Sukta 15
Rishi: Atharvanic tradition (exact r̥ṣi attribution varies by anukramaṇī for this hymn)
Devata: Oṣadhi (personified Herb), with Ṛta as legitimating principle
Chandas: Anuṣṭubh-like cadence (refrain-driven Atharvanic style)
AV 5.15 এটা আৰোগ্য আৰু সুৰক্ষামূলক মন্ত্র, য’ত ঔষধি (Oṣadhi) ক সচেতন সহায়ক হিচাপে সজীৱ কৰি, ৰোগ, বৈৰী শক্তি আৰু অমঙ্গল দূৰ কৰিবলৈ নিযুক্ত কৰা হয়। পুনৰুক্তি-চালিত সংখ্যাগত বৃদ্ধি (2/20, 4/40, 8/80 আদি) আৰু “মধু” (মধুৰ মিঠাস)ৰ বাবে বাৰে বাৰে অনুৰোধৰ জৰিয়তে, এই সূক্তই ৰোগীক সুখদ আৰু জীৱন-ধাৰণকাৰী অৱস্থালৈ পুনঃস্থাপন কৰিবলৈ লক্ষ্য কৰে। ঋত (Ṛta) ইয়াত মন্ত্রৰ বৈধতা-ভূমি: ঔষধিক “ঋতৰ পৰা জন্মা” বুলি ঘোষণা কৰা হয়, সেয়ে তাৰ কাৰ্যকাৰিতা বিশ্বাসযোগ্য আৰু নিশ্চিত বুলি ধৰা হয়।
Mantras
Mantra 1
रोगोपशमनम्। एका॑ च मे॒ दश॑ च मे ऽपव॒क्तार॑ ओषधे । ऋत॑जात॒ ऋता॑वरि॒ मधु॑ मे मधु॒ला क॑रः
ৰোগ-উপশমনৰ বাবে। হে ঔষধি, এক আৰু দহ—মোৰ হোৱাঁক অপৱক্তাৰ (অপসাৰক) ৰূপে। ঋতজাত, ঋতদ্বাৰা ৰক্ষিতা—মোৰ বাবে মধু কৰ, মধুৰতা কৰ।
Mantra 2
द्वे च॑ मे विंश॒तिश्च॑ मे ऽपव॒क्तार॑ ओषधे । ऋत॑जात॒ ऋता॑वरि॒ मधु॑ मे मधु॒ला क॑रः
ৰোগ-উপশমনৰ বাবে। হে ঔষধি, দুই আৰু বিশ—মোৰ হোৱাঁক অপৱক্তাৰ (অপসাৰক) ৰূপে। ঋতজাত, ঋতদ্বাৰা ৰক্ষিতা—মোৰ বাবে মধু কৰ, মধুৰতা কৰ।
Mantra 3
ति॒स्रश्च॑ मे त्रिं॒शच्च॑ मे ऽपव॒क्तार॑ ओषधे । ऋत॑जात॒ ऋता॑वरि॒ मधु॑ मे मधु॒ला क॑रः
মোৰ বাবে তিনিটা, আৰু মোৰ বাবে ত্ৰিশটা—হে ঔষধি—অপৱক্তাৰ (অপকাৰ দূৰকৰ) হওঁক। ঋতজাত, হে ঋতাৰ ৰক্ষকী: মোৰ বাবে মধু কৰ; মোক মধুময় (মধুলা) কৰ।
Mantra 4
चत॑स्रश्च मे चत्वारिं॒शच्च॑ मे ऽपव॒क्तार॑ ओषधे । ऋत॑जात॒ ऋता॑वरि॒ मधु॑ मे मधु॒ला क॑रः
মোৰ বাবে চাৰিটা, আৰু মোৰ বাবে চল্লিশটা—হে ঔষধি—অপৱক্তাৰ (অপকাৰ দূৰকৰ) হওঁক। ঋতজাত, হে ঋতাৰ ৰক্ষকী: মোৰ বাবে মধু কৰ; মোক মধুময় (মধুলা) কৰ।
Mantra 5
प॒ञ्च च॑ मे पञ्चा॒शच्च॑ मे ऽपव॒क्तार॑ ओषधे । ऋत॑जात॒ ऋता॑वरि॒ मधु॑ मे मधु॒ला क॑रः
মোৰ বাবে পাঁচটা, আৰু মোৰ বাবে পঞ্চাশটা—হে ঔষধি—অপৱক্তাৰ (অপকাৰ দূৰকৰ) হওঁক। ঋতজাত, হে ঋতাৰ ৰক্ষকী: মোৰ বাবে মধু কৰ; মোক মধুময় (মধুলা) কৰ।
Mantra 6
षट् च॑ मे ष॒ष्टिश्च॑ मे ऽपव॒क्तार॑ ओषधे । ऋत॑जात॒ ऋता॑वरि॒ मधु॑ मे मधु॒ला क॑रः
