Sukta 59
Sukta 6.59
Bharadvāja (Bārhaspatya)
Indrāgnī (dual deity)
Triṣṭubh (probable; requires metrical verification)
এই সূক্তত যুগল শক্তি ইন্দ্ৰ আৰু অগ্নিক সোম-যজ্ঞত একেলগে বিজয়ী ৰূপে প্ৰশংসা কৰা হৈছে—ইন্দ্ৰ জয়দায়ক বলৰূপে, আৰু অগ্নি দগ্ধ জ্যোতিৰ পুৰোহিতীয় ইচ্ছাৰূপে যিয়ে আহুতি বহন কৰে। ইয়াত তেওঁলোকৰ প্ৰাচীন কীৰ্তি স্মৰণ কৰা হৈছে আৰু ধাঁধা-সদৃশ চিত্ৰকল্পনাৰে সূচোৱা হৈছে যে তেওঁলোকৰ দিৱ্য শক্তিয়ে সীমাবদ্ধতা উলটাই পেলাব পাৰে; তাৰ পিছত তেওঁলোকক আহ্বান কৰা হৈছে যাতে তেওঁলোকে আহি চেপা সোম পান কৰে আৰু স্তোত্ৰ তথা যজমানক উন্নীত কৰে।
Mantras
Mantra 1
प्र नु वोचा सुतेषु वां वीर्या यानि चक्रथुः । हतासो वां पितरो देवशत्रव इन्द्राग्नी जीवथो युवम् ॥
এতিয়া সোম ৰস নিপীড়িত হোৱাত, মই তোমালোকক দুয়োৰ বীৰ্য্য-কীৰ্তি কওঁ—যি কৰ্ম তোমালোকে সম্পাদন কৰিলা। দেৱ-শত্ৰু তোমালোকৰ পিতৃসকল নিহত; হে ইন্দ্ৰ-অগ্নি, তোমালোক দুয়ো জীৱিত—বিজয়ী বল আৰু জ্বলন্ত ইচ্ছা ৰূপে আমাৰ ভিতৰত কাৰ্য্যকৰ।
Mantra 2
बळित्था महिमा वामिन्द्राग्नी पनिष्ठ आ । समानो वां जनिता भ्रातरा युवं यमाविहेहमातरा ॥
সঁচাকৈ, হে ইন্দ্ৰ-অগ্নি, তোমালোকৰ মহিমা মহান—আঘাতত অতি প্ৰবল। তোমালোকৰ জনিতা একেই; ভ্ৰাতা ৰূপে তোমালোক যমজ, ইয়াত একে মাতৃৰ সন্তান—একে কৰ্মৰ বাবে জন্মা দুটা মিত্ৰ-শক্তি।
Mantra 3
ओकिवांसा सुते सचाँ अश्वा सप्ती इवादने । इन्द्रा न्वग्नी अवसेह वज्रिणा वयं देवा हवामहे ॥
সুত সোমৰ সৈতে ঘৰত থকা দুটা অশ্বৰ দৰে, জয়লাভৰ বাবে যুঁজত জোঁতা দুটা ৰথী অশ্বৰ দৰে—আমি ইয়াত সহায়ৰ বাবে ইন্দ্ৰ আৰু অগ্নিক আহ্বান কৰোঁ; হে দেৱগণ, বজ্ৰধাৰী ইন্দ্ৰসহ—যেন জয়শক্তি আমাৰ ভিতৰত জন্ম লয়।
Mantra 4
य इन्द्राग्नी सुतेषु वां स्तवत्तेष्वृतावृधा । जोषवाकं वदतः पज्रहोषिणा न देवा भसथश्चन ॥
হে ইন্দ্ৰাগ্নী, সুত সোম-অৰ্ঘ্যসমূহৰ মাজত যি জন তোমালোকক স্তৱ কৰে—ঋত (সত্য-ঋত)-বৃদ্ধিকাৰী দুয়ো—সন্তোষ জগোৱা বাক্য উচ্চাৰণ কৰি, দৃঢ়-ধ্বনি শক্তিৰে; হে দেৱগণ, তোমালোক কেতিয়াও তাক কোনো দিশে ব্যৰ্থ নকৰা।
Mantra 5
इन्द्राग्नी को अस्य वां देवौ मर्तश्चिकेतति । विषूचो अश्वान्युयुजान ईयत एकः समान आ रथे ॥
হে ইন্দ্ৰাগ্নী, কোন মৰ্ত্যই তোমালোক দুয়োক দেৱতা বুলি সত্যকৈ চিনে? সি বিচ্ছিন্ন দিশে দৌৰা অশ্বসমূহক জোঁতাই, তথাপি একে ৰথাসনত একেই আগবাঢ়ে—এইদৰে অনুসন্ধানী তোমালোকৰ যুগ্ম কৰ্মৰ একত্ব বুজে।
Mantra 6
