Adhyaya 29
Nagara KhandaTirtha MahatmyaAdhyaya 29

Adhyaya 29

第29章中,苏多先赞述一处著名圣地(kṣetra):诸仙(ṛṣi)、苦行者与诸王齐集于此修行苦行(tapas),以求成就(siddhi)。在哈塔凯湿伐罗圣地(Hāṭakeśvara-kṣetra)中,悉地湿伐罗林伽(Siddheśvara-liṅga)为核心圣相,据说仅凭忆念、瞻礼(darśana)与触礼(sparśa)便能赐予诸般成就。继而引出与达克希那穆尔提(Dakṣiṇāmūrti)相关的湿婆六字真言(ṣaḍakṣara),并将持诵次数与延寿相连,使诸仙惊叹。 苏多又叙述亲见之事:婆罗门瓦特萨(Vatsa)虽历岁月无数,却容貌如少壮;他自言能保青春、增长学识、身心安泰,皆因在悉地湿伐罗近旁恒常持诵六字真言。随后嵌入一则传说:一位富家青年扰乱湿婆庆典,被弟子一句话所诅咒而化为蛇身;后得教诲,知六字真言能净除重罪。及至瓦特萨击中水中之蛇,蛇身解脱,显现天界形相而得解脱。 本章继而转入戒德教诫:弃绝杀蛇,确立不害(ahiṃsā)为至上法(dharma),批判食肉之辩解,并分辨在伤害中直接与间接的共业与同谋。末后宣说功德果报(phala):常听闻与诵读此章,并修持真言,能得护持、增长福德、洗除罪垢。

Shlokas

Verse 1

। सूत उवाच । एवं सर्वेषु तीर्थेषु संस्थितेषु द्विजोत्तमाः । तत्क्षेत्रं ख्यातिमापन्नं समस्ते धरणीतले

苏多说道:如是,当一切圣渡处(tīrtha)皆已安立之时,噢最胜的两生者,那片圣域便名闻遍满大地之上。

Verse 2

समस्तेभ्यस्ततोऽदूरान्मुनयः शंसितव्रताः । संश्रयंति ततो भूपास्तपोऽर्थं जरयाऽन्विताः

离那些圣渡处不远,誓愿受称赞的牟尼圣者安住其间;诸王亦然,虽为老迈所累,仍为修苦行(tapas)而来依止。

Verse 3

तथा ते लिंगिनो दान्ताः सिद्धिकामाः समंततः । समाश्रयंति तत्क्षेत्रं सवर्तीर्थसमा श्रयम्

同样,持出离标志、调伏自心、希求成就(siddhi)的苦行者,从四方云集,归依于那一圣域(kṣetra)——其为与一切圣渡处等同的安住之所。

Verse 4

तत्र सिद्धेश्वरंनाम लिंगमस्ति द्विजोत्तमाः । सर्वसिद्धिप्रदं नृणां स्वयं सिद्धिप्रदायकम्

在那里,噢诸位最胜的再生者,有一尊名为“悉地自在”(Siddheśvara)的林伽;它赐予世人一切成就,并以自显之身恒为赐悉地者。

Verse 5

निर्विद्य भूतले शर्वः सर्वव्यापी सदा शिवः । हाटकेश्वरसंज्ञेऽस्मिन्क्षेत्रे देवः स्वयं स्थितः

虽遍一切处,舍婆(Śarva)——恒吉祥的湿婆(Śiva)——却仿佛厌倦尘世大地,亲自安住于此名为“哈塔凯湿伐罗”(Hāṭakeśvara)的圣域。

Verse 6

लिंगरूपेण भगवान्प्रादुर्भूतः स्वयं हरः । स्मरणाद्दर्शनाच्चैव सर्वसिद्धिप्रदः सदा

至福之主,哈罗(Hara)亲自以林伽之形显现;唯凭忆念与瞻礼,便恒常赐予一切成就。

Verse 7

सिद्धेनाराधितो यस्मात्तस्मात्सिद्धेश्वरः स्मृतः । तस्यैव वरदानाद्धि अत्रैवावस्थितो हरः

因曾受一位悉地者虔敬供奉,故被忆念为“悉地自在主”(Siddheśvara);又因那位奉献者所求之恩许,哈罗(湿婆)便安住于此处。

Verse 8

यस्तं पश्यति सद्भक्त्या शुचिः स्पृशति वा नरः । वांछितं लभते सद्यो यद्यपि स्यात्सुदुर्लभम्

凡以真诚信爱瞻礼者——或身心清净而触及者——即刻得所愿之果,纵使那果报极难成就。

Verse 9

तत्र सिद्धिं गताः पूर्वं शतशः पुरुषा भुवि । दर्शनात्स्पर्शनाच्चान्ये प्रणामादपरे नराः

往昔在彼处,世间有数百人得成悉地:有的仅凭瞻礼(darśana)与触碰而得,有的则以俯伏顶礼而成。

Verse 10

दक्षिणामूर्तिमासाद्य मन्त्रं तस्य षडक्षरम् । यो जपेच्छ्रद्धयोपेतस्तस्यायुः संप्रवर्धते

亲近达克希那穆尔提(Dakṣiṇāmūrti),以信心持诵其六字真言者,寿命将大为增长。

Verse 11

यावत्संख्यं जपेन्मत्रं तावत्संख्यान्यहानि सः । आयुषः परतो मर्त्यो जीवते नात्र संशयः

他诵念真言多少遍,便增寿多少日;凡夫得以超越既定寿限而活——对此毫无疑惑。

Verse 12

ऋषय ऊचुः अत्याश्चर्यमिदं सूत यत्त्वया परिकीर्तितम् । आयुषोऽप्यधिकं मर्त्यो जीवते यदि मानवः

诸仙贤者说道:“噢,苏多啊,你所宣说的实在极其奇妙——若一介凡人竟能活过自身既定的寿命。”

Verse 13

सूत उवाच अत्र वः कीर्तयिष्यामि स्वयमेव मया श्रुतम् । वदतस्तत्समुद्दिश्य यद्वत्सस्य महात्मनः

苏多说道:“在此我将向诸位叙述我亲自所闻——那是指向那位大德之灵、耶德瓦察之子的言辞。”

Verse 14

पुरा मे वसमानस्य पुरतोऽत्र पितुर्गृहे । आयातः स मुनिस्तत्र वत्सो नाम महाद्युतिः

往昔我住在此处父亲家中之时,在我面前有一位光辉炽盛的牟尼来到那里,名为婆蹉(Vatsa)。

Verse 15

वहमानो युवावस्थां द्वादशार्कस मद्युतिः । अंगैः सर्वैस्तु रूपाढ्यः कामदेव इवापरः

他具青春之盛,光耀如十二轮太阳;四肢百骸皆具妙美,宛若另一位伽摩天(爱神)。

Verse 16

मत्पित्रा स तदा दृष्टस्ततो भक्त्याऽभिवादितः । अर्घ्यं दत्त्वा ततः प्रोक्तो विश्रांतो विनयेन च

当时我父亲见到他,便以虔敬之心顶礼致敬。随后奉上阿尔伽(arghya)供礼,并以谦恭礼法恭请他安坐歇息。

Verse 17

स्वागतं तव विप्रेंद्र कुतस्त्वमिह चागतः । आदेशो दीयतां मह्यं किं करोमि यथोचितम्

欢迎你,噢婆罗门中最殊胜者。你从何处来到此地?请赐我教令——我当如何行事,方合于正法与礼仪?

