Sukta 97

Mantra 1

या ओषधीः पूर्वा जाता देवेभ्यस्त्रियुगं पुरा । मनै नु बभ्रूणामहं शतं धामानि सप्त च ॥

হে ঔষধিসকল, তোমালোক পূৰ্বে জন্ম লোৱা, ত্ৰিযুগৰ আগতেই দেৱসকলৰো পূৰ্বতন। এতিয়া মই তোমালোকৰ বব্ৰূ-বৰ্ণ শক্তিসমূহ স্মৰণ কৰোঁ—এশ আৰু সাতটা তোমালোকৰ ধাম, স্থিতি-স্থান।

Mantra 2

शतं वो अम्ब धामानि सहस्रमुत वो रुहः । अधा शतक्रत्वो यूयमिमं मे अगदं कृत ॥

হে মাতৃসকল, তোমালোকৰ এশটা ধাম আছে, আৰু হাজাৰটা ৰুহ্—বৃদ্ধি-অঙ্কুৰ। তেতিয়া, হে শতক্রতু-সম শক্তিধাৰীসকল, মোৰ বাবে এই অগদ—ঔষধ-উপায়—সাজি দিয়া; ই মোৰ সম্পূৰ্ণতাৰ সাধন হওক।

Mantra 3

ओषधीः प्रति मोदध्वं पुष्पवतीः प्रसूवरीः । अश्वा इव सजित्वरीर्वीरुधः पारयिष्ण्वः ॥

হে ঔষধিসকল, মোৰ প্ৰতি আনন্দিত হওঁ—পুষ্পৱতী, সু-প্ৰসূৱাৰী। যুঁজত বিজয়ী অশ্বৰ দৰে, হে বীৰুধ (লতা-আৰোহী উদ্ভিদ)সকল, আমাক পাৰ কৰোৱা; অশান্তি-অব্যৱস্থাৰ পাৰাপাৰ অতিক্ৰম কৰাই নিৰাপদ পূৰ্ণতালৈ নি যোৱা।

Mantra 4

ओषधीरिति मातरस्तद्वो देवीरुप ब्रुवे । सनेयमश्वं गां वास आत्मानं तव पूरुष ॥

‘ঔষধি’ বুলি, হে মাতৃসকল, সেই কথাই মই তোমালোকক, হে দেৱীসকল, ওচৰ চাপি কওঁ: হে পূৰুষ (অন্তৰ্বাসী ব্যক্তি), তোমাৰ বাবে মই অশ্ব, গাভী (গো), আৰু বাস (বস্ত্ৰ)—এনে কি আত্মাকেই লাভ কৰোঁ।

Mantra 5

अश्वत्थे वो निषदनं पर्णे वो वसतिष्कृता । गोभाज इत्किलासथ यत्सनवथ पूरुषम् ॥

অশ্বত্থত তোমালোকৰ আসন, পাতত তোমালোকৰ বাস গঢ়া। তোমালোক নিশ্চয়েই গোৰশ্মিৰ ভাগীদাৰ, যেতিয়া তোমালোক পূৰুষক (সত্য ব্যক্তি) জয় কৰি পুনৰ উদ্ধাৰ কৰা।

Mantra 6

यत्रौषधीः समग्मत राजानः समिताविव । विप्रः स उच्यते भिषग्रक्षोहामीवचातनः ॥

য’ত্ৰ ঔষধিসকল সমবেত হয়—সমিতিত উপবিষ্ট ৰজাসকলৰ দৰে—সেই বিপ্ৰ (আলোকিত জ্ঞানী)ক ‘ভিষক্’ বুলি কোৱা হয়; অন্ধ শক্তিৰ সংহাৰক, আমীৱা (ৰোগ-দুঃখ) দূৰ কৰোঁতা।

Mantra 7

अश्वावतीं सोमावतीमूर्जयन्तीमुदोजसम् । आवित्सि सर्वा ओषधीरस्मा अरिष्टतातये ॥

তেওঁৰ বাবে সকলো ঔষধি বিচাৰি আনক—অশ্বাৱতী, সোমাৱতী, ঊৰ্জা বৃদ্ধি কৰোঁতা, বল উত্থাপন কৰোঁতা—যাতে তেওঁ অখণ্ড অরিষ্টতা (অক্ষত কল্যাণ) লাভ কৰে।

Mantra 8

उच्छुष्मा ओषधीनां गावो गोष्ठादिवेरते । धनं सनिष्यन्तीनामात्मानं तव पूरुष ॥

ঔষধিসকলৰ উচ্ছুষ্মা (উদিত তেজ) গোঠৰ পৰা গাইবোৰ দৌৰি ওলাই অহাৰ দৰে উঠি আহে; হে পুৰুষ, সিহঁতে তোমাৰ বাবে সত্য ধন জয় কৰিব খোজে—অর্থাৎ আত্মাকেই।

