शिवस्य आश्वासनं हरि-ब्रह्मणोः तथा शङ्खचूडवृत्तान्तकथनम् / Śiva’s Reassurance to Hari and Brahmā; Account of Śaṅkhacūḍa’s Origin
অধ্যায় ৩১ত সনৎকুমাৰে কয় যে হৰি (বিষ্ণু) আৰু বিধি (ব্ৰহ্মা)-ৰ উদ্বিগ্ন বাক্য শুনি শম্ভু (শিৱ) মৃদু হাসিৰে, মেঘগর্জনৰ দৰে গম্ভীৰ কণ্ঠে তেওঁলোকক আশ্বাস দিয়ে—“ভয় ত্যাগ কৰা; শঙ্খচূড়ক লৈ উঠা এই বিষয়ৰ পৰিণাম নিশ্চয় শুভ হ’ব।” শিৱে কয় যে শঙ্খচূড়ৰ সম্পূৰ্ণ সত্যবৃত্তান্ত তেওঁ জানে আৰু ইয়াক কৃষ্ণভক্ত গোপ সুধামাৰ পূৰ্বকথাৰ সৈতে সংযোগ কৰে। শিৱৰ আজ্ঞাত হৃষীকেশে কৃষ্ণৰূপ ধৰি ৰম্য গ’লোকত বাস কৰে; তাত “মই স্বাধীন” এই ভ্ৰমে নানা লীলা চলি থাকে। এই তীব্ৰ মোহ দেখি শিৱে স্বমায়া প্ৰয়োগ কৰি সম্যক্ বোধ আঁতৰাই দিয়ে আৰু শাপোচ্চাৰণ ঘটায়—যাৰ কৰ্মসূত্ৰে পিছত শঙ্খচূড়-সংঘাতৰ কাৰণ গঢ় লয়। লীলা শেষ হ’লে শিৱে মায়া প্ৰত্যাহাৰ কৰে; সকলোৰে জ্ঞান ঘূৰি আহে, মোহমুক্ত হৈ বিনয়ে শিৱৰ শৰণ লয়, লাজেৰে সকলো স্বীকাৰ কৰি ৰক্ষা প্ৰাৰ্থনা কৰে। শিৱ প্ৰসন্ন হৈ পুনৰ নিৰ্ভয় হ’বলৈ কয় আৰু সকলো তেওঁৰ বিধানাধীন বুলি বুজায়—এই অধ্যায় ভয়, মোহ আৰু প্ৰতিনায়কৰ দেৱীয় উৎপত্তিৰ তত্ত্ব ব্যাখ্যা কৰে।
Shlokas
Verse 1
सनत्कुमार उवाच । अथाकर्ण्य वचश्शंभुर्हरिविध्योस्सुदीनयोः । उवाच विहसन्वाण्या मेघनादगभीरया
সনৎকুমাৰ ক’লে—তেতিয়া হৰি আৰু বিধিৰ অতি দীন বাক্য শুনি শম্ভুৱে মৃদু হাঁহি সহ, মেঘগর্জনৰ দৰে গম্ভীৰ বাণীত ক’লে।
Verse 2
शिव उवाच । हे हरे वत्स हे ब्रह्मंस्त्यजतं सर्वशो भयम् । शंखचूडोद्भवं भद्रं सम्भविष्यत्यसंशयम्
শিৱে ক’লে—হে হৰে বৎস! হে ব্ৰহ্মন! তোমালোক সৰ্বতোভাবে ভয় ত্যাগ কৰা। শঙ্খচূড়ৰ পৰা নিশ্চয় মঙ্গলফল উদ্ভৱ হ’ব; সন্দেহ নাই।
Verse 3
शंखचूडस्य वृत्तांतं सर्वं जानामि तत्त्वतः । कृष्णभक्तस्य गोपस्य सुदाम्नश्च पुरा प्रभो
হে প্ৰভো! শঙ্খচূড়ৰ সমগ্ৰ বৃত্তান্ত মই তত্ত্বত জানো; লগতে পুৰাতন কালৰ কৃষ্ণভক্ত গোপ সুধামাৰ কথাও জানো।
Verse 4
मदाज्ञया हृषीकेशो कृष्णरूपं विधाय च । गोशालायां स्थितो रम्ये गोलोके मदधिष्ठिते
মোৰ আজ্ঞাৰে হৃষীকেশে কৃষ্ণৰূপ ধাৰণ কৰি, মোৰ অধিষ্ঠিত সেই মনোৰম গোলোকৰ গোশালাত অৱস্থান কৰিলে।
Verse 5
स्वतंत्रोहमिति स्वं स मोहं मत्वा गतः पुरा । क्रीडास्समकरोद्बह्वीस्स्वैरवर्तीव मोहितः
