
Sukta 1.120
Kakṣīvān Dairghatamasa (traditional for RV 1.120)
Aśvinau
Anuṣṭubh-like/short metre (requires śākhā verification; commonly RV 1.120 uses shorter metres than the preceding triṣṭubhs)
এই সূক্তটো অশ্বিন যমজদ্বয়লৈ সোজা, অনুসন্ধানী আহ্বান—কোন ধৰণৰ অৰ্পণ আৰু অন্তৰৰ কেনে প্ৰস্তুতি সঁচাকৈ তেওঁলোকক সন্তুষ্ট কৰে আৰু তেওঁলোকৰ সহায় আনে—সেই কথা সুধে। ই তেওঁলোকক উদ্ধাৰকৰূপে প্ৰশংসা কৰে, যিসকলে সত্ত্বসমূহক সংকোচ আৰু বিপদৰ পৰা টানি উলিয়াই আনে; আৰু তেওঁলোকৰ ৰক্ষা আৰু জাগৰণ-শক্তি বিচাৰে, যাতে অলসতা, অনিষ্ট, আৰু কেৱল নিষ্ক্ৰিয় ভোগ-সন্তুষ্টি অতিক্ৰম হয়।
Mantra 1
का राधद्धोत्राश्विना वां को वां जोष उभयोः । कथा विधात्यप्रचेताः ॥
হে অশ্বিনদ্বয়, কোন্ হোতৃ-অর্ঘ্য/অৰ্পণ-শক্তিয়ে তোমালোকক জয় কৰিব? আমাৰ কোন্ আনন্দ-ভক্তি তোমালোক উভয়ক সন্তুষ্ট কৰিব? যি এতিয়াও অপ্রবুদ্ধ, সি কেনেকৈ তোমালোকৰ বাবে অন্তৰ্যজ্ঞৰ যথোচিত বিধান স্থাপন কৰিব?
Mantra 2
विद्वांसाविद्दुरः पृच्छेदविद्वानित्थापरो अचेताः । नू चिन्नु मर्ते अक्रौ ॥
যি নাজানে, সি সেই দুৱাৰ বিষয়ে সোধে যাক জ্ঞানীসকলে জানে; এইদৰে আনজন, অচেতন, পথভ্ৰষ্ট হয়। এতিয়াও মর্ত্যৰ ভিতৰত সেই দুটা শক্তি ধৰা নপৰে।
Mantra 3
ता विद्वांसा हवामहे वां ता नो विद्वांसा मन्म वोचेतमद्य । प्रार्चद्दयमानो युवाकुः ॥
সেই দুজন জ্ঞানীক আমি তোমালোকক আহ্বান কৰোঁ; আজি সেই দুজন জ্ঞানীয়ে আমালৈ প্ৰেৰিত বাণী কওক। তোমালোকৰ দয়া বিচাৰি যুৱ সাধক উচ্চস্বৰে স্তোত্ৰ গাই উঠক।
Mantra 4
वि पृच्छामि पाक्या न देवान्वषट्कृतस्याद्भुतस्य दस्रा । पातं च सह्यसो युवं च रभ्यसो नः ॥
মই স্পষ্টকৈ সুধোঁ—অজ্ঞানত দেৱতাক সুধা যেন নহয়। হে দস্ৰা, আশ্চৰ্য-কুশলী যুগল, বষট্-কৃত আহ্বানৰ সেই অদ্ভুত ধ্বনিত—সহ্য কৰিবলগীয়া দুখ-দুৰ্দশাত তোমালোক দুয়ো আমাৰ ৰক্ষক হওঁক, আৰু যি ধৰি ল’ব লাগিব তাত আমাৰ দ্ৰুত সহায় হওঁক।
Mantra 5
प्र या घोषे भृगवाणे न शोभे यया वाचा यजति पज्रियो वाम् । प्रैषयुर्न विद्वान् ॥
যি উক্তি ভৃগুৰ অগ্নিৰ দৰে ঘোষাত উজ্জ্বল হৈ উঠে—সেই বাক্যৰে পজ্ৰিয়াই তোমালোকলৈ যজ্ঞ-অৰ্পণ কৰে। তথাপি, তোমালোকৰ কৃপা নোহোৱালৈকে, সি যেন অজ্ঞান হৈ আগবঢ়াবলৈ তাড়না কৰা এজনৰ দৰে।
Mantra 6
श्रुतं गायत्रं तकवानस्याहं चिद्धि रिरेभाश्विना वाम् । आक्षी शुभस्पती दन् ॥
