
এই অধ্যায়ত যুধিষ্ঠিৰে মাৰ্কণ্ডেয়ক সোধে—ৰেৱা-সঙ্গমৰ কোন তীৰ্থ কাশীৰ সমান পুণ্যদায়ক আৰু ব্ৰহ্মহত্যা-দোষ নাশক বুলি কোৱা হয়? মাৰ্কণ্ডেয় সৃষ্টিবংশৰ পৰম্পৰা বৰ্ণনা কৰি দক্ষ আৰু চন্দ্ৰদেৱ সোমলৈকে কাহিনী কয়—দক্ষৰ শাপত সোম ক্ষয়প্ৰাপ্ত হয়; তেতিয়া সোমে ব্ৰহ্মাৰ শৰণ লয়, আৰু ব্ৰহ্মাই ৰেৱাৰ দুৰ্লভ পৱিত্ৰ স্থানসমূহত, বিশেষকৈ সঙ্গমত, তপস্যা আৰু পূজা কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিয়ে। সোমে দীঘলীয়া সময় শিৱক ভক্তিৰে আৰাধনা কৰে; শিৱ প্ৰসন্ন হৈ প্ৰত্যক্ষ হয় আৰু এক মহাপ্ৰভাৱশালী লিঙ্গ প্ৰতিষ্ঠা কৰায়, যি দুঃখ আৰু মহাপাপ নাশ কৰে। উদাহৰণস্বৰূপে কণ্বৰাজৰ কাহিনী—হৰিণৰূপী এজন ব্ৰাহ্মণক বধ কৰাৰ ফলত ব্ৰহ্মহত্যা-দোষত পীড়িত হৈ তেওঁ ৰেৱা-সঙ্গমত স্নান কৰি সোমনাথক পূজা কৰে। ৰঙা বস্ত্ৰধাৰিণী কন্যাৰূপে ব্ৰহ্মহত্যা তেওঁক অনুসৰণ কৰিলেও তীৰ্থপ্ৰভাৱত তেওঁ দোষমুক্ত হয়। তাৰ পিছত ব্ৰতবিধান—নিৰ্দিষ্ট তিথিত উপবাস, ৰাতি জাগৰণ, পঞ্চামৃত অভিষেক, নৈবেদ্য-দীপ-ধূপ, সংগীত-বাদ্য, যোগ্য ব্ৰাহ্মণৰ সন্মান-দান আৰু আচাৰ-নিয়ম। ফলশ্ৰুতিত কোৱা হৈছে—সোমনাথ তীৰ্থত প্ৰদক্ষিণা, শ্ৰৱণ আৰু নিয়মিত সাধনাই মহাপাপ ক্ষয় কৰে, স্বাস্থ্য-সমৃদ্ধি দিয়ে আৰু উত্তম লোক প্ৰদান কৰে; লগতে সোমে বিভিন্ন স্থানত বহু লিঙ্গ প্ৰতিষ্ঠা কৰাৰ কথাও উল্লেখ আছে।
Verse 1
श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेत्तु राजेन्द्र नर्मदायाः पुरातनम् । ब्रह्महत्याहरं तीर्थं वाराणस्या समं हि तत्
শ্ৰী মাৰ্কণ্ডেয় ক’লে: তাৰ পাছত, হে ৰাজেন্দ্ৰ, নর্মদাৰ প্ৰাচীন তীৰ্থলৈ যোৱা উচিত। সেই তীৰ্থ ব্রাহ্মণ-হত্যাৰ পাপ নাশ কৰে আৰু নিশ্চয়েই বাৰাণসীৰ সমান।
Verse 2
युधिष्ठिर उवाच । आश्चर्यं कथ्यतां ब्रह्मन्यद्वृत्तं नर्मदातटे । वाराणस्या समं कस्मादेतत्कथय मे प्रभो
যুধিষ্ঠিৰ ক’লে: হে ব্রাহ্মণ! এই আশ্চৰ্য কওক—নর্মদাৰ তীৰত কি ঘটিছিল? কিয় ই বাৰাণসীৰ সমান? হে প্ৰভু, মোক কওক।
Verse 3
निमग्नो दुःखसंसारे हृतराज्यो द्विजोत्तम । युष्मद्वाणीजलस्नातो निर्दुःखः सह बान्धवैः
হে দ্বিজোত্তম! যি মানুহ দুখময় সংসাৰ-চক্ৰত নিমগ্ন আছিল আৰু ৰাজ্যহীন হৈছিল, সি আপোনাৰ পবিত্ৰ বাণীৰ জলত স্নান কৰি নিজৰ বান্ধৱসকলসহ নিৰ্দুঃখ হ’ল।
Verse 4
श्रीमार्कण्डेय उवाच । साधु साधु महाबाहो सोमवंशविभूषण । पृष्टोऽस्मि दुर्लभं तीर्थं गुह्याद्गुह्यतरं परम्
শ্ৰী মাৰ্কণ্ডেয় ঋষিয়ে ক’লে: সাধু, সাধু, হে মহাবাহু, সোমবংশৰ ভূষণ! তুমি মোক এক দুষ্প্ৰাপ্য তীৰ্থৰ বিষয়ে সুধিছা—সৰ্বোচ্চ, আৰু গোপনৰো অধিক গোপন।
Verse 5
आदौ पितामहस्तावत्समस्तजगतः प्रभुः । मनसा तस्य संजाता दशैव ऋषिपुंगवाः
আদিতে পিতামহ—সমগ্ৰ জগতৰ প্ৰভু—কেৱল মনৰ দ্বাৰাই দহজন শ্ৰেষ্ঠ ঋষিক জন্ম দিলে।
Verse 6
मरीचिमत्र्यङ्गिरसौ पुलस्त्यं पुलहं क्रतुम् । प्रचेतसं वसिष्ठं च भृगुं नारदमेव च
মৰীচি, অত্রি আৰু অঙ্গিৰস, পুলস্ত্য, পুলহ, ক্রতু, প্ৰচেতস (দক্ষ), বশিষ্ঠ, ভৃগু আৰু নাৰদ—এইসকল পূজ্য প্ৰজাপতি-ঋষিৰ নাম কোৱা হ’ল।
Verse 7
जज्ञे प्राचेतसं दक्षं महातेजाः प्रजापतिः । दक्षस्यापि तथा जाताः पञ्चाशद्दुहिताः किल
প্ৰচেতসৰ পৰা মহাতেজস্বী প্ৰজাপতি দক্ষ জন্মিলে। আৰু কোৱা হয়, দক্ষৰো পঞ্চাশজনী কন্যা জন্মিছিল।
Verse 8
ददौ स दश धर्माय कश्यपाय त्रयोदश । तथैव स महाभागः सप्तविंशतिमिन्दवे
তেওঁ দহজনী কন্যা ধৰ্মক আৰু তেৰজনী কশ্যপক দিলে। তদ্ৰূপ সেই মহাভাগে সাতাইশজনী কন্যা চন্দ্ৰদেৱ (সোম)ক অৰ্পণ কৰিলে।
Verse 9
रोहिणी नाम या तासामभीष्टा साभवद्विधोः । शेषासु करुणां कृत्वा शप्तो दक्षेण चन्द्रमाः
তাসকলৰ মাজত ৰোহিণী নামৰাই বিধু (চন্দ্ৰ)ৰ অতি প্ৰিয় হৈ উঠিল। আনসকলৰ প্ৰতি দয়া কৰি, দক্ষে চন্দ্ৰক শাপ দিলে।
