Adhyaya 123
Đức Īśvara thuật lại cho Devī một giáo lý gắn với thánh địa Prabhāsa, nhằm giải thích nguồn gốc và khuôn khổ công đức của Rāvaṇeśvara. Rāvaṇa, nuôi chí chinh phục tam giới, du hành bằng Puṣpaka vimāna; nhưng phi thuyền bỗng đứng yên giữa hư không, cho thấy sức ràng buộc của kṣetra. Hắn sai Prahasta đi dò xét; Prahasta thấy Somēśvara (Śiva) được chư thiên ca ngợi, có các đoàn tu sĩ khổ hạnh (tựa các hiền giả Vālakhilya) hầu cận, và tâu rằng vimāna không thể vượt qua vì sự hiện diện vô song của Śiva. Rāvaṇa bèn hạ xuống, dốc lòng sùng kính mà cúng dường; dân địa phương hoảng sợ bỏ chạy khiến quanh thần điện như trống vắng. Một tiếng nói vô hình ban lời răn đạo đức: chớ ngăn trở mùa yātrā của thần, vì các người hành hương dvijāti từ xa đến không được bị nguy hại. Tiếng ấy còn dạy rằng chỉ cần được darśana Somēśvara cũng có thể “rửa sạch” lỗi lầm tích tụ từ thời thơ ấu, tuổi trẻ đến lúc già. Sau đó Rāvaṇa lập một liṅga mang danh Rāvaṇeśvara, giữ upavāsa và thức canh đêm với âm nhạc, rồi được ban ân: Śiva sẽ thường trụ tại đó, quyền thế thế gian tăng trưởng, và người thờ liṅga này sẽ khó bị khuất phục, đạt được siddhi. Rāvaṇa rời đi tiếp tục tham vọng, còn chương này chủ yếu nhằm tôn thánh ngôi đền và xác lập logic “phala” của nghi lễ nơi ấy.
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि रावणेश्वरमुत्तमम् । तस्माद्दक्षिणनैरृत्ये धनुषां षोडशे स्थितम्
Īśvara phán: “Rồi đó, hỡi Mahādevī, nên đi đến Rāvaṇeśvara tối thắng. Từ ngôi thánh sở trước, nơi ấy ở hướng nam–tây nam, cách mười sáu dhanu.”
Verse 2
प्रतिष्ठितं दशास्येन सर्वपातकनाशनम् । पौलस्त्यो रावणो देवि राक्षसस्तु सुदारुणः
Hỡi Devī, sự an vị ấy do Daśāsya (Rāvaṇa) thiết lập như đấng diệt trừ mọi tội lỗi. Rāvaṇa, dòng dõi Pulastya, quả thật là một rākṣasa vô cùng hung bạo và đáng sợ.
Verse 3
त्रैलोक्यविजयाकाङ्क्षी पुष्पकेण चचार ह । कस्यचित्त्वथ कालस्य विमानं तस्य पुष्पकम्
Khát vọng chinh phục ba cõi, hắn rong ruổi trên Puṣpaka (xa giá trên không). Và vào một thời điểm nào đó, chính Puṣpaka ấy làm vimāna (cỗ xe trời) của hắn.
Verse 4
व्रजद्वै व्योममार्गेण निश्चलं सहसाऽभवत् । स्तंभितं पुष्पकं दृष्ट्वा रावणो विस्मयान्वितः
Khi đang bay theo lộ trình trên không, nó bỗng nhiên đứng yên bất động. Thấy Puṣpaka bị chặn lại, Rāvaṇa tràn đầy kinh ngạc.
Verse 5
प्रहस्तं प्रेषयामास किमिदं व्रज मेदिनीम् । अहताऽस्य गतिर्यस्मात्त्रैलोक्ये सचराचरे
Ngài sai Prahasta đi, bảo rằng: “Chuyện này là sao? Hãy xuống cõi đất mà dò xét.” Vì xưa nay, trong ba cõi—cả hữu tình lẫn vô tình—chưa từng nơi nào ngăn trở được sự vận hành của nó.
Verse 6
तत्कस्मान्निश्चलं जातं विमानं पुष्पकं मम । अथाऽसौ सत्वरो देवि जगाम वसुधातले
“Vậy cớ sao phi thuyền Puṣpaka của ta lại đứng yên bất động?” Rồi, ô Devī, ông vội vã xuống đến mặt đất.
