Opening the text

Sukta 6.15
Bharadvāja Bārhaspatya
Agni
Jagatī (probable, given the longer line length; requires metrical confirmation)
এই সূক্তত অগ্নিক প্ৰভাতত জাগি উঠা গৃহৰ “অতিথি” আৰু সকলো কুলক আগবঢ়াই নিয়া প্ৰভু বুলি প্ৰশংসা কৰা হৈছে; তেওঁ মানুহৰ আহুতি অমৰসকলৰ ওচৰলৈ বহন কৰে। ভাৰদ্বাজে অগ্নিক সৰ্বজ্ঞ পুৰোহিত বুলি আহ্বান কৰে, যিয়ে যজ্ঞ আৰু অন্তৰ্দৃষ্টি (বয়ুনানি) সিদ্ধ কৰে; তেওঁক গৃহ্য অগ্নিসমূহ দৃঢ়ভাৱে স্থাপন কৰিবলৈ আৰু সমাজৰ শক্তি আৰু ধৰ্ম্য উদ্দীপনাক তীক্ষ্ণ কৰিবলৈ প্ৰাৰ্থনা কৰে।
Mantra 1
इममू षु वो अतिथिमुषर्बुधं विश्वासां विशां पतिमृञ्जसे गिरा । वेतीद्दिवो जनुषा कच्चिदा शुचिर्ज्योक्चिदत्ति गर्भो यदच्युतम् ॥
এই তোমালোকৰ অতিথি—উষাৰ সৈতে জাগ্ৰত—সকলো বিশৰ পতি; তাক তুমি গিৰা (স্তোত্ৰ-বাণী)ৰে অলংকৃত কৰিছা। সি দ্যৌৰ জন্মেৰে জানে; শুচি হৈ সি এতিয়াও আহে। গূঢ় গৰ্ভ (অন্তৰ্নিহিত বীজ) অচ্যুত—অচল—বস্তুকো ভক্ষণ কৰে।
Mantra 2
मित्रं न यं सुधितं भृगवो दधुर्वनस्पतावीड्यमूर्ध्वशोचिषम् । स त्वं सुप्रीतो वीतहव्ये अद्भुत प्रशस्तिभिर्महयसे दिवेदिवे ॥
ভৃগুসকলে যাক সুদৃঢ়ভাৱে স্থাপন কৰিলে—মিত্ৰসদৃশ—বনস্পতিত (বনৰ অধিপতিৰ) ওপৰত আৰাধ্য, ঊৰ্ধ্বশোচিষ্—উৰ্ধ্বমুখী শিখাযুক্ত—সেইজন। তেনেকৈ তুমি, অদ্ভুত অগ্নি, হৱ্য-গ্ৰহণত সুপ্ৰীত, আমাৰ প্ৰশস্তি (স্তোত্ৰ)ৰে দিনে দিনে মহিমান্বিত হওঁ।
Mantra 3
स त्वं दक्षस्यावृको वृधो भूरर्यः परस्यान्तरस्य तरुषः । रायः सूनो सहसो मर्त्येष्वा छर्दिर्यच्छ वीतहव्याय सप्रथो भरद्वाजाय सप्रथः ॥
তুমি দক্ষতাৰ অক্ষয় ৰক্ষক, বৃদ্ধি-কৰোঁতা; আৰ্য শক্তি—যি বাহিৰৰো ভিতৰৰো বাধা অতিক্ৰম কৰে। হে সহসৰ পুত্ৰ, মৰ্ত্যলোকত বিতহব্য (বিস্তৃত-প্ৰসাৰিত) আৰু ভৰদ্বাজ (বিস্তৃত-প্ৰসাৰিত)ৰ বাবে ঐশ্বৰ্যৰ আশ্ৰয়, প্ৰাচুৰ্যৰ ছাঁ দান কৰা।
Mantra 4
द्युतानं वो अतिथिं स्वर्णरमग्निं होतारं मनुषः स्वध्वरम् । विप्रं न द्युक्षवचसं सुवृक्तिभिर्हव्यवाहमरतिं देवमृञ्जसे ॥
জ্যোতিৰে দীপ্ত ‘অতিথি’ স্বৰ্ণবৰ্ণ অগ্নি—যাত্ৰাৰ উজ্জ্বল নেতা, মনুষ্যৰ স্বধ্বৰ যজ্ঞৰ হোতা—তোমালোকে দীপ্ত স্তোত্ৰে গঢ়ি তোলোঁ। দীপ্ত-বাক্য ঋষিৰ দৰে, সু-উক্তিৰে হব্যবাহ, অক্লান্ত গতিৰে চলা দেৱশক্তি অগ্নিক তোমালোকে অলংকৃত কৰোঁ।
