
Sukta 1.119
Kakṣīvān Dairghatamasa (traditional for RV 1.119)
Aśvinau
Jagatī (probable for RV 1.119.1; longer line typical of Jagatī)
এই সূক্তটো প্ৰভাতৰ তৎকাল আহ্বান—অশ্বিন দ্বয়ক মাতি তেওঁলোকৰ বহুশক্তিসম্পন্ন ৰথক যজ্ঞলৈ আনিবলৈ, যাতে উপাসকে তেওঁলোকৰ ৰক্ষা আৰু দানৰ দ্বাৰা “সঁচাকৈ জীয়াই” থাকিব পাৰে। ইয়াত তেওঁলোকৰ চিহ্নিত উদ্ধাৰ আৰু পুনৰুদ্ধাৰৰ কাহিনী স্মৰণ কৰা হৈছে—ৰেভাক ৰক্ষা কৰা, অত্রিক শীতল কৰা, বন্দনাৰ আয়ু দীঘল কৰা—আৰু শেষত প্ৰসিদ্ধ শুভ্ৰ অশ্ব শ্বেতৰ জৰিয়তে পেদুক বিজয়ী শক্তি দান কৰা হয়; এইদৰে যমজ দেবতাক দ্ৰুত চিকিৎসক, সহায়ক আৰু যুদ্ধ-সহায়ক ৰূপে চিত্ৰিত কৰা হৈছে।
Mantra 1
आ वां रथं पुरुमायं मनोजुवं जीराश्वं यज्ञियं जीवसे हुवे । सहस्रकेतुं वनिनं शतद्वसुं श्रुष्टीवानं वरिवोधामभि प्रयः ॥
হে তোমালোক দুজন, বহু-শক্তিময়, মনোদ্বারা চালিত, তীব্ৰ অশ্বযুক্ত, যজ্ঞোপযোগী তোমালোকৰ ৰথক আমি আহ্বান কৰোঁ—যাতে আমি সত্যই জীৱন লাভ কৰোঁ। সহস্ৰ-ধ্বজ, বিজয়ী, শতবসু-সমৃদ্ধ, শ্ৰৱণশীল, পথ-প্ৰসাৰক—আমাৰ অৰ্ঘ্যৰ দিশে আগবাঢ়ি আহাঁ।
Mantra 2
ऊर्ध्वा धीतिः प्रत्यस्य प्रयामन्यधायि शस्मन्त्समयन्त आ दिशः । स्वदामि घर्मं प्रति यन्त्यूतय आ वामूर्जानी रथमश्विनारुहत् ॥
চিন্তা ঊৰ্ধ্বলৈ উঠি এই অগ্ৰগতি-পথত আগত স্থাপিত হয়; দিশসমূহ স্তোত্ৰৰ দিশে একেলগে সমবেত হয়। মই ঘৰ্ম—উষ্ণ আহুতি—মধুৰ কৰোঁ; সহায়সমূহ তাৰ প্ৰতি আগবাঢ়ে। আৰু হে অশ্বিনদ্বয়, ঊৰ্জা নিজেই তোমালোকৰ ৰথত আৰোহণ কৰে।
Mantra 3
सं यन्मिथः पस्पृधानासो अग्मत शुभे मखा अमिता जायवो रणे । युवोरह प्रवणे चेकिते रथो यदश्विना वहथः सूरिमा वरम् ॥
যেতিয়া প্ৰতিদ্বন্দ্বীসকল পৰস্পৰে স্পৰ্ধা কৰি সুন্দৰ প্ৰতিযোগিতাত একেলগে আহে—অমিত শক্তিসমূহ ৰণত জয় বিচাৰি—তেতিয়াই, হে অশ্বিনদ্বয়, ঢালত তোমালোকৰ ৰথ প্ৰকাশ পায়, যেতিয়া তোমালোক বীৰক বাছনি কৰা বৰ দানলৈ বহন কৰাঁ।
Mantra 4
युवं भुज्युं भुरमाणं विभिर्गतं स्वयुक्तिभिर्निवहन्ता पितृभ्य आ । यासिष्टं वर्तिर्वृषणा विजेन्यं दिवोदासाय महि चेति वामवः ॥
তোমালোক দুয়োজনে ভুজ্যুক—ঢৌৰাত দোল খাই ভ্ৰমণ কৰা, তৰংগসমূহৰ মাজত গতি কৰা—নিজে-যোজিত শক্তিসমূহে বহন কৰি পিতৃসকলৰ দিশে উভতাই আনিলা। হে বৃষণদ্বয়, তোমালোক বিজয়ী পথত যাত্ৰা কৰিলা; দিবোদাসৰ বাবে তোমালোকৰ মহৎ সহায় স্পষ্টভাৱে প্ৰকাশ পায়।
Mantra 5
युवोरश्विना वपुषे युवायुजं रथं वाणी येमतुरस्य शर्ध्यम् । आ वां पतित्वं सख्याय जग्मुषी योषावृणीत जेन्या युवां पती ॥
হে অশ্বিনদ্বয়, তোমালোকৰ দীপ্ত ৰূপৰ নিমিত্তে বাণীয়ে যৌৱনে যোজিত, তোমালোকৰ শর্ধ্য (দল/সমূহ)ৰ ৰথখন জুৱাই দিলে। সখ্য লাভৰ উদ্দেশ্যে আগবঢ়ি অহা এক কন্যাই তোমালোকৰ পতিত্ব বাছিলে—তোমালোক দুয়োকেই নিজৰ পতি ৰূপে বৰণ কৰিলে।
Mantra 6
युवं रेभं परिषूतेरुरुष्यथो हिमेन घर्मं परितप्तमत्रये । युवं शयोरवसं पिप्यथुर्गवि प्र दीर्घेण वन्दनस्तार्यायुषा ॥
হে অশ্বিনদ্বয়, তোমালোকেই ৰেভক পৰিষূতি (চাপি ধৰা আবৰণ)ৰ পৰা ৰক্ষা কৰাঁ; আৰু অত্ৰিৰ বাবে অতিতপ্ত ঘর্ম (তাপ)ক হিমেৰে শীতল কৰি সংযত কৰাঁ। তোমালোকেই শয়ুৰ ৰক্ষাকাৰী সহায় বৃদ্ধি কৰি ফুলাই তোলোঁ; আৰু গৱি—গোৰ দীপ্ত ক্ষেত্ৰত—দীৰ্ঘ আয়ুৰে বন্দনাক সীমা পাৰ কৰাই দিওঁ।
Mantra 7
युवं वन्दनं निॠतं जरण्यया रथं न दस्रा करणा समिन्वथः । क्षेत्रादा विप्रं जनथो विपन्यया प्र वामत्र विधते दंसना भुवत् ॥
হে দস্র (অদ্ভুতকর্মী) অশ্বিনদ্বয়, তোমালোকেই জৰণ্যায় নিক্ষিপ্ত বন্দনাক নিঋতিৰ ৰাজ্যৰ পৰা মুক্ত কৰাঁ—যেন কাৰিগৰে চলাৰ বাবে ৰথখন পুনৰ সাজে। ক্ষেত্ৰৰ পৰা তোমালোকেই বিস্ময়কৰ শক্তিৰে বিপ্ৰ ঋষিক জন্ম দিওঁ। বিধাতা উপাসকৰ বাবে—যি অন্তৰত ঋত স্থাপন কৰিবলৈ পৰিশ্ৰম কৰে—ইয়াত তোমালোকৰ দংসনা (কুশল কীৰ্তি) প্ৰকাশিত হওক।
Mantra 8
अगच्छतं कृपमाणं परावति पितुः स्वस्य त्यजसा निबाधितम् । स्वर्वतीरित ऊतीर्युवोरह चित्रा अभीके अभवन्नभिष्टयः ॥
দূৰ পৰাৱতত সহায়ৰ বাবে কঁদা জনাৰ ওচৰলৈ তোমালোক দুয়ো গ’লা—নিজ পিতৃৰেই প্ৰবল বলত দমিত, চেপি ধৰা। আৰু সঁচাকৈ, স্বৰ্-লোকৰ দীপ্তিত পূৰ্ণ তোমালোকৰ উতি (সহায়) ওচৰতে উপস্থিত হৈ আশ্চৰ্যৰূপে ফলদায়িনী হ’ল—নিকটত সিদ্ধি-ৰূপ অভিষ্ট পূৰণ।
Mantra 9
उत स्या वां मधुमन्मक्षिकारपन्मदे सोमस्यौशिजो हुवन्यति । युवं दधीचो मन आ विवासथोऽथा शिरः प्रति वामश्व्यं वदत् ॥
আৰু তোমালোকৰ সেই মধুবাহী মৌ-মাখি সোমৰ মদত গুঞ্জৰি উঠে; উশিজৰ পুত্ৰ তোমালোকক আহ্বান কৰে। তোমালোক দুয়ো দধীচিৰ মন উজ্জ্বল আদৰত আনি স্থাপন কৰিলা; তেতিয়া অশ্ব-শিৰে তোমালোকলৈ প্ৰত্যুত্তৰ দিলে (গুপ্ত ৰহস্য প্ৰকাশ কৰি)।
Mantra 10
युवं पेदवे पुरुवारमश्विना स्पृधां श्वेतं तरुतारं दुवस्यथः । शर्यैरभिद्युं पृतनासु दुष्टरं चर्कृत्यमिन्द्रमिव चर्षणीसहम् ॥
হে অশ্বিনদ্বয়, তোমালোক পেদুক বহু-দানশীল (পুৰুবাৰ) সহায়—শ্বেতক সন্মান দিয়া; সি প্ৰতিদ্বন্দ্বিতাত অতিক্ৰমী জয়ী। অস্ত্ৰে দীপ্ত, যুদ্ধত দুৰতিক্ৰম, শক্ত কৰ্মৰ কৰ্তা—ইন্দ্ৰৰ দৰে, জনসমূহ বহন কৰা চর্ষণীসহ।
The Aśvins are the youthful twin gods who arrive at dawn in a swift chariot. In the Rig Veda they are famed for healing, rescuing those in danger, and granting long life and safe passage.
The hymn asks the Aśvins to come to the offering, protect the worshipper, widen the paths (remove obstacles), and grant vitality and longevity—supported by examples of their past rescues.
Pedu and Śveta represent the Aśvins’ gift of conquering power. The ‘white’ (luminous) steed symbolizes a force that overcomes rivalries and hardships, turning divine help into practical victory.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.