Adhyaya 73

Verse 1

। सूत उवाच । एवं ते कौरवाः सर्वे पांडोः पुत्राश्च शालिनः । तस्मात्स्थानात्ततो जग्मुर्यत्र द्वारवती पुरी

苏多（Sūta）曰：如是，诸俱卢族人连同般度（Pāṇḍu）那光辉的诸子，便从彼处启程，前往都城堕罗伐底（Dvāravatī）所在之地。

Verse 2

तत्र गत्वा विवाहं तु चक्रुः संहृष्टमानसाः । दुर्योधनस्य भूपस्य भानुमत्या समं तदा

抵达彼处后，他们心怀欢喜，于是为都利约陀那王与婆奴摩底（Bhānumatī）举行婚礼。

Verse 3

नानावादित्रघोषेण वेदध्वनियुतेन च । गीतैर्मनोहरैः पाठैर्बन्दिनां च सहस्रशः

伴随众多乐器的喧响，又有吠陀诵唱之声相和；更有动人歌咏与悦耳诵读，并有成千颂德之人随侍——

Verse 4

एवं महोत्सवो जज्ञे तत्र यावद्दिनाष्टकम् । यादवानां कुरूणां च मिलितानां परस्परम्

如是，那处兴起盛大庆典，延续八日；雅度婆与俱卢两族相会相聚，彼此和睦亲善。

Verse 5

कृतार्थास्तत्र संजाताः सूतमागध बन्दिनः । चारणा ब्राह्मणेंद्राश्च तथान्येऽपि च तार्किकाः

在那里，吟游诗人与颂德者——苏多、摩伽陀与班丁——皆得圆满；迦罗那众、最尊胜的婆罗门，以及其他通达因明论理的学者亦复如是。

Verse 6

ततस्तु नवमे प्राप्ते दिवसे कुरुपांडवाः । भीष्माद्याः पुंडरीकाक्षमिदमूचुः ससौहृ दम्

随后，第九日到来时，俱卢与般度族——以毗湿摩为首——怀着亲爱善意，对莲目者普恩达利迦克沙说了如下言辞。

Verse 7

न वयं पुंडरीकाक्ष तव रामस्य चाश्रयम् । कथंचित्त्यक्तुमिच्छामः स्नेहपाशनियंत्रिताः

噢，莲目者！我们无论如何都不愿舍离你与罗摩的庇护；因为我们被深情之绳紧紧系缚。

Verse 8

तथापि च प्रगन्तव्यं स्वपुरं प्रति माध व । बलभद्रसमायुक्तस्तस्मान्नः कुरु मोक्षणम्

然而，噢摩陀婆啊，你必须与巴拉婆陀罗相伴，启程回到你自己的城邑；因此，请赐予我们告辞离去的许可。

Verse 9

विष्णुरुवाच । न तावद्वत्सरो जातो न मासः पक्ष एव च । स्थितानामत्र युष्माकं तत्किमौत्सुक्यमागतम्

毗湿奴说道：“自你们住在此处以来，连一年都未满——一月未满，甚至半月亦未满。你们为何忽然生起这般急切？”

Verse 10

तस्मादत्रैव तिष्ठामः सहिताः कुरुपांडवाः । यूयं वयं विनोदेन मृगयाक्षोद्भवेन च

因此，让我们就此同住于此——俱是俱卢与般度——你我以清净的游乐消磨时日，其中也包括狩猎所带来的劳作与锻炼。

Verse 11

शस्त्रशिक्षाक्रियाभिश्च दमनेन च दन्तिनाम् । तथाभिवांछितैरन्यैः स्नेहोऽस्ति यदि वो मयि

——以兵器之学的操练，以驯服大象之事，以及你们所愿的其他种种——若你们对我确有深情与敬爱。

Verse 12

भीष्म उवाच । उपपन्नमिदं विष्णो यत्त्वया व्याहृतं वचः । परं शृणुष्व मे वाक्यं यदर्थं ह्युत्सुका वयम्

毗湿摩说道：“噢毗湿奴，你所言确为得当。如今请听我之言——这正是我们确实急切的缘由。”

Verse 13

आनर्तविषयेऽस्माभिरागच्छद्भिस्तवांतिकम् । दृष्टमत्यद्भुतं क्षेत्रं हाटकेश्वरजं महत् । तत्र लिंगानि दृष्टानि भूपतीनां महात्मनाम्