Verse 10
क्षयरोग्यभवच्चन्द्रो दक्षस्यायं प्रजापतेः । स च शापप्रभावेण निस्तेजाः शर्वरीपतिः
দক্ষ প্ৰজাপতিৰ শাপৰ ফলত চন্দ্ৰ ক্ষয়ৰোগত আক্রান্ত হ’ল। শাপৰ প্ৰভাৱত ৰাত্ৰিৰ নাথ নিজৰ তেজ-জ্যোতি হেৰুৱালে।
Verse 11
गतः पितामहं सोमो वेपमानोऽमृतांशुमान् । पद्मयोने नमस्तुभ्यं वेदगर्भ नमोऽस्तु ते । शरणं त्वां प्रसन्नोऽस्मि पाहि मां कमलासन
অমৃতসম কিৰণধাৰী সোম কঁপিবলৈ কঁপিবলৈ পিতামহ ব্ৰহ্মাৰ ওচৰলৈ গ’ল। “হে পদ্মযোনি, তোমাক নমস্কাৰ; হে বেদগৰ্ভ, তোমাক নমস্কাৰ। মই তোমাৰ শৰণ ল’লোঁ—প্ৰসন্ন হওঁক, মোক ৰক্ষা কৰা, হে কমলাসন।”
Verse 12
ब्रह्मोवाच । निस्तेजाः शर्वरीनाथ कलाहीनश्च दृश्यसे । उद्विग्नमानसस्तात संजातः केन हेतुना
ব্ৰহ্মাই ক’লে: “হে শৰ্বৰীনাথ, তুমি তেজহীন আৰু কলাহীন দেখা দিছা। বৎস, তোমাৰ মন উদ্বিগ্ন—কোন কাৰণে এই অৱস্থা হ’ল?”
Verse 13
सोम उवाच । दक्षशापेन मे ब्रह्मन्निस्तेजस्त्वं जगत्पते । निर्हारश्चास्य शापस्य कथ्यतां मे पितामह
সোমে ক’লে: “হে ব্ৰহ্মন, হে জগত্পতে, দক্ষৰ শাপত মই তেজহীন হৈ পৰিছোঁ। হে পিতামহ, এই শাপৰ পৰা মুক্তিৰ উপায় মোক কওক।”
Verse 14
ब्रह्मोवाच । सर्वत्र सुलभा रेवा त्रिषु स्थानेषु दुर्लभा । ओङ्कारेऽथ भृगुक्षेत्रे तथा चैवौर्वसंगमे
ব্ৰহ্মাই ক’লে: ৰেৱা সৰ্বত্ৰ সহজে পোৱা যায়, কিন্তু তিনিটা স্থানত দুৰ্লভ—ওঙ্কাৰত, ভৃগুৰ পৱিত্ৰ ক্ষেত্ৰত, আৰু ঊৰৱাৰ সঙ্গমত।
Verse 15
तत्र गच्छ क्षपानाथ यत्र रेवान्तरं तटम् । त्वरितोऽसौ गतस्तत्र यत्र रेवौर्विसंगमः
“সেই ঠাইলৈ যোৱা, হে নিশাৰ নাথ, য’ত ৰেৱাৰ অন্তৰ তট (ৰেৱান্তৰ) আছে। সি তৎক্ষণাৎ তাত গ’ল—য’ত ৰেৱা আৰু ঊৰৱাৰ সঙ্গম।”
Verse 16
काष्ठावस्थः स्थितः सोमो दध्यौ त्रिपुरवैरिणम् । यावद्वर्षशतं पूर्णं तावत्तुष्टो महेश्वरः
সোম কাঠৰ গুটিৰ দৰে নিশ্চল হৈ থাকি ত্ৰিপুৰবৈৰিণ (শিৱ)ক ধ্যান কৰিলে। পূৰ্ণ একশ বছৰ পাৰ হোৱাত মহেশ্বৰ সন্তুষ্ট হ’ল।
Verse 17
प्रत्यक्षः सोमराजस्य वृषासन उमापतिः । साष्टाङ्गं प्रणिपत्योच्चैर्जय शम्भो नमोऽस्तु ते
সোমৰাজৰ আগত উমাপতি বৃষাসনত উপবিষ্ট হৈ প্ৰত্যক্ষ হ’ল। সোমে সাষ্টাঙ্গ প্ৰণিপাত কৰি উচ্চস্বৰে ক’লে: “জয় শম্ভু! তোমাক নমস্কাৰ।”
Verse 18
जय शङ्कर पापहराय नमो जय ईश्वर ते जगदीश नमः । जय वासुकिभूषणधार नमो जय शूलकपालधराय नमः
জয় শংকৰ, পাপহৰ, তোমাক নমস্কাৰ; জয় ঈশ্বৰ, জগদীশ, নমঃ। জয় বাসুকিভূষণধাৰী, নমঃ; জয় শূল-কপালধাৰী, নমঃ।
Verse 19
जय अन्धकदेहविनाश नमो जय दानववृन्दवधाय नमः । जय निष्कलरूप सकलाय नमो जय काल कामदहाय नमः
জয় অন্ধকৰ দেহ বিনাশকক নমস্কাৰ; জয় দানৱবৃন্দ বধকাৰীক নমঃ। জয় নিষ্কল ৰূপ, যি সকলোতে প্ৰকাশিত, তেঁওক নমঃ; জয় কালস্বৰূপ, কামদাহকক নমস্কাৰ।
Verse 20
जय मेचककण्ठधराय नमो जय सूक्ष्मनिरञ्जनशब्द नमः । जय आदिरनादिरनन्त नमो जय शङ्कर किंकरमीश भज
জয় মেচক (গাঢ়) কণ্ঠধাৰীক নমঃ; জয় সূক্ষ্ম নিৰঞ্জন প্ৰভুক—পবিত্ৰ শব্দেৰে জনা—নমস্কাৰ। জয় আদি, তথাপি অনাদি আৰু অনন্ত, তেঁওক নমঃ; জয় শংকৰ, হে ঈশ, মোক তোমাৰ কিঙ্কৰ কৰি গ্ৰহণ কৰা—মই তোমাক ভজোঁ।
Verse 21
एवं स्तुतो महादेवः सोमराजेन पाण्डव । तुष्टस्तस्य नृपश्रेष्ठ शिवया शङ्करोऽब्रवीत्
হে পাণ্ডৱ, সোমৰাজে এইদৰে মহাদেৱক স্তৱন কৰিলে; মহাদেৱ সন্তুষ্ট হ’ল। তেতিয়া শিৱা (উমা)সহ শংকৰে সেই শ্ৰেষ্ঠ নৃপতিলৈ বচন ক’লে।
Verse 22
ईश्वर उवाच । वरं प्रार्थय मे भद्र यत्ते मनसि वर्तते । साधु साधु महासत्त्व तुष्टोऽहं तपसा तव
ঈশ্বৰে ক’লে: হে ভদ্ৰ, তোমাৰ মনত যি বৰ বাস কৰে, সেয়া মোৰ পৰা প্ৰাৰ্থনা কৰা। সাধু সাধু, হে মহাসত্ত্ব! তোমাৰ তপস্যাই মোক সন্তুষ্ট কৰিছে।
Verse 23
