Adhyaya 48

Verse 1

उत्तानपाद उवाच । कस्मिन्स्थानेऽवसद्देव सोऽन्धको दैत्यपुंगवः । सर्वान्देवांश्च निर्जित्य कस्मिन्स्थाने समास्थितः

قال أوتّانابادا: «يا ربّ، في أي موضع أقام أندهاكا، سيد الديتيّات؟ بعدما قهر جميع الآلهة، أين استقرّ الآن؟»

Verse 2

श्रीमहेश उवाच । प्रविष्टो दानवो यत्र कथयामि नराधिप । पाताललोकमाश्रित्य कन्या विध्वंसते तु सः

قال شري مهايشا: «أيها الملك، سأخبرك أين دخل ذلك العفريت. إذ احتمى بعالم باتالا السفلي، فهو يقهر العذارى ويهلكهن.»

Verse 3

तत्र स्थितं तं विज्ञाय चापमादाय केशवः । व्यसृजद्बाणमाग्नेयं दह्यतामिति चिन्तयन्

فلما علم كيشافا أنه قائم هناك، تناول قوسه وأطلق سهماً نارياً، وهو يفكر: «ليحترق.»

Verse 4

दह्यमानोऽग्निना सोऽपि वारुणास्त्रं स संदधे । वारुणास्त्रेण महता आग्नेयं शमितं तदा

ومع أنه كان يكتوي بالنار، فقد أعدّ هو أيضاً سلاح فارونا؛ وبذلك الفاروناأسترا العظيم أُطفئ السهم الناري حينئذٍ.

Verse 5

ततोऽसौ चिन्तयामास केन बाणो विसर्जितः । कस्यैषा पौरुषी शक्तिः को यास्यति यमालयम्

ثم أخذ يتفكر: «من الذي أطلق هذا السهم؟ لمن هذه القوة الرجولية؟ من الذي سيُساق إلى دار ياما؟»

Verse 6

ततोऽन्धको मृधे क्रुद्धो बाणमार्गेण निर्गतः । स दृष्ट्वा बाणमार्गेण चापहस्तं जनार्दनम्

ثم إن أندهاكا، وقد استشاط غضباً في المعركة، تقدم على مسار السهام؛ وباتباع أثر السهم رأى جاناردانا قابضاً على القوس.

Verse 7

अन्धक उवाच । न शर्म लप्स्यसे ह्यद्य मया दृष्ट्याभिवीक्षितः । न शक्नोषि तथा गन्तुं नागः शार्दूलदर्शनात्

قال أندهاكا: «لن تنال اليوم سكينةً، فقد ثبّتتك بنظري. ولن تقدر على الانصراف، كما لا يمضي الفيل إذا رأى النمر».

Verse 8

आगच्छति यथा भक्ष्यं मार्जारस्य च मूषिकः । न शक्नोषि तथा यातुं संस्थितस्त्वं ममाग्रतः

«كما تأتي الفأرةُ طعامًا للقط، كذلك لن تقدر على الرحيل وأنت قائمٌ أمامي».

Verse 9

अहं त्वां प्रेषयिष्यामि यममार्गे सुदारुणे । अहमन्वेषयिष्यामि किल यास्यामि ते गृहम्

«سأبعثك إلى الطريق الرهيب لطريق يَما، ربّ الموت. حقًّا سأطاردك، وسآتي حتى إلى دارك نفسها».

Verse 10

उपनीतोऽसि कालेन सङ्ग्रामे मम केशव । ये त्वया निर्जिताः पूर्वं दानवा अप्यनेकशः

«يا كيشافا، إنّ الزمانَ نفسه قد ساقك إلى معركتي، أنتَ الذي غلبتَ من قبلُ جموعًا كثيرةً من الدانافا».

Verse 11

न भवन्ति पुमांसस्ते स्त्रियस्ताश्चैव केशव । परं न शस्त्रसङ्ग्रामं करिष्यामि त्वया सह

«أولئك الذين غلبتَهم من قبلُ، يا كيشافا، لم يكونوا رجالًا حقًّا؛ بل كانوا كالنّساء. لذلك لن أخوض معك قتالَ السلاح».

Verse 12

वदतो दानवेन्द्रस्य न चुकोप स केशवः । अयुध्यमानं तं दृष्ट्वा चिन्तयामास दानवः

وبينما كان سيدُ الدانافا يتكلم هكذا، لم يغضب كيشافا. ولما رآه لا يباشر القتال، أخذ الدانافا يتفكّر ماذا يصنع.

