
Chapter Arc: स्वर्ग पर ‘कप’ नामक दानवों का अधिकार जम जाना और देवताओं का मद/अहंकार के कारण संकट में पड़ जाना—एक ऐसा उलटफेर जहाँ अमर भी असहाय दिखते हैं। → देवता अपने दोनों लोक (स्वर्ग और पृथ्वी/अधिकार) हरण हुए जानकर शोकाकुल होकर ब्रह्मा की शरण लेते हैं; उधर ‘कप’ ब्राह्मणों के प्रति वैर/अवज्ञा की ओर बढ़ते हैं, जिससे धर्म-रक्षा का प्रश्न तीखा होता जाता है। → ब्राह्मण-तेज के अपमान का परिणाम—ब्राह्मणों द्वारा ‘कप’ दानवों का भस्म किया जाना; उसी निर्णायक क्षण में देवताओं का संकट कटता है और उनका तेज-वीर्य पुनः जाग्रत होता है। → नारद के वचन से देवता प्रसन्न होकर ब्राह्मणों की महिमा का स्तवन करते हैं; देवताओं का तेज बढ़ता है और वे त्रिलोकी में पुनः पूजित/स्थापित होते हैं। वायु, युधिष्ठिर को उपदेश-रूप में ब्राह्मण-रक्षा और इन्द्रिय-निग्रह का क्षात्रधर्म बताता है। → वायु का संकेत कि ‘भृगुओं से घोर भय’ कालान्तर में प्रकट होगा—भविष्य के दण्ड/परिणाम की छाया अध्याय के अंत में छोड़ दी जाती है।
Verse 1
अपना छा | अ:-फक्राछ सप्तपञ्चाशर्दाधिकशततमोब् ध्याय: कप नामक दानवोंके द्वारा स्वर्गलोकपर अधिकार जमा लेनेपर ब्राह्म॒णोंका कपोंको भस्म कर देना
毗湿摩说道:“尤提施提罗啊,即便如此,迦尔达毗利耶·阿周那仍旧沉默。于是风神又开口道:‘噢,人中之主,请听我说——那专属于婆罗门的最上义务与典范行持。’”
Verse 2
मदस्यास्यमनुप्राप्ता यदा सेन्द्रा दिवौकस: । तदैव च्यवनेनेह हृता तेषां वसुन्धरा
毗湿摩说道:“当诸天以因陀罗为首,坠入‘摩陀’(醉狂/傲慢)之口时,就在那一刻,圣者遮婆那在此世夺去了他们对大地的统治权。”
Verse 3
उभौ लोकौ हृतौ मत्वा ते देवा दु:खिता5भवन् । शोकार्ताश्चि महात्मानं ब्रह्माणं शरणं ययु:,अपने दोनों लोकोंका अपहरण हुआ जान वे देवता बहुत दुःखी हो गये और शोकसे आतुर हो महात्मा ब्रह्माजीकी शरणमें गये
毗湿摩说道:“得知两界皆被夺去,诸天深受痛苦;悲恸难抑,便投奔大心的梵天,求其庇护。”
Verse 4
देवा ऊचु मदास्यव्यतिषक्तानामस्माकं लोकपूजित । च्यवनेन हता भूमि: कपैश्नैव दिवं प्रभो
诸天说道:“噢,为诸世界所敬奉的主宰!当我们纠缠于‘摩陀’(醉狂/傲慢)之口时,遮婆那夺去了我们的土地;而名为迦帕的阿修罗更攫取了天界,主啊。”
Verse 5
ब्रह्मोवाच गच्छध्वं शरणं विप्रानाशु सेन्द्रा दिवौकस: । प्रसाद्य तानुभी लोकाववाप्स्यथ यथा पुरा
梵天说道:“诸天与因陀罗啊,速速前往婆罗门处求庇护。若能令他们欢喜,你们便能如昔日一般,重得两界。”
Verse 6
ते ययु: शरणं विप्रानूचुस्ते कान् जयामहे । इत्युक्तास्ते द्विजान् प्राहुर्जयतेह कपानिति
毗湿摩说道:诸天前往婆罗门处求庇护,并问道:“我们当征服谁?”婆罗门如此发问时,诸天答道:“就在此地,征服名为迦婆(Kapa)的诸魔。”
Verse 7
भूगतान् हि विजेतारो वयमित्यब्रुवन् द्विजा: । ततः कर्म समारब्धं ब्राह्मणै:ः कपनाशनम्,तब ब्राह्मणोंने कहा--“हम उन दानवोंको पृथ्वीपर लाकर परास्त करेंगे।” तदनन्तर ब्राह्मणोंने कपविनाशक कर्म आरम्भ किया