在阿那尔塔之地，当我们前来亲近尊前时，得见一处至为奇妙而宏大的圣域，与哈塔凯湿伐罗相连。其间我们看见诸多林伽，乃大心王者所建立。

Verse 14

सूर्यचन्द्रान्वयोत्थानामन्येषां च महात्मनाम्

——（这些林伽）亦属于其他大心的君王，皆出自日族与月族之裔。

Verse 15

देवानां दानवानां च मुनीनां च विशेषतः । साकाराणि सुतेजांसि नानाप्रासादभोजि च

彼处有光辉灿然、庄严殊胜的显现——尤以诸天、达那婆与诸牟尼为甚——皆以可见之形相示现，并与多种殿宇般的祠庙圣所相连。

Verse 16

ततश्च कुरुमुख्यानां पांडवानां च माधव । लिंगसंस्थापनार्थाय तत्र जाता मतिर्दृढा

于是，噢摩陀婆，在库鲁族之俊杰与般度诸子心中，生起坚固之志：要在彼处建立湿婆林伽。

Verse 17

ते वयं तत्र गत्वाशु यथाशक्त्या यथेच्छया । लिंगानि स्थापयिष्यामः स्वानिस्वानि पृथक्पृथक्

因此我们将迅速前往彼处，并依各自之力与内心所愿，安立诸林伽：各各分明，各安其所，各立其尊。

Verse 18

एतस्मात्कारणात्तूर्णं चलिता वयमच्युत । न वयं तव संगस्य तृप्यामोऽब्दशतैरपि

因此，噢阿周陀（Acyuta），我们立刻启程；然而纵使历经百年，我们也不会满足于与你相伴的福分。

Verse 19

तस्मादाज्ञापयस्वाद्य कृत्वा चित्तं दृढं विभो । भूयोऽप्यत्रागमिष्यामस्तव दर्शनलालसाः

因此，噢主宰，请你今日坚定心意而降下圣命。我们还将再来此地，渴望蒙受得见你圣容的恩泽。

Verse 20

श्रीभगवानुवाच । अहं जानामि तत्क्षेत्रं सुपुण्यं पापनाशनम् । तापसैः कीर्तितं नित्यं ममान्यैस्तीर्थयात्रिकैः

世尊说道：我知晓那片圣域——功德无量、能灭诸罪——常为苦行者与其他朝圣诸圣地的行者所不断称颂。

Verse 21

तस्मात्तत्र समेष्यामो युष्माभिः सहिता वयम् । लिंग संस्थापनार्थाय क्षेत्रदर्शनवांछया

因此，我们将与你们一同前往那里——既为安立林伽（liṅga），亦因渴望瞻礼那神圣的圣域（kṣetra）。

Verse 22

सूत उवाच । तच्छुत्वा कौरवाः सर्वे परं हर्षमुपागताः । तथा पांडुसुताश्चैव ये चान्ये तत्र पार्थिवाः

苏多说道：听闻此言，所有俱卢族的考罗婆众皆得无上欢喜；般度之子们以及在场的其他诸王亦复如是。

Verse 23

ते तु संप्रस्थिताः सर्वे मिलिताः कुरुपांडवाः । गजवाजिविमर्देन कम्पयन्तो वसुन्धराम्

于是众人一同启程——俱卢与般度婆合为一体——以象马奔压之雷霆之势，震撼大地。

Verse 24

अथ तत्क्षेत्रमासाद्य दूरे कृत्वा निवेशनम् । कौरवा यादवा मुख्याश्चमत्कारपुरं गताः

随后他们抵达那片圣域，在远处安置营地；诸位首要的俱卢与夜陀婆前往奇迹城——Camatkārapura。

Verse 25

तत्र सर्वान्समाहूय ब्राह्मणान्विनयान्विताः । प्रोचुर्दत्त्वा विचित्राणि भूषणाच्छादनानि च

在那里，他们怀着谦恭召集一切婆罗门；并献上华美的饰物与衣裳之后，便向诸位开口陈辞。

Verse 26

वयं सर्वेऽत्र वांछामो लिगसंस्थापनक्रियाम् । कर्तुं प्रासादमुख्यानां पृथक्त्वेन स्वशक्तितः

