Sukta 14
Rishi: Atharvanic tradition (specific r̥ṣi attribution varies by anukramaṇī tradition for AV 4.14)
Devata: Svàr / Nāka / cosmic ascent (implicit); also the three worlds as stations
Chandas: Mixed/Triṣṭubh-like cadence (edition-dependent scansion)
AV 4.14 এটা স্বৰ্গকাম্য আথৰ্বণিক সূক্ত, য’ত তিনিটা বিশ্ব-স্থান—পৃথিৱী, অন্তৰীক্ষ আৰু দ্যৌ/স্বৰ্গ—ৰ মাজেৰে “আৰোহণ”ক যজ্ঞীয় ৰূপে বিধিবদ্ধ কৰা হৈছে, আৰু শেষত স্বৰ্ (Svàr) ৰ পোহৰত উপনীত হোৱাই লক্ষ্য। ই নাক (nāka)লৈ উঠাৰ দৰ্শনধৰ্মী ভাষাক নিখুঁত যজ্ঞ-কাৰ্যগত নিৰ্দেশৰ সৈতে একেলগে গাঁথে—পাঁচভাগীয়া পায়স/খিৰ আৰু ছাগলীক দিশানুসাৰে স্থাপন—আৰু ক্ষুদ্ৰ ৰূপত এক ব্ৰহ্মাণ্ড গঢ়ি তোলে, যাতে যজমান এই লোকত পুষ্টি-সমৃদ্ধি আৰু পৰলোকত দীপ্তিমান স্থিতি/পদ লাভ কৰে।
Mantras
Mantra 1
स्वर्ज्योतिः प्राप्तिः। अ॒जो ह्य॑१ग्नेरज॑निष्ट॒ शोका॒त् सो अ॑पश्यज्जनि॒तार॒मग्रे॑ । तेन॑ दे॒वा दे॒वता॒मग्रा॑ आय॒न् तेन॒ रोहा॑न् रुरुहु॒र्मेध्या॑सः
স্বৰ্গ-জ্যোতি লাভ। অজাতজন অগ্নিৰ দাহ-তাপৰ পৰা জন্মিল; আদিতে সি জনকক দেখিলে। সেইদ্বাৰাই দেৱসকলে প্ৰথমে দেৱত্ব লাভ কৰিলে; সেইদ্বাৰাই মেধ্য (দীক্ষিত) সকলে আৰোহণসমূহ বাঢ়ি উঠিল।
Mantra 2
क्रम॑ध्वम॒ग्निना॒ नाक॒मुख्या॒न् हस्ते॑षु॒ बिभ्र॑तः । दि॒वस्पृ॒ष्ठं स्वऽर्ग॒त्वा मि॒श्रा दे॒वेभि॑राध्वम्
অগ্নিৰ সৈতে আগবাঢ়া—স্বৰ্গমুখী পথলৈ; হাতে হাতে ধৰি (তাক/নিজ উপায়-সামগ্ৰী) বহন কৰা। দিৱসৰ পিঠি (দ্যৌৰ পৃষ্ঠ) স্পৰ্শ কৰি, স্বৰ্গলোকত গৈ, দেৱতাসকলৰ সৈতে মিশি—তাতেই আসন গ্ৰহণ কৰা।
Mantra 3
पृ॒ष्ठात् पृ॑थि॒व्या अ॒हम॒न्तरि॑क्ष॒मारु॑हम॒न्तरि॑क्षा॒द् दिव॒मारु॑हम्। दि॒वो नाक॑स्य पृ॒ष्ठात् स्व॑१र्ज्योति॑रगाम॒हम्
পৃথিৱীৰ বিস্তৃত পিঠিৰ পৰা মই অন্তৰিক্ষলৈ উঠিলোঁ; অন্তৰিক্ষৰ পৰা মই দ্যুলোকলৈ উঠিলোঁ। দ্যুৰ নাকৰ পিঠিৰ পৰা মই স্বৰ-জ্যোতি (স্বৰ্গীয় পোহৰ) লাভ কৰিলোঁ—এইদৰে মই গ’লোঁ।
Mantra 4
स्व॑१र्यन्तो॒ नापे॑क्षन्त॒ आ द्यां रो॑हन्ति॒ रोद॑सी । य॒ज्ञं ये वि॒श्वतो॑धारं॒ सुवि॑द्वांसो वितेनि॒रे
স্বৰ-অভিমুখে গৈ তেওঁলোকে পিছু নাচায়; দ্যাম্লৈ—উভয় ৰোদসীলৈ—তেওঁলোকে উঠি যায়। যজ্ঞক যিসকলে সৰ্বদিশে আধাৰিত কৰি, সু-বিদ্বান হৈ, বিস্তাৰ কৰিলে।
Mantra 5
अग्ने॒ प्रेहि॑ प्रथ॒मो दे॒वता॑नां॒ चक्षु॑र्दे॒वाना॑मु॒त मानु॑षानाम्। इय॑क्षमाणा॒ भृगु॑भिः स॒जोषाः॒ स्वऽर्यन्तु॒ यज॑मानाः स्व॒स्ति
অগ্নে, আগবাঢ়া—দেৱতাসকলৰ মাজত তুমিই প্ৰথম; দেৱতাসকলৰো আৰু মানুহৰো তুমি চকু। ভৃগুসকলৰ সৈতে একমনা হৈ যজ্ঞ কৰোঁতে, যজমানসকলে কল্যাণেৰে স্বৰলৈ গমন কৰক।