‘মই স্বাধীন’ বুলি ভাবি সি আগতে নিজৰেই মোহত পতিত হৈছিল; আৰু স্বেচ্ছাচাৰী যেন মোহিত হৈ বহু ক্ৰীড়াত লিপ্ত হৈছিল।
Verse 6
तं दृष्ट्वा मोहमत्युग्रं तस्याहं मायया स्वया । तेषां संहृत्य सद्बुद्धिं शापं दापितवान् किल
সেই অতি উগ্ৰ মোহ দেখি মই মোৰ স্বমায়াৰে তাৰ ওপৰত প্ৰয়োগ কৰিলোঁ; আৰু তেওঁলোকৰ সদ্বুদ্ধি হৰণ কৰি তেওঁলোকৰ দ্বাৰা শাপ উচ্চাৰণ কৰালোঁ—এনে কোৱা হয়।
Verse 7
इत्थं कृत्वा स्वलीलां तां मायां संहृतवानहम् । ज्ञानयुक्तास्तदा ते तु मुक्तमोहास्सुबुद्धयः
এইদৰে মোৰ দিৱ্য লীলা ৰূপে সেই মায়া কৰি পাছত মই তাক সংহাৰ কৰিলোঁ। তেতিয়া তেওঁলোক জ্ঞানযুক্ত হৈ মোহমুক্ত হ’ল আৰু সুশুদ্ধ বিবেকত স্থিত হ’ল।
Verse 8
समीपमागतास्ते मे दीनीभूय प्रणम्य माम् । अकुर्वन्सुनुतिं भक्त्या करौ बद्ध्वा विनम्रकाः
তাৰ পিছত তেওঁলোক মোৰ ওচৰলৈ আহিল; দীনভাৱে মোক প্ৰণাম কৰিলে। কৰযোৰে, বিনম্ৰচিত্তে, ভক্তিসহ আন্তৰিক স্তৱ কৰিলে।
Verse 9
वृत्तांतमवदन्सर्वं लज्जाकुलितमानसाः । ऊचुर्मत्पुरतो दीना रक्षरक्षेति वै गिरः
লজ্জাৰে ব্যাকুল মন লৈ তেওঁলোকে সমগ্ৰ বৃত্তান্ত ক’লে। মোৰ সন্মুখত দীন হৈ তেওঁলোকে বাৰে বাৰে ক’লে—“ৰক্ষা কৰা, ৰক্ষা কৰা!”
Verse 10
तदा त्वहं भवस्तेषां संतुष्टः प्रोक्तवान् वचः । भयं त्यजत हे कृष्ण यूयं सर्वे मदाज्ञया
তেতিয়া মই ভৱ (ভগৱান শিৱ) তেওঁলোকত সন্তুষ্ট হৈ এইদৰে ক’লোঁ— “হে কৃষ্ণ, ভয় ত্যাগ কৰা; তোমালোক সকলোৱে মোৰ আজ্ঞা অনুসাৰে যথোচিত কাৰ্য কৰা।”
Verse 11
रक्षकोऽहं सदा प्रीत्या सुभद्रं वो भविष्यति । मदिच्छयाऽखिलं जातमिदं सर्वं न संशयः
মই সদায় স্নেহময় কৃপাৰে তোমালোকৰ ৰক্ষক; তোমালোকৰ মঙ্গল নিশ্চয় হ’ব। মোৰ ইচ্ছাৰ দ্বাৰাই এই সমগ্ৰ জগত সৃষ্টি হৈছে—ইয়াত সন্দেহ নাই।
Verse 12
स्वस्थानं गच्छ त्वं सार्द्धं राधया पार्षदेन च । दानवस्तु भवेत्सोयं भारतेऽत्र न संशयः
তুমি ৰাধা আৰু তোমাৰ পাৰ্ষদসহ নিজ ধামলৈ উভতি যোৱা। আৰু এইজন—ভাৰতত নিশ্চয় দানৱ হ’ব; সন্দেহ নাই।
Verse 13
शापोद्धारं करिष्येऽहं युवयोस्समये खलु । मदुक्तमिति संधार्य शिरसा राधया सह
যথাসময়ত মই তোমালোক দুয়োৰ শাপমোচন নিশ্চয় কৰিম। মোৰ বাক্যক সত্য বুলি ধৰি, ৰাধাসহ শিৰ নত কৰি গ্ৰহণ কৰা।
Verse 14
श्रीकृष्णोऽमोददत्यंतं स्वस्थानमगमत्सुधीः । न्यष्ठातां सभयं तत्र मदाराधनतत्परौ
