Adhyaya 148

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि कूपं कुंडलसंभवम् । तस्यैव चोत्तरे भागे ब्रह्मकुण्डसमीपतः

Īśvara phán: “Rồi, hỡi Đại Nữ Thần, hãy đến giếng mang tên Kuṇḍalasaṃbhava; và ở phía bắc của nó, gần thánh địa Brahmakuṇḍa.”

Verse 2

यत्र सिद्धो महादेवि रूपकुंडलहारकः । तत्र स्नात्वा नरो देवि मुच्येत्स्तेयकृतादघात्

Hỡi Đại Nữ Thần, nơi ấy vị thành tựu giả được gọi là “kẻ trộm đôi hoa tai mỹ lệ” đã chứng đắc; tắm tại đó, người ta được giải thoát khỏi tội do trộm cắp gây nên.

Verse 3

सप्त जन्मानि देवेशि न तस्यान्वयसंभवः । चौरः कश्चिद्भवेत्क्रूरस्तत्र स्नानप्रभावतः

Ôi Nữ thần, bậc Tối thượng của chư thiên! Trong bảy kiếp, dòng dõi của người ấy sẽ không còn nối tiếp; do uy lực của việc tắm tại nơi ấy, hắn sẽ trở thành một kẻ trộm tàn bạo—đó là hệ quả được nói trong truyện này.

Verse 4

शिवरात्र्यां विशेषेण पिंडदानादिकां क्रियाम् । कुर्याच्छस्त्रहतानां च पापिनां तत्र मुक्तये

Đặc biệt vào đêm Śivarātri, nên làm các nghi lễ như dâng piṇḍa tại đó, để cầu giải thoát cho những người bị vũ khí sát hại và cho kẻ mang tội lỗi.

Verse 5

देव्युवाच । कथं कुण्डलरूपं तु पृथिव्यां ख्यातिमागतम् । एतत्कथय मे देव विस्तराद्वदतां वर

Nữ thần thưa: “Vì sao ‘Kuṇḍala’—hình tướng như chiếc khuyên tai—lại trở nên lừng danh trên cõi đất? Xin Ngài, ô Thần linh, bậc nói năng tối thắng, hãy kể cho con tường tận.”

Verse 6

ईश्वर उवाच । शृणु देवि महापुण्यां कथां पापप्रणाशनीम् । यां श्रुत्वा मुच्यते पापान्नरो जन्मशतार्जितात्

Īśvara phán: “Hãy lắng nghe, ô Nữ thần, câu chuyện đại phúc đức này, có năng lực diệt trừ tội lỗi; ai nghe xong sẽ được giải thoát khỏi những tội đã tích tụ suốt trăm kiếp.”

Verse 7

प्रभासक्षेत्रमाहात्म्याच्छिवरात्र्यामुपोषितः । आसीत्सुदर्शनो राजा पृथिव्यामेकराट् सुधीः

Nhờ uy đức của Prabhāsa Kṣetra và nhờ việc giữ chay (upavāsa) trong đêm Śivarātri, xưa kia trên cõi đất có vua Sudarśana—bậc minh triết, một mình làm đế vương tối thượng.

Verse 8

धन्यो हि स धनाढ्यश्च प्रजां यत्नैरपालयत् । राज्यं तस्य सुसंपन्नं ब्राह्मणैरुपशोभितम् । समृद्धमृद्धिसंयुक्तं विटतस्करवर्जितम्

Quả thật người ấy phúc lành và giàu có; với nỗ lực chuyên cần, ông bảo hộ muôn dân. Vương quốc của ông sung túc, được các Bà-la-môn tô điểm—thịnh vượng, dồi dào phú túc, và không có bọn gian tà trộm cướp.

Verse 9

तस्मिञ्जनपदे रम्ये पुरी भगवती शुभा । चातुर्वर्ण्यसमायुक्ता पुरप्राकारमंडिता

Trong miền đất đáng yêu ấy có một thành phố cát tường, rực rỡ—hưng thịnh với đủ bốn giai tầng, và được điểm trang bởi tường thành, lũy bao quanh của một đô thành kiên cố.