Verse 13

द्वन्द्वयुद्धं करिष्यामि निश्चित्य युयुधे नृप । स कृष्णेन पदाक्षिप्तः पतितः पृथिवीतले

قال في نفسه: «سأقاتل مبارزةً»، فعزم واشتَبك، أيها الملك. لكن كريشنا ضربه بقدمه فسقط على وجه الأرض.

Verse 14

मुहूर्तात्स समाश्वस्य उत्थायेदं व्यचिन्तयत् । अशक्तो द्वन्द्वयुद्धाय ततः साम प्रयुक्तवान् । पाणिभ्यां सम्पुटं कृत्वा साष्टाङ्गं प्रणतः शुचिः

وبعد هنيهةٍ استعاد أنفاسه، فنهض وتفكّر هكذا: إذ عجز عن مبارزةٍ ثنائية، لجأ إلى المسالمة. وجمع كفّيه في هيئة التضرّع، ثم سجد سُجود الأعضاء الثمانية وهو طاهر.

Verse 15

अन्धक उवाच । जय कृष्णाय हरये विष्णवे जिष्णवे नमः । हृषीकेश जगद्धात्रे अच्युताय महात्मने

قال أندهاكا: «النصر لكريشنا! السجود لهاري، لفيشنو، للغالب الذي لا يُقهَر. يا هريشيكيشا، يا حامل العوالم، لك السجود يا أتشيوتا، يا عظيم الروح».

Verse 16

नमः पङ्कजनाभाय नमः पङ्कजमालिने । जनार्दनाय श्रीशाय श्रीपते पीतवाससे

السجود لذي السُّرّة اللوتسية، السجود لربّ المتوَّج بإكليل اللوتس. السلام على جناردانا، على ربّ شري، على شريپتي، على لابس الثياب الصفراء.

Verse 17

गोविन्दाय नमो नित्यं नमो जलधिशायिने । नमः करालवक्त्राय नरसिंहाय नादिने

سجودٌ دائمٌ لغوفيندا؛ وسلامٌ لمن يضطجع على المحيط. تحيةٌ لذي الوجه المهيب—لنَرَسِمْها، الربّ الزائر بصوته.

Verse 18

शार्ङ्गिणे सितवर्णाय शङ्खचक्रगदाभृते । नमो वामनरूपाय यज्ञरूपाय ते नमः

سلامٌ لحامل شَارْنْغا، للمتلألئ ذي اللون الأبيض، لحامل الصدفة والقرص والهراوة. تحيةٌ للربّ في هيئة فامانا؛ سلامٌ لك، إذ إن صورتك هي اليَجْنَة، القربان المقدّس.

Verse 19

नमो वराहरूपाय क्रान्तलोकत्रयाय च । व्याप्ताशेषदिगन्ताय केशवाय नमोनमः

سلامٌ لمن تجلّى في صورة فَرَاهَا، ولمن اجتاز العوالم الثلاثة. سلامًا بعد سلامٍ لكِيشَفَا، الذي يملأ حضوره أقاصي الجهات كلّها.

Verse 20

वासुदेव नमस्तुभ्यं नमः कैटभनाशिने । लक्ष्म्यालय सुरश्रेष्ठ नमस्ते सुरनायक

يا فاسوديفا، لك السجود؛ ولك السلام يا قاتل كَيْطَبْها. يا مسكن لاكشمي، يا خيرَ الدِّيفات، لك السلام يا قائدَ الآلهة.

Verse 21

विष्णोर्देवाधिदेवस्य प्रमाणं येऽपि कुर्वते । प्रजापतेर्जगद्धातुस्तेषामपि नमाम्यहम्

أنحني حتى لمن يثبتون عظمة فيشنو الحقّة، الإله فوق الآلهة؛ وكذلك أنحني لمن يوقّرون براجابَتي، حاملَ العالم ومقيمَه.

Verse 22

समस्तभूतदेवस्य वासुदेवस्य धीमतः । प्रणामं ये प्रकुर्वन्ति तेषामपि नमाम्यहम्

إنّي أنحني حتى لمن يسجدون للحكيم فاسوديفا، الربّ الإلهي القائم في جميع الكائنات.

Verse 23

तस्य यज्ञवराहस्य विष्णोरमिततेजसः । प्रणामं ये प्रकुर्वन्ति तेषामपि नमाम्यहम्

إنّي أنحني حتى لمن يسجدون لذلك فيشنو ذي البهاء الذي لا يُقاس، فاراها القربان.