सोम उवाच । दक्षशापेन दग्धोऽहं क्षीणसत्त्वो महेश्वर । शापस्योपशमं देव कुरु शर्म मम प्रभो
সোমে ক’লে: হে মহেশ্বৰ, দক্ষৰ শাপে মই দগ্ধ, মোৰ শক্তি ক্ষীণ হৈছে। হে দেৱ, শাপৰ উপশম কৰা; হে প্ৰভু, মোক কল্যাণ আৰু শান্তি দিয়া।
Verse 24
ईश्वर उवाच । तव भक्तिगृहीतोऽहमुमया सह तोषितः । निष्पापः सोमनाथस्त्वं संजातस्तीर्थसेवनात्
ঈশ্বৰে ক’লে: তোমাৰ ভক্তিয়ে মোক বশ কৰিছে; উমাৰ সৈতে মই সন্তুষ্ট। তীৰ্থ-সেৱাৰ ফলত তুমি নিষ্পাপ হৈছা—নিশ্চয় তুমি ‘সোমনাথ’ ৰূপে পৰিগণিত হ’লা।
Verse 25
इत्यूचे देवदेवेशः क्षणं ध्यात्वेन्दुना ततः । स्थापितं परमं लिङ्गं कामदं प्राणिनां भुवि । सर्वदुःखहरं तत्तु ब्रह्महत्याविनाशनम्
এইদৰে কৈ দেবদেৱেশে ক্ষণেক ধ্যান কৰিলে; তাৰ পাছত ইন্দু/সোমৰ দ্বাৰা পৃথিৱীত পৰম লিঙ্গ স্থাপন কৰালে—যি প্ৰাণীৰ কামনা পূৰণ কৰে, সকলো দুখ হৰে, আৰু ব্ৰহ্মহত্যাৰ পাপো বিনাশ কৰে।
Verse 26
युधिष्ठिर उवाच । सोमनाथप्रभावं मे संक्षेपात्कथय प्रभो । दुःखार्णवनिमग्नानां त्राता प्राप्तो द्विजोत्तम
যুধিষ্ঠিৰে ক’লে: হে প্ৰভু, মোক সোমনাথৰ মহিমা সংক্ষেপে কোৱা। হে দ্বিজোত্তম, দুখৰ সাগৰত নিমজ্জিত লোকসকলৰ বাবে তুমি ত্ৰাতা হৈ আহিছা।
Verse 27
श्रीमार्कण्डेय उवाच । शृणु तीर्थप्रभावं ते संक्षेपात्कथयाम्यहम् । यद्वृत्तमुत्तरे कूले रेवाया उरिसंगमे
শ্ৰী মাৰ্কণ্ডেয়ে ক’লে: শুনা; মই তোমাক এই তীৰ্থৰ মহিমা সংক্ষেপে ক’ম—ৰেৱা নদীৰ উত্তৰ তীৰত, উৰিসঙ্গম নামৰ সঙ্গমস্থলীত যি ঘটিছিল।
Verse 28
शम्बरो नाम राजाभूत्तस्य पुत्रस्त्रिलोचनः । त्रिलोचनसुतः कण्वः स पापर्द्धिपरोऽभवत्
শম্বৰ নামৰ এজন ৰজা আছিল; তেওঁৰ পুত্ৰ ত্ৰিলোচন। ত্ৰিলোচনৰ পুত্ৰ কণ্ব—যি পাপময় লাভ আৰু বৃদ্ধিৰ লোভত আসক্ত হৈ পৰিল।
Verse 29
वने नित्यं भ्रमन्सोऽथ मृगयूथं ददर्श ह । मृगयूथं हतं तत्तु त्रिलोचनसुतेन च
তাৰ পাছত তেওঁ নিতৌ বনত ভ্ৰমণ কৰি থাকোঁতে হৰিণৰ এটা জাক দেখিলে। সেই হৰিণজাক ত্ৰিলোচনৰ পুত্ৰ (কণ্ব) দ্বাৰাই নিঃসন্দেহে নিহত হৈছিল।
Verse 30
मृगरूपी द्विजो मध्ये चरते निर्जने वने । स हतस्तेन सङ्गेन कण्वेन मुनिसत्तम
সেই নিৰ্জন বনত এজন দ্বিজে হৰিণৰ ৰূপ ধৰি সিহঁতৰ মাজত বিচৰণ কৰিছিল। সেই সঙ্গৰ ফলত কণ্বে তাক বধ কৰিলে—হে মুনিশ্ৰেষ্ঠ।
Verse 31
ब्रह्महत्यान्वितः कण्वो निस्तेजा व्यचरन्महीम् । व्यचरंश्चैव सम्प्राप्तो नर्मदामुरिसंगमे
ব্ৰাহ্মণহত্যাৰ পাপে আৱৃত কণ্ব তেজহীন হৈ পৃথিৱীত ঘূৰি ফুৰিছিল। ঘূৰি ফুৰোঁতে তেওঁ উৰিসঙ্গমত নৰ্মদা নদীৰ ওচৰলৈ আহি উপস্থিত হ’ল।
Verse 32
किंशुकाशोकबहले जम्बीरपनसाकुले । कदम्बपाटलाकीर्णे बिल्वनारङ्गशोभिते
সেই বন কিঞ্চুক আৰু অশোক গছৰ ঘনত্বে ভৰপূৰ আছিল, আৰু জাম্বীৰ (লেবু) আৰু পনস (কঁঠাল) গছেৰে গিজগিজাই আছিল। কদম্ব আৰু পাটলা গছেৰে ছটিয়াই, বিল্ব আৰু নাৰঙ্গ গছেৰে শোভিত আছিল।
Verse 33
चिञ्चिणीचम्पकोपेते ह्यगस्तितरुछादिते । प्रभूतभूतसंयुक्तं वनं सर्वत्र शोभितम्
সেই বন চিঞ্চিণী (তেঁতুল) আৰু চম্পক গছেৰে সমৃদ্ধ আছিল আৰু অগস্তি গছৰ ছাঁয়ে আচ্ছাদিত আছিল। বহু জীৱেৰে পৰিপূৰ্ণ সেই বন সকলোফালে শোভিত আছিল।
Verse 34
चित्रकैर्मृगमार्जारैर्हिंस्रैः शम्बरशूकरैः । शशैर्गवयसंयुक्तैः शिखण्डिखरमण्डितम्
সেই স্থান চিত্ৰবৰ্ণ মৃগ আৰু বনবিড়াল, হিংস্ৰ শম্বৰ-মৃগ আৰু বৰাহেৰে পৰিপূৰ্ণ আছিল; খৰগোশ আৰু গৱয়ো একেলগে আছিল, আৰু ময়ূৰ আৰু গাধাই তাক শোভিত কৰিছিল।
Verse 35
प्रविष्टस्तु वने कण्वस्तृषार्तः श्रमपीडितः । स्नातो रेवाजले पुण्ये सङ्गमे पापनाशने
সেই বনত প্ৰৱেশ কৰি কণ্ব তৃষ্ণাত কাতৰ আৰু শ্ৰমে পীড়িত হৈছিল; পাপনাশক সেই সঙ্গমত ৰেৱাৰ পুণ্য জলে তেওঁ স্নান কৰিলে।
Verse 36
अर्चितः परया भक्त्या सोमनाथो युधिष्ठिर । पपौ सुविमलं तोयं सर्वपापक्षयंकरम्
