ অৱস্থালৈ পৰিলা? হে দক্ষ প্ৰজাপতিৰ কন্যা, কশ্যপৰ প্ৰিয়া, হে নিৰ্দোষা—কি ঘটিল?
Verse 56
विनतोवाच गरुडं पुरावृत्तमशेषतः । दासीत्वकारणं यद्वदादित्याश्वविलोकनम्
তেতিয়া বিনতাই গৰুড়ক পূৰ্বৰ সকলো বৃত্তান্ত ক’লে—আদিত্যৰ অশ্ব উচ্ছৈঃশ্ৰৱসক চোৱাৰ ঘটনাৰ সৈতে কেনেকৈ তাইৰ দাসীত্বৰ কাৰণ জন্মিল।
Verse 57
श्रुत्वेति गरुडः प्राह मातरं सत्वरं व्रज । पृच्छाद्य मातस्तान्दुष्टान्काद्रवेयानिदं वचः
এই কথা শুনি গৰুড়ে মাতৃক ক’লে: সোনকালে যোৱা। আজি, মাতৃ, সেই দুষ্ট কাদ্ৰৱেয়াসকলক এই বাণী সুধি ক’বা।
Verse 58
यद्दुर्लभं हि भवतां यत्रात्यंतरुचिश्च वः । मद्दासीत्वविमोक्षाय तद्याचध्वं ददाम्यहम्
যি বস্তু তোমালোকৰ বাবে দুষ্প্ৰাপ্য, আৰু যি তোমালোকৰ অন্তৰত সৰ্বাধিক অভিলাষ—মোৰ মাতৃক দাসত্বৰ পৰা মুক্ত কৰাৰ মূল্যস্বৰূপে সেইটো বিচাৰা; মই দিম।
Verse 59
तथाकरोच्च विनता तेपि श्रुत्वा तदीरितम् । सर्पाः संमंत्र्य तां प्रोचुर्विनतां हृष्टमानसाः
বিনতাই তেনে কৰিলে। আৰু সেই সৰ্পসকলেও, কোৱা কথাখিনি শুনি, পৰস্পৰে পৰামৰ্শ কৰি, আনন্দিত মনে বিনতাক ক’লে।
Verse 60
मातृशापविमोक्षाय यदि दास्यति नः सुधाम् । तदा समीहितं तेस्तु न दास्यत्यथ दास्यसि
মাতৃৰ শাপৰ পৰা মুক্তিৰ বাবে যদি সি আমাক সুধা (অমৃত) দিয়ে, তেন্তে তোৰ অভিলাষ পূৰ্ণ হ’ব; কিন্তু যদি নেদিয়ে, তেন্তে তই দাসী হৈ থাকিবি।
Verse 61
इत्योंकृत्य समापृच्छ्य कद्रूं द्रुतगतिः खगी । गरुत्मंतं समाचष्ट दृष्ट्वा संहृष्टमानसम्
এইদৰে ‘ওঁ’ উচ্চাৰি, কদ্ৰূক বিদায় লৈ, দ্ৰুতগতি খগীমাতা (বিনতা) গ’ল; আৰু আনন্দিত হৃদয়ে গৰুড়ক দেখি সকলো কথা জনালে।
Verse 62
नागांतकस्ततः प्राह मातरं चिंतयातुराम् । आनीतं विद्धि पीयूषं मातर्मे देहि भोजनम्
তেতিয়া নাগান্তক (গৰুড়) চিন্তাতুৰ মাতৃক ক’লে—“মাতৃ, জানিবা, মই পীয়ূষ (অমৃত) আনি পেলাইছোঁ; মাতৃ, মোক আহাৰ দিয়া।”
Verse 63
विनता प्राह तं पुत्रं संप्रहृष्टतनूरुहा । भोः सुपर्णार्णवं तूर्णं याहि मंगलमस्तु ते
বিনতাই আনন্দ-ৰোমাঞ্চে দেহ কঁপাই পুত্ৰক ক’লে: “হে সুপৰ্ণ (গৰুড়), শীঘ্ৰে সাগৰলৈ যা; তোমাৰ মঙ্গল হওক।”
Verse 64