মোৰ বাবে ছয়, আৰু মোৰ বাবে ষাঠি—হে ঔষধি—অপবক্তাৰ (অপদূতকাৰী) হওঁক। ঋতজাত, হে ঋতাৰ ৰক্ষয়িত্ৰী: মোৰ বাবে মধু কৰাঁ, মোক মধুময় (মধুলা) কৰাঁ।
Mantra 7
स॒प्त च॑ मे सप्त॒तिश्च॑ मे ऽपव॒क्तार॑ ओषधे । ऋत॑जात॒ ऋता॑वरि॒ मधु॑ मे मधु॒ला क॑रः
মোৰ বাবে সাত, আৰু মোৰ বাবে সত্তৰ—হে ঔষধি—অপবক্তাৰ (অপদূতকাৰী) হওঁক। ঋতজাত, হে ঋতাৰ ৰক্ষয়িত্ৰী: মোৰ বাবে মধু কৰাঁ, মোক মধুময় (মধুলা) কৰাঁ।
Mantra 8
अ॒ष्ट च॑ मेऽशी॒तिश्च॑ मे ऽपव॒क्तार॑ ओषधे । ऋत॑जात॒ ऋता॑वरि॒ मधु॑ मे मधु॒ला क॑रः
মোৰ বাবে আঠ, আৰু মোৰ বাবে আশী—হে ঔষধি—(তুমি) অপবক্তা, অপদূৰকাৰী হওক। ঋতজাত, হে ঋতাবৰি; মোৰ বাবে মধুৰতা কৰ, সকলোকে মধুময় কৰ।
Mantra 9
नव॑ च मे नव॒तिश्च॑ मे ऽपव॒क्तार॑ ओषधे । ऋत॑जात॒ ऋता॑वरि॒ मधु॑ मे मधु॒ला क॑रः
মোৰ বাবে নৱ, আৰু মোৰ বাবে নব্বই—হে ঔষধি—(তুমি) অপৱক্তাৰ হওঁক। ঋতজাত, হে ঋতাবৰি: মোৰ বাবে মধু কৰ, (সকলো) মধুময় কৰ।
Mantra 10
दश॑ च मे श॒तं च मे॑ ऽपव॒क्तार॑ ओषधे । ऋत॑जात॒ ऋता॑वरि॒ मधु॑ मे मधु॒ला क॑रः
মোৰ বাবে দহ, আৰু মোৰ বাবে এশ—হে ঔষধি—(তুমি) অপৱক্তাৰ হওঁক। ঋতজাত, হে ঋতাবৰি: মোৰ বাবে মধু কৰ, (সকলো) মধুময় কৰ।
Mantra 11
श॒तं च॑ मे स॒हस्रं॑ चापव॒क्तार॑ ओषधे । ऋत॑जात॒ ऋता॑वरि॒ मधु॑ मे मधु॒ला क॑रः
মোৰ বাবে এশ, আৰু মোৰ বাবে হাজাৰ—হে ঔষধি—(তুমি) অপৱক্তাৰ হওঁক। ঋতজাত, হে ঋতাবৰি: মোৰ বাবে মধু কৰ, (সকলো) মধুময় কৰ।
Frequently Asked Questions
The hymn addresses Oṣadhi, the medicinal herb, as a personified power. Its authority is grounded in Ṛta, meaning the cure is framed as truth-aligned and therefore dependable.
The numbers function as ritual intensifiers: they multiply the herb’s ‘repelling’ capacities (apavaktāraḥ). The repeated pattern builds a sense of layered, overwhelming protection against illness and harm.
Both. Madhu can be literal honey used as an auspicious carrier, and it also signifies the desired result: a ‘sweetened’ condition—pleasantness, nourishment, and restored vitality replacing the bitterness of disease.
Ask anything about Sukta 15 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
