Sukta 31
Sukta 5.31
Atri Bhauma (Ātreya) (traditional for RV 5.31)
Indra
Triṣṭubh (probable; confirm via metrical audit)
এই সূক্তত ইন্দ্ৰক অপ্রতিৰোধ্য ৰথাৰূঢ় শক্তি হিচাপে প্ৰশংসা কৰা হৈছে—তেওঁ পথ পৰিষ্কাৰ কৰে, “গৰুৰ পাল” (ধন আৰু শক্তি) সুশৃঙ্খল কৰে, আৰু আগভাগত নিৰাপদে নেতৃত্ব দিয়ে। ইয়াত অহি/বৃত্ৰ আৰু শুষ্ণৰ প্ৰবঞ্চনাময় মায়াসমূহৰ ওপৰত তেওঁৰ নিৰ্ণায়ক বিজয় স্মৰণ কৰা হৈছে; ইন্দ্ৰ বাধা ভাঙে, দস্যুসকলক দূৰ কৰে, আৰু ভক্তসকলৰ মাজত বল স্থাপন কৰে। প্ৰাৰ্থনাৰ অন্তত ৰক্ষাময় আশীৰ্বাদ—ইন্দ্ৰত আনন্দ লোৱা লোকসকল অনিষ্টৰ পৰা ৰক্ষা পাওক আৰু ওজস্ (জীৱনীশক্তি) লাভ কৰি সমৃদ্ধ হওক।
Mantras
Mantra 1
इन्द्रो रथाय प्रवतं कृणोति यमध्यस्थान्मघवा वाजयन्तम् । यूथेव पश्वो व्युनोति गोपा अरिष्टो याति प्रथमः सिषासन् ॥
ইন্দ্ৰ ৰথৰ বাবে নামনি-পথ গঢ়ি দিয়ে—যি ৰথত মঘৱান উঠি বল-সমৃদ্ধি চালনা কৰে। গোপালৰ দৰে তেওঁ পশু-দলক পৃথক কৰি সুশৃঙ্খল কৰে; অক্ষত হৈ তেওঁ আগত যায়, সকলোকে সঠিক গতি দিয়া কামনা কৰি।
Mantra 2
आ प्र द्रव हरिवो मा वि वेनः पिशङ्गराते अभि नः सचस्व । नहि त्वदिन्द्र वस्यो अन्यदस्त्यमेनाँश्चिज्जनिवतश्चकर्थ ॥
হে হৰিবো (তাম্ৰবৰ্ণ অশ্বৰ অধিপতি), ইয়ালৈ দৌৰি আহা; আমাৰ পৰা মুখ ঘূৰাই নাহা। হে পিশঙ্গ-ৰাত (উজ্জ্বল দাতা), আমাৰ ওচৰলৈ আহি সংযুক্ত হওঁ। কিয়নো, হে ইন্দ্ৰ, তোমাৰ বাহিৰে উত্তম আশ্ৰয় আন একো নাই; দুৰ্বল আৰু ডোলায়মানকো তুমি পুনৰ জন্ম-যোগ্য কৰি তুলিছা।
Mantra 3
उद्यत्सहः सहस आजनिष्ट देदिष्ट इन्द्र इन्द्रियाणि विश्वा । प्राचोदयत्सुदुघा वव्रे अन्तर्वि ज्योतिषा संववृत्वत्तमोऽवः ॥
যেতিয়া বলৰ পৰা বল উদিত হ’ল, তেতিয়া ইন্দ্ৰৰ সকলো ইন্দ্ৰিয়-শক্তি সম্পূৰ্ণৰূপে দীপ্ত হ’ল। তেওঁ সুদুগ্ধা—ভালদৰে দোহা-যোৱা ধাৰাসমূহক প্ৰচোদিত কৰিলে; ভিতৰত তেওঁ জ্যোতিৰে নিজকে মেলি ধৰিলে আৰু তলত থকা অন্ধকাৰক আৱৰণ কৰি ৰাখিলে।
Mantra 4