Verse 10

तस्मिन्पुरवरे रम्ये राज्यं निहतकण्टकम् । करोति बान्धवैः सार्द्धमृद्धियुक्तः सुदर्शनः । हिरण्यदत्तस्य सुतो जातो गांधारकन्यया

Trong thành đô xinh đẹp và ưu việt ấy, Sudarśana—đầy đủ phú quý—cùng với thân tộc trị vì một vương quốc “không gai” (không tai ương). Ông là con của Hiraṇyadatta, sinh bởi một thiếu nữ xứ Gandhāra.

Verse 11

तस्य भार्या प्रिया साध्वी भर्तृव्रतपरायणा । सुनंदा नामविख्याता काशिराजसुता शुभा

Người vợ yêu dấu của ông là một phụ nữ hiền đức, trinh khiết, chuyên tâm giữ vững lời nguyện trung trinh với phu quân. Nàng nổi danh tên Sunandā, ái nữ cát tường của vua xứ Kāśī.

Verse 12

तया सार्धं हि राजेन्द्रो भोगान्स बुभुजे सदा । भुंजमानस्य भोगान्वै चिरकालो गतस्तदा

Quả thật, cùng với nàng, đấng quân vương luôn hưởng thụ những lạc thú vương giả; và khi còn đang hưởng thụ những lạc thú ấy, một thời gian dài đã trôi qua.

Verse 13

अकरोत्स महायज्ञान्ददौ दानानि भूरिशः । एवं कालो गतस्तस्य भार्यया सह सुव्रते

Ngài đã cử hành những đại tế lễ và bố thí dồi dào. Thế rồi thời gian trôi qua đối với ngài, cùng với người vợ có hạnh nguyện cao quý.

Verse 14

कदाचिन्माघमासे तु शिवरात्र्यां वरानने । सस्मार पूर्वजातिं स भार्यामाहूय चाब्रवीत्

Một lần, vào tháng Māgha, trong đêm Śivarātri, hỡi người có dung nhan mỹ lệ, ngài nhớ lại tiền kiếp; rồi cho gọi vợ đến và cất lời.

Verse 15

सुदर्शन उवाच । शिवरात्रिव्रतं देवि मया कार्यं वरानने । व्रतस्यास्य प्रभावेन प्राप्तं राज्यं मया किल

Sudarśana nói: “Hỡi nàng như bậc Thiên Nữ, hỡi người có dung nhan mỹ lệ, ta phải giữ hạnh nguyện Śivarātri. Quả thật, nhờ uy lực của chính hạnh nguyện này mà ta đã đạt được vương quyền.”

Verse 16

राज्ञ्युवाच । महान्प्रभावो राजेन्द्र एवमुक्तं त्वया मम । एतन्मे कारणं ब्रूहि आश्चर्यं हृदि वर्तते

Hoàng hậu thưa: “Muôn tâu Đại vương, quyền năng của điều ấy thật lớn lao như bệ hạ đã nói. Xin hãy cho thiếp biết nguyên do; lòng thiếp đang dâng lên niềm kinh ngạc.”

Verse 17

राजोवाच । शृणु तीर्थस्य माहात्म्यं शिवरात्रिमुपोषणात् । तस्मिञ्छिवपुरे रम्ये स्वर्गद्वारे सुशोभने

Nhà vua nói: “Hãy nghe về sự vĩ đại của thánh địa do việc trai giới trong đêm Śivarātri mà thành—ở đó, tại Śivapura mỹ lệ, rực rỡ như cổng vào thiên giới.”

Verse 18

आदितीर्थे प्रभासे तु कामिके तीर्थ उत्तमे

Tại Prabhāsa, nơi Āditīrtha—quả thật, tại thánh địa tối thắng mang danh Kāmika Tīrtha—

Verse 19

ऋद्धियुक्ते पुरे तस्मिन्नित्यं धर्मानुसेविते । शिवरात्र्यां गतो राज्ञि तिथीनामुत्तमा तिथिः

Trong thành ấy đầy phú quý, nơi chánh pháp luôn được phụng hành, hỡi hoàng hậu, ngày Śivarātri—tối thượng trong các tithi của trăng—đã đến.

Verse 20

मानवास्तत्र ये केचित्पुरराष्ट्रनि वासिनः । तत्रागता वरारोहे शिवरात्र्यामुपोषितुम्

Hỡi người đẹp thắt lưng thon, bất cứ ai cư ngụ nơi thành thị hay thôn dã tại đó đều đến chốn ấy để giữ trai giới, nhịn ăn trong đêm Śivarātri.

