
Sukta 9.3
Soma Pavamāna (the self-purifying Soma)
এই পৱমান সোম সূক্তত চেপা সোমক অমৰ, পাখিসদৃশ শক্তি ৰূপে বন্দনা কৰা হৈছে—যি দ্ৰুতগতিত পাত্ৰসমূহ আৰু স্থিতিস্থানলৈ ধাৱমান হয়, তাৰ পিছত শুদ্ধ হ’বলৈ পানীত নিমজ্জিত হয়। সোম যেতিয়া এক স্থিৰ ধাৰাত বৈ যায়, তেতিয়া তেওঁ উদ্দীপক প্ৰেৰণা (ইষঃ) উৎপন্ন কৰা আৰু যজমানলৈ ধন-সম্পদ বিতৰণ কৰাৰ বাবে প্ৰশংসিত; ইয়াত যজ্ঞীয় শুচিতাক সমৃদ্ধি আৰু প্ৰেৰিত শক্তিৰ সৈতে সংযোগ কৰা হৈছে।
Mantra 1
एष देवो अमर्त्यः पर्णवीरिव दीयति । अभि द्रोणान्यासदम् ॥
এষ দেৱো অমৰ্ত্যঃ শক্তি; পাখিধাৰীজনৰ দৰে সি দ্ৰুত গতি কৰে। দ্ৰোণসমূহৰ অভিমুখে, আসদম—স্থিৰ-আসনলৈ সি আগবাঢ়ে।
Mantra 2
एष देवो विपा कृतोऽति ह्वरांसि धावति । पवमानो अदाभ्यः ॥
এষ দেৱো, বিবেচনাত বিপা-কৃত, বক্ৰতা-সমূহ অতিক্ৰম কৰি ধাৱতি। পৱমান—স্বয়ং-শোধিত, সি অদাভ্য—অজেয়।
Mantra 3
एष देवो विपन्युभिः पवमान ऋतायुभिः । हरिर्वाजाय मृज्यते ॥
এষ দেৱো, পৱমান, ঋতায়ুভি: আৰু বিপন্যুভি:—প্ৰেৰিত আৰু ঋত-অন্বেষীসকলৰ দ্বাৰা পৰিশোধিত হয়। হৰি—তাম্ৰবৰ্ণ, বাজ-সমৃদ্ধিৰ বাবে মৃজ্যতে—পলিশ কৰা হয়।
Mantra 4
एष विश्वानि वार्या शूरो यन्निव सत्वभिः । पवमानः सिषासति ॥
এষ বীৰঃ পৱমানঃ স্বশক্তি-সত্ত্বভিৰ যেন চালিত কৰি, বিশ্বৰ সকলো বাঞ্ছনীয় ধন-সম্পদৰ দিশে প্ৰযত্ন কৰে।
Mantra 5
एष देवो रथर्यति पवमानो दशस्यति । आविष्कृणोति वग्वनुम् ॥
এষ দেবঃ পৱমানঃ ৰথত উঠা যেন গতি কৰে, স্তুতি-সম্মান লাভ কৰে; আৰু বাগ্বানু—প্ৰেৰিত গায়কক প্ৰকাশ কৰে।
Mantra 6
एष विप्रैरभिष्टुतोऽपो देवो वि गाहते । दधद्रत्नानि दाशुषे ॥
এষ দেবঃ বিপ্ৰৈৰ অভিষ্টুতঃ অপঃ ভিতৰলৈ ডুব যায়; ৰত্নসমূহ বহন কৰি দাশুষে—দানকাৰীক সিহঁত দান কৰে।
Mantra 7
एष दिवं वि धावति तिरो रजांसि धारया । पवमानः कनिक्रदत् ॥
এষ পৱমান (আত্মশোধক) ধাৰাৰ বেগেৰে দ্যুলোকলৈ ধাৱিত হয়, ৰজাঁসিসমূহৰ তিৰো (মধ্যলোকসমূহ) অতিক্ৰম কৰে; আগবাঢ়ি যাঁওতে সি উচ্চস্বৰে ক্ৰন্দন কৰে।
Mantra 8
एष दिवं व्यासरत्तिरो रजांस्यस्पृतः । पवमानः स्वध्वरः ॥
এষ পৱমান দ্যুলোকলৈ বিস্তাৰিতভাৱে প্ৰবাহিত হৈছে, ৰজাঁসিসমূহৰ তিৰো—অস্পৃষ্ট (অকলুষিত) হৈ অতিক্ৰম কৰি; সি স্বধ্বৰ—সত্য আৰু স্বয়ং-চলমান যজ্ঞৰ অধিপতি।
Mantra 9
एष प्रत्नेन जन्मना देवो देवेभ्यः सुतः । हरिः पवित्रे अर्षति ॥
এষ প্ৰাচীন জন্মেৰে দেৱ—দেৱসকলৰ বাবে সুতো (পিষ্ট-নিষ্কাশিত) হৈ; হৰি (তাম্ৰবৰ্ণ) পৱিত্ৰে (শোধকত) ধাৰাৰূপে অর্ষতি—প্ৰবাহিত হয়।
Mantra 10
एष उ स्य पुरुव्रतो जज्ञानो जनयन्निषः । धारया पवते सुतः ॥
এষ উ স্য বহুকাৰ্য্য-ধৰ্মা, জন্ম লৈ উদ্ভৱ হৈ, প্ৰেৰণা-নিষ্সমূহ জনমায়; সুত (চাপি-নিৰ্যাসিত) হৈ ধাৰাৰূপে পৱতে—স্বয়ং পবিত্ৰ হ’বলৈ বৈ যায়।
Soma is pointed out as ‘this’ immortal god, rushing like a winged power toward the vats and the settling-place (RV 9.3.1).
The hymn tracks Soma’s ritual journey—movement, entry into waters, purification—while emphasizing that praise by seers empowers his beneficence and his gifting of treasures to the sacrificer (RV 9.3.6).
Soma, ‘of many workings,’ is born through pressing and generates invigorating impulses (iṣaḥ) as he flows in a continuous stream—ritual action becomes cosmic generativity (RV 9.3.10).
The flow stabilizes as purified Soma: the rite culminates in clarified potency ready for offering and for bestowing wealth, strength, and inspired energy.
eṣa devo amartyaḥ
dadhad ratnāni dāśuṣe
janayan iṣaḥ
It describes Soma after pressing: he rushes to the vats, is purified through water and straining, and then becomes a powerful, clarified flow fit for offering and blessing the sacrificer.
Because water is part of Soma’s purification process in the ritual. Symbolically, it also represents cleansing and clarification before Soma’s power is offered and received.
The hymn says Soma bears and grants “treasures” (ratnāni) to the giver (the patron/sacrificer) and also generates inner energies or impulses (iṣaḥ), linked with strength and inspiration.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.