Mantra 6
अ॒जम॑नज्मि॒ पय॑सा घृ॒तेन॑ दि॒व्यं सु॑प॒र्नं प॑य॒सं बृ॒हन्त॑म्। तेन॑ गेष्म सुकृ॒तस्य॑ लो॒कं स्वऽरा॒रोह॑न्तो अ॒भि नाक॑मुत्त॒मम्
মই ছাগলটোক দুধ আৰু ঘিউৰে অভিষেক কৰোঁ—দিব্য, সু-পৰ্ণ (সুন্দৰ-পাখিযুক্ত), প্ৰচুৰ দুধে মহৎ। সেই বলত আমি সুকৃত (পুণ্য)-ৰ লোক লাভ কৰোঁ; স্বৰলৈ আৰোহণ কৰি, নাকৰ সৰ্বোত্তম শিখৰলৈ উপনীত হওঁ।
Mantra 7
पञ्चौ॑दनं प॒ञ्चभि॑र॒ङ्गुलि॑भि॒र्द॑र्व्योद्ध॑र पञ्च॒धैतमो॑द॒नम्। प्राच्यां॑ दि॒शि शिरो॑ अ॒जस्य॑ धेहि॒ दक्षि॑णायां दि॒शि दक्षि॑णं धेहि पा॒र्श्वम्
পাঁচভাগ অন্ন (পঞ্চৌদন)—পাঁচ আঙুলে দৰ্ভী (চামুচ) ধৰি তুলি লোৱা; এই অন্নক পাঁচ ভাগে ভাগ কৰা। পূব দিশত ছাগলৰ মূৰ থোৱা; দক্ষিণ দিশত সোঁ পাৰ্শ্ব থোৱা।
Mantra 8
प्र॒तीच्यां॑ दि॒शि भ॒सद॒मस्य धेह्युत्त॑रस्यां दि॒श्युत्त॑रं धेहि पा॒र्श्वम्। ऊ॒र्ध्वायां॑ दि॒श्य॑१जस्यानू॑कं धेहि दि॒शि ध्रु॒वायां॑ धेहि पाज॒स्यऽम॒न्तरि॑क्षे मध्य॒तो मध्य॑मस्य
পশ্চিম দিশাত ইয়াৰ পাছফাল (ৰাম্প) স্থাপন কৰা; উত্তৰ দিশাত ইয়াৰ উত্তৰ অংশ স্থাপন কৰা—পাৰ্শ্ব (ফ্লেংক) স্থাপন কৰা। ঊৰ্ধ্ব দিশাত অজ (ছাগলী)-ৰ পিঠিৰ হাড়/মেৰুদণ্ড স্থাপন কৰা; ধ্ৰুৱ দিশাত ইয়াৰ বলৱান অংশ স্থাপন কৰা; অন্তৰিক্ষত, মধ্যৰ পৰা, ইয়াৰ মধ্য অংশ স্থাপন কৰা।
Mantra 9
शृ॒तम॒जं शृ॒तया॒ प्रोर्णु॑हि त्व॒चा सर्वै॒रङ्गैः॒ संभृ॑तं वि॒श्वरू॑पम्। स उत् ति॑ष्ठे॒तो अ॒भि नाक॑मुत्त॒मं प॒द्भिश्च॒तुर्भिः॒ प्रति॑ तिष्ठ दि॒क्षु
সিদ্ধ অজ (ছাগলী)ক সিদ্ধ প্ৰস্তুতিৰে, ছালসহ ঢাকি দিয়া; সকলো অংগেৰে একেলগে গাঁথা, বিশ্বৰূপ। ই ইয়াৰ পৰা উঠি সৰ্বোচ্চ স্বৰ্গলৈ গমন কৰক; চাৰি ভৰিৰে দিশসমূহত মুখ কৰি দৃঢ়ভাৱে স্থিৰ হৈ থিয়ा।
Frequently Asked Questions
It aims to secure prosperity and a successful ‘ascent’ to the heavenly light (svàr-jyotis) by mapping the sacrificer’s path through earth, midspace, and heaven and stabilizing the rite in the directions.
These are ritual instructions that build a miniature cosmos in the offering area: dividing the porridge and placing parts by quarter aligns the rite with cosmic order, which is believed to enable success and ascent.
It is both: it contains a powerful ascent declaration (a visionary, performative statement) and also practical directions for cooking, portioning, and placing offerings so the spoken ascent is ritually ‘made true.’
Ask anything about Sukta 14 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.