Verse 7
अपश्यद्देवदेवेशं श्रीसोमेशं महाप्रभम् । स्तूयमानं सुरगणैः शतशोऽथ सहस्रशः
Ông trông thấy Đấng Chúa tể của chư thiên, đức Śrī Someśa rực rỡ đại quang minh, đang được các đoàn thiên chúng tán dương—hàng trăm, hàng nghìn.
Verse 8
तं दृष्ट्वा राक्षसे न्द्राय तत्सर्वं विस्तरात्प्रिये । प्रहस्तः कथयामास यद्दृष्टं क्षेत्रमध्यतः
Thấy vậy rồi, hỡi người yêu dấu, Prahasta đã thuật lại tường tận cho chúa tể loài rākṣasa mọi điều—những gì ông chứng kiến ngay giữa thánh địa kṣetra.
Verse 9
प्रहस्त उवाच । राक्षसेश महाबाहो शिवक्षेत्रं निजं प्रभो । प्रभासेति समाख्यातं गणगन्धर्वसेवितम्
Prahasta thưa: “Ôi chúa tể loài rākṣasa, bậc dũng lực tay mạnh—thưa đấng chủ tôn, đây chính là thánh địa riêng của Śiva. Nơi này được xưng là ‘Prabhāsa’, có các gaṇa của Śiva và các gandharva hầu cận.”
Verse 10
तत्र सोमेश्वरो देवः स्वयं तिष्ठति शङ्करः । अब्भक्षैर्वायुभक्षैश्च दंतोलूखलिभिस्तथा । ऋषिभिर्वालखिल्यैश्च पूज्यमानः समंततः
Tại đó, thần Somēśvara—chính Śaṅkara—đích thân an trụ. Khắp bốn phía, Ngài được tôn thờ bởi các khổ hạnh giả sống nhờ nước, những người sống nhờ khí, các Daṃtolūkhali, và các hiền thánh Vālakhilya.
Verse 11
प्रभावात्तस्य देवस्य नेदं गच्छति पुष्पकम् । न स प्रालंघ्यते देवो ह्यलंघ्यो यः सुरासुरैः
Nhờ uy lực của vị Thần ấy, chiếc Puṣpaka này không thể tiến thêm. Vị Thần ấy không thể bị vượt qua; bởi Ngài thật sự bất khả xâm phạm, dẫu là chư thiên hay a-tu-la.
Verse 12
ईश्वर उवाच । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा विस्मयोत्फुल्ललोचनः । अवतीर्य धरापृष्ठं सोमेशं समपश्यत
Īśvara nói: Nghe những lời ấy, mắt mở to vì kinh ngạc, ông liền hạ xuống mặt đất và chiêm bái Somēśa (Chúa Somēśvara).
Verse 13
पूजयामास देवेशि भक्त्या परमया युतः । रत्नैर्बहुविधैर्वस्त्रैर्गन्धपुष्पानुलेपनैः
Ôi Nữ Thần, với lòng sùng kính tối thượng, ông đã phụng thờ Đấng Chúa Tể bằng nhiều loại châu báu, y phục, hương liệu, hoa và các thứ dầu thơm xoa bôi.
Verse 14
अथ पौरजना दृष्ट्वा रावणं राक्षसेश्वरम् । सर्वदिक्षु वरारोहे भयाद्भीताः प्रदुद्रुवुः
Bấy giờ, ô Nương Nương thắt lưng thon đẹp, dân trong thành thấy Rāvaṇa—chúa tể loài rākṣasa—liền kinh hãi, chạy tán loạn về mọi hướng.
Verse 15
शून्यं समभवत्सर्वं तत्र देवो व्यवस्थितः । एतस्मिन्नेव काले तु वागुवाचाशरीरिणी
Tại nơi ấy, mọi sự đều trở nên vắng lặng trống không, nhưng Thần linh vẫn an trụ. Ngay lúc ấy, một tiếng nói vô hình cất lên.
Verse 16
दशग्रीव महाबाहो अयने चोत्तरे तथा । यात्राकाले तु देवस्य सर्वपापप्रणाशने
“Hỡi Daśagrīva, bậc đại lực! Nhất là vào tiết chí phương Bắc, và vào kỳ yātrā—lễ rước hành hương của Đức Chúa, đấng diệt trừ mọi tội lỗi—…”
Verse 17
दूरतः समनुप्राप्ता भूरिलोका द्विजातयः । राक्षसानां भयाद्भीताः प्रयांति हि दिशो दश
Nhiều người, nhất là các bậc nhị sinh, đã đến từ phương xa; nhưng vì sợ bọn rākṣasa, họ quả thật tản đi về mười phương.