হে যুধিষ্ঠিৰ, পৰম ভক্তিৰে সোমনাথক অৰ্চনা কৰি তেওঁ অতি নিৰ্মল জল পান কৰিলে—যি জল সকলো পাপ ক্ষয় কৰে।
Verse 37
फलानि च विचित्राणि चखाद सह किंकरैः । सुप्तः पादपच्छायायां श्रान्तो मृगवधेन च
তেওঁ কিঙ্কৰসকলৰ সৈতে বিচিত্ৰ ফল ভক্ষণ কৰিলে; তাৰ পিছত মৃগবধৰ ক্লান্তিত শ্ৰান্ত হৈ গছৰ ছাঁত শুই পৰিল।
Verse 38
तावत्तीर्थवरं विप्रः स्नानार्थं सङ्गमं गतः । मार्गगो ब्राह्मणो हर्षोद्युक्तस्तद्गतमानसः
ঠিক তেতিয়াই এজন বিপ্ৰ ব্ৰাহ্মণে স্নানাৰ্থে উত্তম তীৰ্থ—সঙ্গমলৈ গ’ল। পথেদি আগবাঢ়ি তেওঁ আনন্দেৰে উদ্দীপ্ত আছিল, মন সেই পবিত্ৰ স্থানত নিবিষ্ট।
Verse 39
अबला तमुवाचेदं तिष्ठ तिष्ठ द्विजोत्तम । त्रस्तो निरीक्षते यावद्दिशः सर्वा नरेश्वर
অসহায়া নাৰীয়ে ক’লে: “থামা, থামা, হে দ্বিজোত্তম!” আৰু ভয়ত কঁপি, হে নৰেশ্বৰ, সি সকলো দিশলৈ চাই থাকিল।
Verse 40
तावद्वृक्षसमारूढां स्त्रियं रक्ताम्बरावृताम् । रक्तमाल्यां तदा बालां रक्तचन्दनचर्चिताम् । रक्ताभरणशोभाढ्यां पाशहस्तां ददर्श ह
তেতিয়া সি দেখিলে—এগৰাকী নাৰী গছত উঠি আছে; ৰক্তবৰ্ণ বস্ত্ৰে আৱৃত; কিশোৰী বালা, ৰক্তমালাৰে অলংকৃত, ৰক্তচন্দনে লেপিত; ৰক্ত অলংকাৰৰ দীপ্তিত উজ্জ্বল, আৰু হাতত পাশ (ফাঁস) ধৰি আছে।
Verse 41
स्त्र्युवाच । संदेशं श्रूयतां विप्र यदि गच्छसि सङ्गमे । मद्भर्ता तिष्ठते तत्र शीघ्रमेव विसर्जय
নাৰীয়ে ক’লে: “হে বিপ্ৰ, মোৰ বাৰ্তা শুনা। যদি তুমি সঙ্গমলৈ গৈছা, তেন্তে মোৰ স্বামী তাতেই আছে—শীঘ্ৰে গৈ তাক জনাই দিয়া।”
Verse 42
एकाकिनी च ते भार्या तिष्ठते वनमध्यगा । इत्याकर्ण्य गतो विप्रः सङ्गमं सुरदुर्लभे
“আৰু তোমাৰ পত্নী একাকিনী হৈ বনমধ্যত আছে।” এই কথা শুনি বিপ্ৰজন সুৰদুৰ্লভ সেই সঙ্গমলৈ গ’ল।
Verse 43
वृक्षच्छायान्वितः कण्वो ब्राह्मणेनावलोकितः । उवाच तं प्रति तदा वचनं ब्राह्मणोत्तमः
গছৰ ছাঁত বহি থকা কণ্বক বিপ্ৰই দেখিলে। তেতিয়া সেই ব্রাহ্মণোত্তমে তাক উদ্দেশ্য কৰি বাক্য ক’লে।
Verse 44
ब्राह्मण उवाच । वनान्तरे मया दृष्टा बाला कमललोचना । रक्ताम्बरधरा तन्वी रक्तचन्दनचर्चिता
ব্ৰাহ্মণে ক’লে: “অৰণ্যৰ গভীৰত মই এগৰাকী বালিকা দেখিলোঁ—কমল-নয়না, সুকুমাৰী, ৰক্ত বস্ত্ৰধাৰিণী, আৰু ৰক্ত চন্দনে লেপিত।”
Verse 45
रक्तमाल्या सुशोभाढ्या पाशहस्ता मृगेक्षणा । वृक्षारूढावदद्वाक्यं मद्भर्ता प्रेष्यतामिति
ৰক্তমালাৰে সুশোভিতা, অপূৰ্ব সৌন্দৰ্য্যে ভৰপূৰ, হাতে পাশ ধৰি, মৃগনয়না—সেই গছত আৰূঢ় হৈ এই বাক্য ক’লে: “মোৰ স্বামীৰ ওচৰলৈ এই বাৰ্তা পঠিয়াই দিয়া হওক।”
Verse 46
कण्व उवाच । कस्मिन्स्थाने तु विप्रेन्द्र विद्यते मृगलोचना । कस्य सा केन कार्येण सर्वमेतद्वदाशु मे
কণ্ব ক’লে: “হে বিপ্ৰেন্দ্ৰ, সেই মৃগনয়না ক’ত আছে? সি কাৰ? কিহৰ কাৰণে ইয়াত আছে? এই সকলো কথা মোক তৎক্ষণাৎ কোৱা।”
Verse 47
ब्राह्मण उवाच । सङ्गमादर्धक्रोशे सा उद्यानान्ते हि विद्यते । वचनाद्ब्रह्मणस्यैषा न ज्ञाता पार्थिवेन तु
ব্ৰাহ্মণে ক’লে: “সঙ্গমৰ পৰা আধা ক্ৰোশ দূৰত, উদ্যানৰ প্ৰান্তত সি আছে। ব্ৰহ্মাৰ আজ্ঞা অনুসাৰে সি ৰজাৰ দ্বাৰা অজ্ঞাতেই থাকে।”
Verse 48
तदा स कण्वभूपालः स्वकं दूतं समादिशत् कण्व उवाच । गच्छ त्वं पृच्छतां तां क्वागता क्वच गमिष्यसि । प्रेषितस्त्वरितो दूतो गतो नारीसमीपतः
তেতিয়া কণ্ব ৰজাই নিজৰ দূতক আদেশ দিলে। কণ্ব ক’লে: “যা, তাক সোধ—‘তুমি ক’ৰ পৰা আহিছা আৰু ক’লৈ যাবা?’” আদেশপ্ৰাপ্ত দূত তৎক্ষণাৎ গ’ল আৰু সেই নাৰীৰ ওচৰ পালেগৈ।
Verse 49
वृक्षस्थां ददृशो बालामुवाच नृपसत्तम । मन्नाथः पृच्छति त्वां तु कासि त्वं क्व गमिष्यसि
গছত বহি থকা কুমাৰীক দেখি দূতে ক’লে: “হে নৃপশ্ৰেষ্ঠ! মোৰ প্ৰভুৱে সুধিছে—তুমি কোন, আৰু ক’লৈ গমন কৰিবা?”