毗湿摩说道:婆罗门们宣称:“待他们被引落到大地之上,我们便能征服他们。”于是,婆罗门开始施行以毁灭迦婆为目的的仪式之业。
Verse 8
तच्छुत्वा प्रेषितो दूतो ब्राह्मणेभ्यो धनी कपै: । सच तान् ब्राह्मणानाह धनी कपवचो यथा,इसका समाचार सुनकर कपोंने ब्राह्मणोंक पास अपना धनी नामक दूत भेजा, उसने उन ब्राह्मणोंसे कपोंका संदेश इस प्रकार कहा--
毗湿摩说道:迦婆众听闻此事,便派遣名为“财尼”(Dhanī)的使者前往婆罗门处。他走近诸婆罗门,将迦婆的讯息依其本意一字不差地传达出来。
Verse 9
भवद्धिः सदृशा: सर्वे कपा: किमिह वर्तते । सर्वे वेदविद: प्राज्ञा: सर्वे च क्रतुयाजिन:
毗湿摩说道:“(使者说道:)‘婆罗门啊!这些迦婆在德行与身价上皆可与你们比肩。那么,为何此处竟起针对他们的争端?他们人人通晓吠陀,明达有智,且皆勤行祭祀之仪。’”
Verse 10
सर्वे सत्यव्रताश्वैव सर्वे तुल्या महर्षिभि: | श्रीक्षेव रमते तेषु धारयन्ति श्रियं च ते
毗湿摩说道:“他们全都以真实之誓自持,皆可比肩大圣仙。吉祥与富饶之神室利(Śrī)乐于栖居其间,而他们亦承载并彰显那同一份室利之荣光。”
Verse 11
वृथादारान् न गच्छन्ति वृथामांसं न भुञ्जते । दीप्तमन्निं जुह्बते च गुरूणां वचने स्थिता:
毗湿摩说道:“他们不与非正当婚姻之女子交合;他们视食肉为无益而不食;他们向炽燃的圣火中献上供奉;并且坚定遵从长者与师长的训令。”
Verse 12
सर्वे च नियतात्मानो बालानां संविभागिन: । उपेत्य शनकैर्यान्ति न सेवन्ति रजस्वलाम् | स्वर्गतिं चैव गच्छन्ति तथैव शुभकर्मिण:
毗湿摩说道:“他们皆能自制其心;并将应得之分配给孩童。趋近他人时,举止温和而克制。他们不与经期之女交合。如此行诸吉善与正法之业,便得通往天界之道。”
Verse 13
अभुक्तवत्सु नाश्नन्ति गर्भिणीवृद्धकादिषु । पूर्वल्निषु न दीव्यन्ति दिवा चैव न शेरते
毗湿摩说道:“只要仍有人未食——如孕妇、老人等——他们便不先食。他们不在上午赌博,也不在白昼酣睡。”
Verse 14
एतैश्वान्यैश्व बहुभिग्ुणैर्युक्तान् कर्थं कपान् | विजेष्यथ निवर्तथ्व॑ निवृत्तानां सुखं हि व:
毗湿摩说道:“卡帕族(Kapas)具此等德行,且尚有诸多美德,你们怎能指望战胜他们?当从这不当之举中回头;因为真正的福祉与安乐,正在于克制与退让。”
Verse 15
ब्राह्मणा ऊचु कपान्वयं विजेष्यामो ये देवास्ते वयं स्मृता: । तस्माद् वध्या: कपा<स्माकं धनिन् याहि यथा55गतम्
婆罗门们说道:“我们必将战胜卡帕族(Kapas)。世人所谓‘诸天’,其实正是我们自身。因此这些卡帕——敌视诸天者——当由我们诛灭。故而我们将降伏卡帕一族。富者啊,你就照你来时那样回去吧。”
Verse 16
धनी गत्वा कपानाह न वो विदप्रा: प्रियंकरा: । गहीत्वास्त्राण्यतो विप्रान् कपा: सर्वे समाद्रवन्
毗湿摩说道:那富人走到群猴那里,对它们说:“婆罗门并不愿意做令你们欢喜之事。”群猴闻言,尽皆执起兵器,齐声奔突,向婆罗门猛然攻去。
Verse 17
समुदग्रध्वजान् दृष्टवा कपान् सर्वे द्विजातय: । व्यसृजन् ज्वलितानग्नीन् कपानां प्राणनाशनान्
毗湿摩说道:见群猴高举旌旗而来,诸二生者(婆罗门)尽皆掷出炽燃烈火——夺命之焰——欲灭群猴之命。
Verse 18
ब्रह्मसृष्टा हव्यभुज: कपान् हत्वा सनातना: | नभसीव यथाभ्राणि व्यराजन्त नराधिप,नरेश्वर! ब्राह्मणोंके छोड़े हुए सनातन अग्निदेव उन कपोंका संहार करके आकाशमें बादलोंके समान प्रकाशित होने लगे
毗湿摩说道:“大王啊!那些由梵天所生、享受供献的永恒火神,既灭尽迦帕之后,便在天际放光,如苍穹中闪耀的云霞。”
Verse 19
हत्वा वै दानवान् देवा: सर्वे सम्भूय संयुगे | तेनाभ्यजानन् हि तदा ब्राह्मुणै्निहतान् कपान्