我们众人在此皆愿奉行安立湿婆林伽之仪；并各随己力，分别营建最殊胜的殿宇与寺庙。

Verse 27

तस्मात्कृत्वा प्रसादं नो दयां च द्विजसत्तमाः । आज्ञापयत शीघ्रं हि येन कर्म प्रवर्तते

因此，噢诸位最胜的二生者，请赐予我们恩许与慈悲；速速垂示法令，使此神圣事业得以开展。

Verse 28

भविष्यथ तथा यूयं होतारः सर्वकर्मसु । न चान्यो ब्राह्मणो बाह्यो यद्यपि स्याद्बृहस्पतिः

同样，你们自己将于一切仪式中担任祭官（hotṛ）；不再延请任何外来的婆罗门——纵使他如布里哈斯帕提（Bṛhaspati）一般也不例外。

Verse 29

यतोऽस्माभिः श्रुता वार्ता कीर्त्यमाना पुरातनी । विष्णुना तस्य राजर्षेः प्रेतश्राद्धसमुद्भवा

因为我们听闻一则古老传说，至今仍被称颂讲述——说是依毗湿奴（Viṣṇu）的旨意，便兴起了那位王圣（rajarṣi）为已成饿鬼（preta）者所行的施祭（śrāddha）之事。

Verse 30

यथा तेन कृतं श्राद्धं पितुः प्रेतस्य यत्नतः । ब्राह्मणानां पुरोऽन्येषां यथोक्तानामपि द्विजाः

又说他如何殷勤地为处于饿鬼（preta）之态的父亲举行施祭（śrāddha）——在婆罗门与其他依法受命的二生者（dvija）之前，完全依照所规定的仪轨而行。

Verse 31

यथोक्तविधिना तीर्थे नागानां पंचमीदिने । श्रावणे मासि नो मुक्तः पिता तस्य तथापि सः

然而，尽管依所说仪轨在圣地（tīrtha）举行——于室罗伐那月（Śrāvaṇa）的那伽五日（Nāga Pañcamī）——他的父亲仍未得解脱。

Verse 32

प्रेतत्वात्सर्पदोषेण संजाता द्विजसत्तमाः । देवशर्मपुरो यावत्तत्कृतं श्राद्धमादरात् । तावत्पिता विनिर्मुक्तः प्रेतत्वाद्दारुणाद्द्विजाः

噢，最胜二生者啊，那饿鬼（preta）之境乃因与蛇相关的过失——蛇障（sarpa-doṣa）而生。然而，当在提婆舍尔摩（Devaśarmā）面前以恭敬之心完成那施祭（śrāddha）时，他的父亲便从那可怖的饿鬼之态中解脱出来了，噢，二生者们。

Verse 33

यदत्र क्रियते किंचित्कर्म धर्म्यं द्विजोत्तमाः । तद्बाह्यं च भवेद्व्यर्थमेतद्विद्मः स्फुटं वयम्

噢，最胜的二次生者啊：在此处所行的一切如法善业，若在此神圣境域之外施行，便成无果徒然。此理我等了然分明。

Verse 34

प्रार्थयामो विशेषेण तेन दैन्यं समागताः । प्रसादः क्रियतां तस्मादाज्ञां यच्छत मा चिरम्

我等特地恳切祈请；因那缘故而陷于困厄。故愿垂赐恩泽，并赐下教令——切莫迟延。

Verse 35

सूत उवाच । तेषां तद्वचनं श्रुत्वा ब्राह्मणास्ते परस्परम् । मन्त्रं चक्रुस्तदर्थं हि किं कृतं सुकृतं भवेत्

苏多曰：闻彼等之言，诸婆罗门相互商议，细思其事——当行何策，方能成为真正的善功（sukṛta）。

Verse 36

एके प्रोचुर्न दास्यामः प्रासादार्थं वसुन्धराम् । एतेषामपि चैकस्य तस्माद्गच्छंतु सत्वरम्

有人说：“我们不为建造神殿（prāsāda）而施与土地。故当令他们速速去投向其余诸人中的一位。”

Verse 37

पंचक्रोशप्रमाणेन क्षेत्रमेतद्व्यवस्थितम् । पूर्वेषामपि देवानां प्रासादैस्तत्समावृतम्