Verse 18

वत्स उवाच । तवाश्रमपदे सूत चातुर्मास्यसमुद्भवम् । कर्तुमिच्छाम्यनुष्ठानं शुश्रूषां चेत्करोषि मे

筏萨说道:“噢苏多,在你这座阿湿罗摩住处,我愿修行与四月斋(Cāturmāsya)相应的仪轨。若你愿意侍奉于我,便让此行持在此处进行。”

Verse 19

लोमहर्षण उवाच । एवं विप्र करिष्यामि तवादेशमसंशयम् । धन्योऽस्म्यनुगृहीतोऽस्मि यस्त्वं मे गृहमागतः

罗摩诃尔沙那说道:“如是,噢婆罗门,我必毫无疑虑地奉行你的教命。我真是有福——蒙受垂怜——因为你来到我家。”

Verse 20

एवमुक्ताथ मामाह स पिता द्विजसत्तमाः । त्वया वत्सस्य कर्तव्या शुश्रूषा नित्यमेव हि

说罢之后,我的父亲——一位最卓越的婆罗门——对我说道:“你确当恒常侍奉筏萨,日日不懈。”

Verse 21

ततोऽहं विनयोपेतस्तस्य कृत्यानि कृत्स्नशः । करोमि स च मे रात्रौ चित्राः कीर्तयते कथाः

于是我怀着谦恭之心,圆满完成他的一切事务。夜间,他又为我讲述种种奇妙殊胜的故事。

Verse 22

राजर्षीणां पुराणानां देवदानवरक्षसाम् । द्वीपानां पर्वतानां च स्वयं दृष्ट्वा सहस्रशः

(他讲述)诸王仙与古老的《普拉那》传说;诸天、达那婆与罗刹;又及诸洲(dvīpa)与群山——皆为他亲眼所见,千百无数。

Verse 23

एकदा तु मया पृष्टः कथांते प्राप्य कौतुकम् । विस्मयाविष्टचित्तेन स द्विजो द्विजसत्तमाः

有一次,故事将尽而我心生好奇,我便询问那位婆罗门;惊异充满我心——他乃二生者中最殊胜者。

Verse 24

भगवन्सुकुमारं ते शरीरं प्रथमं वयः । द्वीपानां च करोषि त्वं कथा श्चित्राः पृथक्पृथक्

噢,世尊!汝身柔和青春,宛如年华初绽;然而汝仍能逐一讲述诸洲(dvīpa)种种奇妙圣闻。

Verse 25

कथं सर्वं धरापृष्ठं ससमुद्रं निरीक्षितम् । स्वल्पेन वयसा तात विस्तरतो वद

亲爱的尊者,你年纪尚轻,如何得以遍观大地之面——并诸海洋——?愿你详尽宣说。

Verse 26

त्वया ये कीर्तिता द्वीपाः समुद्राः पर्वतास्तथा । मनसापि न शक्यास्ते गन्तुं मर्त्यैः कथंचन

你所称述的诸洲、诸海与群山,凡人无论以何法皆不能至——纵在意念中亦不可达。

Verse 27

अत्र कौतूहलं जातमश्रद्धेयं वचस्तथा । श्रुत्वा श्रद्धेयवाक्यस्य तस्मात्सत्यं प्रकीर्तय

此处我心生极大好奇,你的话语也似乎难以置信。因此,既已听闻那位言辞可信者之言,请你清楚宣示真实。

Verse 28

तपसः किं प्रभावोऽयं किं वा मंत्रपराक्रमः । येन पृथ्वीतलं कृत्स्नं त्वया दृष्टं मुनीश्वर

这究竟是苦行的威力,还是咒语的神勇,使你得以遍见大地全境,噢诸牟尼之主?

Verse 29

किं वा देवप्रसादस्तु तवौषधिकृतोऽथवा । तच्च पुण्यतमं तात त्वं मे ब्रूहि सविस्तरम्

抑或是诸天的恩宠,或是某种圣药的效验临于你身?慈爱之人啊,请为我详尽说明那最具功德的缘由。

Verse 30

अथ मां स मुनिः प्राह विहस्य मुनिसत्तमाः । सत्यमेतत्त्वया ज्ञातं मम मंत्रपराक्रमम्

随后那位圣仙含笑对我说道,噢诸仙中最胜者:“你所知无误——这确是我真言的威力。”

Verse 31

सदाहमष्टसंयुक्तं सहस्रं शिवसन्निधौ । जपामि शिवमंत्रस्य षडक्षरमितस्य च

我恒常在湿婆亲临之前持诵:一千遍并加八遍;并且亦吟诵湿婆真言那六音节之法度。

Verse 32

त्रिकालं तेन मे जातं सुस्थिरं यौवनं मुने । अतीतानागतं ज्ञानं जीवितं च सुखोदयम्

凭借那种修持,哦圣者,我的青春于三时之中坚固安住;并且了知过去与未来的智慧生起,同时得一生涯,能开显安乐。

Verse 33

मम वर्षसहस्राणि बहूनि प्रयुतानि च । संजातानि महाभाग दृश्यते प्रथमं वयः

于我而言,已历经无数千年,乃至又过许多万年,哦大福德者;然而我的年岁仍显如初发之青春。

Verse 34

अत्र ते कीर्तयिष्यामि विस्तरेण महामते । यथा सिद्धिर्मया प्राप्ता प्रसादाच्छंकरस्य च

在此,哦大心智者,我将为你详述:我如何得证悉地、成就灵验——皆由商羯罗(Śaṅkara)的慈恩加被。

Verse 35

अहं हि ब्राह्मणो नाम्ना वत्सः ख्यातो महीतले । नानाशास्त्रकृताभ्यासः पुराऽसं वेदपारगः

我确是一位婆罗门,名为跋蹉(Vatsa),在世间颇有声名。往昔我勤修诸般论典(śāstra),并通达吠陀之奥义。

Verse 36

एतस्मिन्नेव काले तु मेनका च वराप्सराः । वसंतसमये प्राप्ता मर्त्यलोके यदृच्छया

正当其时,妙绝的天女美娜迦(Menakā)于春时因缘偶至,来到人间。

Verse 37

सा गता भ्रममाणाथ काम्यकंनाम तद्वनम् । मत्तकोकिलनादाढ्यं मनोज्ञद्रुमसं कुलम्

她四处徘徊,来到名为“迦弥迦”(Kāmyaka)的林苑;其间醉意般的杜鹃啼声回荡,佳木繁茂,令人悦目。

Verse 38

यत्रास्ते मुनिशार्दूलो देवरात इति स्मृतः । व्रतस्वाध्यायसंपन्नस्तपसा ध्वस्तकिल्विषः

彼处住着一位圣仙,堪称诸牟尼中的猛虎,名号“天赐”(Devarāta)为人所传;具足誓戒与诵习圣典,以苦行之火焚尽罪垢。

Verse 39

उपविष्टो नदीतीरे देवतार्च्चापरा यणः । श्रद्धया परया युक्त एकाकी निर्जने वने

他端坐河岸,专一奉行诸天之礼敬;具足至上信心,独处于寂静荒林之中。

Verse 40

अथ सा पश्यतस्तस्य विवस्त्रा प्राविशज्जलम् । दिव्यरूपसमोपेता घर्मार्ता वरवर्णिनी

随后,在他注视之下,她赤身入水;形貌宛如天女,为暑热所逼,容色绝妙无比。

Verse 41

अथ तस्य मुनींद्रस्य रेतश्चस्कन्द तत्क्षणात् । दृष्ट्वा तां चारुसर्वांगीं जलमध्यं समाश्रिताम्

就在那一刻,那位仙中之主见她肢体娟美、安住水中,便当即流出其精种。

Verse 42

एतस्मिन्नंतरे प्राप्ता सारंगी सुपिपा सिता । जलमिश्रं तया रेतः पीतं सर्वमशेषतः

就在那时,一只母鹿来到,极其干渴;她把与水相混的精种尽数饮下,毫无剩余。

Verse 43

अथ साऽपि दधे गर्भं मानुषं वै प्रभावतः । अमोघरेतसो मासे सुषुवे दशमे ततः

随后,她也因那股威力而怀上了人类的胎儿;其后至第十个月便分娩——因为那精种之力不虚不败。

Verse 44

जनयामास दीप्तांगी कन्यां पद्मदलेक्षणाम् । तस्मिन्नेव जले पुण्ये देवराताश्रमं प्रति

她诞下一位肢体光耀、双眸如莲瓣的少女;就在那同一处圣水之中,与提婆罗多的隐修院相应而现。

Verse 45

अथ तां स मुनिर्ज्ञात्वा स्वज्ञानेन स्ववीर्यजाम् । कृपया परयाविष्टो जग्राह च पुपोष च