Verse 24

गुणानां हि निधानाय नमस्तेऽस्तु पुनःपुनः । कारुण्याम्बुनिधे देव सर्वभक्तिप्रियाय च

سلامٌ لك مرارًا وتكرارًا، يا كنزَ الفضائل. يا إلهَ بحرِ الرحمة، يا محبَّ كلِّ عابدٍ، لك السلام.

Verse 25

श्रीभगवानुवाच । तुष्टस्ते दानवेन्द्राहं वरं वृणु यथेप्सितम् । ददामि ते वरं नूनमपि त्रैलोक्यदुर्लभम्

قال الربّ المبارك: «يا ملكَ الدانافا، لقد رضيتُ عنك. فاختر نعمةً كما تشتهي؛ إنّي لأمنحك نعمةً حقًّا، ولو كانت عسيرةَ المنال في العوالم الثلاثة».

Verse 26

अन्धक उवाच । यदि तुष्टोऽसि मे देव वरं दास्यसि चेप्सितम् । तदा ददस्व मे देव युद्धं परमशोभनम् । अवद्धस्तपूतो येनाहं लोकान्गन्तास्मि शोभनान्

قال أندهاكا: «إن كنتَ قد رضيتَ عنّي يا ربّ، وكنتَ ستمنحني ما أشتهي من نعمة، فامنحني يا إلهي حربًا بالغةَ الروعة، بها أكون غيرَ مقيّدٍ ومطهَّرًا بالتقشّف، فأمضي إلى عوالمَ بهيّة».

Verse 27

श्रीभगवानुवाच । कथं ददामि ते युद्धं तोषितोऽहं त्वया पुनः । न त्वां तु प्रभवेत्कोपः कथं युध्यामि तेऽन्धक

قال الربّ المبارك: «كيف أمنحك القتال وقد سُرِرتُ بك من جديد؟ لا تقوم فيّ غضبة عليك؛ فكيف أقاتلك يا أندهاكا؟»

Verse 28

यदि ते वर्तते बुद्धिर्युद्धं प्रति न संशयः । ततो गच्छस्व युद्धाय देवं प्रति महेश्वरम्

إن كانت نيتك ثابتة على القتال ولا شكّ عندك فيه، فامضِ إلى الحرب، وتقدّم نحو الإله ماهيشڤارا.

Verse 29

अन्धक उवाच । न तत्र सिध्यते कार्यं देवं प्रति महेश्वरम्

قال أندهاكا: «لا ينجح هناك عملٌ إذا وُجِّه ضدّ الربّ العظيم، ماهيشڤارا».

Verse 30

श्रीभगवानुवाच । पुत्र त्वं शिखरं गत्वा धूनयस्व बलेन च

قال الربّ المبارك: «يا بُنيّ، اذهب إلى ذروة الجبل وزلزله بقوّتك».

Verse 31

विधूते तत्र देवेशः कोपं कर्ता सुदारुणम् । कोपितः शङ्करो रौद्रं युद्धं दास्यति दानव

إذا اهتزّت تلك القمّة، أطلق سيّد الآلهة غضبًا شديد الهول. وحين يغضب شانكرا سيمنحك قتالًا ضاريًا، يا دانافا.

Verse 32

विष्णुवाक्यादसौ पापो गतो यत्र महेश्वरः । कैलासशिखरं प्राप्य धुनोति स्म मुहुर्मुहुः

بكلمةِ فيشنو مضى ذلك الآثمُ إلى حيث كان ماهيشفارا. ولمّا بلغ قِمّةَ كايلاسا أخذ يهزّها مرّةً بعد مرّة.

Verse 33

धूनिते तत्र शिखरे कम्पितं भुवनत्रयम् । निपेतुः शिखराग्राणि कम्पमानान्यनेकशः

فلما هُزَّت تلك القمّةُ ارتجّت العوالمُ الثلاثة. وسقطت قممُ الصخور، وهي ترتعد بعنف، سقوطًا متتابعًا كثيرًا.

Verse 34

चत्वारः सागराः क्षिप्रमेकीभूता महीपते । निपेतुरुल्कापाताश्च पादपा अप्यनेकशः

أيها الملك، بدا أن البحارَ الأربعة قد صارت سريعًا بحرًا واحدًا. وهطلت السُّقوطاتُ النيزكيّة، واقتُلِعت أشجارٌ كثيرةٌ وسقطت.

Verse 35

उमया सहितो देवो विस्मयं परमं गतः । गाढमालिङ्ग्य गिरिजा देवं वचनमब्रवीत्

وكان الربُّ، ومعه أُمَا، قد استولى عليه عجبٌ عظيم. فاحتضنت جيريجا الإلهَ بشدّة وقالت هذه الكلمات.