সুধী শ্ৰীকৃষ্ণ অতিশয় আনন্দিত হৈ নিজ ধামলৈ গ’ল। তাতে সেই দুয়ো ভয়সহ অৱস্থানে থাকি, মোৰ (ভগৱান শিৱৰ) আৰাধনাত সম্পূৰ্ণ তৎপৰ ৰ’ল।
Verse 15
मत्वाखिलं मदधीनमस्वतन्त्रं निजं च वै । स सुदामाऽभवद्राधाशापतो दानवेश्वरः
‘এই সকলো মোৰ অধীন, স্বতন্ত্ৰ নহয়, আৰু সঁচাকৈ মোৰেই’ বুলি ভাবি, ৰাধাৰ শাপত সি সুদামা হৈ দানৱসকলৰ অধিপতি হ’ল।
Verse 16
शङ्खचूडाभिधो देवद्रोही धर्मविचक्षणः । क्लिश्नाति सुबलात्कृत्स्नं सदा देवगणं कुधीः
শঙ্খচূড় নামৰ সেই দেৱদ্ৰোহী, ধৰ্মত বিচক্ষণ হলেও কুমতি; নিজৰ মহাবলে সমগ্ৰ দেৱগণক সদায় ক্লেশ দিয়ে।
Verse 17
मन्मायामोहितस्सोतिदुष्टमंत्रिसहा यवान् । तद्भयं त्यजताश्वेव मयि शास्तरि वै सति
মোৰ মায়াত মোহিত আৰু অতিদুষ্ট মন্ত্ৰীৰ সৈতে থকা সেই যবনসকল ভয়ৰ কাৰণ হৈছে। সেই ভয় তৎক্ষণাৎ ত্যাগ কৰা; কিয়নো মই ইয়াত শাস্তা আৰু ৰক্ষক ৰূপে আছোঁ।
Verse 18
सनत्कुमार उवाच । इत्यूचिवाञ्शिवो यावद्धरिब्रह्मपुरः कथाम् । अभवत्तावदन्यच्च चरितं तन्मुने शृणु
সনৎকুমাৰে ক’লে—শিৱে হৰি আৰু ব্ৰহ্মাৰ প্ৰসঙ্গৰ কথা কৈ থাকোঁতেই আন এটা ঘটনা ঘটিল। হে মুনি, সেই চৰিত্ৰ শুনা।
Verse 19
तस्मिन्नेवांतरे कृष्णो राधया पार्षदैः सह । सद्गोपैराययौ शंभुमनुकूलयितुं प्रभुम्
সেই সময়তে কৃষ্ণ ৰাধাৰ সৈতে, পাৰ্ষদ আৰু সদ্গোপসকলৰ সৈতে, পৰম প্ৰভু শম্ভুক অনুকূল কৰিবলৈ তেওঁৰ ওচৰলৈ গ’ল।
Verse 20
प्रभुं प्रणम्य सद्भक्त्या मिलित्वा हरिमादरात् । संमतो विधिना प्रीत्या संतस्थौ शिवशासनात्
প্ৰভুক সদ্ভক্তিৰে প্ৰণাম কৰি আৰু হৰিক আদৰে মিলি, বিধি অনুসাৰে প্ৰীতিসহ সন্মানিত হৈ, শিৱৰ আজ্ঞাত সি শান্তচিত্তে স্থিৰ ৰ’ল।
Verse 21
ततः शंभुं पुनर्नत्वा तुष्टाव विहिताञ्जलिः । श्रीकृष्णो मोहनिर्मुक्तो ज्ञात्वा तत्त्वं शिवस्य हि
তাৰ পাছত শ্ৰীকৃষ্ণই শম্ভুক পুনৰ প্ৰণাম কৰি হাত জোৰি স্তৱ কৰিলে। শিৱতত্ত্ব জানি তেওঁ মোহমুক্ত হ’ল।
Verse 22
श्रीकृष्ण उवाच । देवदेव महादेव परब्रह्म सतांगते । क्षमस्व चापराधं मे प्रसीद परमेश्वर
শ্ৰীকৃষ্ণ ক’লে—হে দেবদেৱ, হে মহাদেৱ! হে পৰব্ৰহ্ম, সৎজনৰ গতি! মোৰ অপৰাধ ক্ষমা কৰা; হে পৰমেশ্বৰ, প্ৰসন্ন হোৱা।
Verse 23
त्वत्तः शर्व च सर्वं च त्वयि सर्वं महेश्वर । सर्वं त्वं निखिलाधीश प्रसीद परमेश्वर