अनवस्ते रथमश्वाय तक्षन्त्वष्टा वज्रं पुरुहूत द्युमन्तम् । ब्रह्माण इन्द्रं महयन्तो अर्कैरवर्धयन्नहये हन्तवा उ ॥
অনৱসসকলে তোমাৰ বাবে অশ্বৰথখন গঢ়ি দিলে; আৰু বহুল আহ্বানীয়, ত্বষ্টৃয়ে তোমাৰ বাবে দীপ্তিমান বজ্ৰ-শক্তি গঢ়িলে। ঋষিসকলে স্তোত্ৰ-অৰ্কেৰে ইন্দ্ৰক মহিমান্বিত কৰি তেওঁৰ বল বৃদ্ধি কৰিলে, যাতে তেওঁ অহি—অৱৰোধকাৰী সৰ্পক বধ কৰিব পাৰে।
Mantra 5
वृष्णे यत्ते वृषणो अर्कमर्चानिन्द्र ग्रावाणो अदितिः सजोषाः । अनश्वासो ये पवयोऽरथा इन्द्रेषिता अभ्यवर्तन्त दस्यून् ॥
হে বৃষভ-সদৃশ ইন্দ্ৰ, যেতিয়া বলৱানসকলে তোমাৰ দীপ্তিমান অৰ্ক-স্তোত্ৰ গাইছিল, তেতিয়া গ্ৰাৱাণ—সোম-পেষণ শিলাসমূহ আৰু অদিতি একমত হৈ আছিল। তেতিয়া অশ্বৰহিত, ৰথহীন সেই চকাৰ কাষসমূহ, তোমাৰ দ্বাৰা প্ৰেৰিত হৈ, দস্যুসকলৰ ওপৰত ঘূৰি পৰিল আৰু তেওঁলোকক অভিভূত কৰিলে।
Mantra 6
प्र ते पूर्वाणि करणानि वोचं प्र नूतना मघवन्या चकर्थ । शक्तीवो यद्विभरा रोदसी उभे जयन्नपो मनवे दानुचित्राः ॥
হে মঘৱন্ (উদাৰ দাতা), তোমাৰ পূৰ্বৰ কৰ্মসমূহ মই ঘোষণা কৰোঁ, আৰু তুমি যি নতুন কৰ্ম কৰিছা সেয়াও। যেতিয়া শক্তিসম্পন্ন হৈ তুমি দ্যৌ আৰু পৃথিৱী—উভয়ক ধৰি ৰাখিলা, জয়ী হৈ মনুৰ বাবে জলসমূহ মুক্ত কৰিলা—দানুৰ ভিতৰত গোপন, বহুৰূপা স্ৰোতসমূহ।
Mantra 7
तदिन्नु ते करणं दस्म विप्राहिं यद्घ्नन्नोजो अत्रामिमीथाः । शुष्णस्य चित्परि माया अगृभ्णाः प्रपित्वं यन्नप दस्यूँरसेधः ॥
হে দস্ম (অদ্ভুতকৰ্মা) বিপ্ৰ-ৱীৰ, এইয়াই তোমাৰ আশ্চৰ্য কৰ্ম: সৰ্পক আঘাত কৰি তুমি ইয়াত বল সংগ্ৰহ কৰিলা। শুষ্ণৰ মায়াসমূহো তুমি ধৰি চাৰিওফালে বেষ্টন কৰিলা; আৰু যেতিয়া তুমি আগবাঢ়িলা, দস্যুসকলক দূৰ কৰি পথ ৰোধ কৰি দিলে।
Mantra 9
इन्द्राकुत्सा वहमाना रथेना वामत्या अपि कर्णे वहन्तु । निः षीमद्भ्यो धमथो निः षधस्थान्मघोनो हृदो वरथस्तमांसि ॥
হে ইন্দ্ৰ, কুৎসসহ ৰথে আৰূঢ় হৈ আহা; দ্ৰুত অশ্বসমূহে তোমাক আমাৰ কাণৰ ওচৰলৈ আনক। জলসমূহৰ পৰা অন্ধকাৰ উৰুৱাই দিয়া, আসনৰ পৰা উৰুৱাই দিয়া; মঘোন (দাতা)-ৰ হৃদয়ৰ পৰা ছায়া-অন্ধকাৰ আঁতৰাই দিয়া।