Verse 36

किमर्थं कम्पते शैलः किमर्थं कम्पते धरा । किमर्थं कम्पते नागो मर्त्यः पातालमेव च । किं वा युगक्षयो देव तन्ममाख्यातुमर्हसि

«لِمَ يرتجفُ الجبلُ؟ ولِمَ ترتعدُ الأرضُ؟ ولِمَ تهتزّ النّاغاتُ والبشرُ وحتى باتالا؟ أم هو، يا ربّ، انقضاءُ عصرٍ من العصور؟ فاخبرني بذلك، أستحلفك.»

Verse 37

ईश्वर उवाच । कस्यैषा दुर्मतिर्जाता क्षिप्तः सर्पमुखे करः । ललाटे च कृतं वर्म स यास्यति यमालयम्

قال إيشڤارا: «لِمَن نشأت هذه الفكرة الخبيثة: أن يُدخِل يده في فم حيّة، وأن يضع درعًا على الجبهة؟ إنه ماضٍ إلى دار ياما.»

Verse 38

कैलासमाश्रितो येन सुप्तोऽहं येन बोधितः । तं वधिष्ये न सन्देहः सम्मुखो वा भवेद्यदि

«ذاك الذي احتمى بكايلاسا فأقلق راحتي—وبه استيقظت—سأقتله لا ريب، إن واجهني وجهًا لوجه.»

Verse 39

चिन्तयामास देवेशो ह्यन्धकोऽयं न संशयः । उपायं चिन्तयामास येनासौ वध्यते क्षणात्

تأمّل ربّ الديفات وقال: «إنه أندهاكا، لا شكّ في ذلك.» ثم فكّر في حيلةٍ يُقتل بها ذلك العدوّ في لحظة.

Verse 40

आगताश्च सुराः सर्वे ब्रह्माद्या वसुभिः सह । रथं देवमयं कृत्वा सर्वलक्षणसंयुतम्

وجاءت الآلهة جميعًا—براهما وسائرهم مع الفاسو—فصنعوا مركبةً إلهية، مكتملةً بكل العلامات المباركة.

Verse 41

केचिद्देवाः स्थिताश्चक्रे केचित्तुण्डाग्रपार्श्वयोः । केचिन्नाभ्यां स्थिता देवाः केचिद्धुर्येषु संस्थिताः

فوقف بعض الآلهة عند العجلة، ووقف بعضهم عند المقدّمة وجانبيها، وتمركز بعضهم عند السُّرّة، واستقرّ آخرون عند النِّير.

Verse 42

धुरीषु निश्चलाः केचित्केचिद्यूपेषु संस्थिताः । केचित्स्यन्दनसंस्तम्भाः केचित्स्यन्दनवेष्टकाः

ثبت بعضهم على النِّير، وتمركز آخرون عند الأعمدة؛ وصار قومٌ دعاماتٍ تسند العربة، وصار آخرون أربطةً تحميها وتشدّها.

Verse 43

आमलसारकेऽन्येऽपि अन्येऽपि कलशे स्थिताः । रिपोर्भयंकरं दिव्यं ध्वजमालादिशोभितम्

ووُضع آخرون على الآمالاسارَكا، زينة القمّة، ووُضع غيرهم على الكَلَشَة، التاج الختامي. وكانت العربة الإلهية مزدانة بالرايات والأكاليل، مُرعبةً للعدو.

Verse 44

रथं देवमयं कृत्वा तमारूढो जगद्गुरुः । निर्ययौ दानवो यत्र कोपाविष्टो महेश्वरः

فلما أتمّ صنع العربة وجعلها إلهيةً خالصة، ركبها مُعلّم العالم. ثم انطلق مهيشفرا، وقد استبدّ به الغضب، إلى الموضع الذي كان فيه الدانَفا.

Verse 45

तिष्ठ तिष्ठेत्युवाचाथ क्व प्रयास्यसि दुर्मते । शरासनं करे गृह्य शरांश्चिक्षेप दानवे

«قِف، قِف!» صاح. «إلى أين تمضي يا سيّئ النيّة؟» ثم قبض القوس بيده وقذف سهامًا نحو الدانَفا.

Verse 46

दानवेऽधिष्ठिते युद्धे शरैश्चिछेद सायकान् । शरासनेण तत्रैव अन्धकश्छादितस्तदा

ولمّا اشتدّ القتال بضغط الدانَفا، قطع المقذوفات بسهامه. وحينئذٍ، في الموضع نفسه، غُشّي أندهاكا واستتر، إذ غمره وابلُ القسيّ والسهام.

