Jaabaal Upanishad 2: Verse 2
अथ हैनमत्रिः पप्रच्छ याज्ञवल्क्यं—य एषोऽनन्तोऽव्यक्त आत्मा तं कथमहं विजानीयामिति॥ स होवाच याज्ञवल्क्यः—सोऽविमुक्त उपास्यो य एषोऽनन्तोऽव्यक्त आत्मा सोऽविमुक्ते प्रतिष्ठित इति॥ सोऽविमुक्तः कस्मिन्प्रतिष्ठित इति। वरणायां नाश्यां च मध्ये प्रतिष्ठित इति॥ का वै वरणा का च नाशीति। सर्वानिन्द्रियकृतान्दोषान्वारयतीति तेन वरणा भवति। सर्वानिन्द्रियकृतान्पापान्नाशयतीति तेन नाशी भवतीति॥ कतमं चास्य स्थानं भवतीति। भ्रुवोर्घ्राणस्य च यः सन्धिः स एष द्यौर्लोकस्य परस्य च सन्धिर्भवतीति। एतद्वै सन्धिं सन्ध्यां ब्रह्मविद उपासत इति। सोऽविमुक्त उपास्य इति। सोऽविमुक्तं ज्ञानमाचष्टे—यो वैतदेवं वेदेति॥२॥
अथ । ह । एनम् । अत्रिः । पप्रच्छ । याज्ञवल्क्यम् । यः । एषः । अनन्तः । अव्यक्तः । आत्मा । तम् । कथम् । अहम् । विजानीयाम् । इति । सः । ह । उवाच । याज्ञवल्क्यः । सः । अविमुक्तः । उपास्यः । यः । एषः । अनन्तः । अव्यक्तः । आत्मा । सः । अविमुक्ते । प्रतिष्ठितः । इति । सः । अविमुक्तः । कस्मिन् । प्रतिष्ठितः । इति । वरणायाम् । नाश्याम् । च । मध्ये । प्रतिष्ठितः । इति । का । वै । वरणा । का । च । नाशी । इति । सर्वान् । इन्द्रिय-कृतान् । दोषान् । वारयति । इति । तेन । वरणा । भवति । सर्वान् । इन्द्रिय-कृतान् । पापान् । नाशयति । इति । तेन । नाशी । भवति । इति । कतमम् । च । अस्य । स्थानम् । भवति । इति । भ्रुवोः । घ्राणस्य । च । यः । सन्धिः । सः । एषः । द्यौः-लोकस्य । परस्य । च । सन्धिः । भवति । इति । एतत् । वै । सन्धिम् । सन्ध्याम् । ब्रह्म-विदः । उपासते । इति । सः । अविमुक्तः । उपास्यः । इति । सः । अविमुक्तम् । ज्ञानम् । आचष्टे । यः । वै । तत् । एवम् । वेद । इति ॥ २ ॥
atha hainam atriḥ papraccha yājñavalkyaṃ—ya eṣo'nanto'vyakta ātmā taṃ katham ahaṃ vijānīyām iti || sa hovāca yājñavalkyaḥ—so'vimukta upāsyo ya eṣo'nanto'vyakta ātmā so'vimukte pratiṣṭhita iti || so'vimuktaḥ kasmin pratiṣṭhita iti | varaṇāyāṃ nāśyāṃ ca madhye pratiṣṭhita iti || kā vai varaṇā kā ca nāśī iti | sarvān indriyakṛtān doṣān vārayatīti tena varaṇā bhavati | sarvān indriyakṛtān pāpān nāśayatīti tena nāśī bhavatīti || katamaṃ cāsya sthānaṃ bhavatīti | bhruvor ghrāṇasya ca yaḥ sandhiḥ sa eṣa dyaurlokasya parasya ca sandhir bhavatīti | etad vai sandhiṃ sandhyāṃ brahmavida upāsata iti | so'vimukta upāsya iti | so'vimuktaṃ jñānam ācāṣṭe—yo vai tad evaṃ vedeti ||2||
于是阿特里问雅吉那瓦尔迦：“此无尽而未显之自我，我当如何得知？”雅吉那瓦尔迦说：“当观修不离处（Avimukta）；此无尽、未显之自我安立于不离处。”（阿特里问：）“不离处安立于何？”（答：）“安立于瓦拉那（Varaṇā）与那希（Nāśī）之间。”（阿特里问：）“瓦拉那为何？那希为何？”（答：）“以其遮止诸根所生一切过失，故名瓦拉那；以其灭除诸根所生一切罪垢，故名那希。”（阿特里问：）“其处所在何？”（答：）“两眉与鼻之间的交会处——此即天界与彼岸世界之交会处。”此实为‘交界’（sandhi），亦为梵知者所修之‘暮晨交时观’（sandhyā）。当观修不离处。如此他宣说不离处之智：凡如是知者（即知）。
Then Atri asked Yājñavalkya: ‘This infinite, unmanifest Self—how may I know it?’ Yājñavalkya said: ‘That Avimukta is to be meditated upon—this infinite, unmanifest Self is established in Avimukta.’ (Atri asked:) ‘On what is Avimukta established?’ (He replied:) ‘It is established between Varaṇā and Nāśī.’ (Atri asked:) ‘What indeed is Varaṇā and what is Nāśī?’ (He replied:) ‘Because it wards off all faults produced by the senses, therefore it is Varaṇā; because it destroys all sins produced by the senses, therefore it is Nāśī.’ (Atri asked:) ‘And what is its location?’ (He replied:) ‘The junction of the eyebrows and the nose—this is the junction of the heavenly world and the world beyond.’ This, indeed, is the “junction” (sandhi), the “twilight-meditation” (sandhyā), which knowers of Brahman meditate upon. That Avimukta is to be meditated upon. He thus teaches the knowledge of Avimukta—whoever knows it thus (knows).
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Upanishads in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.