Mantra 9

इष्कृतिर्नाम वो माताथो यूयं स्थ निष्कृतीः । सीराः पतत्रिणीः स्थन यदामयति निष्कृथ ॥

‘ইষ্কৃতি’ নাম তোমালোকৰ মাতা; আৰু তোমালোক ‘নিষ্কৃতি’—মুক্তিদায়িনী শক্তিসমূহ। তোমালোক সীৰা, পাখিধাৰী যেন দ্ৰুতগামী হওক; যেতিয়া কোনো দুখ-ব্যাধিয়ে পীড়া দিয়ে, তেতিয়া তাক টানি উলিয়াই দূৰলৈ নিক্ষেপ কৰা।

Mantra 10

अति विश्वाः परिष्ठा स्तेन इव व्रजमक्रमुः । ओषधीः प्राचुच्यवुर्यत्किं च तन्वो रपः ॥

সকলো পৰিসীমা অতিক্ৰম কৰি—চোৰে যেন গোহালিত সোমায়—ঔষধিসকল আগবাঢ়ে। দেহত যি কোনো দাগ, ক্ষত বা বেদনা আছে, তাক সিহঁতে ঢিলা কৰি কঁপাই উলিয়াই বাহিৰলৈ খেদাই দিয়ে।

Mantra 11

यदिमा वाजयन्नहमोषधीर्हस्त आदधे । आत्मा यक्ष्मस्य नश्यति पुरा जीवगृभो यथा ॥

যদি মই বল-সমৃদ্ধি বিচাৰি এই ঔষধিসকল হাতত ধৰি লওঁ, তেন্তে ক্ষয়-ৰোগ (যক্ষ্মা)ৰ আত্মাই নাশ পায়—জীৱন্ত বস্তু ধৰি আঁকোৱালি থোৱা যেন।

Mantra 12

यस्यौषधीः प्रसर्पथाङ्गमङ्गं परुष्परुः । ततो यक्ष्मं वि बाधध्व उग्रो मध्यमशीरिव ॥

যাৰ দেহত ঔষধিসকল অঙ্গেঅঙ্গে, গাঁঠিগাঁঠি সৰপি সৰপি বিস্তাৰিত হয়—তেতিয়া হে ঔষধিসকল, সেই যক্ষ্মাক উগ্ৰভাৱে দূৰ কৰাঁ, যেন মধ্যভাগ চিৰি পেলোৱা তীক্ষ্ণ কীল।

Mantra 13

साकं यक्ष्म प्र पत चाषेण किकिदीविना । साकं वातस्य ध्राज्या साकं नश्य निहाकया ॥

হে যক্ষ্ম, কিকিদীৱিন নামৰ কঁকঁ কৰা অমঙ্গল-চিহ্নৰ সৈতে একেলগে উৰি যা; বতাহৰ ধ্ৰাজ্যা—দৌৰি অহা ঝাপটাৰ সৈতে একেলগে। ‘নিহাকা’ত একেলগে লুপ্ত হ’, য’ত পুনৰ ঘূৰি আহিব নোৱাৰ।

Mantra 14

अन्या वो अन्यामवत्वन्यान्यस्या उपावत । ताः सर्वाः संविदाना इदं मे प्रावता वचः ॥

তোমালোকৰ মাজত এক ঔষধিয়ে আন ঔষধীক সহায় কৰক; একে আনক উপনীত হৈ সহায় কৰক। তোমালোক সকলোৱে এক বোধত একত্ৰ হৈ, মোৰ এই বাক্য—এই প্ৰাৰ্থনাৰ ইচ্ছা—আগবঢ়াই সিদ্ধ কৰক।

Mantra 15

याः फलिनीर्या अफला अपुष्पा याश्च पुष्पिणीः । बृहस्पतिप्रसूतास्ता नो मुञ्चन्त्वंहसः ॥

যিসকল ঔষধি ফলধাৰী, যিসকল ফলহীন; যিসকল ফুলবিহীন, আৰু যিসকল পুষ্পেৰে সমৃদ্ধ—বৃহস্পতিৰ প্ৰেৰণা-প্ৰসূত সেই সকলো ঔষধি-শক্তিয়ে আমাক অংহস্‌ (পাপ-দুঃখৰ সংকোচন)ৰ পৰা মুক্ত কৰক।

