
Sukta 10.96
Not specified in provided text; hymn RV 10.96 is an Indra-stuti (late maṇḍala).
Indra (with Harī, his twin steeds as powers of dynamism).
Jagatī or Triṣṭubh (needs metrical verification per pada count; late hymns often vary).
RV 10.96 এটা পৰৱৰ্তী মণ্ডলাৰ ইন্দ্ৰ-স্তুতি, য’ত ইন্দ্ৰক—বিশেষকৈ হৰিবৎ, “তাম্ৰবৰ্ণ (হলদীয়া) যোৰাৰ অধিপতি”—প্ৰেৰিত বাক্যৰ জৰিয়তে স্তোত্ৰত প্ৰৱেশ কৰিবলৈ আৰু মধুময় সোম পান কৰিবলৈ আহ্বান কৰা হৈছে। স্তোত্ৰখনে বাৰে বাৰে ইন্দ্ৰৰ দুটা হৰী (যোৰা অশ্ব/শক্তি)ক দ্ৰুত, বিজয়ী গতি-গতিশীলতাৰ সৈতে সংযোগ কৰে—যি আকাংক্ষা পূৰ্ণ কৰে, সাধকক স্থিৰ কৰে, আৰু আনন্দ, বল আৰু সফলতা আনে। শেষত ই এক সোজা যজ্ঞীয় আহ্বানত উপনীত হয়—আগৰ পেষণসমূহ আঁতৰাই থৈ, বৰ্তমানৰ সোম নিবেদনক ইন্দ্ৰৰ নিজস্ব অংশ হিচাপে গ্ৰহণ কৰিবলৈ।
Mantra 1
प्र ते महे विदथे शंसिषं हरी प्र ते वन्वे वनुषो हर्यतं मदम् । घृतं न यो हरिभिश्चारु सेचत आ त्वा विशन्तु हरिवर्पसं गिरः ॥
মহানজন! বিদথৰ (যজ্ঞ-সভাৰ) মাজত তোমাৰ প্ৰতি মই স্তোত্ৰ উচ্চাৰণ কৰোঁ; সাধক-প্ৰাণৰ বাবে কাম্য সেই হৰ্যত মদ (উল্লাস) তোমাৰ বাবে মই লাভ কৰোঁ। যেন হৰিসকলৰ সহায়ত ঘৃতৰ দৰে মনোহৰ ধাৰা ঢালি দিয়া হয়, তেনেদৰে মোৰ গিৰঃ (বাণীসমূহ) তোমাৰ ভিতৰত প্ৰৱেশ কৰক—হৰিবৰ্পস (সুৱৰ্ণ-দীপ্ত দেহধাৰী) হে ইন্দ্ৰ।
Mantra 2
हरिं हि योनिमभि ये समस्वरन्हिन्वन्तो हरी दिव्यं यथा सदः । आ यं पृणन्ति हरिभिर्न धेनव इन्द्राय शूषं हरिवन्तमर्चत ॥
যিসকলে হৰিং যোনিম (হৰিৰ উৎস) অভিমুখে একেলগে ধ্বনি তোলে, সিহঁতে দিৱ্য সদঃ (দেৱ-আসন) অভিমুখে যেন, দুয়ো হৰীক প্ৰেৰণা দিয়ে। যাক হৰিসকলৰ দ্বাৰা গাভীয়ে দুধেৰে পূৰ্ণ কৰাৰ দৰে পূৰ্ণ কৰে—সেই ইন্দ্ৰৰ বাবে হৰিবন্ত শূষ (দীপ্ত বল) আৰু তীব্ৰ শক্তিৰ গীত গাওক।
Mantra 3
सो अस्य वज्रो हरितो य आयसो हरिर्निकामो हरिरा गभस्त्योः । द्युम्नी सुशिप्रो हरिमन्युसायक इन्द्रे नि रूपा हरिता मिमिक्षिरे ॥
তেওঁৰ বজ্ৰ হৰিত (সুৱৰ্ণ-তাম্ৰবৰ্ণ), আয়স (লোহা)ৰে গঢ়া; উদ্দেশ্যত হৰি, দুহাতৰ গভস্তি (গ্ৰাস)ত হৰি। দ্যুম্নিত সুশিপ্ৰ (সু-ওঁঠধাৰী) হৰি-মন্যুৰ বাণ নিক্ষেপ কৰে; ইন্দ্ৰত হৰিতা ৰূপসমূহ মিশ্ৰিত হৈ স্থাপিত হৈছে।
Mantra 4
दिवि न केतुरधि धायि हर्यतो विव्यचद्वज्रो हरितो न रंह्या । तुददहिं हरिशिप्रो य आयसः सहस्रशोका अभवद्धरिम्भरः ॥