Verse 21

धननामा वणिक्कश्चित्तत्रैव वसते सदा । धनाढ्यः स तु धर्मात्मा सदा धर्मपरायणः

Có một thương nhân tên là Dhana luôn cư ngụ tại đó. Tuy giàu có, ông vốn là người chánh trực, thường hằng nương theo và phụng sự dharma.

Verse 22

स भार्यासहितस्तत्र शिवरात्रिमुपोषितः । तस्य भार्याऽभवत्साध्वी रूपयौवनसंवृता

Tại đó, cùng với vợ, ông giữ trai giới nhịn ăn trong lễ Śivarātri. Vợ ông là người hiền đức, trọn vẹn nhan sắc và tuổi xuân.

Verse 23

प्रचलन्मेखलाहारा सर्वाभरणभूषिता । स तया भार्यया सार्धं कामक्रोधविवर्जितः

Với đai lưng và chuỗi ngọc lay động, nàng được trang sức bằng mọi bảo vật; còn chàng, cùng người vợ ấy, an trú không vướng dục và sân.

Verse 24

प्रभासस्याग्रतो भूत्वा स्नातः शुक्लांबरः शुचिः । यथोक्तेन विधानेन भक्त्या निद्राविवर्जितः

Đứng trước Prabhāsa, chàng tắm gội, mặc y trắng và giữ thân tâm thanh tịnh; theo đúng nghi thức đã dạy, với lòng sùng kính, chàng không để mình rơi vào giấc ngủ.

Verse 25

तत्राहं चौररूपेण पापः स्तैन्यं समाश्रितः । सच्छूद्राणां कुले जातो देवब्राह्मणपूजकः

Tại đó, ta là kẻ tội lỗi, mang dáng dấp một tên trộm, nương theo việc trộm cắp. Ta sinh trong một gia đình Śūdra đáng kính, nhưng vẫn là người thờ phụng chư thiên và tôn kính các Bà-la-môn.

Verse 26

पूर्वकर्मानुसंयोगाद्विकर्मणि रतः सदा । तस्यां रात्र्यामहं तत्र जनमध्ये तु संस्थितः

Do sự kết nối với quả báo của nghiệp xưa, ta luôn đắm trong những việc trái đạo. Nhưng trong đêm ấy, ta có mặt tại đó, đứng giữa đám đông người.

Verse 27

कुण्डलीनः स्थितस्तत्र रंध्रापेक्षी वरानने । वणिजस्तस्य भार्यायाश्छिद्रान्वेषणतत्परः

Ôi người nữ dung nhan đoan mỹ, ta ở đó trong thế khom rạp, chờ một kẽ hở—chăm chú tìm điểm sơ hở nơi người vợ của thương nhân.

Verse 28

सा रात्रिर्जाग्रतस्तस्य गता मे विजने तथा । गीतनृत्यादिनिर्घोषैर्वेदमंगलपाटकैः

Đêm ấy trôi qua trong sự tỉnh thức đối với chàng, và cả với ta tại một nơi vắng vẻ, tràn ngập âm thanh của tiếng ca hát, nhảy múa và những lời tụng niệm kinh Vệ-đà tốt lành.

Verse 29

तालशब्दैस्तथा बन्धैः पुस्तकानां च वाचकैः । एवं रात्र्यां तु शेषायां यावत्तिष्ठति तत्र वै

Với âm thanh của nhịp vỗ tay, với các giai điệu âm nhạc và những người đọc sách thành tiếng—cứ thế, chàng tiếp tục ở lại đó trong suốt phần còn lại của đêm.

Verse 30

निरोधेन समायुक्ता पीड्यमाना शुचिस्मिता । धनिभार्या निरोधार्ता देवागाराद्बहिर्गता

Bị cơn đau thể xác hành hạ và bức bối, người vợ của thương nhân giàu có, dù vẫn giữ nụ cười thanh khiết, đã phải rời khỏi khuôn viên đền thờ vì sự khó chịu đó.

Verse 31

तस्याः कर्णौ त्रोटयित्वा पुप्लुवेऽहं जले स्थितः । ततः कोलाहलस्तत्र कृतस्तत्पुरवासिभिः

Sau khi tấn công và xé rách đôi tai của nàng, ta lao mình xuống nước và ở lại đó. Ngay sau đó, một sự náo động lớn nổ ra, gây nên bởi cư dân trong thành phố.