Mantra 10
वातस्य युक्तान्त्सुयुजश्चिदश्वान्कविश्चिदेषो अजगन्नवस्युः । विश्वे ते अत्र मरुतः सखाय इन्द्र ब्रह्माणि तविषीमवर्धन् ॥
বায়ুৰ সু-যোজিত অশ্বসমূহলৈও এই নবস্যু (নতুন স্তোত্ৰ-সন্ধানী) উপনীত হ’ল; কবিও (ঋষিও) নিজৰ আকাঙ্ক্ষাত আহি উপস্থিত হ’ল। ইয়াত তোমাৰ সকলো মৰুত্-সখা, হে ইন্দ্ৰ, মন্ত্ৰ-ব্ৰহ্মেৰে তোমাৰ তৱিষী (বল-প্ৰতাপ) বৃদ্ধি কৰিলে।
Mantra 11
सूरश्चिद्रथं परितक्म्यायां पूर्वं करदुपरं जूजुवांसम् । भरच्चक्रमेतशः सं रिणाति पुरो दधत्सनिष्यति क्रतुं नः ॥
সূৰ্যইও ৰথখন ঘূৰি-ঘূৰি চলাৰ পথত প্ৰথমে (নিম্ন পথ) স্থাপন কৰে, তাৰ পাছত উচ্চতৰ গতি—সদায় আগুৱাই ঠেলি চলোৱা। এতশ (Etaśa) চক্ৰ আনে আৰু তাক একেলগে ঘূৰণিত লগায়; অগ্ৰভাগ (অগ্ৰণী শক্তিসমূহ) স্থাপন কৰি, সি আমাৰ বাবে ক্ৰতু (কাৰ্যক্ষম সংকল্প/বুদ্ধি) জয় কৰিব।
Mantra 12
आयं जना अभिचक्षे जगामेन्द्रः सखायं सुतसोममिच्छन् । वदन्ग्रावाव वेदिं भ्रियाते यस्य जीरमध्वर्यवश्चरन्ति ॥
হে জনসকল, এইজন আমাৰ দৃষ্টিত আহি পৰিল—ইন্দ্ৰ, সোম-চাপা (সুতসোম) কৰা নিজৰ সখাক বিচাৰি। কথা ক’বলৈ ক’বলৈ, গ্ৰাৱা (চাপা-পাথৰ)সমূহ বেদীৰ কাষলৈ বহন কৰা হয়; যাৰ বাবে অধ্বৰ্যুসকল সজীৱ (জীৰ) অধ্বৰ (যজ্ঞ)ৰ মাজত চলাফেরা কৰে।
Mantra 13
ये चाकनन्त चाकनन्त नू ते मर्ता अमृत मो ते अंह आरन् । वावन्धि यज्यूँरुत तेषु धेह्योजो जनेषु येषु ते स्याम ॥
যিসকল মৰ্ত্য তোমাত আনন্দ পাইছে, আৰু এতিয়াও তোমাত আনন্দ কৰে, হে অমৃত—তোমাৰ অনিষ্ট যেন তেওঁলোকৰ ওচৰলৈ নাহে। যজমান-উপাসকসকলক দৃঢ় কৰাঁ, আৰু যিসকল জনসমূহৰ মাজত আমি তোমাৰ হ’ব খোজোঁ, সেইসকলৰ মাজত তোমাৰ ওজঃ (বল) স্থাপন কৰাঁ।
Inside Sukta 31
How it unfolds
- Where it opens
Indra is hailed as the foremost leader who makes a passable way for the chariot and orders the herds like a vigilant protector.
