
Sukta 10.28
এই সূক্তটো মূলত ইন্দ্ৰৰ কণ্ঠত আত্ম-ঘোষণা: তেওঁ জন্মতে মহাবলী, প্ৰতিটো কৰ্মতে বীৰ্য্যপ্ৰদৰ্শন কৰে, আৰু বৃত্ৰ বধ কৰি আবদ্ধ ধন-সম্পদ মুকলি কৰি উদাৰ যজমান/উপাসকৰ বাবে উন্মুক্ত কৰাৰ বাবে প্ৰশংসিত। এই বীৰ-ধাৰাৰ লগতে সূক্তটোত এক যজ্ঞীয়-সামাজিক সুৰো আছে—আহি পোৱা প্ৰতিদ্বন্দ্বী/অতিথিক আহাৰ আৰু সোমেৰে আদৰ কৰি, তাৰপিছত সন্তুষ্ট কৰি ঘৰলৈ পঠোৱা—যাৰ জৰিয়তে ইন্দ্ৰৰ শক্তিক শৃঙ্খলা, সমৃদ্ধি আৰু ন্যায়সঙ্গত বণ্টন ৰক্ষা কৰা শক্তি হিচাপে ফ্ৰেম কৰা হৈছে।
Mantra 1
विश्वो ह्यन्यो अरिराजगाम ममेदह श्वशुरो ना जगाम । जक्षीयाद्धाना उत सोमं पपीयात्स्वाशितः पुनरस्तं जगायात् ॥
বিশ্বই—সেই প্ৰতিদ্বন্দ্বী—আহি উপস্থিত হৈছে; কিন্তু মোৰ নিজৰ পুৰণি বংশৰ আত্মীয় (শ্বশুৰ) আহি নাপালে। সি ধান-শস্য ভক্ষণ কৰক আৰু সোম ৰস পান কৰক; ভালদৰে তৃপ্ত হ’লে পুনৰ নিজৰ অস্ত-গৃহলৈ উভতি যাওক।
Mantra 2
स रोरुवद्वृषभस्तिग्मशृङ्गो वर्ष्मन्तस्थौ वरिमन्ना पृथिव्याः । विश्वेष्वेनं वृजनेषु पामि यो मे कुक्षी सुतसोमः पृणाति ॥
গর্জন কৰি, তীক্ষ্ণ শিঙযুক্ত বৃষভে পৃথিৱীৰ বিস্তৃত প্ৰসাৰত নিজৰ স্থান স্থাপন কৰিলে। সকলো গোত্ৰ-মণ্ডলীত মই সেইজনক ৰক্ষা কৰোঁ, যি চেপা সোমেৰে মোৰ উদৰ পূৰ্ণ কৰে।
Mantra 3
अद्रिणा ते मन्दिन इन्द्र तूयान्त्सुन्वन्ति सोमान्पिबसि त्वमेषाम् । पचन्ति ते वृषभाँ अत्सि तेषां पृक्षेण यन्मघवन्हूयमानः ॥
অদ্ৰি (চেপা-পাথৰ) লৈ আনন্দদায়কসকলে ত্বৰিত হৈ, হে ইন্দ্ৰ, তোমাৰ বাবে সোম চেপে; তুমি সিহঁতৰ সোম পান কৰা। সিহঁতে তোমাৰ বাবে বৃষভসম বলৱান আহাৰ ৰান্ধে; হে মঘৱন, পৃক্ষ (অৰ্পণ-মিশ্ৰণ) সহ আহ্বান কৰা হ’লে তুমি সিহঁতৰ সেই আহাৰ গ্ৰহণ কৰা।
Mantra 4
इदं सु मे जरितरा चिकिद्धि प्रतीपं शापं नद्यो वहन्ति । लोपाशः सिंहं प्रत्यञ्चमत्साः क्रोष्टा वराहं निरतक्त कक्षात् ॥
হে জৰিতাৰসকল, মোৰ পৰা এইটো ভালদৰে বুজা—নদীসমূহে শাপটো শাপককেই উলটাই লৈ যায়। লোপাশ (শিয়াল) সিংহকো পিছলৈ ঠেলি দিয়ে; ক্ৰোষ্টা (হায়েনা) কক্ষাৰ (ঝোপ-ঝাড়ৰ) পৰা বৰাহক টানি উলিয়াই আনিছে—সত্যৰ বিপৰীতে ক্ৰম উলটাই দিলে এনেদৰে উলট-পালট ঘটে।
Mantra 5
कथा त एतदहमा चिकेतं गृत्सस्य पाकस्तवसो मनीषाम् । त्वं नो विद्वाँ ऋतुथा वि वोचो यमर्धं ते मघवन्क्षेम्या धूः ॥
মই কেনেকৈ এইটো বুজিম—মাত্ৰ শিকাৰু হৈ—তোমাৰ সেই মহাশক্তিশালী মনীষা? হে বিদ্বান, ঋতু-থা (যথা ঋতু, যথা ক্ৰম) আমাৰ আগত কৈ দিয়া—হে মঘৱন, পথত আমাৰ ক্ষেম্য (নিরাপদ) বাসৰ বাবে তুমি যি অংশ স্থিৰ কৰিছা।
Mantra 6
एवा हि मां तवसं वर्धयन्ति दिवश्चिन्मे बृहत उत्तरा धूः । पुरू सहस्रा नि शिशामि साकमशत्रंम हि मा जनिता जजान ॥
এইদৰে সিহঁতে মোক বলত বৃদ্ধি কৰে; দিৱৰো ওপৰত মোৰ বৃহৎ উত্তৰা ধূ (উচ্চ স্থিতি) স্থাপিত। বহু সহস্ৰক মই একেলগে নিয়োজিত/যোক্ত কৰোঁ; কিয়নো মোৰ জনিতা মোক অশত্ৰং (শত্ৰুহীন) ৰূপে জন্ম দিলে—অপ্ৰতিহত শক্তি কৰি।
Mantra 7
एवा हि मां तवसं जज्ञुरुग्रं कर्मन्कर्मन्वृषणमिन्द्र देवाः । वधीं वृत्रं वज्रेण मन्दसानोऽप व्रजं महिना दाशुषे वम् ॥