Verse 32

श्रुत्वा कोलाहलं शब्दं कर्णत्रोटनजं तदा । धाविता रक्षकास्तत्र राजशासनकारकाः

Nghe thấy âm thanh ồn ào đó—phát sinh từ việc đôi tai bị xé rách—những người lính canh, những người chịu trách nhiệm thực thi mệnh lệnh của nhà vua, liền chạy đến đó.

Verse 33

तैरहं शस्त्रहस्तैश्च उल्काहस्तैः समंततः । निरीक्षितोऽथ न प्राप्तं सुवर्णं मन्मुखे स्थितम्

Bị những kẻ cầm vũ khí và đuốc vây quanh tứ phía, ta bị lục soát; nhưng họ vẫn không lấy được vàng đang giấu nơi miệng ta.

Verse 34

खड्गेन तीक्ष्णधारेण छित्त्वा शीर्षं तदा मम । उल्काहस्ता निरीक्षन्तो नापश्यन्स्वर्णमण्वपि

Rồi họ dùng gươm sắc bén chém đứt đầu ta. Cầm đuốc soi tìm, họ cũng chẳng thấy dù chỉ một chút vàng.

Verse 35

हित्वा मां ते गताः सर्वे गत्वा राज्ञे न्यवेदयन् । न किञ्चित्तत्र संप्राप्तं हतोऽस्माभिश्च तत्क्षणात्

Bỏ ta lại, tất cả họ đi tâu với nhà vua: “Ở đó chẳng thu được gì; hắn đã bị chúng thần giết ngay lúc ấy.”

Verse 36

कथयित्वा तु ते सर्वे यथादेशं गताः पुनः । ततो वै बन्धुना तत्र भयभीतेन चेतसा

Tâu trình xong, tất cả họ lại trở về theo phận sự được giao. Rồi tại đó, một người thân—tâm trí run sợ—đã đến gần.

Verse 37

निखातं मम तत्रैव शिरः कायेन संयुतम् । खातं कृत्वा प्रिये तत्र ब्रह्मतीर्थस्य चोत्तरे

Ngay tại đó, đầu ta—liền với thân—đã bị chôn vùi. Hỡi người yêu dấu, họ đào hố tại đó, về phía bắc của Brahma-tīrtha.

Verse 38

पिहितोऽहं तु तत्रैव प्रभासे तीर्थ उत्तमे । शिवरात्रिप्रभावेन तज्जातिस्मरतां गतः

Do đó, được chôn cất ngay tại Prabhāsa, thánh địa tuyệt vời nhất, nhờ uy lực của đêm Śivarātri, ta đã nhớ lại kiếp trước của mình.

Verse 39

राज्यं निष्कण्टकं प्राप्तं समृद्धं वरवर्णिनि । एतत्प्रभासमाहात्म्यं शिवरात्रेरुपोषणात् । एतत्फलं मया लब्धं गत्वा तस्मादुपोषये

Ta đã có được một vương quốc thịnh vượng, không còn gai góc (phiền toái), hỡi nàng xinh đẹp. Đó là sự vĩ đại của Prabhāsa qua việc nhịn ăn vào đêm Śivarātri. Quả ngọt này ta đã nhận được; vì vậy ta sẽ đi và thực hiện việc nhịn ăn đó.

Verse 40

राज्ञ्युवाच । गच्छावस्तत्र यत्रैव कपालं पतितं तव । स्फोटिते च कपाले च हिरण्यं दृश्यते यदि । प्रत्ययो मे भवेत्पश्चात्तव वाक्यं न संशयः

Hoàng hậu nói: “Chúng ta hãy đến đúng nơi mà hộp sọ của chàng đã rơi xuống. Nếu khi đập vỡ hộp sọ đó mà thấy vàng bên trong, thì thiếp sẽ tin chắc; lời nói của chàng khi đó sẽ không còn gì phải nghi ngờ.”