হে শৰ্ব! সকলো আৰু সকলো জীৱ তোমাৰ পৰাই উৎপন্ন; তোমাতেই সকলো স্থিত, হে মহেশ্বৰ। তুমিয়েই সৰ্বস্ব, হে নিখিলাধীশ—হে পৰমেশ্বৰ, প্ৰসন্ন হোৱা।
Verse 24
त्वं ज्योतिः परमं साक्षात्सर्वव्यापी सनातनः । त्वया नाथेन गौरीश सनाथास्सकला वयम्
আপুনি স্বয়ং পৰম জ্যোতি—সৰ্বব্যাপী আৰু সনাতন। হে গৌৰীশ! আপুনি নাথ হোৱা বাবে আমি সকলোৱে সনাথ, আশ্ৰিত আৰু নিৰাপদ।
Verse 25
सर्वोपरि निजं मत्वा विहरन्मोहमाश्रितः । तत्फलं प्राप्तवानस्मि शापं प्राप्तस्सवामकः
মই নিজকে সৰ্বোপৰি শ্ৰেষ্ঠ বুলি ভাবি, মোহৰ আশ্ৰয় লৈ ঘূৰি ফুৰিছিলোঁ। তাৰ ফল এতিয়া পালোঁ—বামকসহ মই শাপ লাভ কৰিলোঁ।
Verse 26
पार्षदप्रवरो यो मे सुदामा नाम गोपकः । स राधाशापतः स्वामिन्दानवीं योनिमाश्रितः
হে স্বামী! মোৰ পাৰ্ষদসকলৰ মাজত শ্ৰেষ্ঠ সুধামা নামৰ গোপ, ৰাধাৰ শাপত দানৱ-যোনিত প্ৰৱেশ কৰিছে।
Verse 27
अस्मानुद्धर दुर्ग्गेश प्रसीद परमेश्वर । शापोद्धारं कुरुष्वाद्य पाहि नश्शरणागतान्
হে দুৰ্গেশ, হে পৰমেশ্বৰ! প্ৰসন্ন হওক; আজি শাপমোচন কৰি আমাক উদ্ধাৰ কৰক, শৰণাগত আমাক ৰক্ষা কৰক।
Verse 28
इत्युक्त्वा विररामैव श्रीकृष्णो राधया सह । प्रसन्नोऽभूच्छिवस्तत्र शरणागतवत्सलः
এইদৰে কৈ শ্ৰীকৃষ্ণ ৰাধাসহ নীৰৱ হ’ল। তেতিয়া শৰণাগতবৎসল শিৱ সেই ঠাইত প্ৰসন্ন হ’ল।
Verse 29
श्रीशिव उवाच । हे कृष्ण गोपिकानाथ भयं त्यज सुखी भव । मयानुगृह्णता तात सर्वमाचरितं त्विदम्
শ্ৰীশিৱ ক’লে—হে কৃষ্ণ, গোপিকানাথ! ভয় ত্যাগ কৰা, সুখী হোৱা। তাত, মোৰ কৃপাৰে এই সকলো তোমাৰ দ্বাৰাই যথাযথভাৱে সম্পন্ন হৈছে।
Verse 30
संभविष्यति ते भद्रं गच्छ स्वस्थानमुत्तमम् । स्थातव्यं स्वाधिकारे च सावधानतया सदा
তোমাৰ মঙ্গল নিশ্চয় হ’ব। এতিয়া তোমাৰ উত্তম স্বধামলৈ যোৱা, আৰু সদায় নিজৰ অধিকাৰ-ধৰ্মত সাৱধানতাৰে স্থিত থাকিবা।
Verse 31
इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां पञ्चमे युद्धखण्डे शंखचूडवधे शिवोपदेशो नामैकत्रिंशोऽध्यायः
এইদৰে শ্ৰীশিৱমহাপুৰাণৰ দ্বিতীয় ৰুদ্ৰসংহিতাৰ পঞ্চম যুদ্ধখণ্ডত শঙ্খচূড়বধ প্ৰসঙ্গত ‘শিৱোপদেশ’ নামৰ একত্ৰিংশ অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।
Verse 32
वाराहप्रवरे कल्पे तरुण्या राधया सह । शापप्रभावं भुक्त्वा वै पुनरायास्यति स्वकम्