দ্যুলোকত কাম্য এক জ্যোতি-ধ্বজা স্থাপিত হ’ল; হৰিত বজ্ৰ বিস্তৃত হৈ বিয়পি পৰে, হৰিত অশ্বৰ দ্ৰুত বেগৰ দৰে। সুন্দৰ-অধৰধাৰী (ইন্দ্ৰ) লৌহবলৰে অহি-আৱৰোধকক বিদ্ধ কৰে; হৰিম্ভৰ—সুৱৰ্ণ-শক্তিৰ বাহক—হৈ তেওঁ সহস্ৰ শিখা-জ্যোতিৰে দীপ্তিমান হয়।
Mantra 5
त्वंत्वमहर्यथा उपस्तुतः पूर्वेभिरिन्द्र हरिकेश यज्वभिः । त्वं हर्यसि तव विश्वमुक्थ्यमसामि राधो हरिजात हर्यतम् ॥
তুমি, তুমি—প্ৰাচীন যজমানসকলৰ স্তৱে উপস্তুত হ’লে—সদায় কাম্য, হৰিকেশ ইন্দ্ৰ। তুমি আনন্দিত হওঁ; স্তোত্ৰযোগ্য সকলো তোমাৰেই—অক্ষয় ঐশ্বৰ্য, হৰিজাত, তোমাৰ কাম্য শক্তি।
Mantra 6
ता वज्रिणं मन्दिनं स्तोम्यं मद इन्द्रं रथे वहतो हर्यता हरी । पुरूण्यस्मै सवनानि हर्यत इन्द्राय सोमा हरयो दधन्विरे ॥
সেই দুটা কাম্য হৰিত শক্তি (হৰী) ৰথত বজ্ৰধাৰী, আনন্দদাতা, স্তোত্ৰযোগ্য উন্মাদ-আনন্দময় ইন্দ্ৰক বহন কৰে। তেওঁৰ বাবে বহু সৱন-সোমপেষণ প্ৰস্তুত; ইন্দ্ৰৰ বাবে হৰয়ঃ—জ্যোতি-সুৱৰ্ণ সোমধাৰা—চলিত হয়।
Mantra 7
अरं कामाय हरयो दधन्विरे स्थिराय हिन्वन्हरयो हरी तुरा । अर्वद्भिर्यो हरिभिर्जोषमीयते सो अस्य कामं हरिवन्तमानशे ॥
আত্মাৰ কামনা পূৰণ কৰিবলৈ হৰয়ঃ (ইন্দ্ৰৰ হৰি অশ্ব-শক্তিসমূহ) নিজে নিজে জোঁত খায়; স্থিৰ আধাৰত আগবঢ়িবলৈ প্ৰেৰিত হৈ, দুটা তুৰা হৰি অগ্ৰসৰ হয়। যি জন অৰ্বদ্ভিঃ হৰিভিঃ সহ জোষম্ (আনন্দময় সন্মতি-সহচৰ্য) লাভ কৰে, সি হৰিৱন্ত (হৰিসম্পন্ন) ইন্দ্ৰৰ কৃপাৰে নিজৰ কামং—ইষ্ট আনন্দ—প্ৰাপ্ত কৰে।
Mantra 8
हरिश्मशारुर्हरिकेश आयसस्तुरस्पेये यो हरिपा अवर्धत । अर्वद्भिर्यो हरिभिर्वाजिनीवसुरति विश्वा दुरिता पारिषद्धरी ॥
হৰি-শ্মশাৰু (তামাটে দাড়ি), হৰি-কেশ (তামাটে কেশ), আয়সস্ (লোহাৰ দৰে দৃঢ়), তুৰ-স্পেয় (দ্ৰুত পানকাৰী)—যি হৰি-পা (হৰিসম্পন্ন) বীৰ বৃদ্ধি পাইছে। যি জন অৰ্বদ্ভিঃ আৰু হৰিভিঃ সহ, বাজিনী-ৱসু (বীৰ্য-ধনৰ সমৃদ্ধ) হৈ, সকলো দুঃখ-দুৰিত পাৰ কৰায়—সেই দুটা হৰীয়ে আমাক নিৰাপদে পাৰ কৰাওক।
Mantra 9
स्रुवेव यस्य हरिणी विपेततुः शिप्रे वाजाय हरिणी दविध्वतः । प्र यत्कृते चमसे मर्मृजद्धरी पीत्वा मदस्य हर्यतस्यान्धसः ॥
স্ৰুৱেৱ (দুটা চামুচৰ দৰে) যাৰ দুটা হৰি পৃথক হৈ গতি কৰে; শিপ্ৰে (গাল-যোক-স্থানত) বাজায় (বল-সমৃদ্ধিৰ) বাবে দুটা হৰি কঁপে। যেতিয়া কৃতে চমসে (প্ৰস্তুত পাত্ৰত) দুটা হৰীয়ে তাক মর্মৃজৎ (মচি পৰিষ্কাৰ কৰে), তেতিয়া হর্যতস্যান্ধসঃ (আনন্দদায়ক সোম-ৰস)ৰ মদ (উল্লাস) পান কৰি, মদস্য (মত্ততাৰ) বেগে আগবঢ়ে।
Mantra 10