此圣域以五拘舍（krośa）为量而安立，并且亦为古老诸天之神庙所环绕。

Verse 38

अन्ये प्रोचुर्धनोमत्ता यूयं च सुखमाश्रिताः । दारिद्यार्तिं न जानीथ ब्रूथ तेन भृशं वचः

另一些人说：“你们沉醉于财富，安逸度日；你们不知贫困之苦，因此才说出如此刻薄严厉的话。”

Verse 39

तस्माद्वयं प्रदास्याम एतेषां हि वसु न्धराम् । अर्थसिद्धिर्भवेद्येन भूषा स्थानस्य जायते

“因此我们要把土地赐给他们；如此他们的愿望得以成就，而这圣地也将因这番功业而增添庄严与光辉。”

Verse 40

तथान्ये मध्यमाः प्रोचुर्यत्र साक्षाज्जनार्दनः । स्वयं प्रार्थयते भूमिं तत्कस्मान्न प्रदीयते

随后另一些人采取折中之见，说：“既然阎那尔达那（Janārdana）亲自当面求地，为何不赐与呢？”

Verse 41

तस्माद्यत्र समायाताः कुरुपांडवयादवाः । प्राधान्येन प्रकुर्वंतु प्रासादांस्तेन चापरे

“因此，在俱卢、般度与雅陀婆众所会集之处，应由他们率先兴建殿宇庙堂，其余诸人亦当依次随行。”

Verse 42

याचते यत्र गांगेयः स्वयमेव तथा परः । धृतराष्ट्रः सपुत्रश्च पांडवाश्च महाबलाः । लिंगसंस्थापनार्थाय निषेधस्तत्र नार्हति

在那处，恒河之子冈盖耶（毗湿摩）亲自提出请求，其他人亦然——持国王德里达罗湿特罗与其诸子，以及大力的般度诸王子——若为安立湿婆林伽，则在彼处加以反对，实不相宜。

Verse 43

तेषां तद्वचनं श्रुत्वा प्रतिपन्नं द्विजोत्तमैः । निर्धनैः सधनैश्चापि सस्पृहैर्निःस्पृहैरपि

闻彼言已，诸最胜二生者皆承其议：贫者与富者，怀欲者与离欲者，悉皆同然。

Verse 44

ततः समेत्य ते सर्वे ब्राह्मणाः कुरुसत्तमान् । यादवान्पांडवान्प्रोचुः कृत्वा वै मन्त्रनिश्चयम्

于是诸婆罗门悉皆会集，既以议论坚决定夺，便告于最胜拘卢诸王、雅陀婆与般度诸子。

Verse 45

ब्राह्मणा ऊचुः । एतत्स्वल्पतरं क्षेत्रं सर्वेषामपि भूभुजाम् । प्रासादैः सर्वतो व्याप्तं तत्किं ब्रूमोऽधुना वयम्

婆罗门曰：“此圣域于诸王而言实为狭小；四方已为殿宇充满——今我等复当何言？”

Verse 46

तद्भवंतः प्रकुर्वंतु प्राधान्येन यदृच्छया । क्षेत्रेऽत्रैवाभिमुख्येन प्रासादान्सुमनोहरान् । यथाज्येष्ठं यथाश्रेष्ठं पृथक्त्वेन व्यवस्थिताः

“是故诸君当依尊卑先后、随缘而行，就在此刹土之中，面向圣域建造极其庄严美妙之殿宇；各各分处而立，随其长幼与胜德而安置。”

Verse 47

अथ हर्षसमायुक्ता धृतराष्ट्रमुखाः क्रमात् । प्राधान्येन यथाश्रेष्ठं चक्रुः प्रासादपद्धतिम्

尔时众皆欢喜，持国王等依次而行，按其尊卑与胜德，制定诸殿宇之次第与规制。

Verse 73

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये धृतराष्ट्रादिकृतप्रासादस्थापनोद्यमवर्णनंनाम त्रिसप्ततितमोऽध्यायः

如是，在尊贵的《斯坎达摩诃补罗那》之《八万一千颂集》（Ekāśītisāhasrī Saṃhitā）中，于第六部《那伽罗分部》（Nāgara Khaṇḍa），在哈塔凯湿瓦罗圣域（Hāṭakeśvara-kṣetra）功德赞（Māhātmya）之下，题为《底利多罗湿特罗等建立殿宇之努力记述》的第七十三章至此圆满。