इन्द्राग्नी अपादियं पूर्वागात्पद्वतीभ्यः । हित्वी शिरो जिह्वया वावदच्चरत्त्रिंशत्पदा न्यक्रमीत् ॥
হে ইন্দ্ৰ-অগ্নি, এই প্ৰাচীন শক্তি পদযুক্তসকলৰ মাজৰ পৰা পদহীন হৈ ওলাই আহিল। শিৰ ত্যাগ কৰি জিহ্বাৰে কথা ক’লে; চলি-ফুৰি গতি কৰিলে, আৰু ত্ৰিশ পদক্ষেপে নামি আহিল—গুপ্ত বলেই সীমাৰ স্থিৰ বিধি ভাঙে।
Mantra 7
इन्द्राग्नी आ हि तन्वते नरो धन्वानि बाह्वोः । मा नो अस्मिन्महाधने परा वर्क्तं गविष्टिषु ॥
হে ইন্দ্ৰ-অগ্নি, বীৰসকলৰ দৰে তোমালোক বাহুত ধনু টানি ধৰা। এই মহাযুদ্ধত, গৱিষ্টি—আলোকৰ গাভী/ৰশ্মি সন্ধানত—আমাৰ পৰা মুখ ঘূৰাই নিনিবা।
Mantra 8
इन्द्राग्नी तपन्ति माघा अर्यो अरातयः । अप द्वेषांस्या कृतं युयुतं सूर्यादधि ॥
হে ইন্দ্ৰ-অগ্নি, অনিষ্টকাৰী শক্তি আৰু শত্রুভাৱাপন্ন অরাতিসকল মোৰ ওপৰত দগ্ধ হৈ উঠে। সিহঁতে গঢ়ি তোলা দ্বেষসমূহ দূৰ কৰি দিয়া—সিহঁতক সূৰ্যৰ ওপৰৰ পৰা, আলোকৰ লোকৰ পৰা পৃথক কৰি দিয়া।
Mantra 9
इन्द्राग्नी युवोरपि वसु दिव्यानि पार्थिवा । आ न इह प्र यच्छतं रयिं विश्वायुपोषसम् ॥
হে ইন্দ্ৰ-অগ্নি, তোমালোক দুয়োৰে ধন-সম্পদ—দিব্য আৰু পাৰ্থিৱ—অধিকারভুক্ত। ইয়াত আমাৰলৈ দান কৰা ৰয়ি—এনে পূৰ্ণতা, যি সমগ্ৰ জীৱনক পোষণ কৰে আৰু আমাৰ সত্তাৰ সকলো বৃদ্ধি-প্ৰসাৰক সমৰ্থন কৰে।
Mantra 10
इन्द्राग्नी उक्थवाहसा स्तोमेभिर्हवनश्रुता । विश्वाभिर्गीर्भिरा गतमस्य सोमस्य पीतये ॥
হে ইন্দ্ৰ-অগ্নি, উক্থ-বাহক, স্তোত্ৰে আহ্বান শুনা; আমাৰ সকলো গীত-বাণীৰ সৈতে আহাঁ, এই সোমৰ পানৰ বাবে—আমাৰ ভিতৰত স্তোত্ৰক উত্তোলন কৰা শক্তিৰূপে যজ্ঞত প্ৰবেশ কৰা।
Frequently Asked Questions
Indrāgnī means Indra and Agni invoked together as one paired deity—Indra brings conquering strength, and Agni brings the sacrificial fire that carries offerings and awakens inspired speech.
It is primarily an invitation hymn for the Soma ritual: it praises Indra-Agni’s past victories and asks them to come, hear the call, and drink the pressed Soma while protecting and empowering the sacrificer.
Such imagery compresses a deeper idea: divine power is not limited by ordinary rules. In ritual context it suggests that Indra-Agni’s energy can break obstacles and reveal a hidden order behind what seems fixed or impossible.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.