
Sukta 10.43
Indra
Trishtubh (probable; requires verification)
এই সূক্তত ইন্দ্ৰক দানশীল আৰু যুদ্ধজয়ী শক্তি হিচাপে একত্ৰ প্ৰশংসা কৰা হৈছে—দ্ৰষ্টাৰ প্ৰেৰিত ভাবনাবোৰে তেওঁক আগ্ৰহেৰে বিচাৰে, যেন স্নেহময় সহচৰসকলে প্ৰিয়জনক আলিঙ্গন কৰে। ইয়াত ইন্দ্ৰক গোত্ৰসমূহৰ মাজে মাজে গতি কৰিবলৈ, সমৃদ্ধি (গোধন/ধন) দৃশ্যমান কৰিবলৈ, আৰু শক্তিশালী সোম-অৰ্পণেৰে উপাসকক বৈৰিতাৰ ওপৰত জয়ী হ’বলৈ সহায় কৰিবলৈ অনুৰোধ কৰা হৈছে। শেষত সৰ্বাঙ্গীন সুৰক্ষাৰ কথা—বৃহস্পতিয়ে সকলো দিশৰ পৰা ৰক্ষা কৰক, আৰু ইন্দ্ৰে তেওঁৰ সহচৰসকলৰ পথত ‘বিস্তৃত অৱকাশ’ (ৱৰিবস) মুকলি কৰি দিয়ক।
Mantra 1
अच्छा म इन्द्रं मतयः स्वर्विदः सध्रीचीर्विश्वा उशतीरनूषत । परि ष्वजन्ते जनयो यथा पतिं मर्यं न शुन्ध्युं मघवानमूतये ॥
ইন্দ্ৰলৈ মোৰ মতিসমূহ—স্বৰ্ৱিদ (সূৰ্য-লোক-অন্বেষক)—একমুখে, আকাঙ্ক্ষাৰে, আহ্বান ধ্বনি তুলিলে। যেন নাৰীসকলে স্বামীক আঁকোৱালি লয়, তেনেকৈ তেওঁলোকে মঘবানক পৰি আঁকোৱালি লয়—উজ্জ্বল বৰ, সহায়ৰ বাবে।
Mantra 2
न घा त्वद्रिगप वेति मे मनस्त्वे इत्कामं पुरुहूत शिश्रय । राजेव दस्म नि षदोऽधि बर्हिष्यस्मिन्त्सु सोमेऽवपानमस्तु ते ॥
মোৰ মন কেতিয়াও তোমাৰ পৰা আঁতৰি নাযায়; হে বহুল আহ্বানিত (পুরুহূত), মোৰ কামনা তোমাতেই আশ্ৰয় লৈছে। হে দস্ম (অদ্ভুত), ৰজাৰ দৰে এই পবিত্ৰ বৰ্হিষত উপবেশন কৰা; এই সোমত তোমাৰ বাবে পূৰ্ণ পান আৰু গ্ৰহণ (অৱপান) হওক।
Mantra 3
विषूवृदिन्द्रो अमतेरुत क्षुधः स इद्रायो मघवा वस्व ईशते । तस्येदिमे प्रवणे सप्त सिन्धवो वयो वर्धन्ति वृषभस्य शुष्मिणः ॥
ইন্দ্ৰে ভুল-বুদ্ধি (অমতি) আৰু ক্ষুধাৰ পৰা আমাক বিস্তাৰিত কৰি মুক্ত কৰে; সেয়াই মঘৱা, ধন-সম্পদ আৰু কল্যাণৰ ওপৰত সত্যই অধিপতি। তেওঁৰ বাবে, আগলৈ ঢালু প্ৰৱণতাত, সাত সিন্ধুৱে নিজৰ ধাৰা—গতি-শক্তি—বঢ়াই তোলে, সেই বলৱান বৃষভ, প্ৰচণ্ড শুষ্মে ভৰা জনৰ বাবে।
Mantra 4
वयो न वृक्षं सुपलाशमासदन्त्सोमास इन्द्रं मन्दिनश्चमूषदः । प्रैषामनीकं शवसा दविद्युतद्विदत्स्वर्मनवे ज्योतिरार्यम् ॥
সুন্দৰ পাত-ভৰা গছত যেন পখী আহি বহে, তেনেকৈ আনন্দদায়ক সোম-ৰসসমূহে চমূষদ (চাপনি-পাত্ৰ)ত উপবিষ্ট ইন্দ্ৰৰ ওচৰত আশ্ৰয় ল’লে। শক্তিৰে তেওঁলোকৰ অগ্ৰভাগ দীপ্তি মাৰে; মানৱৰ বাবে—মানৱ-অন্বেষকৰ বাবে—তেওঁলোকে স্বৰ-লোক আৰু আৰ্য জ্যোতি বিচাৰি পায়।
Mantra 5
कृतं न श्वघ्नी वि चिनोति देवने संवर्गं यन्मघवा सूर्यं जयत् । न तत्ते अन्यो अनु वीर्यं शकन्न पुराणो मघवन्नोत नूतनः ॥
যেন ভাগ্যবান খেলুৱৈ জয়ী পাশা-নিক্ষেপ গোটাই লয়, তেনেকৈ মঘৱান (ইন্দ্ৰ) সূৰ্যক জয় কৰিলে সমগ্ৰ দাওঁ-ধন একেলগে লাভ হয়। হে মঘৱন, তোমাৰ সেই বীৰ্য-শক্তিৰ অনুগামী হ’বলৈ আন কোনো সক্ষম নহয়—ন পুৰাতন, ন নবীন।
Mantra 6
विशंविशं मघवा पर्यशायत जनानां धेना अवचाकशद्वृषा । यस्याह शक्रः सवनेषु रण्यति स तीव्रैः सोमैः सहते पृतन्यतः ॥