उत स्म सद्म हर्यतस्य पस्त्योरत्यो न वाजं हरिवाँ अचिक्रदत् । मही चिद्धि धिषणाहर्यदोजसा बृहद्वयो दधिषे हर्यतश्चिदा ॥
আৰু সঁচাকৈয়ে, হৰ্যত (আনন্দময়) জনাৰ গৃহ-বাসস্থানত হৰিবান্ ইন্দ্ৰে যেন বিজয়-ধনৰ বাবে দৌৰোৱা অশ্ব, তেনেকৈ পূৰ্ণতা (বাজ)ৰ বাবে উচ্চস্বৰে আহ্বান কৰে। কিয়নো তেওঁৰ কাম্য বল (ওজসা)য়ে মহৎ ধীষণা—বিস্তৃত বুদ্ধিকেও জাগ্ৰত কৰে; তুমি বিস্তৃত আৰু উচ্চ প্ৰাণশক্তি স্থাপন কৰাঁ—হয়, হৰ্যত সত্তাতো।
Mantra 11
आ रोदसी हर्यमाणो महित्वा नव्यंनव्यं हर्यसि मन्म नु प्रियम् । प्र पस्त्यमसुर हर्यतं गोराविष्कृधि हरये सूर्याय ॥
তুমি মহিমাত আনন্দিত হৈ দুয়োটা ৰোদসী—দুই জগতলৈ—উঠি আহা; সদায়ে নতুন-নতুনকৈ প্ৰিয় মনন (মন্ম) জ্বলাই তোলা। হে অসুৰ—বলৰ অধিপতি—হৰ্যত গৃহ-বাসস্থান প্ৰকাশ কৰা; হৰিৰ (তাম্ৰবৰ্ণ শক্তি)ৰ বাবে, সত্যৰ সূৰ্যৰ বাবে, গোৱা—জ্ঞানৰ ৰশ্মি—উন্মোচন কৰা।
Mantra 12
आ त्वा हर्यन्तं प्रयुजो जनानां रथे वहन्तु हरिशिप्रमिन्द्र । पिबा यथा प्रतिभृतस्य मध्वो हर्यन्यज्ञं सधमादे दशोणिम् ॥
মানুহৰ প্ৰযুজ (যোজিত শক্তি)সমূহে তোমাক ৰথত বহাই আনক, হে হৰিশিপ্ৰ ইন্দ্ৰ—অগ্ৰগতিক আনন্দ কৰা। অৰ্ঘ্যৰূপে ধৰা মধুৰ মধু যেন পান কৰা, তেনেকৈ পান কৰা; আনন্দিত হৈ সধমাদত—সামূহিক উল্লাসত—যজ্ঞ গ্ৰহণ কৰা, দশোণি—দশগুণ গতিত পূৰ্ণ হোৱা বিধি।
Mantra 13
अपाः पूर्वेषां हरिवः सुतानामथो इदं सवनं केवलं ते । ममद्धि सोमं मधुमन्तमिन्द्र सत्रा वृषञ्जठर आ वृषस्व ॥
হে হৰিবঃ, পূৰ্বৰ সুত-সোমৰ পেয়সমূহ এৰি দিয়া; এতিয়া এই সৱন কেৱল তোমাৰেই। হে ইন্দ্ৰ, মধুময় সোম গভীৰকৈ পান কৰা; হে বৃষ, সদায়েই তোমাৰ জঠৰত তাক ঢালি দিয়া—আনন্দ-শক্তিৰে নিজকে পূৰ্ণ কৰা।
It is a hymn of praise to Indra that calls him to the Soma rite, highlights his twin Harīs (tawny steeds/powers), and asks for strength, victory, and fulfillment of aspiration.
The Harīs are Indra’s two tawny steeds, often understood both literally (his chariot-horses) and symbolically as swift, luminous powers of dynamism that carry the seeker toward the goal.
In Vedic ritual, Soma is the energizing offering that delights and empowers Indra; urging him to drink deeply signifies intensifying his force so that he can remove obstacles and grant the requested boons.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.