संति तत्रापि बहुशो निषादा मत्स्यघातिनः । वेलातटनिवासाश्च तान्भक्षय दुरात्मनः
“তাতো বহু নিষাদ আছে—মাছ মৰা লোক—সাগৰৰ তীৰত বাস কৰে; সেই দুষ্টচিত্তসকলক তুমি ভক্ষণ কৰা।”
Verse 65
परप्राणैर्निजप्राणान्ये पुष्णंतीह दुर्धियः । शासनीयाः प्रयत्नेन श्रेयस्तच्छासनं परम्
“যিসকল মূৰ্খে আনৰ প্ৰাণ লৈ নিজৰ প্ৰাণ পোষে, তেওঁলোকক যত্নে সংযত কৰা উচিত; সেই শাসনেই পৰম কল্যাণ।”
Verse 66
बहुहिंसाकृतां हिंसा भवेत्स्वर्गस्य साधनम् । विहिंसितेषु दुष्टेषु रक्ष्यते भूरिशो यतः
“বহু হিংসা কৰা দুষ্টৰ ওপৰত কৰা হিংসা স্বৰ্গসাধন হ’ব পাৰে; কিয়নো দুষ্ট দমন হ’লে বহুজন ৰক্ষা পায়।”
Verse 67
निषादेष्वपि चेद्विप्रः कश्चिद्भवति पुत्रक । संरक्षणीयो यत्नेन भक्षणीयो न कर्हिचित्
“কিন্তু, হে পুত্ৰ, যদি নিষাদসকলৰ মাজত কোনো ব্ৰাহ্মণ থাকে, তেন্তে তাক যত্নে ৰক্ষা কৰিবা—কেতিয়াও ভক্ষণ নকৰিবা।”
Verse 68
गरुड उवाच । मत्स्यादिनां वसन्मध्ये कथं ज्ञेयो द्विजो मया अभक्ष्यो यस्त्वया प्रोक्तस्तच्चिह्नं किं चनात्थ मे
গৰুড়ে ক’লে: “মাছধৰা আদি লোকৰ মাজত বাস কৰি মই দ্বিজক কেনেকৈ চিনিম? তুমি যাক ‘অভক্ষ্য’ বুলি কৈছা, তাক চিনিবৰ কোনো লক্ষণ মোক কোৱা।”
Verse 69
विनतोवाच । यज्ञसूत्रं गले यस्य सोत्तरीयं सुनिर्मलम् । नित्यधौतानि वासांसि भालं तिलक लांछितम्
বিনতাই ক’লে: “যাৰ গলাত যজ্ঞসূত্ৰ (জনেৱ) থাকে, যাৰ উত্তৰীয় অতি নিৰ্মল, যাৰ বস্ত্ৰ নিত্য ধোৱা, আৰু যাৰ কপাল তিলকচিহ্নিত—”
Verse 70
सपवित्रौ करौ यस्य यन्नीवी कुशगर्भिणी । यन्मौलिः सशिखाग्रंथिः स ज्ञेयो ब्राह्मणस्त्वया
“—যাৰ হাতত পৱিত্ৰ (শুদ্ধিকৰ আঙুঠি) থাকে, যাৰ কঁকালবন্ধত কুশাঘাস থাকে, আৰু যাৰ মূৰত শিখাসহ মৌলি গাঁথা থাকে—তাক তুমি ব্ৰাহ্মণ বুলি জানিবা।”
Verse 71
उच्चरेदृग्यजुःसाम्नामृचमेकामपीह यः । गायत्रीमात्रमंत्रोपि स विज्ञेयो द्विजस्त्वया
“আৰু যি ৰিগ্, যজুঃ বা সামবেদৰ একোটা ঋচাও উচ্চাৰে—অথবা কেৱল গায়ত্ৰী মন্ত্ৰ মাত্ৰেই জপে—তাক তুমি দ্বিজ বুলি বুজিবা।”
Verse 72
गरुड उवाच । मध्ये सदा निषादानां यो वसेज्जननि द्विजः । तस्यैतेष्वेकमप्येव न मन्ये लक्ष्मबोधकम्