Verse 50
कन्योवाच । गुरुरात्मवतां शास्ता राजा शास्ता दुरात्मनाम् । इह प्रच्छन्न पापानां शास्ता वैवस्वतो यमः
কন্যাই ক’লে: “আত্মসংযমীসকলৰ বাবে গুৰুৱেই শাস্তা; দুষ্টচিত্তসকলৰ বাবে ৰজাই শাস্তা। কিন্তু ইয়াত গোপন পাপৰ সত্য দণ্ডদাতা হৈছে বৈৱস্বত যম।”
Verse 51
ब्रह्महत्या च संजाता मृगरूपधरद्विजात् । मया युक्तोऽपि ते राजा मुक्तस्तीर्थप्रभावतः
“মৃগৰূপ ধাৰণ কৰা এজন দ্বিজৰ পৰা ব্ৰহ্মহত্যাৰ পাপ উদ্ভৱ হৈছিল। তথাপি তোমাৰ ৰজা—মোৰ সৈতে যুক্ত হ’লেও—এই তীৰ্থৰ প্ৰভাৱত মুক্ত হৈছে।”
Verse 52
अर्धक्रोशान्तरान्मध्ये ब्रह्महत्या न संविशेत् । सोमनाथप्रभावोऽयं वाराणस्याः समः स्मृतः
“অর্ধ ক্ৰোশ পৰিসৰৰ ভিতৰত ব্ৰহ্মহত্যাৰ পাপ প্ৰৱেশ নকৰে। এইটো সোমনাথৰ প্ৰভাৱ, যাক বাৰাণসীৰ সমান বুলি স্মৰণ কৰা হয়।”
Verse 53
गच्छ त्वं प्रेष्यतां राजा शीघ्रमत्र न संशयः । गतो भृत्यस्ततः शीघ्रं वेपमानः सुविह्वलः
“যোৱা—ৰজাক শীঘ্ৰে ইয়ালৈ মাতি আনিবা; ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই।” তাৰ পাছত ভৃত্যজন কঁপনি উঠি, অতিশয় ব্যাকুল হৈ, তৎক্ষণাৎ গ’ল।
Verse 54
समस्तं कथयामास यद्वृत्तं हि पुरातनम् । तस्य वाक्यादसौ राजा पतितो धरणीतले
তেওঁ যি প্ৰাচীন বৃত্তান্ত ঘটিছিল, সেয়া সম্পূৰ্ণকৈ বৰ্ণনা কৰিলে। তেওঁৰ বাক্য শুনি সেই ৰজা মাটিত লুটি পৰিল।
Verse 55
भृत्य उवाच । कस्मात्त्वं शोचसे नाथ पूर्वोपात्तं शुभाशुभम् । इत्याकर्ण्य वचस्तस्य राजा वचनमब्रवीत्
ভৃত্য ক’লে— “হে নাথ, পূৰ্বতে অৰ্জিত শুভ-অশুভৰ বাবে তুমি কিয় শোক কৰিছা?” তাৰ কথা শুনি ৰজাই উত্তৰ দিলে।
Verse 56
प्राणत्यागं करिष्यामि सोमनाथसमीपतः । शीघ्रमानीयतां वह्निरिन्धनानि बहूनि च
ৰজাই ক’লে— “মই সোমনাথৰ সান্নিধ্যত প্ৰাণত্যাগ কৰিম। শীঘ্ৰে অগ্নি আৰু বহু ইন্ধন আনক।”
Verse 57
आनीतं तत्क्षणात्सर्वं भृत्यैस्तद्वशवर्तिभिः । स्नानं कृत्वा शुभे तोये सङ्गमे पापनाशने
তাঁৰ আদেশাধীন ভৃত্যসকলে সকলো বস্তু তৎক্ষণাৎ আনিলে। তাৰ পাছত পাপনাশক সঙ্গমৰ শুভ জলে স্নান কৰি (তেওঁ আগবাঢ়িল)।
Verse 58
अर्चितः परया भक्त्या सोमनाथो महीभृता । त्रिःप्रदक्षिणतः कृत्वा ज्वलन्तं जातवेदसम्
মহীপতিয়ে পৰম ভক্তিৰে সোমনাথক অৰ্চনা কৰিলে। তাৰ পাছত জ্বলন্ত জাতবেদস অগ্নিৰ ত্ৰিবাৰ প্ৰদক্ষিণা কৰি (ব্ৰত অনুসৰি আগবাঢ়িল)।
Verse 59
प्रविष्टः कण्वराजासौ हृदि ध्यात्वा जनार्दनम् । पीताम्बरधरं देवं जटामुकुटधारिणम्
সেই কণ্ব ৰজা অগ্নিত প্ৰৱেশ কৰিলে, হৃদয়ত জনাৰ্দনক ধ্যান কৰি—পীতাম্বৰধাৰী দেৱ, জটামুকুটধাৰী প্ৰভু।
Verse 60
श्रिया युक्तं सुपर्णस्थं शङ्खचक्रगदाधरम् । सुरारिसूदनं दध्यौ सुगतिर्मे भवत्विति
তেওঁ শ্ৰীৰ সৈতে যুক্ত, গৰুড়াসনত উপবিষ্ট, শঙ্খ-চক্ৰ-গদাধাৰী, দেৱতাৰ শত্রুনাশক বিষ্ণুক ধ্যান কৰিলে—“মোৰ সুগতি হওক।”
Verse 61
पपात पुष्पवृष्टिस्तु साधु साधु नृपात्मज । आश्चर्यमतुलं दृष्ट्वा निरीक्ष्य च परस्परम्
পুষ্পবৃষ্টি নামিল আৰু “সাধু সাধু!” ধ্বনি উঠিল, হে ৰাজপুত্ৰ। সেই অতুল আশ্চৰ্য দেখি সকলেই বিস্ময়ে পৰস্পৰক চালে।
Verse 62
मृतं तैः पावके भृत्यैर्हृदि ध्यात्वा गदाधरम् । विमानस्थास्ततः सर्वे संजाताः पाण्डुनन्दन
তেওঁ পাৱকত মৃত্যুবৰণ কৰিলে, আৰু ভৃত্যসকলেও হৃদয়ত গদাধৰক ধ্যান কৰিলে। তাৰ পাছত সকলোৱে বিমানত আৰূঢ় হ’ল, হে পাণ্ডুনন্দন।
Verse 63