于是那位牟尼以自身的明知洞见,认出她乃由自己的威力所生;他满怀深切慈悲,将她收养并抚育。

Verse 46

स्नेहेन महता युक्तः कृतकौतुकमंगलः । रक्षमाणो वने चैनां श्वापदेभ्यः प्रयत्नतः

他以深厚慈爱相系,并为她举行吉祥仪式;在林中又竭力守护她,使其免遭诸般猛兽侵害。

Verse 47

आजहार सुमृष्टानि तत्कृते सुफलानि सः । स्वयं गत्वा सुदूरं च कानने श्वापदाकुले

为她之故,他带回精心拣选的上等果实——亲自远行,深入猛兽出没的密林。

Verse 48

तत्रस्था ववृधे सा च नाम्ना ख्याता मृगावती । शुक्लपक्षे यथा व्योम्नि कलेव शशलक्ष्मणः

居于彼处,她渐渐长成,名闻为“弥伽伐底”(Mṛgāvatī)——如同白半月中月华渐盈,横照长空。

Verse 49

अथ सा भ्रममाणेन मया दृष्टा मृगेक्षणा । ततोऽहं कामबाणेन तत्क्षणात्ताडितो हृदि

其后我徘徊行旅之时,见到她——鹿目含情;就在那一刹那,我心中被伽摩(爱神)之箭所中。

Verse 50

विज्ञाय च कुमारीं तां सवर्णां चारुहासिनीम् । आदरेण गृहं गत्वा स मुनिर्याचितस्ततः

得知她乃处子之身——门第相称,笑容娴雅——他恭敬前往仙者居所,于是向那牟尼陈情求请。

Verse 51

प्रयच्छैनां मम ब्रह्मन्पत्न्यर्थं निज कन्यकाम् । यथात्मा पोषयिष्यामि भोजनाच्छादनादिभिः

“愿尊贵的婆罗门圣牟尼将她赐与我为妻——您自己的女儿。我必如养护自身一般养护她,以饮食、衣服及一切所需供养不缺。”

Verse 52

ततस्तेन प्रदत्ता मे तत्क्षणादेव सुन्दरी । विधिना शास्त्रदृष्टेन नक्षत्रे भग दैवते

就在那时,依照经典认可的仪式,在跋伽神主宰的星宿吉时,他将那位美丽的少女许配给了我。

Verse 53

ततः कतिपयाहस्य मयोढा सा सुविस्मिता । सखीजनसमायुक्ता फलार्थं निर्गता वने

嫁给我几天后,她带着惊讶的神情,与同伴们一同前往森林采摘果实。

Verse 54

अथ वीरुधसंछन्ने वने तस्मि न्सुसंस्थिते । तया न्यस्तं पदं मूर्ध्नि तृणाच्छन्नस्य भोगिनः

在那藤蔓密布的森林中,她不慎踩到了一条藏在草丛下的毒蛇的头。

Verse 55

सा दष्टा सहसा तेन पतिता वसुधातले । विषार्दिता गतप्राणा तत्क्षणादेव भामिनी

毒蛇突然咬了她一口,她倒在地上;剧毒攻心,这位光彩照人的女子在那一瞬间便香消玉殒。

Verse 56

अथ सख्यः समागत्य तस्या दुःखेन दुःखिताः । शशंसुस्ता यथावृत्तं रुदन्त्यो मम सूतज

她的同伴们聚拢过来,悲痛欲绝,一边哭泣一边向我讲述了事情的经过,噢,苏塔之子啊。

Verse 57

ततोऽहं सत्वरं गत्वा दृष्ट्वा तां पतितां भुवि । विलापान्कृतवान्दीनो रुदितं करुणस्वरम्

于是我急忙赶去;见她倒卧尘土之上,我凄然哀恸,以满含悲悯的声音哀号哭泣。

Verse 58

इयं मे सुविशालाक्षी मनःप्राणसमा प्रिया । मृता भूमौ यया हीनो नाहं जीवितुमुत्सहे

这位是我挚爱之人,明眸广阔,亲如我心与我息;如今她死卧于地,失却了她,我再无生之意。

Verse 59

सोऽहमद्य गमिष्यामि परलोकं सहानया । प्रियारहितहर्म्यस्य जीवितस्य च किं फलम्

因此今日我也将与她同往彼世;所爱既缺,生命何益,家宅又有何乐?

Verse 60

पुत्रपौत्रवधूभिश्च भृत्यवर्गयुतस्य च । पत्नीहीनानि नो रेजुर्गृहाणि गृहमेधिनाम्

纵使居士之家充满儿子、孙子、儿媳与仆从成群;然无妻之宅,终不光辉。

Verse 61

यदीयं कर्णनेत्रांता तन्वंगी मधुरस्वरा । न जीवति पृथुश्रोणी मरिष्येऽ हमसंशयम्

若这位身姿纤柔、声如甘露的女子——耳坠垂至眼角,腰胯丰阔——不能复生,我必定无疑而死。

Verse 62

एवं विलपमानस्य मम सूत कुलोद्वह । आगताः सुहृदः सर्वे रुरुदुस्तेऽपि दुःखिताः

当我如此哀号之时,噢苏多啊,你是族系的光荣;我所有的友人都来到,他们也同样悲恸,随我一同哭泣。

Verse 63

रुदित्वा सुचिरं तत्र तैः समं महतीं चिताम् । कृत्वा तां संनिधायाथ प्रदत्तो हव्यवाहनः

在那里与他们长久哭泣之后,我与众人备起一座巨大的火葬柴堆;将她安置其上,随即点燃阿耆尼——承载供献之火。

Verse 64

तत आदाय मां कृच्छ्रान्निन्युश्च स्वगृहं प्रति । रुदन्तं प्रस्खलन्तं च मुह्यमानं पदेपदे

随后他们费尽力气扶起我,领我回到他们的家中;而我一路哭泣,踉跄跌绊,步步神志昏乱。

Verse 65

ततो निशावशेषेऽहमुत्थाय त्वरयाऽन्वितः । कांतादुःखपरीतात्मा गतोऽरण्यं तदेव हि

随后,当夜色只余些许之时,我急忙起身;心被对爱侣的悲痛所淹没,便又回到那同一片森林。

Verse 66

कामेनोन्मत्ततां प्राप्तो भ्रममाण इतस्ततः । विलपन्नेव दुःखार्तो वने जनविवर्जिते

被欲爱逼至癫狂,我在此处彼处徘徊流离,痛苦哀号不止,于那无人之林中。

Verse 67

क्व गतासि विशालाक्षि विजनेऽस्मिन्विहाय माम् । नाहं गृहं गमिष्यामि मम दुःखाय निर्दयः

噢,广目之人,你去了何处,把我遗在这荒寂之地?我不愿归家——残酷的命运使归途也只成我悲苦之因。

Verse 68

एषोऽरुणकरस्पर्शात्स्वाभां त्यजति चंद्रमाः । निशाक्षये निरुत्साहो यथाहं विधिना कृतः

晨曦之光一触,明月便舍弃自身的辉耀;同样,夜尽之时,我也被夺去精神与勇气——皆因命运如此铸成。

Verse 69

अयं तनुः समायाति सविता रक्तमंडलः । निगदिष्यति मे वार्तां नूनं कच्चित्त्वदुद्भवाम्

如今太阳渐近,形貌温和,赤红的圆轮映现。想必他会告知我消息——或许是关于你所生起的某件事。

Verse 70

गगनं व्यापयन्सूर्यः संतापयति मां भृशम् । बाह्ये चाभ्यंतरे कामः कथं वक्ष्यामि जीवितम्

太阳铺满长空,炽烈地灼烧着我。欲爱从外到内折磨我——我又怎能谈得上继续活下去?