Mantra 16

मुञ्चन्तु मा शपथ्यादथो वरुण्यादुत । अथो यमस्य पड्बीशात्सर्वस्माद्देवकिल्बिषात् ॥

শপথ-দোষৰ বন্ধনৰ পৰা মোক মুকলি কৰক; আৰু বৰুণীয় বন্ধনৰ পৰা, লগতে যমৰ পাড্বীশা (ফাঁস)ৰ পৰা; সকলো দেৱ-কিল্বিষ (দেৱসম্বন্ধীয় অপৰাধ)ৰ পৰা মোক মুক্ত কৰক।

Mantra 17

अवपतन्तीरवदन्दिव ओषधयस्परि । यं जीवमश्नवामहै न स रिष्याति पूरुषः ॥

দিবৰ পৰা অৱপতিত হৈ ঔষধিসকল চাৰিওফালে বিস্তাৰিত হয়। যাক আমি জীৱধাৰাত স্পৰ্শ কৰি গ্ৰহণ কৰোঁ, সেই পুৰুষ ক্ষতিগ্ৰস্ত নহয়—তেওঁ আঘাতত নপৰে।

Mantra 18

या ओषधीः सोमराज्ञीर्बह्वीः शतविचक्षणाः । तासां त्वमस्युत्तमारं कामाय शं हृदे ॥

যি ঔষধিসমূহ সোমৰাজ্ঞী—বহু, শতদৃষ্টিসম্পন্ন—তাসকলৰ মাজত তুমি সৰ্বোত্তমা। আত্মাৰ কামনাৰ পূৰণৰ বাবে সম্পূৰ্ণ সক্ষম; হৃদয়লৈ শম আৰু আনন্দ দান কৰা।

Mantra 19

या ओषधीः सोमराज्ञीर्विष्ठिताः पृथिवीमनु । बृहस्पतिप्रसूता अस्यै सं दत्त वीर्यम् ॥

হে ঔষধিসমূহ, সোমৰাজ্ঞী, পৃথিৱীৰ ওপৰে বিস্তৃত হৈ থকা—বৃহস্পতিৰ প্ৰেৰিত—একা হৈ একত্ৰ হওঁক; এইজনলৈ বিজয়শক্তি আৰু কাৰ্যকৰ বীৰ্য দান কৰা।

Mantra 20

मा वो रिषत्खनिता यस्मै चाहं खनामि वः । द्विपच्चतुष्पदस्माकं सर्वमस्त्वनातुरम् ॥

খননকাৰীয়ে তোমালোকক ক্ষতি নকৰক; আৰু যাৰ বাবে মই তোমালোকক খনন কৰি উলিয়াওঁ, তাকো ক্ষতি নকৰক। আমাৰ সকলো—দুইপদ আৰু চতুষ্পদ—সকলো অনাতুৰ, ব্যাধিমুক্ত হওক।

Mantra 21

याश्चेदमुपशृण्वन्ति याश्च दूरं परागताः । सर्वाः संगत्य वीरुधोऽस्यै सं दत्त वीर्यम् ॥

যিসকলে ইয়াত ওচৰত এই আহ্বান শুনে, আৰু যিসকলে দূৰত গুচি আছে—সকলো বীৰুধ (ঔষধি-লতা) একেলগে সমবেত হওক; এইজনলৈ একত্ৰিত বীৰ্য্য, কাৰ্য্য-সিদ্ধিৰ শক্তি দান কৰক।

Mantra 22

ओषधयः सं वदन्ते सोमेन सह राज्ञा । यस्मै कृणोति ब्राह्मणस्तं राजन्पारयामसि ॥

ঔষধিসকলে একেলগে কথা কয়—ৰাজা সোমৰ সৈতে। যাৰ বাবে ব্ৰাহ্মণ (ব্ৰহ্ম-জ্ঞানী) এই কৰ্ম-সাধন গঢ়ে, হে ৰাজন, তাক আমি পাৰ কৰাওঁ—বিপদৰ পাৰলৈ, সম্পূৰ্ণতাৰ দিশে।

Mantra 23

त्वमुत्तमास्योषधे तव वृक्षा उपस्तयः । उपस्तिरस्तु सोऽस्माकं यो अस्माँ अभिदासति ॥

হে ঔষধি, তুমি সৰ্বোত্তম-মুখী; তোমাৰ বৃক্ষসমূহ আশ্ৰয় আৰু আৱৰণ। সেই আশ্ৰয় আমাৰ হওক—যি কোনোবাই আমাক আঘাত কৰে, ক্ষতি সাধিবলৈ ধাৱিত হয়, তাৰ বিৰুদ্ধে।