Mantra 5
पावकया यश्चितयन्त्या कृपा क्षामन्रुरुच उषसो न भानुना । तूर्वन्न यामन्नेतशस्य नू रण आ यो घृणे न ततृषाणो अजरः ॥
পাৱক জ্বালাৰে—যি চেতনাক জাগ্ৰত কৰে—তেওঁ ৰাতিবোৰ ভেদি উষাৰ কিৰণৰ দৰে দীপ্ত হয়। তূৰ্বন ঘোঁৰাৰ দৰে পথত আগবঢ়ি, এতশ্ব ঘোঁৰাৰ দৰে দৌৰি, তেওঁ ৰণলৈ আহে—ঘৃণাৰ দৰে তীব্ৰ তেজ, কেতিয়াও তৃপ্ত নহোৱা, অজৰ।
Mantra 6
अग्निमग्निं वः समिधा दुवस्यत प्रियम्प्रियं वो अतिथिं गृणीषणि । उप वो गीर्भिरमृतं विवासत देवो देवेषु वनते हि वार्यं देवो देवेषु वनते हि नो दुवः ॥
অগ্নিক অগ্নি পুনঃপুনঃ সমিধাৰে সেৱা কৰা; সদায় প্ৰিয় সেই অতিথিক স্তৱ কৰা। তোমালোকৰ গীৰ্ভিৰে অমৃতক ওচৰলৈ আনিবা, তেঁওক আসন দিয়া; দেৱে দেৱসমূহৰ মাজত কাম্য বৰ লাভ কৰে; দেৱে দেৱসমূহৰ মাজত আমাৰ সেৱা-কৰ্ম আৰু তাৰ সিদ্ধি লাভ কৰে।
Mantra 7
समिद्धमग्निं समिधा गिरा गृणे शुचिं पावकं पुरो अध्वरे ध्रुवम् । विप्रं होतारं पुरुवारमद्रुहं कविं सुम्नैरीमहे जातवेदसम् ॥
সমিধা আৰু গীৰাৰে সমিদ্ধ অগ্নিক মই স্তৱ কৰোঁ—শুচি, পাৱক, অধ্বৰৰ আগত স্থাপিত, ধ্ৰুৱ। বিপ্ৰ, হোতা, বহুদানী, অদ্ৰুহ, কবি—জাতবেদসক অনুগ্ৰহসমূহেৰে আমি কামনা কৰোঁ।
Mantra 8
त्वां दूतमग्ने अमृतं युगेयुगे हव्यवाहं दधिरे पायुमीड्यम् । देवासश्च मर्तासश्च जागृविं विभुं विश्पतिं नमसा नि षेदिरे ॥
হে অগ্নি, যুগে যুগে তোমাক অমৃত দূত, হব্যবাহ, পায়ু—স্তবযোগ্য ৰক্ষক—ৰূপে স্থাপন কৰা হৈছে। দেৱসকল আৰু মৰ্ত্যসকল দুয়ো নমস্কাৰে তোমাক স্থাপন কৰিলে—জাগ্ৰত, বিভু, বিশ্পতি।
Mantra 9
विभूषन्नग्न उभयाँ अनु व्रता दूतो देवानां रजसी समीयसे । यत्ते धीतिं सुमतिमावृणीमहेऽध स्मा नस्त्रिवरूथः शिवो भव ॥
হে অগ্নি, তুমি বিভূষিত হৈ উভয় বিধান অনুসৰি চলা; দেৱতাসকলৰ দূত হৈ তুমি দুয়ো ৰজসী—দুয়ো লোক—অতিক্ৰম কৰি মিলিত হওঁ। যিহেতু আমি তোমাৰ ধীতি (প্ৰেৰিত বুদ্ধি) আৰু সুমতি (সদ্বিবেচনা) নিজৰ বাবে বাছি লওঁ, সেয়ে এতিয়া তুমি আমাৰ বাবে ত্ৰিবৰূথ—তিনিধৰণৰ আশ্ৰয়—শিৱ, মঙ্গলময় আৰু কৃপাময় হওঁ।
Mantra 10
तं सुप्रतीकं सुदृशं स्वञ्चमविद्वांसो विदुष्टरं सपेम । स यक्षद्विश्वा वयुनानि विद्वान्प्र हव्यमग्निरमृतेषु वोचत् ॥