Verse 71

करींदः स्वयमभ्येति तत्कुचाभौ समुद्वहन् । कुम्भौ गत्वा तु पृच्छामि यदि शंसति तां प्रियाम्

一头大象自行走来,额前双隆起宛如她的双乳。我走近那对“库姆婆”,问它是否能指示我那心爱的女子。

Verse 72

एवं प्रलपमानस्य मम मोहो महानभूत् । भास्करांशुप्रतप्तस्य मदनाकुलितस्य च

我如此喃喃狂言之时,迷妄愈发广大——被日神的光焰灼烧,又被爱神搅动而心神纷乱。

Verse 73

यंयं पश्यामि तत्राहं भ्रममाणो महावने । वृक्षं वा प्राणिनो वापि तंतं पृच्छामि मोहतः

我在那大森林中彷徨流转,凡我所见之物——或树木,或有情众生——都因迷乱而逐一询问。

Verse 74

त्वद्दंतमुसलप्रख्यं यस्या ऊरुयुगं गज । तां बालां वद चेद्दृष्टा दयां कृत्वा ममोपरि

大象啊!若你见过那位少女——其双股坚实如杵,仿佛你象牙之力——愿你怜悯我,告知她的所在。

Verse 75

त्वया जंबूक चेद्दृष्टा बिंबाफलनिभाधरा । दयिता मम तद्ब्रूहि श्रेयस्ते भविता महत्

豺狼啊!若你见过我所爱之人——其唇如频婆果般红润——请告知我;大福德必归于你。

Verse 76

अथवा बिल्व शंस त्वं यदि बिल्वोपमस्तनी । भ्रममाणा वने दृष्टा मम प्राणसमा प्रिया

又或者,噢毕罗婆树啊,请告诉我——若你见到我那爱侣,双乳如毕罗婆果,在林中徘徊;她于我如同生命之息般珍贵。

Verse 77

त्वत्पुष्पसदृशांगी सा मम भार्या मनस्विनी । स त्वं चंपक जानीषे यदि त्वं शंस मे द्रुतम्

她的肢体宛如你的花朵;她是我意志坚毅的妻子。噢,占波迦树,若你知她下落,请速速告我。

Verse 78

मधूक तव पुष्पेण दयितायाः समौ शुभौ । कपोलौ पांडुरच्छायौ दृष्ट्वा त्वां स्मृतिमागतौ

噢,摩度迦树,你的花使我忆起爱人那一对吉祥的双颊——淡白而妍丽;见到你,那记忆又回到我心中。

Verse 79

कदलीस्तंभ सुव्यक्तं प्रियायाश्च सुकोमलौ । ऊरू त्वत्तोऽपि तन्वंग्याः सत्येनात्मानमालभे

噢,蕉茎啊,分明我所爱那位纤肢之人,她的双股比你更为柔嫩;凭此真实,我触身自誓。

Verse 80

भोभो मृग न मे भार्या त्वया दृष्टाऽत्र कानने । त्वत्समे लोचने स्पष्टे कज्जलेन समावृते

喂,鹿啊!你在这林中未曾见到我的妻子吗?她的眼睛如你一般清澈明亮,却又以黑色眼膏微微晕染。

Verse 82

कांतायाः पुरतो नित्यं विधत्तेंऽगं कलापकृत् । विहंगयोनि जातोऽपि वृद्ध्यर्थं पुष्पधन्वनः

孔雀常在爱侣面前展现其身姿;虽生于鸟类之胎,却如此作为,只为增盛那位“花弓之神”(迦摩)的力量。

Verse 83

योऽयं संदृश्यते हंसो हंसीमनुस्मरत्यसौ । गतिस्तादृङ्न चाप्यस्य मत्प्रियायाश्च यादृशी

此处所见之天鹅,仍追忆其雌鹅;然其行止之态,终不如我所爱之人那般。

Verse 84

एक एव सुधन्योऽयं चक्रवाको विहंगमः । मुहूर्तमपि योऽभीष्टां न त्यजेच्चक्रवाकिकाम्

此孤独之鸳鸯鸟(cakravāka)实为有福:纵使片刻,也不离其所愿之侣——雌鸳鸯(cakravākī)。

Verse 85

य एष श्रूयते रावो विभ्रमं जनयन्मम । किंवा पिकसमुत्थो ऽयं किं वा मे दयितोद्भवः

此刻所闻之啼声,令我心神迷乱:是出自杜鹃(pīka),抑或竟似由我所爱之人而生?

Verse 86

मां दृष्ट्वाऽयं मृगो याति तं मृगी याति पृष्ठतः । धावमाना ममाप्येवमनुयाति पुरा प्रिया

此雄鹿见我便奔走而去,雌鹿随其后追逐;往昔,我的爱人亦曾如此追随我奔跑。

Verse 87

वारणोऽयं प्रियां कांतामनुरागानुयायिनीम् । स्पर्शयत्यग्रहस्तेन मम संस्मारयन्प्रियाम

此象以鼻端轻触其所爱之侣,那因深情而随行的佳伴;由此令我忆起我自己的爱人。

Verse 88

हा प्रिये मृगशावाक्षि तप्तकांचनसंनिभे । कथं मां न विजानासि भ्रमंतमिह कानने

唉,我的挚爱,鹿眸之人,灿然如炽热之金——我在此林中徘徊,你为何竟不识我?

Verse 89

क्व सा भक्तिः क्व सा प्रीतिः क्व सा तुष्टिः क्व सा दया । निगदन्तं सुदीनं मां संभाषयसि नो यतः

那份虔敬何在?那份爱恋何在?那份欢喜何在?那份慈悲何在?——我在极度凄苦中哀诉,你却为何不与我言语?

Verse 90

एवं प्रलपमानस्य मम प्राप्ताः सुहृज्जनाः । अन्वेषंतः पदं तत्र वनेषु विषमेषु च

我正如此哀诉之时,怀善意的友人们来到那里,寻觅行迹——穿行于林野,亦越过险难之地。

Verse 91

ततस्तैः कोपरक्ताक्षैः प्रोक्तोऽहं सूतनंदन । भर्त्सद्भिः परुषैर्वाक्यैर्धिक्त्वां काममयाधुना

随后那些人怒目赤红,对我说道——哦,车夫之子——并以严厉之言斥责:“可耻!如今你已被欲火所吞。”

Verse 92

त्वं किं शोचसि मूढात्मन्नशोच्यं जीवितं नृणाम् । यतस्त्वामपि शोचंतं शोचयिष्यंति चापरे

你为何悲泣,迷妄之人?人之生命本非可哀之物;因为当你仍在哀伤之时,终有一日他人也将为你而哀。

Verse 93

यूयं वयं तथा चान्ये संजाताः प्राणिनो भुवि । सर्व एव मरिष्यामस्तत्र का परिदेवना

你我以及世间一切生于大地的众生——无一不必定走向死亡;既如此,又何必哀号哭泣?

Verse 94

अदर्शनात्प्रिया प्राप्ता पुनश्चादर्शनं गता । न सा तव न तस्यास्त्वं वृथा किमनुशोचसि

由不见而似得所爱,又复归于不见。她非你所有,你亦非她所属——何必徒然悲伤?

Verse 95

नायमत्यंतसंवासः कस्यचित्केनचित्सह । अपि स्वेन शरीरेण किमुतान्यैर्वृथा जनैः

无人能与任何人真正恒久同住。即便与自身之躯亦无永久相伴——更何况他人,终究只是过客般的同路人。

Verse 96

मृतं वा यदि वा नष्टं योतीतमनुशोचति । स दुःखेन लभेद्दुःखं द्वावनर्थो प्रपद्यते

凡为已死、已失、已逝之事而不断悲泣者——以悲生悲,自招忧苦,遂堕入双重不幸。

Verse 97

एवं संबोधयित्वा मां गृहीत्वा ते मुहुर्जनैः । निन्यु र्गृहं ततः सर्वे वनात्तस्मात्सुदारुणात्

他们如此安慰并开示我后,又屡次扶持牵引;随后众人将我带回家中,离开那片极其可怖的森林。

Verse 98

ततो मम गृहस्थस्य स्मरमाणस्य तां प्रियाम् । उत्पन्नः सुमहान्कोपः सर्पान्प्रति महामते

于是我这居家之人忆念爱妻之时,心中对诸蛇生起极大的忿怒,噢,智者。

Verse 99

ततः कोपपरीतेन प्रतिज्ञातं मया स्फुटम् । सर्पानुद्दिश्य यत्सर्वं तन्निबोधय दारुणम्