निष्पापास्ते दिवं याताः सोमनाथप्रभावतः । ब्राह्मणे सङ्गमे तत्र ध्यायमाने वृषध्वजम्
সোমনাথৰ প্ৰভাৱত তেওঁলোক নিষ্পাপ হৈ স্বৰ্গলৈ গ’ল। তাত সেই সঙ্গমত, এজন ব্ৰাহ্মণে বৃষধ্বজ (শিৱ)ক ধ্যান কৰি আছিল।
Verse 64
श्रीमार्कण्डेय उवाच । सोमनाथप्रभावोऽयं शृणुष्वैकमना विधिम् । अष्टम्यां वा चतुर्दश्यां सर्वकालं रवेर्दिने
শ্ৰী মাৰ্কণ্ডেয় ক’লে: এইয়া সোমনাথৰ প্ৰভাৱ। একাগ্ৰচিত্তে বিধি শুনা—অষ্টমী বা চতুৰ্দশীত, যিকোনো সময়ত, ৰবিবাৰে…
Verse 65
विशेषाच्छुक्लपक्षे चेत्सूर्यवारेण सप्तमी । उपोष्य यो नरो भक्त्या रात्रौ कुर्वीत जागरम्
বিশেষকৈ যদি শুক্লপক্ষত ৰবিবাৰৰ সৈতে সপ্তমী হয়, তেন্তে যি নৰ ভক্তিৰে উপবাস কৰে আৰু ৰাতি জাগৰণ কৰে…
Verse 66
पञ्चामृतेन गव्येन स्नापयेत्परमेश्वरम् । श्रीखण्डेन ततो गुण्ठ्य पुष्पधूपादिकं ददेत्
গব্য পঞ্চামৃতৰে পৰমেশ্বৰক স্নান কৰাব। তাৰ পিছত শ্ৰীখণ্ড (চন্দন) লেপি পুষ্প, ধূপ আদি পূজা-সামগ্ৰী অৰ্পণ কৰিব।
Verse 67
घृतेन बोधयेद्दीपं नृत्यं गीतं च कारयेत् । सोमवारे तथाष्टम्यां प्रभाते पूजयेद्द्विजान्
ঘিউৰে দীপ জ্বলাই নৃত্য-গীতৰ ব্যৱস্থা কৰিব। সোমবাৰে, আৰু তদ্ৰূপ অষ্টমীত, প্ৰভাতে দ্বিজসকলক পূজা কৰিব।
Verse 68
जितक्रोधानात्मवतः परनिन्दाविवर्जितान् । सर्वाङ्गरुचिराञ्छस्तान् स्वदारपरिपालकान्
তেওঁলোক ক্ৰোধ জয় কৰা, আত্মসংযমী, আৰু পৰনিন্দা-বিবর্জিত হ’ব—সুচৰিত্ৰ, আচৰণত মনোহৰ, আৰু নিজৰ ধৰ্মপত্নীক ৰক্ষা কৰা।
Verse 69
गायत्रीपाठमात्रांश्च विकर्मविरतान् सदा । पुनर्भूवृषलीशूद्री चरेयुर्यस्य मन्दिरे
যিসকলে কেৱল গায়ত্ৰী-পাঠ মাত্ৰ কৰে, তথাপি সদায় নিষিদ্ধ কৰ্ম (বিকৰ্ম) ত্যাগ কৰি থাকে—যাৰ গৃহত পুনৰ্ভূ (পুনৰ্বিবাহিতা), বৃষলী (বহিষ্কৃত) আৰু শূদ্ৰী নাৰীও অনুচিততা নোহোৱাকৈ চলাফেরা কৰিব পাৰে।
Verse 70
दूरतोऽसौ द्विजस्त्याज्य आत्मनः श्रेय इच्छता । हीनाङ्गानतिरिक्ताङ्गान् येषां पूर्वापरं न हि
নিজৰ মঙ্গল কামনা কৰা লোকে তেনে ‘দ্বিজ’ক দূৰৰ পৰা ত্যাগ কৰিব লাগে—যিসকলৰ অঙ্গ দোষযুক্ত বা অতিৰিক্ত/বিকৃত অঙ্গ আছে, আৰু যিসকলৰ পুৰ্বাপৰ জ্ঞান, শিষ্টাচাৰ আৰু মৰ্যাদা নাই।
Verse 71
व्रते श्राद्धे तथा दाने दूरतस्तान् विवर्जयेत् । आयसी तरुणी तुल्या द्विजाः स्वाध्यायवर्जिताः
ব্ৰত, শ্রাদ্ধ আৰু দানত তেনে লোকক দূৰতেই বর্জন কৰিব লাগে। বেদ-স্বাধ্যায়বিহীন দ্বিজ লোহাৰ যুৱতীৰ দৰে—আকাৰ মনোহৰ, কিন্তু সত্য কাৰ্যফলহীন।
Verse 72
आत्मानं सह याज्येन पातयन्ति न संशयः । शाल्मलीनावतुल्याः स्युः षट्कर्मनिरता द्विजाः
তেওঁলোকে নিজৰ লগতে যাৰ বাবে যজ্ঞ কৰা হয় তাকো পতিত কৰে—ইয়াত সন্দেহ নাই। কেৱল ষট্কৰ্মত ৰত দ্বিজ শাল্মলী গছৰ কপাহৰ দৰে—বাহিৰে প্ৰচুৰ, ভিতৰে ওজনহীন।
Verse 73
दातारं च तथात्मानं तारयन्ति तरन्ति च । श्राद्धं सोमेश्वरे पार्थ यः कुर्याद्गतमत्सरः
তেওঁলোকে দাতাকো আৰু নিজকো তাৰে, আৰু সংসাৰ-সাগৰ পাৰ হয়। হে পাৰ্থ! যি সোমেশ্বৰত ঈৰ্ষা-মত্সৰ ত্যাগ কৰি শ্রাদ্ধ কৰে, সি এই উদ্ধাৰকাৰী পুণ্য লাভ কৰে।
Verse 74
प्रेतास्तस्य हि सुप्रीता यावदाभूतसम्प्लवम् । अन्नं वस्त्रं हिरण्यं च यो दद्यादग्रजन्मने
নিশ্চয়েই তেওঁৰ প্ৰেত-পিতৃসকল মহা-প্ৰসন্ন থাকে যেতিয়ালৈকে ভূত-সম্প্লৱ (প্ৰলয়) নাহে। যি অগ্ৰজন্মনে ব্ৰাহ্মণক অন্ন, বস্ত্ৰ আৰু হিৰণ্য (সোণ) দান কৰে, সিয়ে তেওঁলোকৰ এই স্থায়ী তৃপ্তি সাধন কৰে।