বিশে-বিশে মঘৱান পৰিভ্ৰমণ কৰে; বৃষ (ইন্দ্ৰ) জনসমূহৰ ধেনু-গাভীসমূহক দীপ্ত কৰি প্ৰকাশ কৰে। যাৰ সৱনসমূহত শক্র আনন্দ পায়, সি তীব্ৰ সোমসমূহৰ সহায়ে যুদ্ধকাৰীসকলৰ ওপৰত জয়ী হয়।
Mantra 7
आपो न सिन्धुमभि यत्समक्षरन्त्सोमास इन्द्रं कुल्या इव ह्रदम् । वर्धन्ति विप्रा महो अस्य सादने यवं न वृष्टिर्दिव्येन दानुना ॥
যেনেকৈ জলসমূহ একেলগে বৈ সিন্ধুত মিলিত হয়, তেনেকৈ সোমধাৰাসমূহ ইন্দ্ৰলৈ বয়—কুল্যাৰ দৰে হ্ৰদলৈ। বিপ্ৰ-ঋষিসকলে তেওঁৰ আসনত মহিমা বৃদ্ধি কৰে, যেন দিৱ্য দাতা বৰষুণে যৱক বৃদ্ধি কৰে।
Mantra 8
वृषा न क्रुद्धः पतयद्रजस्स्वा यो अर्यपत्नीरकृणोदिमा अपः । स सुन्वते मघवा जीरदानवेऽविन्दज्ज्योतिर्मनवे हविष्मते ॥
ক্ৰুদ্ধ বৃষভৰ দৰে সি ৰজস্-মধ্যলোকসমূহ ভেদি দৌৰি গ’ল—যি এই আপঃক আৰ্য-পত্নী, অৰ্থাৎ যথোচিত অধিপতি-যুক্ত কৰিলে। সেই মঘৱান্, সোনোমা পিষা সুন্বতে আৰু হৱিষ্মতে মনুৰ বাবে জ্যোতি আৱিষ্কাৰ কৰিলে—অবিচল দানৱন্তক শীঘ্ৰ দান দান কৰি।
Mantra 9
उज्जायतां परशुर्ज्योतिषा सह भूया ऋतस्य सुदुघा पुराणवत् । वि रोचतामरुषो भानुना शुचिः स्वर्ण शुक्रं शुशुचीत सत्पतिः ॥
জ্যোতিৰ সৈতে একেলগে ঊৰ্ধ্বলৈ উঠি পৰশু—ছেদন-শক্তি—উদ্ভৱ হওক; ঋতস্য সুদুঘা, সত্যৰ উদাৰ দুগ্ধদাতা, পুৰাণৱৎ পুনৰ হওক। অৰুষ ৰুদ্ৰবৰ্ণ সত্তাই শুচি ভানুৰে উজ্জ্বল হওক; সত্যৰ অধিপতি সত্পতিঃ অন্তৰত স্বৰ্ণ-শুক্ল দীপ্তি প্ৰজ্বলিত কৰিছে।
Mantra 10
गोभिष्टरेमामतिं दुरेवां यवेन क्षुधं पुरुहूत विश्वाम् । वयं राजभिः प्रथमा धनान्यस्माकेन वृजनेना जयेम ॥
গোবিঃ—জ্যোতি-গাভী ৰশ্মিসমূহে—দুৰেৱা কুটিল মতিম আমি পাৰ হওঁ; পূৰ্ণতাৰ যৱে, হে বহুবাৰ আহ্বানিত, সকলো ক্ষুধা জয় কৰোঁ। আমাৰ ৰাজভিঃ—অধিপতি শক্তিসমূহে—প্ৰথম ধনসমূহ জিকোঁ; আমাৰ নিজস্ব সুশৃঙ্খল বৃজনেনা আমি বিজয়ী হওঁ।
Mantra 11
बृहस्पतिर्नः परि पातु पश्चादुतोत्तरस्मादधरादघायोः । इन्द्रः पुरस्तादुत मध्यतो नः सखा सखिभ्यो वरिवः कृणोतु ॥
বৃহস্পতিয়ে আমাক চাৰিওফালে ৰক্ষা কৰক—পিছফালৰ পৰা, ওপৰৰ পৰা আৰু তলৰ পৰা—অঘা-ইচ্ছুক শক্তিসমূহৰ পৰা। ইন্দ্ৰই আগফালে আৰু মাজত, আমাৰ সখা হৈ, সখিসকলৰ বাবে বিস্তৃত অৱকাশ আৰু নিৰ্বিঘ্ন পথ কৰি দিয়ক।
It praises Indra as the generous, powerful protector who responds to sincere invocation and Soma offerings, granting victory over hostility and increasing prosperity. It also asks for safe passage and ‘wide space’ in life’s journey.
The image expresses closeness and trust: the worshipper’s thoughts cling to Indra with devotion and urgency, suggesting that divine help is sought with affectionate confidence, not only fear or formality.
The closing functions like a protective seal: Bṛhaspati is invoked for all-around guarding, while Indra is asked to lead from the front and create open, obstacle-free space (varivas) for the community.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.