继而我被忿怒所覆,明明白白立下誓愿。如今请听我以诸蛇为对象所宣告的那全部可怖决意。

Verse 100

अद्यप्रभृति चेन्नाहं सर्पं दृष्टिवशं गतम् । निहन्मि दण्डघातेन तत्पापं स्याद्ध्रुवं मम

自今日起,凡入我目中之蛇,若我不以杖击而杀之,则此罪必定归于我。

Verse 101

यच्च निक्षेपहर्तॄणां यच्च विश्वासघातिनाम् । तन्मे स्याद्यदि नो हन्मि सर्पं दृष्टिवशं गतम्

若我不杀入我目中之蛇,愿夺取寄存之物者与背信弃义者之罪,尽归于我。

Verse 102

यत्पापं साधुनिंदायां मातापितृवधे च यत् । तन्मे स्याद्यदि नो हन्मि सर्पं दृष्टिवशं गतम्

若我不杀入我目中之蛇,愿诋毁贤善之罪与弑父弑母之罪,皆归于我。

Verse 103

परदाररतानां च यत्पापं जीवघातिनाम् । तन्मे स्याद्यदि नो हन्मि सर्पं दृष्टिवशं गतम्

若我不杀那进入我眼前的蛇,愿贪恋他人妻者之罪与杀害众生者之罪,尽归于我。

Verse 104

उक्तौ चाभिरतानां च यत्पापं गरदायिनाम् । तन्मे स्याद्यदि नो हन्मि सर्पं दृष्टिवशं गतम्

若我不杀那进入我眼前的蛇,愿喜好妄语者之罪与施毒害人者之罪,尽归于我。

Verse 105

कृतघ्नानां च यत्पापं परवित्तापहारिणाम् । तन्मे स्याद्यदि नो हन्मि सर्पं दृष्टिवशं गतम्

若我不击倒那已落入我目光威势之下的蛇,愿忘恩负义者之罪与盗取他人财物者之罪,尽落于我。

Verse 106

यत्पापं शस्त्रकर्तृणां तथा वह्निप्रदायिनाम् । तन्मे स्याद्यदि नो हन्मि सर्पं दृष्टिवशं गतम्

若我不击倒那已落入我目光威势之下的蛇,愿铸造兵刃者之罪与纵火害人者之罪,尽归于我。

Verse 107

व्रतभंगेन यत्पापं व्रतिनां निंदयापि यत् । तन्मे स्याद्यदि नो हन्मि सर्पं दृष्टिवशं गतम्

若我不击倒那已落入我目光威势之下的蛇,愿破戒誓之罪与诋毁持戒誓者之罪,尽落于我。

Verse 108

यत्पापं भ्रूणहत्यायां मृष्टमांसाशिनां च यत् । तन्मे स्याद्यदि नो हन्मि सर्पं दृष्टिवशं गतम्

若我不击杀那已落入我目光威势之下的蛇,愿堕胎杀胎之罪,以及食用不净禁肉者之罪,尽归于我。

Verse 109

वृक्षच्छेद प्रसक्तानां यत्पापं शल्यकारिणाम् । तन्मे स्याद्यदि नो हन्मि सर्पं दृष्टिवशं गतम्

若我不击杀那已落入我目光威势之下的蛇,愿沉迷砍伐树木者之罪,以及以刺矛等行伤害之业者之罪,尽归于我。

Verse 110

पाखंडिनां च यत्पापं नास्तिकानां च यद्भवेत् । तन्मे स्याद्यदि नो हन्मि सर्पं दृष्टिवशं गतम्

若我不击杀那已落入我目光威势之下的蛇,愿伪善欺世之徒之罪,以及不信正法之无神者的一切罪,尽归于我。

Verse 111

मांसमद्यप्रसक्तानां यत्पापं विटभोजिनाम् । तन्मे स्याद्यदि नो हन्मि सर्पं दृष्टिवशं गतम्

若我不击杀那已落入我目光威势之下的蛇,愿沉溺于肉食与醉酒之物者之罪,以及以卑贱不净之食为生者之罪,尽归于我。

Verse 112

मृषावादप्रसक्तानां पररंध्रावलोकिनाम् । तन्मे स्याद्यदि नो हन्मि सर्पं दृष्टिवशं गतम्

若我不击杀那已落入我目光威势之下的蛇,愿沉迷妄语者之罪,以及窥探他人过失与隐秘者之罪,尽归于我。

Verse 113

यत्पापं साक्ष्यकर्तृणां धान्यसंग्रहकारिणाम् । तन्मे स्याद्यदि नो हन्मि सर्पं दृष्टिवशं गतम्

若我不击杀那已落入我目光威势之下的蛇,愿作伪证者之罪与囤积粮谷者之罪,尽归于我。

Verse 114

आखेटकरतानां च यत्पापं पाशदायिनाम् । तन्मे स्याद्यदि नो हन्मि सर्पं दृष्टिवशं गतम्

若我不击杀那已落入我目光威势之下的蛇,愿猎杀者之罪与设下罗网枷缚者之罪,尽归于我。

Verse 115

नित्यं प्रेषणकर्तॄणां यत्पापं मधुजीविनाम् । तन्मे स्याद्यदि नो हन्मि सर्पं दृष्टिवशं गतम्

若我不杀那已落入我目光威势之下的蛇,愿常使唤他人奔走者之罪与以蜂蜜为生者之罪,尽归于我。

Verse 116

अदृष्टदेववक्त्राणां यत्पापं मत्स्यजीविनाम् । तन्मे स्याद्यदि नो हन्मि सर्पं दृष्टिवशं गतम्

若我不杀那已落入我目光威势之下的蛇,愿未曾瞻见诸天圣容者之罪与以捕鱼为生者之罪,尽归于我。

Verse 117

विवादे पृच्छमानानां पक्षपातेन जल्पताम् । भयाद्वा यदि वा लोभाद्द्वेषाद्वा कामतोऽपि वा

在争讼之中——那些被请来裁断却偏袒一方而发言的人,不论是出于恐惧、贪欲、憎恨,乃至情欲——

Verse 118

यत्पापं तु भवेत्तेषां निर्दयानां दुरात्मनाम् । तन्मे स्याद्यदि नो हन्मि सर्पं दृष्टिवशं गतम्

凡那些残忍恶心之人所生之罪——若我不诛杀那已落入我目光掌控之蛇,愿其罪归于我。

Verse 119

कन्याविक्रयकर्तृणां यत्पापं पापसंगिनाम् । तन्मे स्याद्यदि नो हन्मि सर्पं दृष्टिवशं गतम्

卖女之人以及与罪为伍者之罪——若我不诛杀那已落入我目光掌控之蛇,愿其罪归于我。

Verse 120

विद्याविक्रयकर्तॄणां यत्पापं समुदाहृतम् । तन्मे स्याद्यदि नो हन्मि सर्पं दृष्टिवशं गतम्

为贩卖知识者所宣说之罪——若我不诛杀那已落入我目光掌控之蛇,愿其罪归于我。

Verse 121

एवं मया प्रतिज्ञाय कोपाविष्टेन सूतज । गृहीतो लगुडः स्थूलो वधार्थं पवनाशिनाम्

“我便如此立下誓愿,哦,车夫之子;怒火所驱,我执起沉重的棍棒,欲诛那吞风之族(诸蛇)。”

Verse 122

ततःप्रभृत्यहं भूमौ भ्रमामि लगुडायुधः । ब्राह्मीं वृत्तिं परित्यज्य मार्गमाणो भुजंग मान्

自那时起,我执棍为兵,游行于大地之上——舍弃婆罗门之行——寻觅诸蛇。

Verse 123

मया कोपपरीतेन बहवः पन्नगा हताः । विषोल्बणा महाकायास्तथान्ये मध्यमाधमाः

我被愤怒冲昏了头脑,杀死了许多蛇——有些身躯巨大、剧毒无比,还有其他的,中等的和低等的。

Verse 124

एकदाहं वनं प्राप्तो गहनं लगु डायुधः । शयानं तत्र चापश्यं जलसर्पं वयोऽधिकम्

有一次,我手持棍棒走进茂密的森林;在那里看见一条年迈的水蛇躺着休息。

Verse 125

ततोऽहं दंडमुद्यम्य कालदंडोपमं रुषा । हन्मि तं यावदेवाहं स मां प्रोवाच पन्नगः

于是,我愤怒地举起手杖——就像阎罗王的惩罚之杖——正当我要击打它时,那条蛇对我说话了。

Verse 126

नापराध्यामि ते किंचिदहं ब्राह्मणसत्तम । संरंभात्तत्किमर्थं मां जिघांससि वयोऽधिकम्

“噢,最好的婆罗门啊,我并没有冒犯您。为何出于突然的愤怒,您想要杀死年迈的我?”