Verse 75
स याति शाङ्करे लोक इति मे सत्यभाषितम् । हयं यो यच्छते तत्र सम्पूर्णं तरुणं सितम्
সেয়ে শাঙ্কৰ লোকলৈ যায়—এই মোৰ সত্যবচন। আৰু যি তাত সম্পূৰ্ণ, তৰুণ, শ্বেত অশ্ব দান কৰে, সিয়েও সেই মহৎ ফল লাভ কৰে।
Verse 76
रक्तं वा पीतवर्णं वा सर्वलक्षणसंयुतम् । कुङ्कुमेन विलिप्ताङ्गावग्रजन्महयावपि
অৰ্পণ লাল হওক বা পীতবৰ্ণ, সকলো শুভলক্ষণে সংযুক্ত হওক; আৰু অগ্ৰজন্মন ব্ৰাহ্মণ আৰু অশ্ব—দুয়োৰে অঙ্গ কুঙ্কুমে লেপিত হওক।
Verse 77
स्रग्दामभूषितौ कार्यौ सितवस्त्रावगुण्ठितौ । अङ्घ्रिः प्रदीयतां स्कन्धे मदीये हयमारुह
দুয়োকে স্ৰগ-মালা আৰু পুষ্পদামে ভূষিত কৰিব লাগে, আৰু শ্বেত বস্ত্ৰে আৱৃত থাকিব লাগে। মোৰ স্কন্ধত পদ স্থাপন কৰি অশ্বত আৰোহণ কৰা।
Verse 78
आरूढे ब्राह्मणे ब्रूयाद्भास्करः प्रीयतामिति । स याति शांकरं लोकं सर्वपापविवर्जितः
ব্ৰাহ্মণ আৰোহণ কৰিলে ক’ব লাগে—‘ভাস্কৰ প্ৰীয় হওক।’ সি সকলো পাপৰ পৰা মুক্ত হৈ শাঙ্কৰ লোক লাভ কৰে।
Verse 79
उपरागे तु सोमस्य तीर्थं गत्वा जितेन्द्रियः । सत्यलोकाच्च्युतश्चापि राजा भवति धार्मिकः
চন্দ্ৰগ্ৰহণৰ সময়ত তীৰ্থলৈ গৈ ইন্দ্ৰিয় সংযম কৰা জনে; সত্যলোকৰ পৰা পতিত হলেও সি ধৰ্মপৰায়ণ ৰজা হয়।
Verse 80
तस्य वासः सदा राजन्न नश्यति कदाचन । दीर्घायुर्जायते पुत्रो भार्या च वशवर्तिनी
হে ৰাজন, তাৰ বাসস্থান কেতিয়াও নাশ নহয়; দীঘল আয়ুসীয়া পুত্ৰ জন্মে আৰু পত্নীও অনুগত-ভক্তিময়ী হয়।
Verse 81
जीवेद्वर्षशतं साग्रं सर्वदुःखविवर्जितः । सोपवासो जितक्रोधो धेनुं दद्याद्द्विजन्मने
সি সকলো দুখৰ পৰা মুক্ত হৈ পূৰ্ণ একশ বছৰ জীয়াই থাকে। উপবাস পালন কৰি, ক্ৰোধ জয় কৰি, দ্বিজ (ব্ৰাহ্মণ)ক গোধন দান কৰিব।
Verse 82
सवत्सां क्षीरसंयुक्तां श्वेतवस्त्रावलोकिताम् । शबलां पीतवर्णां च धूम्रां वा नीलकर्बुराम्
বাছুৰসহ, ক্ষীৰযুক্ত গাই, শ্বেত বস্ত্ৰে আৱৃত কৰি দান কৰিব—সেই গাই চিত্ৰবৰ্ণ, বা পীতবৰ্ণ, বা ধূম্ৰ-ধূসৰ, বা নীল-দাগযুক্ত হ’ব পাৰে।
Verse 83
कपिलां वा सवत्सां च घण्टाभरणभूषिताम् । रूप्यखुरां कांस्यदोहां स्वर्णशृङ्गीं नरेश्वर
অথবা, হে নৰেশ্বৰ, বাছুৰসহ কপিলা গাই, ঘণ্টা-অলংকাৰৰে ভূষিত—ৰূপ্যখুৰ, কাঁসৰ দোহনপাত্ৰ, আৰু স্বৰ্ণে আৱৃত শিংযুক্ত—দান কৰিব।
Verse 84
श्वेतया वर्धते वंशो रक्ता सौभाग्यवर्धिनी । शबला पीतवर्णा च दुःखघ्न्यौ संप्रकीर्तिते
শ্বেত গাই দান কৰিলে বংশ বৃদ্ধি পায়; ৰক্তবৰ্ণ গাই সৌভাগ্য বঢ়ায়। শবলা (চিত্রবৰ্ণ) আৰু পীতবৰ্ণ গাই—দুয়োকে দুঃখনাশিনী বুলি ঘোষণা কৰা হৈছে।
Verse 85
। अध्याय
অধ্যায় সমাপ্ত—ইয়াতে অধ্যায়ৰ অন্ত।
Verse 86
पक्षान्तेऽथ व्यतीपाते वै धृतौ रविसंक्रमे । दिनक्षये गजच्छायां ग्रहणे भास्करस्य च
পক্ষান্তত, ব্যতীপাত যোগত, ধৃতি যোগত, ৰবিসংক্রমণত, দিনক্ষয়ত, ‘গজচ্ছায়া’ বুলি কোৱা সময়ত, আৰু সূৰ্যগ্ৰহণতো—এইসমূহ তীৰ্থত পবিত্ৰ কৰ্মৰ বাবে বিশেষ ফলদায়ক ক্ষণ।
Verse 87
ये व्रजन्ति महात्मानः सङ्गमे सुरदुर्लभे । मृदावगुण्ठयित्वा तु चात्मानं सङ्गमे विशेत्
যিসকল মহাত্মা দেৱতাসকলৰো দুষ্প্ৰাপ্য সেই পবিত্ৰ সংগমলৈ যায়, তেওঁলোকে মাটিৰে নিজকে আৱৰণ কৰি (বিনয় আৰু শুচিতাৰে) তাৰ পাছত সংগমত প্ৰৱেশ কৰক।
Verse 88
