Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 11

Devanagari script

प्रभावात्तस्य देवस्य नेदं गच्छति पुष्पकम् । न स प्रालंघ्यते देवो ह्यलंघ्यो यः सुरासुरैः

Transliteration

prabhāvāttasya devasya nedaṃ gacchati puṣpakam | na sa prālaṃghyate devo hyalaṃghyo yaḥ surāsuraiḥ

Translation

Nhờ uy lực của vị Thần ấy, chiếc Puṣpaka này không thể tiến thêm. Vị Thần ấy không thể bị vượt qua; bởi Ngài thật sự bất khả xâm phạm, dẫu là chư thiên hay a-tu-la.

Word by Word

• प्रभावात्: due to the power
• प्रभावात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: प्रभाव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी (Ablative/5th), एकवचन

• तस्य: of that
• तस्य: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (Genitive/6th), एकवचन

• देवस्य: of the god
• देवस्य: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (Genitive), एकवचन

• न: not
• न: Nishedha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक-अव्यय (negation particle)

• इदम्: this
• इदम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (Nom./Acc.), एकवचन

• गच्छति: goes
• गच्छति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन, परस्मैपद

• पुष्पकम्: Puṣpaka (the aerial car)
• पुष्पकम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पुष्पक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (Nom./Acc.), एकवचन

• न: not
• न: Nishedha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक-अव्यय (negation)

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), एकवचन

• प्रालङ्घ्यते: is overstepped / transgressed
• प्रालङ्घ्यते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-आ-लङ्घ् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), कर्मणि-प्रयोग (Passive), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन, आत्मनेपद

• देवः: the god
• देवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), एकवचन

• हि: indeed
• हि: Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: हेतौ/निश्चयार्थक-अव्यय (particle: indeed/for)

• अलङ्घ्यः: untransgressable
• अलङ्घ्यः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अ-लङ्घ्य (प्रातिपदिक; लङ्घ् धातु + यत्, नञ्-समास)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), एकवचन; नञ्-तत्पुरुषः (na laṅghyaḥ)

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), एकवचन; सम्बन्धक (relative pronoun)

• सुर-असुरैः: by gods and demons
• सुर-असुरैः: Karana (Agent in passive/करण)
• Type: Noun
• Root: सुर-असुर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (Instrumental), बहुवचन; इतरेतर-द्वन्द्वः (surāś ca asurāś ca)

Speaker

Prahasta

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra (Somēśvara/Somanātha)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Devī (addressed as Devēśi/Varārohē)

Visual Art Cues

Scene: Puṣpaka-vimāna halts mid-course as if held by an invisible force; below lies the luminous Śaiva kṣetra of Prabhāsa with Somēśvara’s presence felt as a radiant, immovable axis.

Characters & Entities

• Someśvara (Śiva)
• Puṣpaka Vimāna
• Devas
• Asuras
• Rāvaṇa (implied)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The tīrtha’s greatness rests on the Lord’s prabhāva: divine authority cannot be bypassed by force, status, or supernatural means.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Someśvara at Prabhāsa Kṣetra, whose power halts even the Puṣpaka vimāna.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct prescription; it asserts the doctrinal point of Śiva’s unassailable supremacy, a basis for pilgrimage faith and worship.