উত্তম বাৰাহকল্পত, তৰুণী ৰাধাৰ সৈতে, সি নিশ্চয় শাপৰ প্ৰভাৱ ভোগ কৰিব; আৰু তাৰ ফল অনুভৱ কৰি পুনৰ নিজৰ স্বকীয় অৱস্থা আৰু ধামলৈ উভতি আহিব।
Verse 33
सुदामा पार्षदो यो हि तव कृष्ण प्रियप्रियः । दानवीं योनिमाश्रित्येदानीं क्लिश्नाति वै जगत्
হে কৃষ্ণ! সুদামা যি একেদা তোমাৰ পাৰ্ষদ আৰু অতি প্ৰিয় আছিল, সি এতিয়া দানৱী যোনিত জন্ম লৈ বৰ্তমান সত্যই জগতক ক্লেশ দিছে।
Verse 34
शापप्रभावाद्राधाया देवशत्रुश्च दानवः । शङ्खचूडाभिधस्सोऽति दैत्यपक्षी सुरदुहः
ৰাধাৰ শাপৰ প্ৰভাৱত এক দানৱ উৎপন্ন হ’ল, যি দেৱতাসকলৰ শত্রু হৈ উঠিল। সি ‘শঙ্খচূড়’ নামে প্ৰসিদ্ধ—দৈত্যপক্ষৰ সহায় আৰু দেৱদুঃখকাৰী।
Verse 35
तेन निस्सारिता देवास्सेन्द्रा नित्यं प्रपीडिताः । हृताधिकारा विकृतास्सर्वे याता दिशो दश
তেওঁৰ দ্বাৰা তাড়িত হৈ ইন্দ্ৰসহ দেৱসকল সদায় পীড়িত হ’ল। অধিকাৰ হৰণ হোৱাত ব্যাকুল হৈ তেওঁলোকে সকলোৱে দশ দিশলৈ পলাই গ’ল।
Verse 36
ब्रह्माच्युतौ तदर्थे ही हागतौ शरणं मम । तेषां क्लेशविनिर्मोक्षं करिष्ये नात्र संशयः
ব্ৰহ্মা আৰু অচ্যুত (বিষ্ণু) সেই উদ্দেশ্যতেই মোৰ শৰণলৈ আহিছে। মই তেওঁলোকক ক্লেশৰ পৰা মুক্ত কৰিম—ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই।
Verse 37
सनत्कुमार उवाच । इत्युक्त्वा शंकरः कृष्णं पुनः प्रोवाच सादरम् । हरिं विधिं समाभाष्य वचनं क्लेशनाशनम्
সনৎকুমাৰ ক’লে—এনেদৰে কৈ শংকৰে পুনৰ শ্ৰদ্ধাৰে কৃষ্ণক সম্বোধন কৰিলে; আৰু হৰি (বিষ্ণু) আৰু বিধি (ব্ৰহ্মা)কো সম্বোধন কৰি ক্লেশ-নাশক বচন উচ্চাৰণ কৰিলে।
Verse 38
शिव उवाच । हे हरे हे विधे प्रीत्या ममेदं वचनं शृणु । गच्छतं त्वरितं तातौ देवानंदाय निर्भयम्
শিৱে ক’লে—হে হৰে, হে বিধে! স্নেহে মোৰ এই বচন শুনা। হে প্ৰিয় পুত্ৰসকল, দেৱসকলৰ আনন্দৰ বাবে নিৰ্ভয়ে শীঘ্ৰে যোৱা।
Verse 39
कैलासवासिनं रुद्रं मद्रूपं पूर्णमुत्तमम् । देवकार्यार्थमुद्भूतं पृथगाकृतिधारिणम्
তেওঁ কাইলাসবাসী ৰুদ্ৰক দৰ্শন কৰিলে—যি মোৰেই স্বৰূপ, পূৰ্ণ আৰু উত্তম; দেৱকাৰ্যৰ বাবে প্ৰকট হৈ পৃথক দৰ্শনীয় আকাৰ ধাৰণ কৰিছিল।
Verse 40
एतदर्थे हि मद्रूपः परिपूर्णतमः प्रभुः । कैलासे भक्तवशतस्संतिष्ठति गिरौ हरे
এই উদ্দেশ্যৰ বাবেই মোৰেই স্বৰূপ, পৰিপূৰ্ণতম প্ৰভু—হে হৰি—ভক্তৰ প্ৰেমবশ হৈ কৈলাস পৰ্বতত অৱস্থান কৰে।
Verse 41
मत्तस्त्वत्तो न भेदोऽस्ति युवयोस्सेव्य एव सः । चराचराणां सर्वेषां सुरादीनां च सर्वदा