Verse 127

ततो मया स संप्रोक्तः कोपात्सलि लपन्नगः । महामन्युपरीतेन स्मृत्वा भार्यां मृगावतीम् । मम भार्या प्रिया पूर्वं सर्पेणासीद्विनाशिता

随后,我怒火中烧,回想起爱妻姆里加瓦蒂(Mṛgāvatī),愤怒地回答那条水蛇:“我心爱的妻子曾经被一条蛇夺去了生命。”

Verse 128

ततोऽहं तेन वैरेण सूदयामि महो रगान् । अद्य त्वामपि नेष्यामि वैवस्वतगृहं प्रति । हत्वा दंडप्रहारेण तस्मादिष्टतमं स्मर

因此,受那怨仇所驱,我诛杀诸大蛇。今日连你也要送往毗婆斯瓦多(阎摩)之宅;当我以杖一击取你性命时,记住你最珍爱之物。

Verse 129

ततः स मां पुनः प्राह भयेन महतावृतः । शृणु तावद्वचोऽस्माकं ततः कुरु यथोचितम्

随后他又对我说道,被巨大的恐惧所笼罩:“请先听我们的话,然后再做合宜之事。”

Verse 130

अन्ये ते पन्नगा विप्र ये दशंतीह मानवान् । वयं सलिलसंभूता निर्विषाः सर्परूपिणः

“婆罗门啊,此地另有蛇类会咬人;而我们生于水中——虽具蛇形,却无毒。”

Verse 131

एवं प्रजल्पमानोऽपि स दंडेन मया हतः । सूत तत्सूदनार्थाय निर्विकल्पेन चेतसा

即使他如此辩白,我仍以杖击杀了他——噢,苏多啊——一心欲诛,心念坚定,毫无迟疑。

Verse 132

अथासौ लगुडस्पर्शात्तत्क्षणादेव पन्नगः । द्वादशार्क प्रतीकाशो बभूव पुरुषो महान्

随后,棍棒一触及他,那蛇当下便化作一位伟岸之人,光辉灿然,如十二轮太阳。

Verse 133

तदाश्चर्यं समालोक्य ततोऽहं विस्मयान्वितः । उक्तवांस्तं प्रणम्योच्चैः क्षम्यतामिति सादरम्

见到那般奇迹,我满怀惊异;遂向他顶礼,恭敬高声说道:“愿赦我之过。”

Verse 134

को भवान्किमिदं रूपं कृतं सर्पमयं विभो । किं वा ते ब्रह्मशापोऽयं किं वा क्रीडा सदेदृशी

“你是谁,伟力者?为何现此蛇形之身?这是婆罗门的诅咒,还是如此奇妙的神圣戏游?”

Verse 135

ततः प्रोवाच मां हृष्टः स नरः प्रश्रयान्वितः । शृणुष्वावहितो भूत्वा वृत्तांतं स्वं वदामि ते

随后那人欢喜而谦恭,对我说道:“请专心聆听;我将把自己的经历完整告诉你。”

Verse 136

अहमासं पुरा विप्र चमत्कारपुरोत्तमे । युवा परमतेजस्वी धनवान्सुसमृद्धिभाक्

“从前,婆罗门啊,在名为Camatkārapura的胜妙城中,我曾是青年——光耀具大威力,富足多财,福泽丰盈。”

Verse 138

कस्यचित्त्वथ कालस्य तत्र यात्रा व्यजायत । तत्र वादित्रघोषेण नादितं भुवनत्रयम्

“过了一段时日,那里兴起了朝圣庆典;乐器轰鸣齐奏,声震如同充满三界。”

Verse 139

अथ तत्र समायाता मुनयः संशितव्रताः । देवस्य दर्शनार्थाय शतशोऽथ सहस्रशः

随后,持守坚固誓戒的诸牟尼来到彼处,或百或千地汇集,只为求得对主的神圣瞻礼与天启之见。

Verse 140

शैवाः पाशुपताश्चैव तथा कापालिकाश्च ये । महाव्रतधराश्चान्ये शिवभक्तिपरायणाः

诸位湿婆派(Śaiva)、兽主派(Pāśupata)以及持颅派(Kāpālika),并其他奉持大誓(mahāvrata)者皆至,尽心安住于对湿婆的虔敬与礼拜。

Verse 141

एकाहारा निराहारा वायुभक्षास्तथापरे । अब्भक्षाः फल भक्षाश्च शीर्णपर्णाशिनस्तथा

有人一日一食,有人绝食不食;有人以风为食,有人以水为食;有人食果实,有人唯啖枯叶。

Verse 142

तेऽभिवन्द्य यथान्यायं देवदेवं महेश्वरम् । उपाविष्टाः पुरस्तस्य कथाश्चक्रुः पृथग्विधाः

他们依礼顶礼摩诃伊湿伐罗——诸神之神——随后在其前安坐,展开种种法义与圣谈。

Verse 143

राजर्षीणां पुराणानां देवेन्द्राणां च हर्षिताः । दयाधर्मसमोपेतास्तथान्येऽपि च भूरिशः

他们欢喜地谈及王仙(rājārṣi)、古老的《往世书》传说,以及诸天之主;又有许多人同在,具足慈悲与正法。

Verse 146

एवं महोत्सवे तत्र वर्तमाने महोदये । आगतो बहुभिः सार्धमहं यौवनगर्वितः

当那盛大的庆典正在进行之时——吉祥圆满、瑞相昭著——我与许多人一同来到那里,心中因青春之傲而自满。

Verse 147

शिवदर्शनविद्वेषी तमसा संवृताशयः । यात्रोत्सव विनाशाय प्रेरितोऽन्यैः सुदुर्जनैः

我憎恶乃至不愿见到湿婆的圣容(darśana),内心被黑暗遮蔽;又受其他恶人唆使,意欲毁坏这场朝圣庆典。

Verse 148

जलसर्पं समादाय सुदीर्घं भीषणाकृतिम् । लेलिहानं मुहुर्जिह्वां जरया परया वृतम्

他抓起一条水蛇——极其修长、形貌骇人——蛇信频频吐闪,躯体仿佛被极度衰老所缠裹;他将其举出示人。

Verse 149

ततश्च क्षिप्तवांस्तत्र महाजनसमागमे । तं दृष्ट्वा विद्रुताः सर्वे जना मृत्युभयार्दिताः

随后,在那人海汇聚之处,他将其掷向当场。众人一见,皆因惧死而惊惶奔逃。

Verse 150

तत्रासीत्तापसो नाम्ना सुप्रभः शंसितव्रतः । समाधिस्थः सुशिष्याढ्यस्तपसा दग्धकिल्बिषः

那里住着一位名为苏普拉婆(Suprabha)的苦行者,以清净誓戒而闻名——安住于三摩地(samādhi),门下贤弟子众多,诸罪业皆为苦行之火所焚尽。

Verse 151

निष्कंपां सुदृढामृज्वीं नातिस्तब्धां न कुंचिताम् । ग्रीवां दधत्स्थिरां यत्नाद्गात्रयष्टिं च सर्वतः