Verse 18
भयान्मा त्वं राक्षसेन्द्र यात्राविघ्नकरो भव । बाल्ये वयसि यत्पापं वार्द्धक्ये यौवनेऽपि च । तत्सर्वं क्षालयेन्मर्त्यो दृष्ट्वा सोमेश्वरं प्रभुम्
“Vì thế, hỡi chúa tể loài rākṣasa, chớ vì sợ hãi mà gây chướng ngại cho cuộc yātrā. Mọi tội lỗi mà phàm nhân đã tạo trong tuổi thơ, tuổi trẻ hay tuổi già—chỉ cần được chiêm bái Đức Somēśvara, bậc Chúa Tể, đều được gột rửa hết thảy.”
Verse 19
ततोऽसौ राक्षसेन्द्रस्तु गत्वैकान्ते सुगह्वरे । लिंगं च स्थापयामास भक्त्या परमया युतः
Bấy giờ, chúa tể loài rākṣasa đi đến một hang động u tịch tuyệt hảo; với lòng chí thành tối thượng, ông thiết lập một liṅga.
Verse 20
ततस्तन्निरतो भूत्वा सर्वैस्तै राक्षसेश्वरः । पूजयामास देवेशि उपवासपरायणः
Sau đó, vị chúa tể loài Rākṣasa chuyên tâm vào lễ thờ phụng ấy, với tất cả phẩm vật cúng dường; ôi Nữ Thần, ngài đã phụng thờ Đấng Chúa của chư thiên, một lòng nương theo hạnh trai giới.
Verse 21
चकार पुरतस्तस्य गीतवाद्येन जागरम् । ततोऽर्धरात्रसमये वागुवाचाशरीरिणी
Ngài thức canh trước Thánh Thể ấy bằng lời ca và tiếng nhạc khí. Rồi đến giờ nửa đêm, tiếng nói vô hình lại cất lên.
Verse 22
दशग्रीव महाबाहो परितुष्टोऽस्मि तेऽनघ । मम प्रसादात्त्रैलोक्यं वशगं ते भविष्यति । अत्र संनिहितो नित्यं स्थास्याम्यहमसंशयम्
Hỡi Daśagrīva (Rāvaṇa), bậc đại lực, người vô tội, Ta hài lòng về ngươi. Nhờ ân phúc của Ta, ba cõi sẽ quy phục dưới quyền ngươi. Và tại nơi này, Ta sẽ thường trụ mãi, chắc chắn không nghi.
Verse 23
ये चैतत्पूजयिष्यंति लिंगं भक्तियुता नराः । अजेयास्ते भविष्यंति शत्रूणां राक्षसेश्वर
Và những người nào, với lòng sùng kính, sẽ thờ phụng liṅga này—hỡi chúa tể loài Rākṣasa—thì sẽ trở nên bất khả chiến bại trước kẻ thù.
Verse 24
यास्यंति परमां सिद्धिं मत्प्रसादादसंशयम् । एवमुक्त्वा वरारोहे विरराम वृषध्वजः
Họ sẽ đạt đến sự thành tựu tối thượng nhờ ân phúc của Ta, không còn nghi ngờ. Nói xong như vậy, ô người đẹp thắt lưng, Vṛṣadhvaja (Śiva) liền lặng yên.
Verse 25
रावणोऽपि स संतुष्टो भूयोभूयो महेश्वरम् । पूजयित्वा च तल्लिंगं समारुह्य च पुष्पकम् । त्रैलोक्यविजयाकांक्षी इष्टं देशं जगाम ह
Rāvaṇa cũng hoan hỷ, hết lần này đến lần khác phụng thờ Maheśvara và liṅga ấy. Rồi ông lên cỗ xe bay Puṣpaka, khát vọng chinh phục ba cõi, và rời đi đến nơi mình chọn.
Verse 123
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये रावणेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम त्रयोर्विशत्युत्तरशततमोऽध्यायः
Như vậy kết thúc chương thứ một trăm hai mươi ba, mang tên “Sự mô tả về uy lực của Rāvaṇeśvara”, thuộc Prabhāsa Khaṇḍa của Śrī Skanda Mahāpurāṇa, trong Ekāśītisāhasrī Saṃhitā, nằm trong phần Prabhāsakṣetra-māhātmya.