Verse 41

राजोवाच । कल्पं हि तिष्ठते चास्थि यावद्भूमिविपर्ययः । उत्तिष्ठ व्रज भद्रं ते प्रभासं क्षेत्रमुत्तमम्

Nhà vua nói: “Quả thực, xương đó tồn tại trong cả một kiếp (kalpa) — cho đến khi trái đất đảo lộn. Hãy đứng dậy và chúng ta cùng đi; cầu chúc nàng bình an — đến Prabhāsa, thánh địa tối cao.”

Verse 42

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा यद्राज्ञा समुदीरितम् । गमनाय मतिं चक्रे शिवरात्र्या उपोषणे

Sau khi nghe những lời nhà vua nói, nàng quyết định lên đường — thực hiện việc nhịn ăn vào đêm Śivarātri.

Verse 43

ततोऽश्वैर्जवनैयुर्क्तं रथं हेमविभूषितम् । आस्थाय सह पत्न्या च प्रभासं क्षेत्रमेयिवान्

Bấy giờ, lên cỗ xe trang sức bằng vàng, thắng những tuấn mã phi nhanh, ngài cùng với hiền thê khởi hành đến thánh địa Prabhāsa.

Verse 44

व्रतं कृत्वा प्रभासे तु यथोक्तं वरवर्णिनि । ब्रह्मतीर्थे समागत्य उद्धृत्य सकलं ततः

Này người đẹp, sau khi hành trì lời nguyện tại Prabhāsa đúng như đã dạy, họ đến Brahma-tīrtha; và tại đó, nhấc bổng tất cả lên khỏi nơi ấy…

Verse 45

हिरण्यं दर्शयामास स्फोटयित्वा शवं स्वयम्

Ngài bèn làm lộ ra vàng—tự tay bổ toang thi thể ấy.

Verse 46

ईश्वर उवाच । जातसंप्रत्यया भार्या तस्य राज्ञो बभूव ह । जगाम परमं स्थानं यत्र कल्याणमुत्तमम्

Īśvara phán: Vợ của nhà vua ấy, khi niềm tin đã sinh khởi vững bền, quả thật đạt đến cảnh giới tối thượng—nơi có điềm lành thù thắng nhất.

Verse 47

जनोऽपि विस्मितः सर्वो दृष्ट्वा चित्रं तदद्भुतम्

Mọi người cũng đều kinh ngạc khi thấy kỳ cảnh nhiệm mầu ấy.

Verse 48

नदी चित्रपथानाम तत्रोत्पन्ना वरानने । चित्रादित्यस्य पूर्वेण ब्रह्मतीर्थस्य चोत्तरे

Ôi người có dung nhan diễm lệ, tại đó đã phát sinh một dòng sông tên Citrāpathā—ở phía đông của Citrāditya và ở phía bắc của Brahma-tīrtha.

Verse 49

तस्यां तत्तिष्ठते तत्र सर्वपापप्रणाशनम्

Ngay tại đó, trong dòng sông ấy, ngự một năng lực thiêng liêng có thể tiêu trừ mọi tội lỗi.

Verse 50

श्रावणे मासि संप्राप्ते तस्मिन्कूपे विधानतः । यः स्नानं कुरुते देवि श्राद्धं तत्र विशेषतः

Ôi Nữ Thần, khi tháng Śrāvaṇa đến, ai tắm trong giếng ấy đúng theo nghi thức đã định, và đặc biệt cử hành lễ śrāddha tại đó, sẽ được công đức thù thắng.

Verse 51

चित्रादित्यं तु संपूज्य शिवलोके महीयते

Do thành kính phụng thờ Citrāditya đúng pháp, người ấy được tôn vinh và thăng hoa trong cõi của Śiva.

Verse 52

एतत्ते कथितं सर्वं शिवरात्र्या महत्फलम् । भुक्तिमुक्तिप्रदं पुण्यं सर्वपापप्रणाशनम्

Vậy ta đã nói trọn vẹn về quả báo lớn lao của Śivarātri: một pháp hành thanh tịnh ban phúc lạc thế gian và giải thoát, đồng thời tiêu trừ mọi tội lỗi.

Verse 53

य इदं पठते नित्यं शृणुयाद्वापि मानवः । सर्वपापविनिर्मुक्तो रुद्रलोके महीयते

Bất cứ ai thường xuyên tụng đọc bài kệ này, hoặc chỉ cần lắng nghe, đều được giải thoát khỏi mọi tội lỗi và được tôn vinh trong cõi của Thần Rudra.