Adhyaya 16
Chương này là bản chỉ dẫn hành hương theo lối liệt kê, do Prahlāda thuyết cho các Bà-la-môn uyên bác, vạch ra trình tự các tīrtha quanh Dvārakā và quy định nghi thức cùng phalaśruti cho từng nơi. Mở đầu tại Gadātīrtha: tắm gội với lòng bhakti, dâng cúng tổ tiên và chư thần, rồi thờ Viṣṇu trong hình Varāha để được thăng lên Viṣṇuloka. Kế đó là Nāgatīrtha, Bhadratīrtha, Citrātīrtha với công đức tương đương bố thí “tila-dhenu” và “ghṛta-dhenu”, đồng thời giải thích rằng do Dvārāvatī bị ngập lụt nên nhiều tīrtha trở nên ẩn khuất. Tiếp đến Chandrabhāgā có năng lực diệt tội, công đức ngang vājapeya; và mô tả Nữ thần Kauṁārikā/Yaśodā-nandinī, chỉ cần được darśana đã ban thành tựu sở nguyện. Mahīṣa-tīrtha và Muktidvāra được nêu như những ngưỡng cửa thanh tịnh. Truyện về sông Gomati gắn sự linh thiêng với Vasiṣṭha và cõi Varuṇa, cho phước ngang aśvamedha; khổ hạnh của Bhṛgu và việc thiết lập Ambikā làm nổi bật sắc thái Śākta–Śaiva, kèm nhắc đến nhiều liṅga. Các tīrtha khác như Kālindī-saras, Sāmbatīrtha, Śāṅkara-tīrtha, Nāgasara, Lakṣmī-nadī, Kambu-saras, Kuśatīrtha, Dyumnatīrtha, Jālatīrtha với Jāleśvara, Cakrasvāmi-sutīrtha, tīrtha do Jaratkāru lập, và Khañjanaka tīrtha đều gắn với snāna, tarpana, śrāddha, dāna và quả báo đến Nāgaloka, Śivaloka, Viṣṇuloka hay Somaloka. Kết lại, bản liệt kê này được xem là tīrtha-vistara cô đọng phù hợp thời Kali; chỉ cần chí thành lắng nghe cũng là một hành vi tẩy tịnh, rốt ráo đưa về Viṣṇuloka.
Shlokas
Verse 1
प्रह्लाद उवाच । ततो गच्छेद्द्विजश्रेष्ठा गदातीर्थमनुत्तमम् । यत्र स्नात्वा नरो भक्त्या लभेद्भूदानजं फलम्
Prahlāda nói: Bấy giờ, hỡi các bậc tối thắng trong hàng lưỡng sinh, hãy đến Gadā-tīrtha vô song. Tắm nơi ấy với lòng sùng kính, người ta được công đức phát sinh từ việc hiến tặng đất đai (bhū-dāna).
Verse 2
तर्पयेत्पितृदेवांश्च ऋषींश्चैव यथाक्रमम् । श्राद्धं च कारयेत्तत्र पितॄणां तृप्तिहेतवे
Tại đó, người ta nên dâng lễ tarpaṇa theo thứ tự đến các Pitṛ, chư Thiên và các Ṛṣi; lại cũng nên cử hành śrāddha tại nơi ấy để làm thỏa mãn tổ tiên.
Verse 3
गदातीर्थे तु देवेशं विष्णुं वाराहरूपिणम् । समभ्यर्च्य नरो भक्त्या विष्णुलोके महीयते
Tại Gadā-tīrtha, người nào chí thành đảnh lễ và thờ phụng Đức Viṣṇu—Chúa tể chư Thiên—trong hình tướng Varāha, thì được tôn vinh và thăng hoa nơi cõi Viṣṇu.
Verse 4
नागतीर्थं ततो गच्छेत्सरः परमशो भनम् । यत्र स्नात्वा नरः सम्यङ्नागलोकमवाप्नुयात्
Rồi người ta nên đến Nāga-tīrtha, một hồ nước đẹp tuyệt diệu. Ai tắm gội nơi ấy đúng pháp thì đạt đến cõi của các Nāga.
Verse 5
भद्रतीर्थं ततो गच्छेत्सरस्त्रिभुवनार्चितम् । स्नानमात्रेण लभते तिलधेनुफलं नरः
Rồi người ta nên đến Bhadra-tīrtha, hồ nước được tôn kính trong ba cõi. Chỉ riêng việc tắm tại đó, người ấy được công đức ngang với bố thí ‘bò mè’ (tiladhenu).
Verse 6
चित्रातीर्थं ततो गच्छेत्सरः परमशोभनम् । स्नानमात्रेण लभते घृतधेनुफलं नरः
Rồi người ta nên đến Citra-tīrtha, một hồ nước đẹp tuyệt bậc. Chỉ riêng việc tắm tại đó, người ấy được công đức ngang với bố thí ‘bò bơ sữa’ (ghṛtadhenu).