毗湿摩说道:当时诸天神在战场上会合,一齐诛灭檀那婆。可就在那同一时刻,他们并不知晓:迦帕早已为婆罗门所毁灭。
Verse 20
अथागम्य महातेजा नारदोडकथयद् विभो | यथा हता महाभागैस्तेजसा ब्राह्मणै: कपा:,प्रभो! तदनन्तर महातेजस्वी नारदजीने आकर यह बात बतायी कि किस प्रकार महाभाग ब्राह्मणोंने अपने तेजसे कपोंका नाश किया है
随后,光辉炽盛的圣者那罗陀前来禀告,主上啊:那些卓绝的婆罗门如何仅凭自身的灵威(tejas),便毁灭了迦帕。
Verse 21
नारदस्य वच: श्रुत्वा प्रीता: सर्वे दिवौकस: । प्रशशंसुर्द्धिजांश्चापि ब्राह्मुणांश्व॒ यशस्विन:,नारदजीकी बात सुनकर सब देवता बड़े प्रसन्न हुए। उन्होंने द्विजों और यशस्वी ब्राह्मणोंकी भूरि-भूरि प्रशंसा की
毗湿摩说:诸天闻纳罗陀之言,皆心生欢喜。于是他们热切称赞诸“二次生者”,尤以声名显赫的婆罗门为甚,确认圣学与正行所当受的尊荣。
Verse 22
तेषां तेजस्तथा वीर्य देवानां ववृधे ततः । अवाप्ुवंश्वामरत्वं त्रिषु लोकेषु पूजितम्,तदनन्तर देवताओंके तेज और पराक्रमकी वृद्धि होने लगी। उन्होंने तीनों लोकोंमें सम्मानित होकर अमरत्व प्राप्त कर लिया
毗湿摩说:其后,诸天的光辉与威力日益增长。为三界所敬奉,他们证得受人尊崇的不死之境——昭示神力唯在契合正法秩序与应得功德时,方能得以维系并被推崇。
Verse 23
इत्युक्तवचन वायुमर्जुन: प्रत्युवाच ह | प्रतिपूज्य महाबाहो यत् तच्छृणु युधिष्ठिर
毗湿摩说:听罢风神伐由之言,阿周那便作答。臂力无双的由提施提罗啊,他先如礼敬奉伐由,你且听那答辞。
Verse 24
अजुन उवाच जीवाम्यहं ब्राह्मणार्थ सर्वथा सततं प्रभो | ब्रह्माण्यो ब्राह्मणेभ्यश्ष प्रणणमामि च नित्यश:
阿周那说:主啊,我无论以何种方式、在任何时候,都以护持婆罗门为念而存此身。我敬奉神圣与婆罗门之道,并且每日向婆罗门恭敬顶礼。
Verse 25
दत्तात्रेयप्रसादाच्च मया प्राप्तमिदं बलम् | लोके च परमा कीर्तिर्धर्मक्षाचरितो महान्,विप्रवर दत्तात्रेयजीकी कृपासे मुझे इस लोकमें महान् बल, उत्तम कीर्ति और महान् धर्मकी प्राप्ति हुई है
阿周那说:承达多特利耶(Dattātreya)的恩泽,我得此力量;在此世间,我亦获得至高声名,并践行了伟大的法(dharma)。
Verse 26
अहो ब्राह्मणकर्माणि मया मारुत तत्त्वतः । त्वया प्रोक्तानि कार्त्स्न्येन श्रुतानि प्रयतेन च
阿周那说道:“噢,风神伐由!婆罗门的职责与行持何其奇妙!你已如实而详尽地为我宣说,我也以谨慎专注之心悉心聆听。”
Verse 27
वायुरुवाच ब्राह्मणान् क्षात्रधर्मेण पालयस्वेन्द्रियाणि च । भगुभ्यस्ते भयं घोरं तत् तु कालाद भविष्यति
伐由说道:“王者啊!当依刹帝利之法护持婆罗门,并且约束自身诸根。来自婆利古(Bhṛgu)一系婆罗门的可怖之惧将临于你;然而那要在久远之后方才发生。”
Verse 156
इस प्रकार श्रीमहाभारत अनुशासनपवके अन्तर्गत दानधर्मपर्वमें वायु देवता और अर्जुनका संवादविषयक एक सौ छप्पनवाँ अध्याय पूरा हुआ
至此,《摩诃婆罗多》之《教诫篇》(Anuśāsana Parva)中“施舍之法”(dāna-dharma)一段,叙述风神伐由与阿周那对话的第一百五十六章圆满终了。
Verse 157
इति श्रीमहा भारते अनुशासनपर्वणि दानधर्मपर्वणि पवनार्जुनसंवादे सप्तपञ्चाशदधिकशततमो< ध्याय:
如是,在《圣摩诃婆罗多》之《教诫篇》(Anuśāsana Parva)中,尤于“施舍之法”(dāna-dharma)一段,风神伐由(Vāyu)与阿周那之对话至此告终,第一百五十七章亦由此圆满。