Sukta 58
Sukta 6.58
Bharadvāja (Bārhaspatya) (Mandala 6 convention)
Pūṣan
Jagatī (probable due to length; requires metrical verification)
পূষণলৈ উৎসৰ্গিত এই সৰু সূক্তত তেওঁক বহু-শক্তিসম্পন্ন পথপ্ৰদৰ্শক হিচাপে প্ৰশংসা কৰা হৈছে; তেওঁৰ দীপ্তিময় আৰু আদৰণীয় ৰূপসমূহে নিজৰ জন্মগত বিধান (স্বধা) দ্বাৰা সকলো পথ আৰু কৰ্মক ৰক্ষা কৰে। সূক্তখনে পূষণক সূৰ্যৰ দায়িত্বত “সোনালী পাত্ৰ”ত সাগৰ আৰু মধ্যাকাশৰ মাজেৰে গতি কৰা বুলি চিত্ৰিত কৰে, আৰু শেষত তেওঁক স্বৰ্গৰ পৰা পৃথিৱীলৈ আত্মীয়, ইळা (প্ৰেৰিত আহ্বান)ৰ অধিপতি হিচাপে দেখুৱাই, কল্যাণকাৰী দান আৰু নিৰাপদ গমন প্ৰদান কৰোঁতা বুলি কয়।
Mantras
Mantra 1
शुक्रं ते अन्यद्यजतं ते अन्यद्विषुरूपे अहनी द्यौरिवासि । विश्वा हि माया अवसि स्वधावो भद्रा ते पूषन्निह रातिरस्तु ॥
তোমাৰ এক শক্তি শুচি-জ্যোতিময়, আন এক শক্তি পূজনীয়; বহুৰূপী সেই দুটা দিন-ৰাত্ৰিত তুমি দ্যৌৰ দৰে আছা। কিয়নো স্বধা-শক্তিসম্পন্ন হে, তুমি সকলো মায়া (কাৰ্য-ব্যৱস্থা) নিজ নিয়মে ৰক্ষা কৰাঁ। হে পূষণ, আমাৰ বাবে ইয়াত তোমাৰ কল্যাণময় দান উপস্থিত হওক—অন্তৰ্যাত্ৰাত মঙ্গলদায়ক হওক।
Mantra 2
अजाश्वः पशुपा वाजपस्त्यो धियंजिन्वो भुवने विश्वे अर्पितः । अष्ट्रां पूषा शिथिरामुद्वरीवृजत्संचक्षाणो भुवना देव ईयते ॥
অজ-অশ্ব-শক্তিৰ অধিপতি, পশুপালক, বাজিক-পস্ত্য (সমৃদ্ধিৰ) স্বামী পূষা—সকলো ভুবনত স্থাপিত হৈ ধী (বুদ্ধি) ক পূৰ্ণতালৈ জাগ্ৰত কৰে। তেওঁ আঁটসাঁট গাঁঠ (অষ্ট্ৰা) ঢিলা কৰে, সংকোচ খুলি দিয়ে; ভুবনসমূহ একেলগে দেখি, দেবতা আগবাঢ়ে—সত্তাক স্তৰেদৰে পথ দেখুৱাই।
Mantra 3
यास्ते पूषन्नावो अन्तः समुद्रे हिरण्ययीरन्तरिक्षे चरन्ति । ताभिर्यासि दूत्यां सूर्यस्य कामेन कृत श्रव इच्छमानः ॥
হে পূষণ, তোমাৰ যি সোনালী নাওসমূহ সাগৰৰ ভিতৰত আৰু অন্তৰিক্ষত চলি ফুৰে—সেইবোৰেৰে তুমি সূৰ্যৰ দূত্যকাৰ্যলৈ যোৱা, কামে (আনন্দ-ইচ্ছাৰে) কৃত হোৱা শ্ৰৱ (খ্যাতি) বিচাৰি।
Mantra 4
पूषा सुबन्धुर्दिव आ पृथिव्या इळस्पतिर्मघवा दस्मवर्चाः । यं देवासो अददुः सूर्यायै कामेन कृतं तवसं स्वञ्चम् ॥
পূষণ স্ব-বান্ধৱ—দ্যৌৰ পৰা পৃথিৱীলৈ সুসম্পৰ্কিত; ইলা-ৰ পতি, মঘৱান, আশ্চৰ্য দীপ্তিৰ অধিকাৰী। যাক দেৱসকলে সূৰ্যাৰ বাবে দান কৰিলে—কামনাৰে গঢ়া, বলৱান, স্বয়ং-গামী; সত্য-আলোকলৈ নিজ প্ৰেৰণাত আগবঢ়া শক্তি।
Frequently Asked Questions
Pūṣan is praised as a benevolent guide and protector—one who watches over paths and movements, brings nourishment and prosperity, and helps the seeker arrive safely in both outer travel and inner progress.
It is a poetic image for Pūṣan’s divine means of movement through different realms (sea and midspace). The phrase highlights his ability to travel between worlds and carry out the Sun’s purpose.
Traditionally it suits prayers for safe journeys, smooth beginnings, and protection of one’s work. It can be recited at dawn or before travel with a simple offering like ghee, asking Pūṣan for beneficent giving and right guidance.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.