हृदयान्तर्जले जाप्या प्राणायामोऽथवा नृप । गायत्री वैष्णवी चैव सौरी शैवी यदृच्छया । तेऽपि पापैः प्रमुच्यन्त इत्येवं शङ्करोऽब्रवीत्
হে নৃপ, হৃদয়ৰ অন্তৰ্জলত কৰা জপ, অথবা প্ৰাণায়াম; আৰু গায়ত্ৰী—বৈষ্ণৱী, সৌৰী বা শৈৱী—যদি বিশ্বাসে স্বতঃস্ফূর্তভাৱে কৰা হয়, তেন্তে তেওঁলোকো পাপৰ পৰা মুক্ত হয়। এইদৰে শংকৰে ক’লে।
Verse 89
जगतीं सोमनाथस्य यस्तु कुर्यात्प्रदक्षिणाम् । प्रदक्षिणीकृता तेन सप्तद्वीपा वसुंधरा
যি সোমনাথৰ পবিত্ৰ জগতীৰ প্ৰদক্ষিণা কৰে, সি যেন সাত দ্বীপসহ সমগ্ৰ পৃথিৱী পৰিক্ৰমা কৰিলে বুলি গণ্য হয়।
Verse 90
ब्रह्महत्या सुरापानं गुरुदारनिषेवणम् । भ्रूणहा स्वर्णहर्ता च मुच्यन्ते नात्र संशयः
ব্ৰাহ্মণহত্যা, সুৰাপান, গুৰুৰ শয্যা লঙ্ঘন, ভ্ৰূণহত্যা আৰু স্বৰ্ণচৌৰ্য—এই সকলো পাপৰ বোজা থকা লোকো ইয়াত মুক্ত হয়; ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই।
Verse 91
तीर्थाख्यानमिदं पुण्यं यः शृणोति जितेन्द्रियः । व्याधितो मुच्यते रोगी चारोगी सुखमाप्नुयात्
যি জিতেন্দ্ৰিয় হৈ এই তীৰ্থৰ পবিত্ৰ আখ্যান শুনে, ৰোগী হলে ৰোগৰ পৰা মুক্ত হয়; আৰু নিৰোগ হলে সুখ লাভ কৰে।
Verse 92
यत्ते संदह्यते चेतः शृणु तन्मे युधिष्ठिर । नैकापि नृप लोकेऽस्मिन् भ्रूणहत्या सुदुस्त्यजा
যি কথাই তোমাৰ চিত্ত দহি তোলে, সেয়া মোৰ পৰা শুনা, হে যুধিষ্ঠিৰ। হে নৃপ, এই জগতত ভ্ৰূণহত্যাৰ দৰে ত্যাগ কৰিবলৈ অতি দুৰ্লভ পাপ আন একো নাই।
Verse 93
किमु षड्विंशतिं पार्थ प्राप याः क्षणदाकरः । सोऽपि तीर्थमिदं प्राप्य तपस्तप्त्वा सुदुश्चरम्
হে পাৰ্থ, ‘ৰাত্ৰিকৰ’ (চন্দ্ৰ) এ লাভ কৰা ছাব্বিশ দোষৰ কথা ক’বা কিয়? সিও এই তীৰ্থত আহি অতি দুৰাচৰ তপস্যা কৰি শুদ্ধ হৈছিল।
Verse 94
विमुक्तः सर्वपापेभ्यः शीतरश्मिरभूत्सुखी । श्रूयते नृप पौराणी गाथा गीता महर्षिभिः
সকলো পাপৰ পৰা মুক্ত হৈ শীতল কিৰণধাৰী চন্দ্ৰ সুখী হ’ল। হে ৰাজন, মহর্ষিসকলে গোৱা এই প্ৰাচীন পুৰাণীয় গাথা শুনা যায়।
Verse 95
लिङ्गं प्रतिष्ठितं ह्येकं दशभ्रूणहनं भवेत् । अतो लिङ्गत्रयं सोमः स्थापयामास भारत
নিশ্চয় একেটা প্ৰতিষ্ঠিত লিঙ্গে দহটা ভ্ৰূণহত্যাৰ পাপৰ প্ৰায়শ্চিত্ত হয়। সেয়ে, হে ভাৰত, সোমে তিনিটা লিঙ্গ স্থাপন কৰিলে।
Verse 96
रेवौरिसंगमे ह्याद्यं द्वितीयं भृगुकच्छके । ततः सिद्धिं परां प्राप्य प्रभासे तु तृतीयकम्
প্ৰথম (পুণ্যাচৰণ) ৰেৱা আৰু সাগৰৰ সংগমত; দ্বিতীয় ভৃগুকচ্ছত। তাৰপিছত পৰম সিদ্ধি লাভ কৰি তৃতীয়টো প্ৰভাসত।
Verse 97
इति ते कथितं सर्वं तीर्थमाहात्म्यमुत्तमम् । धर्म्यं यशस्यमायुष्यं स्वर्ग्यं संशुद्धिकृन्नृणाम्
এইদৰে তোমাক তীৰ্থৰ এই সৰ্বোত্তম মাহাত্ম্য সকলো কোৱা হ’ল। ই ধৰ্মদায়ক, যশদায়ক, আয়ুষ্যদায়ক, স্বৰ্গদায়ক আৰু মানুহৰ অন্তঃশুদ্ধিকাৰী।
Verse 98
पुत्रार्थी लभते पुत्रान्निष्कामः स्वर्गमाप्नुयात् । मुच्यते सर्वपापेभ्यस्तीर्थं कृत्वा परं नृप
পুত্ৰকামীয়ে পুত্ৰ লাভ কৰে; নিষ্কাম জনে স্বৰ্গ পায়। আৰু, হে নৃপ, এই পৰম তীৰ্থযাত্ৰা বিধিমতে সম্পন্ন কৰিলে মানুহ সকলো পাপৰ পৰা মুক্ত হয়।
Verse 99
एतत्ते सर्वमाख्यातं सोमनाथस्य यत्फलम् । श्रुत्वा पुत्रमवाप्नोति स्नात्वा चाष्टौ न संशयः
এই সকলো তোমাক সোমনাথৰ ফলস্বৰূপ সম্পূৰ্ণকৈ কোৱা হ’ল। কেৱল শুনিলেই পুত্ৰ লাভ হয়, আৰু তাত স্নান কৰিলে অষ্টগুণ পুণ্য লাভ হয়—ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই।