Sukta 29
Rishi: Atharvanic/Angiras-type tradition (exorcistic corpus; specific r̥ṣi attribution varies by anukramaṇī)
Devata: Agni (as rakṣohā) and the targeted Piśāca (as adversary)
Chandas: Triṣṭubh-like cadence (as typical in forceful rakṣoghna verses; exact metrical scan may vary by pada-division)
AV 5.29 এটা এক শক্তিশালী ৰক্ষোঘ্ন–ভৈষজ্য সূক্ত, য’ত অগ্নি জাতবেদসক চিকিৎসক আৰু দানৱ-নাশক ৰূপে আহ্বান কৰি, ৰোগীক পীড়া দিয়া মাংসভক্ষী পিশাচক খেদি পঠোৱা হয়। বিদ্ধ কৰা, কাটি পেলোৱা আৰু প্ৰতি-আঘাত কৰাৰ চিত্ৰৰ জৰিয়তে মন্ত্রই অগ্নিৰ দহনশীল স্পষ্টতাক শল্য-সদৃশ ভূত-নিষ্কাসনত পৰিণত কৰে, যিয়ে দেহৰ অখণ্ডতা, বল আৰু প্ৰাণ পুনঃস্থাপন কৰে। সূক্তটোৰ অন্তত পুনৰুদ্ধাৰকাৰী আশীৰ্বাদ—বৃদ্ধি, পবিত্ৰতা, ক্ষয়ৰোগ (যক্ষ্মা)ৰ পৰা মুক্তি, আৰু জীৱন অব্যাহত থকাৰ কামনা—দিয়া হয়।
Mantras
Mantra 1
रक्षोघ्नम्। पु॒रस्ता॑द् यु॒क्तो व॑ह जातवे॒दोऽग्ने॑ वि॒द्धि क्रि॒यमा॑णं॒ यथे॒दम्। त्वं भि॒षग् भे॑ष॒जस्या॑सि क॒र्ता त्वया॒ गामश्वं॒ पुरु॑षं सनेम
ৰক্ষঃঘ্ন—আগফালে যোজিত হৈ, হে জাতবেদ অগ্নি, তুমি ই তাক বহন কৰা; যি কৰ্ম সম্পন্ন কৰা হৈছে তাক তুমি জানি লোৱা, যাতে এইদৰে ই সিদ্ধ হয়। তুমি ঔষধ-চিকিৎসাৰ ভিষক, ভেষজৰ কৰ্তা; তোমাৰ দ্বাৰাই আমি গাই, ঘোঁৰা আৰু পুৰুষত্ববল লাভ কৰোঁ।
Mantra 2
तथा॒ तद॑ग्ने कृणु जातवेदो॒ विश्वे॑भिर्दे॒वैः स॒ह सं॑विदा॒नः । यो नो॑ दि॒देव॑ यत॒मो ज॒घास॒ यथा॒ सो अ॒स्य प॑रि॒धिष्पता॑ति
সেইদৰে, হে জাতবেদ অগ্নি, তুমি কৰ—সকলো দেৱতাৰ সৈতে একমত হৈ, সংবিদান হৈ। যিজনে আমাক দিদেৱ (অপকাৰ) কৰিলে, যিজনে আমাক গিলিলে—সেইজন যেন নিজৰ সীমান্তত পতিত হৈ ক্ষয়লৈ যায়।
Mantra 3
यथा॒ सो अ॒स्य प॑रि॒धिष्पता॑ति तथा॒ तद॑ग्ने कृणु जातवेदः । विश्वे॑भिर्दे॒वैः स॒ह सं॑विदा॒नः
যেনেকৈ সি নিজৰ সীমা-ধাৰ (পৰিধি)ত পৰি সৰি যায়, তেনেকৈ সেইটো, হে অগ্নি জাতবেদ, তুমি কৰাঁ—সকলো দেৱতাৰ সৈতে একমত (সংবিদান) হৈ।
Mantra 4
अ॒क्ष्यौ॒३नि वि॑ध्य॒ हृद॑यं॒ नि वि॑ध्य जि॒ह्वां नि तृ॑न्द्धि॒ प्र द॒तो मृ॑णीहि । पि॒शा॒चो अ॒स्य य॑त॒मो ज॒घासाग्ने यविष्ठ॒ प्रति॒ तं शृ॑णीहि
চকুদ্বয় ভেদি নামা; হৃদয়ো ভেদি নামা; জিভা কাটি পেলোৱা; দাঁতবোৰ চেপি গুৰি দিয়া। যি পিশাচে তাক গিলি খাইছে—হে অগ্নি, যুৱতম—সেইটোৰ বিপক্ষে তই পাল্টাই কাটি-ছেদন কৰ।
Mantra 5
यद॑स्य हृ॒तं विहृ॑तं॒ यत् परा॑भृतमा॒त्मनो॑ ज॒ग्धं य॑तम॒त् पि॑शा॒चैः । तद॑ग्ने वि॒द्वान् पुन॒रा भ॑र॒ त्वं शरी॑रे मां॒समसु॒मेर॑यामः
তাৰ যি কিছুমান কেঢ়ি লোৱা হৈছে, যি কিছুমান লৈ গৈছে, যি কিছুমান দূৰলৈ বহন কৰি নিয়া হৈছে—আত্মাৰ যি অংশ পিশাচসকলে খাই পেলাইছে; হে অগ্নি, তই জানি সেই সকলো পুনৰাই উভতাই আন। দেহত আমি মাংস পুনৰ স্থাপন কৰিম; প্ৰাণবায়ুবোৰ পুনৰ সজাম।
Mantra 6
आ॒मे सुप॑क्वे श॒बले॒ विप॑क्वे॒ यो मा॑ पिशा॒चो अश॑ने द॒दम्भ॑ । तदा॒त्मना॑ प्र॒जया॑ पिशा॒चा वि या॑तयन्तामग॒दो॒३यम॑स्तु
কেঁচা, ভালকৈ সিজোৱা, মিশ্ৰিত, অতিসিজোৱা—খোৱাৰ সময়ত যি পিশাচে মোক আঘাত কৰিছে; সেই পিশাচসকলক নিজৰ দেহসহ, নিজৰ সন্তান-সন্ততিসহ, বিচ্ছিন্ন কৰি খেদাই দিয়া হওক। এইটো প্ৰতিষেধক (অগদ) হওক।
Mantra 7
क्षि॒रे मा॑ म॒न्थे य॑त॒मो द॒दम्भा॑कृष्टप॒च्ये अश॑ने धा॒न्ये॒३यः । तदा॒त्मना॑ प्र॒जया॑ पिशा॒चा वि या॑तयन्तामग॒दो॒३यम॑स्तु
ক্ষীৰত, মথা-পানীয়ত, একেলগে টানি সিজোৱা ব্যঞ্জনত, ধান্য-আহাৰত—খোৱাৰ সময়ত যি পিশাচে মোক দম্ভাই (আক্ৰমণ কৰি) কষ্ট দিলে; সি নিজৰ দেহসহ, নিজৰ প্ৰজাসহ, পিশাচসকল বিচ্ছিন্ন হৈ দূৰলৈ গুচক; ই অগদ—প্ৰতিষেধ হওক।
Mantra 8
अ॒पां मा॒ पाने॑ यत॒मो द॒दम्भ॑ क्र॒व्याद् या॑तू॒नां शय॑ने॒ शया॑नम्। तदा॒त्मना॑ प्र॒जया॑ पिशा॒चा वि या॑तयन्तामग॒दो॒३यम॑स्तु
পানী পান কৰোঁতে যি মোক দম্ভাই কষ্ট দিলে—যাতুসকলৰ মাজৰ কোনো ক্ৰব্যাদ (মাংসভোজী) শয্যাত শুই থকা অৱস্থাত; সি নিজৰ দেহসহ, নিজৰ প্ৰজাসহ, পিশাচসকল বিচ্ছিন্ন হৈ দূৰলৈ গুচক; ই অগদ—প্ৰতিষেধ হওক।
Mantra 9
दिवा॑ मा॒ नक्तं॑ यत॒मो द॒दम्भ॑ क्रव्या॒द् या॑तू॒नां शय॑ने॒ शया॑नम्। तदा॒त्मना॑ प्र॒जया॑ पिशा॒चा वि या॑तयन्तामग॒दो॒३यम॑स्तु
দিনে বা ৰাতিতে—যি-যেনেই হওক—কোনেও মোক আঘাত নকৰক; যাদুকৰ-গোত্ৰৰ মাংসভোজী (ক্রব্যাদ) জনে, মই শয্যাত শুই থাকোঁতে। সেই অমঙ্গল—নিজ সত্তাসহ, নিজৰ সন্তান-সন্ততিসহ—পিশাচসকলে দূৰলৈ খেদাই দিয়ক; এইটো প্ৰতিষেধ (অগদ) হওক।
Mantra 10
क्र॒व्याद॑मग्ने रुधि॒रं पि॑शा॒चं म॑नो॒हनं॑ जहि जातवेदः । तमिन्द्रो॑ वा॒जी वज्रे॑ण हन्तु छि॒नत्तु॒ सोमः॒ शिरो॑ अस्य धृ॒ष्णुः
হে অগ্নি, ৰুধিৰময় মাংসভোজী (ক্রব্যাদ) পিশাচক, মন-মোহনকাৰীক, হে জাতবেদ, তুমি বধ কৰা। বলবান ইন্দ্ৰে বজ্ৰেৰে তাক বধ কৰক; ধৃষ্ট সোমে তাৰ মূৰ ছেদন কৰক।
Mantra 11
स॒नाद॑ग्ने मृणसि यातु॒धाना॒न् न त्वा॒ रक्षां॑सि॒ पृत॑नासु जिग्युः । स॒हमू॑रा॒ननु॑ दह क्र॒व्यादो॒ मा ते॑ हे॒त्या मु॑क्षतः॒ दैव्या॑याः
হে অগ্নি, সনাতন কালৰ পৰা তুমি যাতুধানসকলক দমন কৰি আহিছা; যুদ্ধসমূহত ৰাক্ষসসকলে কেতিয়াও তোমাক জয় কৰিব পৰা নাই। হে ক্রব্যাদ (মাংসভোজী) অগ্নি, সেই দুষ্টসকলক অনুসৰণ কৰি দহ—সম্পূৰ্ণকৈ দহ; তোমাৰ দেৱীয় হেতি (অস্ত্ৰ-মিসাইল) আমাৰ ওপৰত মুক্ত নকৰিবা।
Mantra 12
स॒माह॑र जातवेदो॒ यद्धृ॒तं यत् परा॑भृतम्। गात्रा॑ण्यस्य वर्धन्तामं॒शुरि॒वा प्या॑यताम॒यम्
হে জাতবেদস, যি ধৰা পৰিছে, যি আঁতৰলৈ লৈ যোৱা হৈছে—সেই সকলো একেলগে পুনৰ আনি দিয়া। তাৰ অংগ-প্ৰত্যংগ বৃদ্ধি পাওক; ৰশ্মিৰ দৰে (বা সোমলতাৰ দণ্ডৰ দৰে) এই মানুহজন ফুলক-ফুলকাই পুষ্ট হৈ উঠক।
Mantra 13
सोम॑स्येव जातवेदो अं॒शुरा प्या॑यताम॒यम्। अग्ने॑ विर॒प्शिनं॒ मेध्य॑मय॒क्ष्मं कृ॑णु॒ जीव॑तु
হে জাতবেদস, সোমলতাৰ দণ্ডৰ দৰে এই মানুহজন পুষ্ট হৈ পূৰ্ণ বিকাশ লাভ কৰক। হে অগ্নি, তাক সুগঠিত, যজ্ঞোপযোগী পবিত্ৰ, ক্ষয়-ৰোগমুক্ত কৰি দিয়া; সি জীয়াই থাকক।
Mantra 14
ए॒तास्ते॑ अग्ने स॒मिधः॑ पिशाच॒जम्भ॑नीः । तास्त्वं जु॑षस्व॒ प्रति॑ चैना गृहाण जातवेदः
হে অগ্নি, এইসমূহ তোমাৰ সমিধা—পিশাচ-দমনকাৰী। হে জাতবেদ, তুমি সিহঁতক অনুকূলভাৱে গ্ৰহণ কৰা, আৰু প্ৰতিদানে নিজৰ ওচৰত লোৱা।
Mantra 15
ता॒र्ष्टा॒घीर॑ग्ने स॒मिधः॒ प्रति॑ गृह्णाह्य॒र्चिषा॑ । जहा॑तु क्र॒व्याद् रू॒पं यो अ॑स्य मां॒सं जिही॑र्षति
হে অগ্নি, এই তীক্ষ্ণ-আঘাতকাৰী সমিধাসমূহ তোমাৰ অর্চিষাৰে (শিখাৰে) গ্ৰহণ কৰা। যি এই মানুহৰ মাংস হৰণ কৰিব খোজে, সেই ক্রব্যাদ (মাংসভোজী) যেন তাৰ ৰূপ ত্যাগ কৰে।
Frequently Asked Questions
It targets an affliction attributed to a Piśāca—imagined as ‘devouring’ the patient’s vitality—causing wasting, fear, or loss of strength, and it aims to expel that presence and restore health.
In this hymn Agni is both purifier and physician: fire reveals what is hidden, burns away contamination, and ‘accomplishes the remedy,’ so the cure is framed as spiritual-ritual surgery as well as healing.
No. The piercing/cutting imagery is directed at the hostile Piśāca as an adversary; the patient is then explicitly blessed to become thriving, pure (medhya), free from yakṣma, and to live.
Ask anything about Sukta 29 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.