Sukta 146
Sukta 1.146
Agni
এই সৰু অগ্নি-সূক্তত অগ্নিক এক বিশ্বব্যাপী সত্তা ৰূপে প্ৰশংসা কৰা হৈছে—“ত্ৰিশিৰ” আৰু “সপ্ত-ৰশ্মি”যুক্ত—যি দুজন পিতৃ-মাতৃৰ কোলাত জন্ম লৈ স্বৰ্গৰ উজ্জ্বল লোকসমূহ ভৰি তোলে। ইয়াত অৰণি-কাঠৰ পৰা অগ্নিৰ গোপন জন্মৰ ইংগিত আছে, আৰু “দুই গাই” (দ্বৈত শক্তি) এটাই বাছুৰক ঘেৰি ঘূৰি ফুৰা ৰূপকেৰে সেই যুগল শক্তিসমূহক সূচায়, যিসকলে যজ্ঞাগ্নিক পোষণ কৰে আৰু “বিশাল”ৰ নিয়মিত পথক ধৰি ৰাখে।
Mantras
Mantra 1
त्रिमूर्धानं सप्तरश्मिं गृणीषेऽनूनमग्निं पित्रोरुपस्थे । निषत्तमस्य चरतो ध्रुवस्य विश्वा दिवो रोचनापप्रिवांसम् ॥
মই অগ্নিক স্তৱ কৰোঁ—ত্ৰিমূৰ্ধা, সপ্তৰশ্মি, অক্ষুণ্ণ; দুয়ো পিতৃ-মাতৃৰ উৰু-উপস্থত উপবিষ্ট। ধ্ৰুৱ আধাৰত সুদৃঢ়ভাৱে নিষণ্ণ হৈ তেওঁ চলমান; দ্যৌৰ সকলো ৰোচন-প্ৰদেশ পূৰ্ণ কৰি আছে।
Mantra 2
उक्षा महाँ अभि ववक्ष एने अजरस्तस्थावितऊतिॠष्वः । उर्व्याः पदो नि दधाति सानौ रिहन्त्यूधो अरुषासो अस्य ॥
মহান উক্ষা (বৃষ) এইবোৰেৰে প্ৰবলভাৱে স্ফীত হয়; অজৰ, ঋষ্ব—সহায়ক শক্তিসমূহেৰে স্থিৰভাৱে দাঁড়াই থাকে। শিখৰত তেওঁ উৰু পদ স্থাপন কৰে; তেওঁৰ অৰুষ শক্তিসমূহে উধ লেহে—পোষক ৰস আহৰণ কৰে।
Mantra 3
समानं वत्समभि संचरन्ती विष्वग्धेनू वि चरतः सुमेके । अनपवृज्याँ अध्वनो मिमाने विश्वान्केताँ अधि महो दधाने ॥
এটা একে সাধাৰণ বৎসক ঘিৰি দুটা ধেনু-শক্তি একেলগে বিচৰণ কৰে; সুমেক—সু-যুগল হৈ সৰ্বদিশে ঘূৰে। অপৱৰ্জ্য নহোৱা পথ মাপি-মাপি, মহৎৰ কেতাসমূহ সৰ্বত্ৰ স্থাপন কৰে।
Mantra 4
धीरासः पदं कवयो नयन्ति नाना हृदा रक्षमाणा अजुर्यम् । सिषासन्तः पर्यपश्यन्त सिन्धुमाविरेभ्यो अभवत्सूर्यो नॄन् ॥
ধীৰ মুনিসকলে কবিসকলৰ দৰে সত্য পদলৈ নিয়া কৰে; হৃদয়ৰ নানা ভাব-কাৰ্য্যৰে অজৰ শক্তিক ৰক্ষা কৰে। সন্ধানত থাকি চাৰিওফালে চালে আৰু সিন্ধু-নদীক দেখিলে; তেতিয়া মানুহৰ বাবে সূৰ্য তেওঁলোকৰ আগত প্ৰকাশিত হ’ল।
Mantra 5
दिदृक्षेण्यः परि काष्ठासु जेन्य ईळेन्यो महो अर्भाय जीवसे । पुरुत्रा यदभवत्सूरहैभ्यो गर्भेभ्यो मघवा विश्वदर्शतः ॥
দৰ্শনযোগ্য তেওঁ কাঠৰ খণ্ডসমূহত চাৰিওফালে গতি কৰে—উচ্চ, পূজনীয়—মহৎ বিস্তাৰত শিশুৰ জীৱনৰ বাবে। যেতিয়া সূৰ-হননকাৰী সেই গৰ্ভসমূহৰ পৰা বহু স্থানে তেওঁ উদ্ভৱ হ’ল, দানশীলজন সকলোৰে দৃষ্টিত প্ৰকাশিত হ’ল।
Frequently Asked Questions
These are symbolic epithets: “three-headed” can suggest Agni’s presence in three realms (earth, midspace, heaven) or three ritual forms, while “seven-rayed” points to his complete radiance—light spreading in all directions and through the ordered powers often counted as seven.
The phrase can mean Heaven and Earth as cosmic parents, and also the two fire-sticks used to kindle the sacrificial fire. The sukta intentionally allows both the cosmic and the ritual reading.
It is a riddle-like image for paired nurturing forces that sustain Agni—such as Heaven and Earth, day and night, or two complementary ritual powers—moving around the one ‘calf’, the newly born fire, as it is established on the straight path of order (ṛta).
Ask anything about Sukta 146 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.