গৰুড়ে ক’লে: “মা, যদি কোনো দ্বিজ সদায় নিষাদসকলৰ মাজতেই বাস কৰে, তেন্তে এই লক্ষণসমূহৰ এটাও যে নিশ্চিতভাৱে তাক বুজাব, মই তেনে নাভাবোঁ।”
Verse 73
लक्ष्मांतरं समाचक्ष्व द्विजबोधकरं प्रसूः । येन विज्ञाय तं विप्रं त्यजेयमपि कंठगम्
হে মাতৃ, দ্বিজ-বোধকৰ সেই বিশেষ লক্ষণ কৃপা কৰি কোৱা; সেই ব্ৰাহ্মণক চিনিলে মোৰ কণ্ঠত লাগি থকা জনকো মই ত্যাগ কৰিম।
Verse 74
तच्छ्रुत्वा विनता प्राह यस्ते कंठगतोंऽगज । खदिरांगारवद्दह्यात्तमपाकुरु दूरतः
এই কথা শুনি বিনতা ক’লে: পুত্ৰ, যি জন তোমাৰ কণ্ঠত প্ৰৱেশ কৰিছে, সি খদিৰ কাঠৰ অঙ্গাৰৰ দৰে দহিব; তাক বহু দূৰলৈ আঁতৰাই পেলোৱা।
Verse 75
द्विजमात्रेपि या हिंसा सा हिंसा कुशलाय न । देशं वंशं श्रियं स्वं च निर्मूलयति कालतः
এজন ব্ৰাহ্মণৰ প্ৰতিও কৰা হিংসা কল্যাণদায়ক নহয়; কালক্ৰমে ই দেশ, বংশ আৰু নিজৰ শ্ৰী-সমৃদ্ধিকো মূলসহ উচ্ছেদ কৰে।
Verse 76
निशम्य काश्यपिरितिप्रसूपादौप्रणम्य च । गृहीताशीर्ययौ शीघ्रं खमार्गेण खगेश्वरः
এইদৰে মাতৃ কাশ্যপী (বিনতা)ৰ বাক্য শুনি, মাতৃৰ পদত প্ৰণাম কৰি, আশীৰ্বাদ গ্ৰহণ কৰি, খগেশ্বৰ আকাশপথে শীঘ্ৰে প্ৰস্থান কৰিলে।
Verse 77
दूरादालोकयांचक्रे निषादान्मत्स्यजीविनः । पक्षौ विधूय पक्षींद्रो रजसापूर्य रोदसी
দূৰৰ পৰা সি নিষাদসকলক দেখিলে, যিসকল মাছ ধৰি জীৱিকা চলায়। পক্ষ ঝাঁকি পক্ষীন্দ্ৰই ধূলিৰে দুয়ো দিশা—আকাশ-মহী—ভৰি তুলিলে।
Verse 78
अंधीकृत्य दिशोभागानब्धिरोधस्युपाविशत् । व्यादाय वदनं घोरं महाकंदरसन्निभम्
দিশবোৰ অন্ধকাৰ কৰি তেওঁ সাগৰৰ পাৰত বহিল; তেওঁ নিজৰ ভয়ানক মুখখন এটা বিশাল গুহাৰ দৰে মেলি দিলে।
Verse 79
कांदिशीका निषादास्तु विविशुस्तत्र च स्वयम् । मन्वानेष्वथ पंथानं तेषु कंठं विशत्स्वपि
বিভ্ৰান্ত নিষাদসকলে ইয়াক এটা পথ বুলি ভাবি তাত প্ৰৱেশ কৰিলে; আৰু ভিতৰলৈ যাওঁতেই তেওঁলোক তেওঁৰ ডিঙিৰ ভিতৰলৈ সোমাই গ’ল।
Verse 80
जज्वालेंगलसंस्पर्शो द्विजस्तत्कंठकंदलीम् । प्राक्प्रविष्टानथो तार्क्ष्यो निषादानौदरीं दरीम्
সেই ব্ৰাহ্মণজন জুইৰ দৰে তেওঁৰ ডিঙিৰ নলীৰ ভিতৰত জ্বলি উঠিল। তেতিয়ালৈকে গৰুড়ে নিষাদসকলক নিজৰ পেটৰূপী গুহাত ভৰাই লৈছিল।
Verse 81