他以勤力令颈项安住不动——不颤不摇,坚固端直,不僵不过,不屈不曲——使全身的姿势于一切处皆得稳固。

Verse 152

संपश्यन्नासिकाग्रं स्वं दिशश्चानवलोकयन् । तालुमध्यगतेनैव जिह्वाग्रेणाचलेन च

他凝视自身鼻尖,不向诸方张望;舌尖安置于上腭中央,寂然不动。

Verse 155

पश्यन्पद्मासनस्थं च वैदनाथं महेश्वरम् । यमक्षरं वदंत्येव सर्वगं सर्ववेदिनम्

他观见大自在天吠陀耶那他,安坐莲华座——世人确称其为“不坏之音节”,遍一切处,了知一切。

Verse 156

अनिंद्यं चाप्यभेद्यं च जरामरणवर्जितम् । पुलकांचितसर्वांगो योगनिद्रावशंगतः

无可指摘,亦不可破坏,远离老死——周身因法喜而毛竖——他已入于瑜伽睡眠(yoganidrā)之力。

Verse 158

अंगुष्ठतर्जनीयोगं कृत्वा हृदयसंगतम् । एवं तत्रोपविष्टस्य स सर्पस्तस्य विग्रहम्

他令拇指与食指相合,安置于心间;当他如是端坐之时,那条蛇便趋近他的身形。

Verse 159

वेष्टयामास भोगेन निश्चलस्य महात्मनः । एतस्मिन्नंतरे शिष्यस्तस्यासीत्सुतपोऽन्वितः

巨蛇以身盘绕那位大圣者;圣者安然不动,被其躯体层层缠裹。其间,他那具足善妙苦行的弟子也在场。

Verse 160

श्रीवर्धनैतिख्यातो नानाशास्त्रकृतश्रमः । स दृष्ट्वा सर्पभोगेन समंताद्वेष्टितं गुरुम्

他名闻为“室利跋陀那”(Śrīvardhana),曾在诸多圣典学科中勤苦用功;他看见师尊被蛇身之盘绕从四面完全缠住。

Verse 161

नातिदूरस्थितं मां च ज्ञात्वा तत्कर्मकारिणम् । उवाच परुषं वाक्यं कोपसंरक्तलोचनः

他知道我就站在不远处,且正是那行事之人,便以怒火染红的双眼,吐出严厉粗重之言。

Verse 162

स्फुरताधरयुग्मेन बाष्पगद्गदया गिरा । मया चेत्सुतपस्तप्तं गुरुशुश्रूषया सदा

他双唇颤动,泪哽其声,说道:“若我确曾修持高贵的苦行,且恒以恭敬侍奉吾师为本……”

Verse 163

निर्विकल्पेन चित्तेन यदि ध्यातो महेश्वरः । तेन सत्येन दुष्टोऽयं पापात्मा ब्राह्मणाधमः । ईदृक्कायो भवत्वाशु गुरुर्मे येन धर्षितः

“若我以不散乱之心禅念大自在天摩醯首罗(Maheśvara)——凭此真实之力,愿这恶人、罪业之徒、婆罗门中最下劣者,立刻变成与我同样之身;因为他侮辱了我的师尊。”

Verse 164

अथाहं सर्पतां प्राप्तस्तत्क्षणादेव दारुणाम् । पश्यतां सर्वलोकानां वदतां साधुसाध्विति

于是我在刹那间堕入可怖的蛇身;众人皆在旁观看,齐声称叹:“善哉!善哉!”

Verse 165

अथ गत्वा समाधेः स पर्यंतं संयतो मुनिः । ददर्श निज गात्रस्थं द्विजिह्वं दारुणाकृतिम्

随后,那位自持的牟尼从三摩地将尽之际,见到自己身上现出可怖之相,双舌分叉。

Verse 166

अथ सर्पाकृतिं मां च दुःखेन महतान्वितम् । तटस्थं भयसंत्रस्तं तथा सर्वजनं तदा

于是(他看见)我现蛇形,深陷大悲苦,惶惧地退立一旁;当时众人也都惊恐战栗。

Verse 168

न मे प्रियं कृतं शिष्य त्वयैतत्कर्म कुर्वता । शपता ब्राह्मणं दीनंनैष धर्मस्तपस्विनाम्

“弟子啊,你做此事并不令我欢喜——竟咒诅一位困苦无依的婆罗门;这并非苦行者之法(dharma)。”

Verse 169

समो मानेऽपमाने च समलोष्टाश्मकांचनः । तपस्वी सिद्धिमायाति सुहृच्छत्रुसमाकृतिः

于荣与辱皆平等,于土块、石与金亦平等,视友与敌同一无二——如此苦行者得证圆满成就。

Verse 170

तस्मादजानता वत्स शप्तोऽयं ब्राह्मणस्त्वया । बाल्यभावात्प्रसादोऽस्य भूयोयुक्तो ममाज्ञया

因此,亲爱的孩子,你在不知情中诅咒了这位婆罗门。由于你年少未谙事理,依我之命,你如今当赐予他更大的恩惠,以补救此过。

Verse 171

अथ श्रीवर्धनः प्राह प्रणिपत्य निजं गुरुम् । अमर्षवशमापन्नः कृतांजलिपुटः स्थितः

于是,室利伐陀那开口说道——他先向自己的上师顶礼——合掌而立,虽仍为愤懑所摄。

Verse 172

अज्ञानाद्यदिवा ज्ञानान्मया यद्व्याहृतं वचः । तत्तथैव न संदेहस्तस्मान्मौनं गुरो कुरु

无论我说出那些话是出于无知,还是出于真实的知见,它们确实如此,毫无疑惑。因此,尊师啊,请守持默然(mouna),勿与之争辩。

Verse 173

न मृषा वचनं प्रोक्तं स्वैरेणापि गुरो मया । किं पुनर्यत्तवार्थाय तस्मान्मौनं समाचर

尊师啊,我即便在疏忽之时也未曾说过虚妄之语;何况此事关乎您的旨意,我怎会妄言?因此,请修持默然(mouna)。

Verse 174

पश्चादुदयते सूर्यः शोषं याति महार्णवः । अपि मेरुश्च शीर्येत न मे स्यादन्यथा वचः

太阳或可自西方升起;大海或可枯竭;甚至须弥山亦可崩碎——然而我之言决不会变成别样。

Verse 175

तमुवाच गुरुः शिष्यं स पुनः श्लक्ष्णया गिरा । जानाम्यहं न ते वाणी कथंचिज्जायतेऽन्यथा

于是上师又以柔和之语对弟子说道:“我知你之言,绝不会以任何方式偏离真实。”

Verse 176

सदा शिष्यो वयःस्थोपि शासनीयः प्रयत्नतः । किं पुनर्बाल एव त्वं तेन त्वां वच्मि भूरिशः

即便年迈的弟子也应当恒常勤谨受教而守戒;何况你尚是少年,因此我才屡屡训诲于你。

Verse 177

धर्मं न व्ययते कोऽपि मुनीनां पूर्वसंचितम् । तपोधर्मविहीनानां गतिस्तेषां न विद्यते

无人能减损古来圣贤所积聚之正法;然若离于苦行与法者,便无真实归途,亦无吉祥之命运。

Verse 178

तस्मात्क्षमां पुरस्कृत्य वर्तितव्यं तपस्विभिः

是故,修行苦行者当以宽恕为先,依此而行。

Verse 179

न पापं प्रति पापः स्याद्बुद्धिरेषा सनातनी । आत्मनैव हतः पापो यः पापं तु समाचरेत्

不可以罪报罪——此乃永恒之明见。行恶之人,因其作恶,唯由自身而自取败亡。

Verse 180

दग्धः स दहते भूयो हतमेवनिहंति च । सम्यग्ज्ञानपरित्यक्तो यः पापे पापमाचरेत्

已被焚者仍复能焚;已被杀者仍复能杀。舍弃正智正见,以罪报罪之人,只会增添毁灭。

Verse 181

उपकारिषु यः साधुः साधुत्वे तस्य को गुणः । अपकारिषु यः साधुः कीर्त्यते जनैः

若只对施恩者行善,其善德有何殊胜?唯有对加害者亦守善行之人,方为众人所称颂。

Verse 182

एवमुक्त्वा स तं शिष्यं ततो मामिदमब्रवीत् । दयया परया युक्तः सुव्रतः शंसितव्रतः

如是告诫其弟子后,他又以此言对我说道。苏弗拉塔——具足无上悲悯、以誓戒行持而著称者——开口道。

Verse 183

नान्यथा वचनं भावि मम शिष्यस्य पन्नग । कञ्चित्कालं प्रतीक्षस्व तस्मात्सर्पवपुःस्थितः