Verse 47

न तत्र दृश्यते सूर्यो नाकाशं न च चन्द्रमाः । आग्नेयमस्त्रं व्यसृजद्दानवोऽपि शिवं प्रति

هناك لم يُرَ الشمس، ولا السماء، ولا حتى القمر. ثم إنّ الدانافا أطلق أيضًا السلاح الناري (أغنييا-أسترا Āgneya-astra) على شيفا.

Verse 48

। अध्याय

«الفصل (أدهيَايا)» — علامة ختامية/فاصلة في تقليد المخطوطات تدل على انتهاء الأدهيَايا أو الانتقال.

Verse 49

ततो देवाधिदेवोऽसौ वारुणास्त्रमयोऽजयत् । वारुणास्त्रेण निमिषादाग्नेयं नाशितं तदा

حينئذٍ غلب ربُّ الآلهة بإظهار سلاح فارونا. وفي لمح البصر، وبسلاح فارونا، أُبيد السلاح الناري آنذاك.

Verse 50

दानवेन तदा मुक्तं वायव्यास्त्रं रणाजिरे । वारुणं च गतं तात वायव्यास्त्रविनाशितम्

ثم في ساحة القتال أطلق الدانافا سلاح فايُو (سلاح الريح). ويا عزيزي، إن سلاح فارونا أيضًا قد أُبطل ودُمّر بسلاح فايُو.

Verse 51

देवो व्यसर्जयत्सार्पं क्रोधाविष्टेन चेतसा । मारुतं नाशितं बाणैः सर्पैस्तत्र न संशयः

وأطلق الإله، وقد استولى الغضب على قلبه، سلاح الأفاعي. وبتلك السهام الشبيهة بالأفاعي أُبيدت قوة الريح هناك، لا ريب في ذلك.

Verse 52

दानवेन ततो मुक्तं गरुडास्त्रं च लीलया । गारुडास्त्रं च तद्दृष्ट्वा सार्पं नैव व्यदृश्यत

ثم إنّ الدانافا، كأنه يلهو، أطلق سلاح غارودا. فلما تجلّى ذلك الغارودا-أسترا لم يعد سلاح الحيّة يُرى.

Verse 53

ततो देवाधिदेवेन नारसिंहं विसर्जितम् । नारसिंहास्त्रबाणेन गारुडास्त्रं प्रशामितम्

ثم إنّ إله الآلهة أرسل قوة ناراسِمْها. وبسهم ناراسِمْها-أسترا سُكِّن سلاح غارودا وأُوقف.

Verse 54

अस्त्रमस्त्रेण शम्येत न बाध्येत परस्परम् । महद्युद्धमभूत्तातसुरासुरभयंकरम्

السلاح يُسكَّن بسلاحٍ مثله، ولا يقهر أحدهما الآخر قهرًا مباشرًا. وهكذا، يا عزيزي، قامت معركة عظيمة، مرعبة للآلهة وللأسورا على السواء.

Verse 55

चक्रनालीकनाराचैस्तोमरैः खड्गमुद्गरैः । वत्सदन्तैस्तथा भल्लैः कर्णिकारैश्च शोभनैः

وبالأقراص القاطعة، والرماح الشائكة، والسهام الحديدية، والحراب، والسيوف، والهراوات؛ وبمقذوفات تُسمّى «سنّ العجل»، وبسهام بهلّا، وبقضبان كَرْنِيكارا البهيّة—

Verse 56

एवं न शक्यते हन्तुं दानवो विविधायुधैः । तदा ज्वालाकरालाश्च खड्गनाराचतोमराः

وهكذا لم يكن الدانافا يُقتل بأسلحة شتّى. عندئذٍ ظهرت سيوفٌ وسهامٌ حديديةٌ ورماحٌ متّقدةٌ مهيبة—

Verse 57

वृषाङ्केन विमुक्तास्तु समरे दानवं प्रति । न संस्पृशन्ति शस्त्राणि गात्रं गौडवधूरिव

لكنَّ الأسلحة التي أطلقها ربُّ الراية ذات الثور في ساحة القتال على الدانافا لم تمسَّ جسده قطّ—كما لا تمسُّ محاولاتُ الخُطّاب عِفَّةَ عروسٍ نبيلةٍ من غَوْدا.