प्रवेश्य कंठतालुस्थं तं विज्ञाय द्विजस्फुटम् । भयादुदगिरत्तूर्णं मातृवाक्येन यंत्रितः
ব্ৰাহ্মণক নিজৰ ডিঙি আৰু তালুত আৱদ্ধ হোৱা বুলি জানি, মাতৃৰ বচন শিৰোধাৰ্য কৰি তেওঁ ভয়তে তেওঁক তৎক্ষণাৎ বমি কৰি উলিয়াই দিলে।
Verse 82
तमुद्गीर्णं नरं दृष्ट्वा पक्षिराट्समभाषत । कस्त्वं जात्यासि निगद मम कंठविदाहकृत्
সেই মানুহজনক বাহিৰলৈ ওলাই অহা দেখি পক্ষীৰাজে ক’লে: "তুমি জাতিগতভাৱে কোন? মোক কোৱা— তুমি যিয়ে মোৰ ডিঙিত দাহন সৃষ্টি কৰিছা।"
Verse 83
स तदाहेति विप्रोहं पृष्टः सन्गरुडाग्रतः । वसाम्येषु निषादेषु जातिमात्रोपजीवकः
গৰুড়ৰ সম্মুখত সোধা হ’লে সেই ব্ৰাহ্মণে ক’লে: “মই নিষাদসকলৰ মাজত বাস কৰোঁ; কেৱল জন্ম-জাতিৰ আশ্ৰয়তে জীৱিকা চলাওঁ, আন সত্য উপাৰ্জন নাই।”
Verse 84
तं प्रेष्य गरुडो दूरं भक्षयित्वाथ भूरिशः । नभो विक्षोभयांचक्रे प्रलयानिल सन्निभः
তাক দূৰলৈ নিক্ষেপ কৰি তাৰ পাছত গিলি পেলালে মহাবলী গৰুড়ে; প্ৰলয়-বায়ুৰ দৰে হৈ সি আকাশক ভীষণভাৱে কঁপাই তুলিলে।
Verse 85
तं दृष्ट्वा तिग्मतेजस्कं ज्वालाततदिगंतरम् । ज्वलद्दावानलं शैलमिव बिभ्युर्दिवौकसः
তীক্ষ্ণ তেজে জ্বলি উঠা, শিখা দিগন্তলৈ বিস্তাৰিত হোৱা তাক দেখি স্বৰ্গবাসীসকল কঁপি উঠিল—যেন দাৱানলে আৱৃত এটা পৰ্বত দেখিলে।
Verse 86
ते सन्नह्यंत युद्धाय सज्जीकृत बलायुधाः । अध्यास्य वाहनान्याशु सर्वे वर्मभृतः सुराः
তেওঁলোকে যুদ্ধৰ বাবে সন্নদ্ধ হ’ল, বাহিনী আৰু অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰ সাজু কৰিলে; আৰু বর্মধাৰী সকলো দেৱতাই তৎক্ষণাৎ নিজৰ বাহনত আৰোহণ কৰিলে।
Verse 87
तिर्यग्गतीरविर्नायं नायमग्निः सधूमवान् । क्षणप्रभाप्यसौ नैव को नः सम्मुख एत्यसौ
“এইটো আকাশত গতি কৰা সূৰ্য নহয়, আৰু ধোঁৱাযুক্ত অগ্নিও নহয়। তথাপি ই ক্ষণিক জ্যোতি নহয়—কোন এইজন যে সোজাকৈ আমাৰ সন্মুখলৈ আহি আছে?”
Verse 88
न दैत्येषु प्रभेदृक्स्यान्नाकृतिर्दानवेष्वियम् । महासाध्वसदः कोयमस्माकं हृत्प्रकंपनः
এয়া দৈত্যসকলৰ মাজত কোনো পৰিচিত প্ৰকাৰ নহয়, দানৱসকলৰ মাজতো এনে ৰূপ দেখা নাযায়। এই কোন, যিয়ে মহাভয় জগাই আমাৰ হৃদয় কঁপাই তুলিছে?