এনেদৰেই দেৱসকলে মোক জন্ম দিলে—তৱসী, উগ্ৰ, কৰ্মে-কৰ্মে শক্তিৰ বৃষভ, হে ইন্দ্ৰ। মদে উল্লসিত হৈ বজ্ৰেৰে মই বৃত্ৰক বধ কৰিলোঁ; মহিমাৰে দানশীলজনৰ বাবে গোৱাল-ঘেৰ (ব্ৰজ) উন্মুক্ত কৰিলোঁ।
Mantra 8
देवास आयन्परशूँरबिभ्रन्वना वृश्चन्तो अभि विड्भिरायन् । नि सुद्र्वं दधतो वक्षणासु यत्रा कृपीटमनु तद्दहन्ति ॥
দেৱসকলে কুঠাৰ বহি আহিল; বন কাটি কাটি, কুল-গোত্ৰসমূহৰ সৈতে আগবাঢ়িল। ভৰসমূহত সুধ্ৰুৱ (উত্তম কাঠ) স্থাপন কৰিলে; য’ত—সেই পথ অনুসৰি—সৰ্পিল কীটক দহি পেলায়। এইদৰে শক্তিসমূহ ভিতৰত কুটকুটাই খোৱা দোষ শোধে।
Mantra 9
शशः क्षुरं प्रत्यञ्चं जगाराद्रिं लोगेन व्यभेदमारात् । बृहन्तं चिदृहते रन्धयानि वयद्वत्सो वृषभं शूशुवानः ॥
শশে (খৰগোশে) প্ৰত্যঞ্চ ক্ষুৰ গিলিলে; মাটিৰ ঢেলা লৈ দূৰতে শিলাখণ্ড ফালি দিলে। আৰোহীৰ বাবে মহৎকো মই নত কৰাম—যেন বৃষভৰ কাষত বলীয়ান হোৱা বাছুৰ; এইদৰে সঠিক শাসনত ক্ষুদ্ৰও কঠিনক বশ কৰিব পাৰে।
Mantra 10
सुपर्ण इत्था नखमा सिषायावरुद्धः परिपदं न सिंहः । निरुद्धश्चिन्महिषस्तर्ष्यावान्गोधा तस्मा अयथं कर्षदेतत् ॥
সুপৰ্ণ পাখিধাৰী শক্তিও যেতিয়া নখ তীক্ষ্ণ কৰে, যদি দমন কৰি ধৰা হয়, তেন্তে আবদ্ধ সিংহৰ দৰে নিজৰ পদচিহ্নৰ চাৰিওফালে ঘূৰে। তৃষ্ণাতুৰ বেগেৰে পূৰ্ণ মহিষো বাধাপ্ৰাপ্ত হ’লে মুক্তি ভাঙি উলিয়াব নোৱাৰে; সেয়েহে গোধান এই গতি সঠিক পথৰ পৰা বেঁকা কৰি টানি নিয়ে—ই ভুলকৈ চলোৱা গতিৰ লক্ষণ।
Mantra 11
तेभ्यो गोधा अयथं कर्षदेतद्ये ब्रह्मणः प्रतिपीयन्त्यन्नैः । सिम उक्ष्णोऽवसृष्टाँ अदन्ति स्वयं बलानि तन्वः शृणानाः ॥
এনেবোৰৰ বাবে গোধান এই গতি বেঁকা কৰি টানি নিয়ে—যিসকলে অন্ন-অৰ্ঘ্যৰে ব্ৰাহ্মণ-শক্তিক ‘প্ৰতি-পীয়ন্তি’, অৰ্থাৎ উলটাই পান কৰে। যেন উক্ষ্ণৰ মুক্ত ধাৰা তেওঁলোকে খায়; নিজেই নিজৰ দেহৰ বল ভাঙি পেলায়, দেহধাৰী সত্তাৰ শক্তি চূৰ্ণ কৰে।
Mantra 12
एते शमीभिः सुशमी अभूवन्ये हिन्विरे तन्वः सोम उक्थैः । नृवद्वदन्नुप नो माहि वाजान्दिवि श्रवो दधिषे नाम वीरः ॥
এইসকল শমী-ক্ৰিয়াৰে সু-শমী হ’ল—যিসকলে উক্থ-স্তোত্ৰে সোমৰ বাবে নিজৰ দেহ-সত্তাক আগুৱাই ধৰে। পুৰুষোচিত বাক্য ক’ই, আমাৰ ওচৰলৈ আহা; আমাৰ বাবে বলৰ প্ৰাচুৰ্য বৃদ্ধি কৰা। দিৱ্যতাত তুমি খ্যাতি স্থাপন কৰাঁ, বীৰৰ নামো—অমৰ প্ৰতিষ্ঠা।
Indra is the primary deity, praised as the thunderbolt-bearing hero who slays Vṛtra and releases prosperity. Soma is closely involved as the empowering sacrificial drink.
It declares that Indra’s power breaks obstruction and restores flow—of waters, wealth, and strength—especially for the generous worshipper, and that well-spoken hymns and Soma offerings draw this power near.
It reflects a ritual-social pattern of receiving an arriving figure with food and Soma and dismissing him satisfied, showing that sacred power and social order are maintained through proper offering, speech, and closure.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.