- Development
The hymn expands Indra’s role from guide and organizer to cosmic victor—his strength gathers, obstacles are struck down, and hostile or deceptive forces are neutralized.
- Climax
The decisive remembrance of Indra’s wonder-work: slaying Ahi/Vṛtra, overpowering Śuṣṇa’s māyās, and driving away the Dasyus—restoring free movement and rightful passage.
- Where it settles
A blessing and petition: those who delight in Indra should be kept from harm; Indra is asked to strengthen worshippers and establish ojas among the peoples allied to him.
The deity: Indra
- In the VedaIndra is the Maghavān (bounteous giver), the foremost warrior and soma-drinker, breaker of forts, slayer of Vṛtra/Ahi, and protector who wins cattle, waters, and victory for the worshipper.
- Cosmic functionHe releases the obstructed waters/forces, restores movement and fertility, defeats hostile powers, and secures prosperity and safe passage—upholding the world’s dynamic order through victorious might.
- Inner significanceIndra represents awakened will and courageous intelligence that cuts through inner obstruction (fear, inertia, delusion), reclaims life-force, and establishes clarity and forward motion on the path.
The seer
- Atri Bhauma (Ātreya)Ātreya (Atri-gotra) · Atri is among the most ancient Rigvedic seers; the Ātreyas are renowned for powerful Indra hymns and for a priestly vision that links cosmic order (ṛta) with effective ritual speech.
Famous verses
इन्द्रो रथाय प्रवतं कृणोति यमध्यस्थान्मघवा वाजयन्तम् । यूथेव पश्वो व्युनोति गोपा अरिष्टो याति प्रथमः सिषासन् ॥तदिन्नु ते करणं दस्म विप्राहिं यद्घ्नन्नोजो अत्रामिमीथाः । शुष्णस्य चित्परि माया अगृभ्णाः प्रपित्वं यन्नप दस्यूँरसेधः ॥ये चाकनन्त चाकनन्त नू ते मर्ता अमृत मो ते अंह आरन् । वावन्धि यज्यूँरुत तेषु धेह्योजो जनेषु येषु ते स्याम ॥Attributes of the deity
- Vṛtrahan (slayer of obstruction)
- Maghavān (generous bestower)
- Path-maker and leader in battle
- Protector of devotees (gopā imagery)
- Seizer of hostile māyā (counter-sorcery)
- Giver of ojas (vital strength) and victory
Also by this seer
- Atri family hymns in Rig Veda Maṇḍala 5 (Ātreya corpus, including multiple Indra-stutis)
- Later Vedic and Itihāsa-Purāṇa traditions remember Atri as a major ṛṣi and progenitor of an enduring seer-lineage (Ātreyas)
The rite, step by step
- Ācamana and saṅkalpa: state the intent for protection, victory, and strength (ojas).
- Kindle/steady Agni and prepare the offering space (homa or altar with clarified butter).
- Recite RV 5.31 as Indra-stuti, with special emphasis on verses recalling Vṛtra/Ahi and Śuṣṇa’s māyā.
- Make offerings synchronously at key refrains/pauses (as customary in the rite), requesting path-clearing and safe leadership.
- Conclude with a protective prayer for the yajamāna and community: may Indra’s harm not approach, and may strength be established among our people.
Offerings
- Soma (where applicable in Soma-yajña context)
- Ghṛta (clarified butter) into Agni
- Milk/curds (optional, per local śrauta/smārta practice)
- Oblations accompanied by Indra-nāma and victory petitions
Frequently Asked Questions
It praises Indra as the leader who clears the way, defeats obstructing and hostile powers (like Ahi/Vṛtra and Śuṣṇa), and protects and strengthens his worshippers.
These are classic symbols of obstruction and deceptive hostile power. By recalling Indra’s victories over them, the hymn asks for the same obstacle-removing force in the worshipper’s life.
Ojas is vital strength or energetic power. The hymn asks Indra to establish this strength in the people who are devoted to him, along with protection from harm.
Ask anything about Sukta 31 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