Verse 89
यावत्संभावयंतीति नीतिज्ञा अपि निर्जराः । तावद्दुधाव स्वौ पक्षौ पक्षिराजो महाबलः
যেতিয়া অমৰ দেৱতাসকল—নীতি-জ্ঞানী হ’লেও—ঘটনাখিনি কি হৈছে বুলি বিবেচনা কৰি আছিল, তেতিয়াই মহাবলী পক্ষিৰাজে নিজৰ দুটা পাখি জোৰেৰে ফটফটাই দিলে।
Verse 90
निपेतुः पक्षवातेन सायुधाश्च सवाहनाः । न ज्ञायंते क्व संप्राप्ता वात्यया पार्णतार्णवत्
তাৰ পাখিৰ বতাহত তেওঁলোক—অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰ ধৰি বাহনত উঠি থকা অৱস্থাতেই—ঢলি পৰিল। ঘূৰ্ণিবতাহত উৰি যোৱা পাতৰ দৰে, তেওঁলোক ক’ত গৈ পৰিল সেয়া জানিবও নোৱাৰিলে।
Verse 91
अथ तेषु प्रणष्टेषु बुद्ध्या विज्ञाय पक्षिराट् । कोशागारं सुधायाः स तत्रापश्यच्च रक्षिणः
তাৰপিছত তেওঁলোক ছিটকি নষ্ট হোৱাত, পক্ষিৰাজে বুদ্ধিৰে বুজি সুধা (অমৃত)ৰ কোষাগাৰ দেখিলে, আৰু তাতেই তাৰ ৰক্ষকসকলকো দেখা পালে।
Verse 92
शस्त्रास्त्रोद्यतपाणींस्तान्सुरानाधूय सर्वशः । ददर्श कर्तरीयंत्रममृतोपरिसंस्थितम्
শস্ত্ৰ-অস্ত্ৰ তুলি ধৰা সেই দেৱতাসকলক চাৰিওফালে ঝাঁকি আঁতৰাই, তেওঁ অমৃতৰ ওপৰত স্থাপিত কাঁচি-সদৃশ যন্ত্ৰটো দেখিলে।
Verse 93
मनःपवनवेगेन भ्रममाणं महारयम् । अपिस्पृशंतं मशकं यत्खंडयति कोटिशः
সেয়া মন আৰু বায়ুৰ বেগেৰে ঘূৰি ফুৰিছিল, মহা-প্ৰচণ্ড গতিৰে; এনে ভয়ংকৰ যে ওচৰলৈ আহিলেই, স্পৰ্শ নকৰাকৈয়ে, এটা মশাকো কোটি টুকুৰাত ভাঙি পেলায়।
Verse 94
उपोपविश्य पक्षींद्रस्तस्य यंत्रस्य निर्भयः । क्षणं विचारयामास किमत्र करवाण्यहो
তেতিয়া পক্ষীৰাজ নিৰ্ভয়ে সেই যন্ত্ৰৰ ওচৰত বহিল আৰু এক ক্ষণ চিন্তা কৰিলে— “হায়! ইয়াত মই কি কৰিম?”
Verse 95
स्प्रष्टुं न लभ्यते चैतद्वात्या न प्रभवेदिह । क उपायोत्र कर्तव्यो वृथा जातो ममोद्यमः
“ইয়াক স্পৰ্শ কৰাও নাযায়, আৰু ইয়াত ধুমুহাৰ বায়ুও ইয়াৰ ওপৰত জয়ী হ’ব নোৱাৰে। এই বিষয়ত কি উপায় ল’ম? মোৰ চেষ্টা যেন বৃথা হ’ল।”
Verse 96
न बलं प्रभवेदत्र न किंचिदपि पौरुषम् । अहो प्रयत्नो देवानामेतत्पीयूषरक्षणे
“ইয়াত বলেও কাম নকৰে, নাহে কেৱল পুৰুষাৰ্থও। হায়! এই পীয়ূষ (অমৃত) ৰক্ষাৰ বাবে দেৱতাসকলৰ কি আশ্চৰ্য প্ৰয়াস!”