Verse 58

आयुधानि ततस्त्यक्त्वा बाहुयुद्धमुपस्थितौ । करं करेण संगृह्य प्रहरन्तौ स्वमुष्टिभिः । रणप्रयोगैर्युध्यन्तौ युयुधाते शिवान्धकौ

ثم طرحا السلاح ودخلا قتالَ الأيدي. أمسك كلٌّ منهما يدَ الآخر وضربا بقبضتيهما، مستعملَين طرائقَ الحرب، فظلَّ شيفا وأندهاكا يتقاتلان.

Verse 59

श्रीमार्कण्डेय उवाच । अन्धकं प्रति देवेशश्चिन्तयामास निग्रहम् । हनिष्यामि न सन्देहो दुष्टात्मानं न संशयः

قال شري ماركاندييا: عزمَ ربُّ الدِّيفات على كبح أندهاكا. «سأقتلُ هذا الخبيثَ الروح—لا ريبَ في ذلك ولا تردّد».

Verse 60

स शिवेन यदा क्षिप्तः पतितः पृथिवीतले । ऊर्ध्वबाहुरधोवक्त्रो दानवो नृपसत्तम

يا خيرَ الملوك، لمّا قذفه شيفا سقط ذلك الدانافا على الأرض، وذراعاه مرفوعتان ووجهه إلى أسفل.

Verse 61

क्रोधाविष्टेन देवेशः सङ्ग्रामे देवशत्रुणा । कक्षयोः कुहरे क्षिप्त्वा बन्धेनाक्रम्य पीडितः

في ساحة القتال، وقد استولى الغضب على ربِّ الدِّيفات، هاجمه عدوُّ الآلهة؛ فأُلقي في تجويف الإبطين، ثم قُيِّد وضُغِط بالأغلال، فتألّم.

Verse 62

निस्पन्दश्चाभवद्देवो मूर्च्छायुक्तो महेश्वरः । मूर्च्छापन्नं तु तं ज्ञात्वा चिन्तयामास दानवः

صارَ مهيشڤارا، الربّ، ساكنًا لا حراكَ به وقد غلبتْه الغَشْيَة. فلمّا عَلِمَ الدانَفُ أنّه وقعَ في الإغماء، أخذَ يتفكّر.

Verse 63

हाहा कष्टं कृतं मेऽद्य दुष्कृतं पापकर्मणा । किं करोमि कथं कर्म कस्मिन्स्थाने तु मोचये

«وا حسرتاه، وا حسرتاه! لقد صنعتُ اليوم فعلاً فادحًا، عملاً شريرًا بسلوكٍ آثم. ماذا أفعل؟ وكيف أعمل؟ وفي أيّ موضعٍ أنالُ الخلاصَ من هذا الإثم؟»

Verse 64

गृहीत्वा देवमुत्सङ्गे गतः कैलासपर्वतम् । शय्यायां शङ्करं न्यस्य निर्ययौ दैत्यराट्ततः

حملَ الإلهَ في حِجرِه ومضى إلى جبلِ كايلاسا. ثم وضعَ شَنْكَرا على سريرٍ، وخرجَ بعد ذلك ملكُ الدايتيّات.

Verse 65

शय्यायां पतितो देवः प्रपेदे वेदनां ततः । तावद्ददर्श चात्मानं स्वकीयभवनस्थितम्

لمّا سقطَ الإلهُ على السريرِ أحسَّ بالألمِ حينئذٍ. وفي تلك اللحظة رأى نفسَه كأنّه قائمٌ في مسكنِه الخاصّ.

Verse 66

पराभवः कृतो मद्यं कथं तेन दुरात्मना । क्रोधवेगसमाविष्टो निर्ययौ दानवं प्रति

«كيف أنزلَ بي ذلك الخبيثُ هذا الهوان؟» وقد اكتنفَه اندفاعُ الغضب، خرجَ متوجّهًا إلى الدانَف.

Verse 67

आयसीं लगुडीं गृह्य प्रभुर्भारसहस्रजाम् । दानवं च ततो दृष्ट्वा प्राक्षिपत्तस्य मूर्धनि

أخذ الربُّ هراوةً من حديد، ثقيلةً كألفِ حِملٍ؛ فلمّا رأى العفريتَ رماها على رأسه.

Verse 68

खड्गेन ताडयामास दानवः प्रहसन्रणे । देवेनाथस्मृतं चास्त्रं कौच्छेराख्यं महाहवे

ضحك الأسورا في ساحة القتال وضرب بالسيف؛ ثم في ذلك الوغى العظيم تذكّر الإلهُ سلاحًا يُدعى «كاوتشّيرا».