সুপ্ৰতীক, সুদৰ্শন, সোজা গতিৰে চলা সেইজনাক—আমি নাজানিলেও—অধিক জ্ঞানীজনৰ পিছে পিছে অনুসৰণ কৰোঁ। তেওঁ জ্ঞানী হৈ সকলো বয়ুনা (বিবেচনাৰ কৰ্ম-পথ) সম্পাদন কৰক; অগ্নিয়ে অমৃতসকলৰ মাজত হব্য (অৰ্ঘ্য) আগবঢ়াই ঘোষণা কৰক।
Mantra 11
तमग्ने पास्युत तं पिपर्षि यस्त आनट् कवये शूर धीतिम् । यज्ञस्य वा निशितिं वोदितिं वा तमित्पृणक्षि शवसोत राया ॥
হে অগ্নি, তুমি তাকেই ৰক্ষা কৰা আৰু পাৰ কৰাই দিয়া—যিজনে, হে শূৰ কবি, প্ৰেৰিত ধীতি লৈ তোমালৈ আহি পৌঁছিছে। যজ্ঞৰ তীক্ষ্ণতা হওক বা তাৰ উদিত উত্থান—তাকেই তুমি শক্তি (শৱস) আৰু অন্তৰ-ধন (ৰায়া)ৰে পূৰ্ণ কৰাঁ।
Mantra 12
त्वमग्ने वनुष्यतो नि पाहि त्वमु नः सहसावन्नवद्यात् । सं त्वा ध्वस्मन्वदभ्येतु पाथः सं रयिः स्पृहयाय्यः सहस्री ॥
হে অগ্নি, সেৱা-সাধনাত ৰত জনক তুমি ৰক্ষা কৰা; হে সহসাৱান, আমাকো তুমি অপবাদ/দোষৰ পৰা ৰক্ষা কৰা। ধ্বংসন-শক্তিসম্পন্ন পথ তোমালৈ সমাগত হওক; আত্মাৰ বাবে স্পৃহণীয়, সহস্ৰগুণ ৰয়ি (ধন-সমৃদ্ধি) আমাৰ ওচৰত একত্ৰ হওক।
Mantra 13
अग्निर्होता गृहपतिः स राजा विश्वा वेद जनिमा जातवेदाः । देवानामुत यो मर्त्यानां यजिष्ठः स प्र यजतामृतावा ॥
অগ্নি হোতা, গৃহপতি, সেই ৰজা; জাতবেদা সকলো জন্ম-উৎপত্তি জানে। দেৱসকলৰো আৰু মৰ্ত্যসকলৰো বাবে যি সৰ্বাধিক যজ্ঞকাৰী—সেই ঋতাবান অগ্ৰসৰ হৈ আহুতি আগবঢ়াওক।
Mantra 14
अग्ने यदद्य विशो अध्वरस्य होतः पावकशोचे वेष्ट्वं हि यज्वा । ऋता यजासि महिना वि यद्भूर्हव्या वह यविष्ठ या ते अद्य ॥
হে অগ্নি, আজি অধ্বৰ-যাত্ৰাৰ হোতা, হে পাৱকশোচে, যেতিয়া তুমি জনসমূহক আৱৰি ধৰা—কাৰণ তুমি সত্য যজ্বা। ঋতাৰ দ্বাৰা তুমি যজ্ঞ কৰা; মহিমাৰে তুমি বিস্তৃত, বহুৰূপ হওঁ। সেয়ে, হে যৱিষ্ঠ (সৰ্বকনিষ্ঠ), আজি তোমাৰ যি হব্য, সেই আহুতি বহন কৰা।
Mantra 15
अभि प्रयांसि सुधितानि हि ख्यो नि त्वा दधीत रोदसी यजध्यै । अवा नो मघवन्वाजसातावग्ने विश्वानि दुरिता तरेम ता तरेम तवावसा तरेम ॥