মোৰ আৰু তোমাৰ মাজত কোনো ভেদ নাই। তোমালোক দুয়োৰে সেব্য (আৰাধ্য) একমাত্ৰ তেওঁৱেই—সদায়; চল-অচল সকলো প্ৰাণী আৰু দেৱতাসকল আদি সকলোৰে বাবে সদা তেওঁৱেই পূজ্য।
Verse 42
आवयोभेदकर्ता यस्स नरो नरकं व्रजेत् । इहापि प्राप्नुयात्कृष्टं पुत्रपौत्रविवर्जितः
যি মানুহে আমাৰ দুয়োৰ মাজত ভেদ সৃষ্টি কৰে, সি নৰকলৈ যায়; আৰু এই লোকতো সি ক্লেশ ভোগ কৰে, পুত্ৰ-পৌত্ৰবিহীন হৈ।
Verse 43
इत्युक्तवंतं दुर्गेशं प्रणम्य च मुहुर्मुहुः । राधया सहितः कृष्णः स्वस्थानं सगणो ययौ
এইদৰে দুৰ্গেশক সম্বোধন কৰি কৃষ্ণই ৰাধাসহ বাৰে বাৰে প্ৰণাম কৰিলে। তাৰ পাছত সঙ্গীগণসহ নিজ ধামলৈ গ’ল।
Verse 44
हरिर्ब्रह्मा च तौ व्यास सानन्दौ गतसाध्वसौ । मुहुर्मुहुः प्रणम्येशं वैकुंठं ययतुर्द्रुतम्
হে ব্যাস! হৰি আৰু ব্ৰহ্মা আনন্দিত আৰু ভয়মুক্ত হৈ ঈশ (শিৱ)ক বাৰে বাৰে প্ৰণাম কৰি দ্ৰুতগতিতে বৈকুণ্ঠলৈ গ’ল।
Verse 45
तत्रागत्याखिलं वृत्तं देवेभ्यो विनिवेद्य तौ । तानादाय ब्रह्मविष्णू कैलासं ययतुर्गिरिम्
তাত গৈ সেই দুয়ো (ব্ৰহ্মা আৰু বিষ্ণু) দেৱসকলক সমগ্ৰ বৃত্তান্ত নিবেদন কৰিলে। তাৰ পাছত সেই দেৱসকলক লগত লৈ ব্ৰহ্মা-বিষ্ণু কৈলাস গিৰিলৈ গ’ল।
Verse 46
तत्र दृष्ट्वा महेशानं पार्वतीवल्लभं प्रभुम् । दीनरक्षात्तदेहं च सगुणं देवनायकम्
তাত পাৰ্বতীৱল্লভ প্ৰভু মহেশানক দৰ্শন কৰি, দীনসকলৰ ৰক্ষাৰ্থে ধাৰণ কৰা সেই সগুণ, দেৱনায়কৰ দেহধাৰী ৰূপো তেওঁ দেখিলে।
Verse 47
तुष्टुवुः पूर्ववत्सर्वे भक्त्या गद्गदया गिरा । करौ बद्ध्वा नतस्कंधा विनयेन समन्विताः
পূৰ্বৰ দৰে সকলোৱে ভক্তিৰে গদ্গদ কণ্ঠে স্তৱ কৰিলে। হাত জোৰ কৰি, কান্ধ নত কৰি, তেওঁলোক বিনয় আৰু শিষ্টাচাৰে পৰিপূৰ্ণ আছিল।
Verse 48
देवा ऊचुः । देवदेव महादेव गिरिजानाथ शंकर । वयं त्वां शरणापन्ना रक्ष देवान्भयाकुलान्
দেৱসকলে ক’লে— “দেৱদেৱ, মহাদেৱ, গিৰিজানাথ, শংকৰ! ভয়ত ব্যাকুল হৈ আমি তোমাৰ শৰণ লৈছোঁ; ভয়াকুল দেৱসকলক ৰক্ষা কৰা।”
Verse 49
शंखचूडदानवेन्द्रं जहि देवनिषूदनम् । तेन विक्लाविता देवाः संग्रामे च पराजिताः
হে দেৱশত্ৰুনাশক! দানৱৰ অধিপতি শঙ্খচূড়ক বধ কৰা। তাৰেই কাৰণে দেৱগণ ব্যাকুল হৈ যুদ্ধত পৰাজিত হৈছে।
Verse 50
हृताधिकाराः कुतले विचरंति यथा नराः । देवलोको हि दुर्दृश्यस्तेषामासीच्च तद्भयात्