Verse 69

दीप्यमानं समुत्सृज्य हृदये ताडितः क्षणात् । ततः स ताडितस्तेन रुधिरोद्गारमुद्वमन्

طرح ما كان يتلألأ كالنار، فإذا به يُضرَب في قلبه في لحظة؛ ولمّا أُصيب كذلك قذف اندفاعًا من الدم.

Verse 70

पतितोऽधोमुखो भूत्वा ततः शूलेन भेदितः । पुनश्च देवदेवेन शूलेन द्विदलीकृतः

سقط منكّسًا على وجهه، ثم طُعن بالرمح الثلاثي؛ ثم عاد ربُّ الآلهة فشقّه نصفين بالرمح الثلاثي.

Verse 71

शूलाग्रेऽसौ स्थितः पापो भ्रान्तवांश्चक्रवत्तदा । ये ये भूम्यां पतन्ति स्म तत्कायाद्रक्तबिन्दवः

ذلك الآثم، وقد ثُبّت على سنان الرمح الثلاثي، أخذ يدور كالعجلة؛ وكلُّ قطرةِ دمٍ كانت تسقط إلى الأرض من جسده—

Verse 72

ते ते सर्वे समुत्तस्थुर्दानवाः शास्त्रपाणयः । व्याकुलस्तु ततो देवो दानवेन तरस्विना

ومن تلك القطرات نهضوا جميعًا—دَانَفَةٌ بأيديهم السلاح. ثم اضطرب الإله بسبب ذلك الدانف السريع العنيف.

Verse 73

देवेनाथ स्मृता दुर्गा चामुण्डा भीषणानना । आयाता भीषणाकारा नानायुधविराजिता

عندئذٍ تذكّر الإله دورغا—تشاموندا ذات الوجه المهيب. فجاءت في هيئة مرعبة، متلألئةً بشتى أنواع الأسلحة.

Verse 74

महादंष्ट्रा महाकाया पिङ्गाक्षी लम्बकर्णिका । आदेशो दीयतां देव को यास्यति यमालयम्

«يا ذات الأنياب العظيمة، والجسد الهائل، والعينين الشهلاء، والأذنين الطويلتين—أعطِ الأمر يا ربّ: من يُرسَل إلى دار يَما؟»

Verse 75

ईश्वर उवाच । पिबास्य रुधिरं भद्रे यथेष्टं दानवस्य च । निपतद्रुधिरं भूमौ दुर्गे गृह्णीष्व माचिरम्

قال إيشڤارا: «اشربي دمه يا مباركة، واشربي من دم الدانف كما تشائين. وكل دمٍ يسقط على الأرض، يا دورغا، فالتقطيه بلا إبطاء».

Verse 76

निहन्मि दानवं यावत्साहाय्यं कुरु सुन्दरि । एवमुक्ता तु सा दुर्गा पपौ च रुधिरं ततः

«وبينما أقتل الدانف، أعينيني يا جميلة.» فلما قيل لها ذلك، شربت دورغا الدم حينئذٍ.

Verse 77

निहता दानवाः सर्वे देवेशेन सहस्रशः । अन्धकोऽपि च तान् दृष्ट्वा दानवानवनिं गतान् । ततो वाग्भिः प्रतुष्टाव देवदेवं महेश्वरम्

قتل ربُّ الآلهة جميعَ الدانافا بالآلاف. وحتى أندهاكا، لما رأى أولئك الدانافا صرعى على الأرض، أخذ يسبّح بلسانه ديفاديفا ماهيشڤارا.

Verse 78

अन्धक उवाच । जयस्व देवदेवेश उमार्धार्धाशरीरधृक् । नमस्ते देवदेवेश सर्वाय त्रिगुणात्मने

قال أندهاكا: «انتصرْ يا ربَّ الآلهة، يا من يحمل أُما نصفَ جسده عينَ الجسد. لك السجود يا ربَّ الآلهة، يا الكلَّ، يا من طبيعته الغونات الثلاث.»

Verse 79

वृषभासनमारूढ शशाङ्ककृतशेखर । जय खट्वाङ्गहस्ताय गङ्गाधर नमोऽस्तु ते

يا من يعتلي الثورَ مقعدًا، يا من زيّن قِمّتَه القمرُ تاجًا؛ النصرُ لك يا حاملَ عصا الخَطْوانغا! يا غَنْغادهارا، حاملَ الغانغا، لك السلام والسجود.