সুসংস্থিত অগ্ৰগতি সকল তোমাৰ দিশে ধাৱিত হয়, কিয়নো তুমি প্ৰকাশিত; যজ্ঞকাৰ্যৰ নিমিত্তে দ্যৌ আৰু পৃথিৱীয়ে তোমাক ইয়াত স্থাপন কৰে। হে অগ্নি, মঘৱন—বাজসাতি (সমৃদ্ধি-জয়) দাতা—তোমাৰ অৱসা (ৰক্ষা-সহায়)ৰে আমাক তললৈ সহায় কৰা, যাতে আমি সকলো দুঃস্থিতি/দুৰিত অতিক্ৰম কৰিব পাৰোঁ—হঁয়, সেয়া অতিক্ৰম কৰোঁ, অতিক্ৰম কৰোঁ, তোমাৰ সহায়েৰে অতিক্ৰম কৰোঁ।
Mantra 16
अग्ने विश्वेभिः स्वनीक देवैरूर्णावन्तं प्रथमः सीद योनिम् । कुलायिनं घृतवन्तं सवित्रे यज्ञं नय यजमानाय साधु ॥
হে অগ্নি, এক দীপ্ত মুখবিশিষ্ট সকলো দেৱতাৰ সৈতে, উষ্ণ আৱৰণে পূৰ্ণ সেই প্ৰথম যোনি-আসনত বহা। কুলায় গঢ়োঁতা, ঘৃত-সমৃদ্ধ দীপ্তিময়—সৱিতৃৰ নিমিত্তে, যজমানৰ নিমিত্তে, যজ্ঞক সঠিক আৰু শুভ-পথে নে।
Mantra 17
इममु त्यमथर्ववदग्निं मन्थन्ति वेधसः । यमङ्कूयन्तमानयन्नमूरं श्याव्याभ्यः ॥
এই অগ্নিকেই—অথৰ্বণ যিদৰে কৰিছিল—বেদস (জ্ঞানী) সকলে মন্থন কৰি উলিয়ায়। মন্থনত বাঢ়ি উঠা সেই অগ্নিক তেওঁলোকে আগলৈ আনে—অমূঢ়—শ্যাৱ্য (অন্ধকাৰ) আৱৰণসমূহৰ পৰা।
Mantra 18
जनिष्वा देववीतये सर्वताता स्वस्तये । आ देवान्वक्ष्यमृताँ ऋतावृधो यज्ञं देवेषु पिस्पृशः ॥
দেৱবীতিৰ নিমিত্তে, সৰ্বসিদ্ধিৰ নিমিত্তে, আমাৰ স্বস্তিৰ নিমিত্তে জন্ম লোৱা। হে ঋতবৃদ্ধি কৰোঁতা, অমৃত দেৱতাসকলক ইয়ালৈ আন; যজ্ঞক দেৱসকলৰ মাজত স্পৰ্শ কৰি প্ৰৱেশ কৰোৱা।
Mantra 19
वयमु त्वा गृहपते जनानामग्ने अकर्म समिधा बृहन्तम् । अस्थूरि नो गार्हपत्यानि सन्तु तिग्मेन नस्तेजसा सं शिशाधि ॥
হে গৃহপতি অগ্নি, জনসমূহৰ গৃহস্বামী, আমি সমিধাৰে তোমাক মহান কৰি তুলিলোঁ। আমাৰ গাৰ্হপত্য অগ্নিসমূহ দৃঢ়ভাৱে স্থাপিত হওক; তোমাৰ তীক্ষ্ণ তেজে আমাৰ শক্তিক সংযত তীব্ৰতাত শাণিত কৰি সংস্থিত কৰ।
Agni, the sacred fire, praised as the household “guest” and the priestly messenger who carries offerings from humans to the gods.
It points to the daily rekindling and awakening of the fire at daybreak, and symbolically to the awakening of clarity and right intention at the start of action.
It emphasizes Agni’s domestic role: as “lord of the house,” he stabilizes the home’s sacred fire and supports prosperity, order, and disciplined strength in family life.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.