“噢,蛇啊,我弟子的言语必不有异,必定应验。故当稍待片刻,仍住于汝之蛇身。”

Verse 184

सर्प उवाच । कस्मिन्काले मुनिश्रेष्ठ शापो मेऽस्तमुपैष्यति । प्रसादं कुरु दीनस्य शापस्याज्ञानिनस्तथा

蛇说道:“噢,诸牟尼中最胜者,我的诅咒何时方得终止?愿垂慈悯于我这困苦之身——我实未明此咒之本性。”

Verse 185

सुव्रत उवाच । मुहूर्तमपि गीतादि यः करोति शिवालये । न तस्य शक्यते कर्तुं संख्या धर्मस्य भद्रक

苏弗拉塔说道:“亲爱的,凡人在湿婆神庙中,哪怕仅一牟呼尔塔唱诵赞歌等修持,其所得功德(达摩)亦不可计数。”

Verse 186

मुहूर्तमपि यो विघ्नं करोति च महोत्सवे । तस्य पापस्य नो संख्या कर्तुं शक्या हि केनचित्

“然而,若有人在盛大庆典中,哪怕仅一牟呼尔塔制造阻碍——其罪业之量,无人能计。”

Verse 188

शैवं षडक्षरं मंत्रं योजपेच्छ्रद्धयान्वितः । अपि ब्रह्मवधा त्पापं जातं तस्य प्रणश्यति

“凡以信心充满而持诵湿婆六字真言者,即便由杀害婆罗门所生之罪,也为其消灭。”

Verse 189

दशभिर्दिनजं पापं विंशत्या वत्सरोद्भवम् । षडक्षरस्य जाप्येन पापं क्षालयते नरः

“诵念十遍,可洗除一日所生之罪;诵念二十遍,可洗除一年所积之罪。以六字真言之持诵,人得涤净诸罪。”

Verse 190

तस्मात्त्वं जलमध्यस्थस्तं मंत्रं जप सादरम् । येन पापं क्षयं याति कृतमप्यन्यजन्मनि

“因此,当你立于水中之际,当以恭敬持诵彼真言——凭此,纵使在他生所造之罪,亦归于灭尽。”

Verse 191

यदा त्वां जलमध्यस्थं वत्सोनाम द्विजो रुषा । ताडयिष्यति दण्डेन तदा मोक्षमवाप्स्यसि

当你身在水中之际,一位名为瓦特索那的婆罗门因嗔怒以杖击你——那时你将证得解脱(mokṣa)。

Verse 192

तस्माद्गच्छ द्रुतं सर्प स्थानादस्माज्जलाशये । किञ्चिदिष्टं मया प्रोक्तो विरराम स सन्मुनिः

因此,蛇啊,速速离开此处,前往那水池。说完对你有益且所愿之语,那位真实的圣牟尼便沉默了。

Verse 193

ततोऽहं दुःखसंयुक्तः संप्राप्तोऽत्र जलाशये । षडक्षरं जपन्मन्त्रं नित्यमेव व्यवस्थितः

随后,我怀着忧苦来到这神圣的水池;我日日坚定不移,恒常诵持六字真言。

Verse 194

त्वत्प्रसादादहं मुक्तः सर्पत्वाद्ब्राह्मणोत्तम । किं करोमि प्रियं तेऽद्य तस्माच्छीघ्रतरं वद

承蒙你的恩德,婆罗门中的至上者啊,我已脱离蛇身。今日我当作何善事以取悦于你?故请速速告知。

Verse 195

वत्सोनाम न सन्देहः स त्वं यः कीर्तितो मम । सुव्रतेन विमानं मे पश्यैतदुपसर्पति

你的名字是瓦萨——毫无疑问;你正是我所提及之人。凭你清净誓愿之力,且看:我的天车正向此处驶来。

Verse 196

ततः प्रोक्तो मया सम्यक्स सर्पो दिव्यरूपधृक् । भगवन्नुपदेशं मे किञ्चिद्देहि शुभाव हम्

随后我恭敬地对那条蛇——此刻已具天界妙相——说道:“尊者啊,请赐我些许教诲,使我得吉祥。”

Verse 197

येन नो जायते दुःखं प्रियलोपसमुद्भवम् । न दारिद्यं न च व्याधिर्न च शत्रुपराभवः

凭此便不生因失去所爱而起的忧苦;亦无贫乏,无疾病,亦不为仇敌所败。

Verse 198

अथोवाच स मां भूयः सोत्सुकः पुरुषोत्तमः । प्रश्नभारः समाख्यातस्त्वया मम द्विजोत्तम

于是那位高贵之人再度兴切地对我说道:“噢,最胜的二生者,你已向我陈明你诸问的全部分量。”

Verse 199

न चैतच्छक्यते वक्तुं विमाने समुपस्थिते । विस्तरात्तु ततो वच्मि संक्षेपेण तव द्विज

此刻不可详说,因为天车已然在前。故而,二生者啊,我将为你略说其要。

Verse 200

शैवः षडक्षरो मन्त्रो नृणामशुभहारकः । स त्वया शक्तितो विप्र जपनीयो दिवानिशम्

湿婆六字真言能为世人除去不祥。婆罗门啊,当随己力昼夜持诵。

Verse 201

ततः प्राप्स्यत्यसंदिग्धं यद्यद्वांछसि चेतसा । स्वर्गं वा यदि वा मोक्षं विमुक्तः सर्वपातकैः

由此修持,你必定无疑得获心中所愿——或得天界,或证解脱(莫克沙)——并从一切罪业中解脱。

Verse 202

मया हि सुमहत्पापं सर्वदा समनुष्ठितम् । तत्रापि मंत्रमाहात्म्यात्प्राप्ता लोका महोदयाः

诚然,我曾常行极重之罪;然而即便如此,凭借真言的伟大威德,我仍得至尊胜之界,福泽昌盛。

Verse 203

एको दानानि सर्वाणि यच्छति श्रद्धयान्वितः । षडक्षरं जपेन्मंत्रमन्यस्ताभ्यां समं फलम्

一人具足信心,施行一切布施;另一人持诵六字真言——其功德果报被宣说与彼广大布施等同。

Verse 204

सर्वतीर्थाभिषेकं च कुरुतेऽन्यो नरो द्विज । षडक्षरं जपेन्मंत्रमन्यस्ताभ्यां समं फलम्

婆罗门啊,一人遍于一切圣地作沐浴灌顶;另一人持诵六字真言——其功德果报被说与彼相等。

Verse 205

चांद्रायणसहस्रं तु कुरुतेऽन्यो यथोचितम् । षडक्षरं जपेदन्यो मंत्रं ताभ्यां समं फलम्

又有人如法修行一千次月行斋(Cāndrāyaṇa);另有人持诵六字真言——其果报被传记为与彼等同。

Verse 206

वर्षास्वाकाशशायी च हेमंते सलिलाशयः । पञ्चाग्निसाधको ग्रीष्मे यावद्वर्षशतं नरः

一人于雨季仰卧露天之下,冬季居于水中,夏季修持“五火苦行”——如此圆满一百年。

Verse 207

अन्यः षडक्षरं मन्त्रं शुचिः श्रद्धासमन्वितः । जपेदहर्निशं मर्त्यः फलं ताभ्यां समं स्मृतम्

然而另有一人——身心清净、具足信心——昼夜诵念六字真言;其功德被忆念为与彼等同。

Verse 208

पितृपक्षे सदा चैको गयायां श्राद्धमाचरेत् । अन्यः षडक्षरं मन्त्रं जपेत्ताभ्यां समं फलम्

一人于祖灵期(Pitṛpakṣa)常在伽耶行施食祭(śrāddha);另一人诵念六字真言——其功德与彼相等。

Verse 209

गोसहस्रं ददात्येकः कार्तिक्यां ज्येष्ठपुष्करे । षडक्षरं जपेन्मंत्रमन्यस्ताभ्यां समं फलम्

一人于迦尔提迦月在耶什塔—普什卡拉布施千头牛;另一人诵念六字真言——其功德与彼相等。