Verse 80

नमो डमरुहस्ताय नमः कपालमालिने । स्मरदेहविनाशाय महेशाय नमोऽस्तु ते

السجودُ لك يا حاملَ الدَّمَرو؛ السجودُ لك يا لابسَ إكليلِ الجماجم. السجودُ لماهيشا، مُفني جسدِ سمارا (كاما).

Verse 81

पूष्णो दन्तनिपाताय गणनाथाय ते नमः । जय स्वरूपदेहाय अरूपबहुरूपिणे

السجودُ لك يا غَنَناثا، يا من أسقطتَ أسنانَ بوشان. النصرُ لك، يا من جسدُه عينُ الحقيقة: بلا صورة، ومع ذلك ذو صورٍ كثيرة.

Verse 82

उत्तमाङ्गविनाशाय विरिञ्चेरपि शङ्कर । श्मशानवासिने नित्यं नित्यं भैरवरूपिणे

يا شانكرا، يا مُهلكَ حتى رأسِ براهما؛ يا ساكنَ المحرقةِ أبدًا، يا من تتجلّى دائمًا، دائمًا في هيئةِ بهايرافا!

Verse 83

त्वं सर्वगोऽसि त्वं कर्ता त्वं हर्ता नान्य एव च । त्वं भूमिस्त्वं दिशश्चैव त्वं गुरुर्भार्गवस्तथा

أنتَ الساري في كلِّ شيء؛ أنتَ الفاعل؛ وأنتَ القابضُ المُسترجِع—لا غيرَك. أنتَ الأرضُ، وأنتَ الجهاتُ، وأنتَ أيضًا الغورو، وكذلك بهاَرغافا.

Verse 84

सौरिस्त्वं देवदेवेश भूमिपुत्रस्तथैव च । ऋक्षग्रहादिकं सर्वं यद्दृश्यं तत्त्वमेव च

يا إلهَ الآلهة، أنتَ أيضًا شَوري، وكذلك ابنُ الأرض. كلُّ ما كان—من الكوكباتِ والكواكبِ وكلِّ ما يُرى—فإنّ تلك الحقيقةَ عينَها أنتَ وحدك.

Verse 85

एवं स्तुतिं तदा कृत्वा देवं प्रति स दानवः । संहताभ्यां तु पाणिभ्यां प्रणनाम महेश्वरम्

فلما قدّمَ تلك التسبحةَ للإله على هذا النحو، انحنى ذلك الدانافا لماهيشفارا، ويداهُ مضمومتان بخشوع.

Verse 86

ईश्वर उवाच । साधु साधु महासत्त्व वरं याचस्व दानव । दाताहं याचकस्त्वं हि ददामीह यथेप्सितम्

قال إيشڤارا: «حسنًا، حسنًا، يا عظيمَ النفس. سَلْ منحةً يا دانافا. أنا المُعطي وأنتَ السائل؛ هنا أمنحُك ما تشتهي».

Verse 87

अन्धक उवाच । यदि तुष्टोऽसि देवेश यदि देयो वरो मम । तदात्मसदृशोऽहं ते कर्तव्यो नापरो वरः

قال أندهاكا: «إن كنتَ راضياً يا ربَّ الآلهة، وإن كان لي أن أُمنَحَ نعمةً، فاجعلني على مثال طبيعتك أنت؛ فلا أبتغي نعمةً سواها»

Verse 88

भस्मी जटी त्रिनेत्री च त्रिशूली च चतुर्भुजः । व्याघ्रचर्मोत्तरीयश्च नागयज्ञोपवीतकः

(ليكن حالي) مطليّاً بالرماد المقدّس، ذا شعرٍ معقودٍ مجدول، وثلاثةِ عيون؛ حاملاً للرمح الثلاثي، ذا أربعةِ أذرع؛ مرتدياً جلدَ نمرٍ رداءً، ومتّخذاً حيّةً خيطاً مقدّساً للقرابين (اليَجْنيوپَڤيتا).

Verse 89

एतदिच्छाम्यहं सर्वं यदि तुष्टो महेश्वर

هذا كلّه أبتغيه، إن كنتَ راضياً يا ماهيشفارا.

Verse 90

ईश्वर उवाच । ददामि ते वरं ह्यद्य यस्त्वया याचितोऽनघ । गणेषु मे स्थितः पुत्र भृङ्गीशस्त्वं भविष्यसि

قال إيشڤارا: «يا من لا عيب فيه، اليوم أمنحك النعمة التي سألتَها. يا بُنيّ، ثابتاً بين غاناتي، ستغدو بهرينغييشا (Bhṛṅgīśa).»