Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 16

Devanagari script

दशग्रीव महाबाहो अयने चोत्तरे तथा । यात्राकाले तु देवस्य सर्वपापप्रणाशने

Transliteration

daśagrīva mahābāho ayane cottare tathā | yātrākāle tu devasya sarvapāpapraṇāśane

Translation

“Hỡi Daśagrīva, bậc đại lực! Nhất là vào tiết chí phương Bắc, và vào kỳ yātrā—lễ rước hành hương của Đức Chúa, đấng diệt trừ mọi tội lỗi—…”

Word by Word

• दशग्रीव: O Ten-necked one (Rāvaṇa)
• दशग्रीव: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: दश + ग्रीव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; सम्बोधन-विभक्ति; एकवचन; समासः बहुव्रीहिः (दश ग्रीवाः यस्य सः)

• महाबाहो: O mighty-armed one
• महाबाहो: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: महा + बाहु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; सम्बोधन-विभक्ति; एकवचन; समासः बहुव्रीहिः (महान्तौ बाहू यस्य सः)

• अयने: in the ayana (solstice/course)
• अयने: Adhikarana (Time/कालाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अयन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी-विभक्ति; एकवचन (in the course/solstice)

• च: and
• च: Nipata (Conjunction/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (and)

• उत्तरे: northern
• उत्तरे: Adhikarana (Time-qualifier/अधिकरण-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उत्तर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी-विभक्ति; एकवचन; विशेषणम् (अयने)

• तथा: also/likewise
• तथा: Nipata (Connector/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक/समुच्चयार्थ (thus/also)

• यात्राकाले: at the time of the pilgrimage/festival
• यात्राकाले: Adhikarana (Time/कालाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: यात्रा + काल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; सप्तमी-विभक्ति; एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (यात्रायाः कालः)

• तु: then/but
• तु: Nipata (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; विरोध/अन्वयबोधक

• देवस्य: of the god
• देवस्य: Sambandha (Possessor/षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th); एकवचन

• सर्वपापप्रणाशने: in (the rite) that destroys all sins
• सर्वपापप्रणाशने: Adhikarana (Context/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: सर्व + पाप + प्रणाशन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी-विभक्ति; एकवचन; समासः तत्पुरुषः (सर्वेषां पापानां प्रणाशनम्)

Speaker

Aśarīriṇī Vāk (disembodied voice)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Somēśvara at Prabhāsa

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Devī (addressed as 'deveśi' in the surrounding passage) and/or the audience of the māhātmya; the verse itself addresses Daśagrīva

Visual Art Cues

Scene: A proclamation to Daśagrīva (Rāvaṇa) highlighting uttarāyaṇa and the deity’s yātrā-kāla as all-sin-destroying; the sacred coastal kṣetra with a grand procession implied.

Characters & Entities

• Daśagrīva (Rāvaṇa)
• Somēśvara
• Aśarīriṇī Vāk

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred timings (kāla) amplify sacred places (kṣetra); aligning devotion with auspicious seasons and festivals increases spiritual purification.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsakṣetra’s Somēśvara, particularly during the deity’s yātrā/festival time.

What ritualistic prescription is mentioned?

Participation in the Lord’s yātrā (festival/pilgrimage observance), especially around uttarāyaṇa.