Verse 97
यदि मे शंकरे भक्तिर्निर्द्वंद्वातीव निश्चला । तदा स देवदेवो मां वियुनक्तु महाऽधिया
“যদি শংকৰৰ প্ৰতি মোৰ ভক্তি সঁচাকৈয়ে নিৰ্দ্বন্দ্ব আৰু অতি নिश्चল হয়, তেন্তে দেৱদেৱ মহাদেৱে নিজৰ মহা-বুদ্ধিৰে মোক সঠিক বিবেক আৰু পথ দেখুৱাওক।”
Verse 98
यद्यहं मातृभक्तोस्मि स्वामिनः शंकरादपि । तदा मे बुद्धिरत्रास्तु पीयूषहरणं क्षमा
যদি মই মোৰ মাতৃৰ সত্য ভক্ত হওঁ—মোৰ স্বামী শংকৰতকৈও কৰ্তব্যত অধিক—তেন্তে ইয়াত মোৰ ভিতৰত সঠিক বুদ্ধি উদয় হওক, যাতে অমৃত হৰণ কৰা সম্ভৱ হয়।
Verse 99
आत्मार्थं नोद्यमश्चायं हृत्स्थो वेत्तीति विश्वगः । मातुर्दास्यविमोक्षाय यतेहममृतं प्रति
এই প্ৰচেষ্টা মোৰ নিজৰ স্বাৰ্থৰ বাবে নহয়; হৃদয়ত বাস কৰা সৰ্বব্যাপী জনাই ইয়াক জানে। মই অমৃতৰ দিশে যতি কৰোঁ কেৱল মাতৃক দাসত্বৰ পৰা মুক্ত কৰিবলৈ।
Verse 100
जरितौ पितरौ यस्य बालापत्यश्च यः पुमान् । साध्वी भार्या च तत्पुष्ट्यै दोषोऽकृत्येपि तस्य न
যাৰ পিতৃ-মাতৃ জৰাগ্ৰস্ত, সন্তানসকল সৰু, আৰু সাধ্বী পত্নী আছে—তেওঁলোকক পোষণ কৰিবলৈ যদি সি আনথা অনুচিত যেন লাগিলেও কিবা কৰে, তেন্তে তাৰ দোষ নধৰে।
Verse 110
ततः कैटभजित्प्राह वैनतेयं मुदान्वितः । वृतंवृतं महोदार देहिदेहि वरद्वयम्
তেতিয়া কৈটভবধী (বিষ্ণু) আনন্দে ভৰি বৈনতেয় (গৰুড়)ক ক’লে: “হে মহোদাৰ! বাছি লোৱা—বাছি লোৱা! মোৰ পৰা দুটা বৰ মাগা।”
Verse 120
इत्युक्त्वा सहितो मात्रा वैनतेयो विनिर्ययौ । कुशासने च तैरुक्तो धृत्वा पीयूषभाजनम्
এইদৰে কৈ বৈনতেয় মাতৃসহ বাহিৰলৈ ওলাই গ’ল। আৰু তেওঁলোকৰ নিৰ্দেশ অনুসৰি, সি কুশাসনত অমৃতৰ পাত্ৰ ৰাখি তাত ধৰি ৰাখিলে।
Verse 130
विश्वेशानुगृहीतानां विच्छिन्नाखिलकर्मणाम् । भवेत्काशीं प्रति मतिर्नेतरेषां कदाचन
কেৱল কাশীৰ বিশ্বেশ্বৰ প্ৰভুৰ অনুগ্ৰহপ্ৰাপ্ত আৰু যিসকলৰ সঞ্চিত কৰ্মসমূহ ছিন্ন হৈছে, তেওঁলোকৰ মন কাশীৰ প্ৰতি সত্য অনুৰাগ লাভ কৰে; আনসকলৰ কেতিয়াও কাশীৰ প্ৰতি তেনে মনোবৃত্তি উদয় নহয়।
Verse 140
काश्यां प्रसन्नौ संजातौ देवौ शंकरभास्करौ । गरुडस्थापिताल्लिंगादाविरासीदुमापतिः
কাশীত শংকৰ আৰু ভাস্কৰ—এই দুয়ো দেৱতা প্ৰসন্ন হ’ল; আৰু গৰুড়ে স্থাপন কৰা লিঙ্গৰ পৰা উমাপতি, অৰ্থাৎ উমাৰ পতি শিৱ, প্ৰকাশিত হ’ল।
Verse 150
तस्य दर्शनमात्रेण सर्वपापैः प्रमुच्यते । काश्यां पैशंगिले तीर्थे खखोल्कस्य विलोकनात् । नरश्चिंतितमाप्नोति नीरोगो जायते क्षणात्
তাৰ কেৱল দৰ্শনমাত্ৰে সকলো পাপৰ পৰা মুক্তি লাভ হয়। কাশীত পৈশংগিলে তীৰ্থত খখোল্কক দৰ্শন কৰিলে মানুহে মনত চিন্তা কৰা বস্তু লাভ কৰে আৰু ক্ষণমাত্ৰতে নিৰোগ হয়।
Verse 151
नरः श्रुत्वैतदाख्यानं खखोल्कादित्यसंभवम् । गरुडेशेन सहितं सर्वपापैः प्रमुच्यते
যি মানুহে আদিত্য (সূৰ্য)ৰ সংযোগত উৎপন্ন খখোল্ক আৰু গৰুড়েশসহ এই পবিত্ৰ আখ্যান শুনে, সি সকলো পাপৰ পৰা মুক্ত হয়।