অধিকার হৰণ হোৱাত তেওঁলোকে সাধাৰণ মানুহৰ দৰে পৃথিৱীত ঘূৰি ফুৰিবলৈ ধৰিলে। সেই ভয়ৰ কাৰণে দেবলোকো তেওঁলোকৰ দৃষ্টিৰ পৰা আড়াল হৈ, দেখা দুষ্কৰ হ’ল।
Verse 51
दीनोद्धर कृपासिन्धो देवानुद्धर संकटात् । शक्रं भयान्महेशानहत्वा तं दानवाधिपम्
হে মহেশান, দীনোদ্ধাৰক, কৃপাসিন্ধু! এই সংকটৰ পৰা দেৱসকলক উদ্ধাৰ কৰা। সেই দানৱাধিপতিক বধ কৰি শক্ৰ (ইন্দ্ৰ)ক ভয়ৰ পৰা মুক্ত কৰা।
Verse 52
इति श्रुत्वा वचश्शंभुर्देवानां भक्तवत्सलः । उवाच विहसन् वाण्या मेघनादगभीरया
এই কথা শুনি দেৱভক্তবৎসল শম্ভুৱে মৃদু হাঁহি দি ক’লে। তেওঁৰ বাণী মেঘগর্জনৰ দৰে গভীৰ আৰু গম্ভীৰ আছিল।
Verse 53
श्रीशंकर उवाच । हे हरे हे विधे देवाः स्वस्थानं गच्छत धुवम् । शंखचूडं वधिष्यामि सगणं नात्र संशयः
শ্ৰীশংকৰে ক’লে—হে হৰি, হে বিধে, হে দেৱসকল! তোমালোক নিশ্চিতভাৱে নিজৰ নিজৰ স্থানলৈ যোৱা। মই শঙ্খচূড়ক তাৰ গণসহ বধ কৰিম; ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই।
Verse 54
सनत्कुमार उवाच । इत्याकर्ण्य महेशस्य वचः पीयूषसंनिभम् । ते सर्वे प्रमुदा ह्यासन्नष्टं मत्वा च दानवम्
সনৎকুমাৰ ক’লে—মহেশ্বৰদেৱৰ অমৃতসম বাক্য শুনি তেওঁলোক সকলোৱে পৰম আনন্দিত হ’ল আৰু দানৱ নষ্ট হ’ল বুলি ভাবিলে।
Verse 55
हरिर्जगाम वैकुंठं सत्यलोके विधिस्तदा । प्रणिपत्य महेशं च सुराद्याः स्वपदं ययुः
হৰি বৈকুণ্ঠলৈ গ’ল, আৰু তেতিয়া বিধি (ব্ৰহ্মা) সত্যলোকলৈ উভতি গ’ল। মহেশক প্ৰণাম কৰি দেৱাদিসকলে নিজ নিজ ধামলৈ গ’ল।
Frequently Asked Questions
Śiva calms the fear of Hari and Brahmā and begins an etiological account of Śaṅkhacūḍa’s emergence, connecting it to Sudāmā’s earlier devotional context and to a divinely orchestrated māyā leading to a curse.
The chapter interprets conflict as the maturation of prior causes: delusion born of imagined autonomy is corrected by Śiva’s māyā (instruction through concealment) and resolved by the return of jñāna, humility, and surrender to divine ordinance.
Hṛṣīkeśa’s assumption of Kṛṣṇa-rūpa under Śiva’s command and Śiva’s own māyā-śakti (withdrawing and restoring right understanding) are foregrounded as operative divine modalities.