মই তাকৱানৰ গায়ত্ৰী শুনিছোঁ; আৰু মই, গায়ক, হে অশ্বিনদ্বয়, তোমালোককেই আহ্বান কৰোঁ। আহাঁ—হে শোভাৰ পতি, দীপ্ত দুটা চকু দান কৰা।
Mantra 7
युवं ह्यास्तं महो रन्युवं वा यन्निरततंसतम् । ता नो वसू सुगोपा स्यातं पातं नो वृकादघायोः ॥
তোমালোক দুজনেই মহত্ত্বৰ আনন্দ; তোমালোকেই আমাক সংকোচৰ পৰা উলিয়াই আনা। হে দানশীল দুজন, আমাৰ বাবে সু-গোপা (ভাল ৰক্ষক) হওক; নেকুৰা (বৃক) আৰু অঘায়ু (অপকাৰী)ৰ পৰা আমাক ৰক্ষা কৰা।
Mantra 8
मा कस्मै धातमभ्यमित्रिणे नो माकुत्रा नो गृहेभ्यो धेनवो गुः । स्तनाभुजो अशिश्वीः ॥
আমাক কোনো শত্রুভাৱাপন্ন লোকৰ হাতত নেদিবা; আমাৰ ঘৰ-ঘৰৰ পৰা আমাৰ পোষণ-শক্তিসমূহ কেতিয়াও আঁতৰি নাযাওক—সেই দুগ্ধদায়িনী ধেনুসমূহ, স্তনৰ পৰা পান কৰা, যিসকল কেতিয়াও ব্যৰ্থ নহয়।
Mantra 9
दुहीयन्मित्रधितये युवाकु राये च नो मिमीतं वाजवत्यै । इषे च नो मिमीतं धेनुमत्यै ॥
মিত্রৰ আধাৰ-সামঞ্জস্য (মিত্রধিতি)ৰ বাবে দুগ্ধ দোহি উলিয়াই, হে তোমালোক দুজন, আমাৰ বাবে ৰায় (সমৃদ্ধি) আৰু বাজৱতী (বীৰ্য-সমৃদ্ধি) মাপি দিয়া। আৰু আমাৰ বাবে ইষা (অন্বেষণ-শক্তি)ও মাপি দিয়া—ধেনুমতী, আলোক-গাভীৰে সমৃদ্ধ।
Mantra 10
अश्विनोरसनं रथमनश्वं वाजिनीवतोः । तेनाहं भूरि चाकन ॥
অশ্বিনদ্বয়ৰ ৰথখন অনায়াস—তথাপি বিজয়ী বেগেৰে পূৰ্ণ। সেই ৰথৰ বলতে মই বহুল সমৃদ্ধি আৰু তৃপ্তি লাভ কৰিলোঁ।
Mantra 11
अयं समह मा तनूह्याते जनाँ अनु । सोमपेयं सुखो रथः ॥
এই ৰথে মোৰ দেহসহ মোক বহন কৰি, জনসমূহৰ পিছে পিছে লৈ যায়; সোমপানৰ বাবে ই সুখে-চলা বাহন।
Mantra 12
अध स्वप्नस्य निर्विदेऽभुञ्जतश्च रेवतः । उभा ता बस्रि नश्यतः ॥
তেতিয়া নিদ্ৰাৰ ক্লান্তিৰ পৰা, আৰু কেৱল ধনৰ ভোগৰ পৰা—দুয়ো বাধা দূৰ হয়; হে বস্ৰি, উভয়েই লয় পায়।
The Aśvins are twin deities known as swift horsemen and divine physicians. They are praised for rescuing people from danger and bringing help at dawn.
The hymn asks what kind of offering and inner readiness truly pleases the Aśvins, and it prays for their protection—especially to be drawn out of constriction and kept safe from harm.
It points to inner obstacles: dullness, inertia, and complacency. The Aśvins’ help is sought not only for outer safety but also for awakening and right enjoyment guided by clarity.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.