Verse 7
यदा द्वारावती विप्रा प्लाविता सागरेण हि । पुण्यानि बहुतीर्थानि च्छन्नानि जलपांसुभिः
Khi Dvārāvatī, hỡi các Bà-la-môn, bị biển cả dâng tràn nhấn chìm, thì nhiều thánh địa tīrtha trở nên ẩn khuất dưới nước và cát.
Verse 8
दृश्यानि कतिचित्संति ह्यदृश्यान्यपराणि च । तानि सर्वाणि विप्रेन्द्राः कथयिष्यामि सर्वतः
Có nơi còn thấy được, lại có nơi cũng chẳng thấy. Hỡi bậc tối thượng trong hàng Bà-la-môn, ta sẽ thuật kể tất cả một cách trọn vẹn, không sót điều gì.
Verse 9
चंद्रभागां ततो गच्छेत्सर्वपापप्रणाशिनीम् । यत्र स्नात्वा नरो भक्त्या वाजपेयफलं लभेत्
Sau đó nên đến Candrabhāgā, nơi diệt trừ mọi tội lỗi. Ai tắm ở đó với lòng sùng kính sẽ được công đức ngang bằng lễ tế Vājapeya.
Verse 10
देवी चंद्रार्चिता यत्र यशोदा नंदनंदिनी । कौमारिका शक्तिहस्ता खङ्गखेटकधारिणी
Tại nơi linh thiêng ấy có Nữ Thần được Mặt Trăng tôn thờ—Yaśodā, ái nữ của Nanda; cũng là Nữ Thần Đồng Trinh (Kaumārī), tay cầm giáo, mang kiếm và khiên.
Verse 11
केश्यादिदैत्यदलिनी स्वसा वै रामकृष्णयोः । यस्या दर्शनमात्रेण सर्वान्कामानवाप्नुयात्
Ngài là đấng nghiền nát các ác ma như Keśin và nhiều kẻ khác; quả thật Ngài là em gái của Rāma và Kṛṣṇa. Chỉ cần được darśana—một lần chiêm bái Ngài—là người ta đạt mọi điều mong cầu.
Verse 12
ततो गच्छेत विप्रेन्द्रास्तीर्थं महिषसंज्ञकम् । यस्य दर्शनमात्रेण मुच्यते सर्वपातकैः
Bấy giờ, hỡi bậc tối thượng trong hàng Bà-la-môn, nên đến thánh địa (tīrtha) mang danh Mahiṣa. Chỉ cần được chiêm bái thôi cũng giải thoát khỏi mọi tội lỗi và sa đọa.
Verse 13
मुक्तिद्वारं ततो गच्छेत्तीर्थं पाप प्रणाशनम्
Sau đó nên đến thánh địa mang tên Muktidvāra, “cửa ngõ giải thoát”, nơi tiêu trừ mọi tội lỗi.
Verse 14
वसिष्ठेन समानीता मुनिना यत्र गोमती । स्नातो भवति गंगायां यत्र स्नात्वा कलौ युगे
Ở đó có sông Gomati, do hiền triết Vasiṣṭha đưa đến. Tắm tại đây được xem ngang với tắm trong sông Gaṅgā—đặc biệt đối với người tắm trong thời Kali-yuga.
Verse 15
गोमती निःसृता यस्मा त्प्रविष्टा वरुणालयम् । तत्र स्नात्वा नरो भक्त्या अश्वमेधफलं लभेत्
Từ nơi sông Gomati tuôn ra rồi chảy vào cung xá của thần Varuṇa—ai tắm tại đó với lòng sùng kính sẽ đạt được quả phúc của lễ tế Aśvamedha.
Verse 16
भृगुणा हि तपस्तप्तं स्थापिता यत्र चांबिका । भृग्वर्चिता ततो देवी प्रसिद्धा श्रूयते क्षितौ
Tại đó, sau khi hiền thánh Bhṛgu tu khổ hạnh, nữ thần Ambikā được an vị. Vì thế, vị Nữ Thần—được Bhṛgu tôn thờ—được truyền tụng là lừng danh khắp cõi đất.
Verse 17
संसिद्धिं परमां याति यस्याः संस्मरणान्नरः । शिवलिंगान्यनेकानि यत्र सन्ति महीतले
Chỉ cần tưởng niệm Ngài, con người đạt thành tựu tối thượng. Nơi ấy trên mặt đất có vô số Śiva-liṅga hiện hữu.
Verse 18
ततो गच्छेत विप्रेन्द्राः कालिन्दीसर उत्तमम् । कालिन्दी सूर्यतनया सरश्चक्रे त्वनुत्तमम्
Rồi, hỡi bậc tối thắng trong hàng Bà-la-môn, hãy đến hồ Kāлиндī thù thắng. Kāлиндī, ái nữ của Thần Mặt Trời, đã tạo nên hồ vô song ấy.
Verse 19
तत्र स्नात्वा नरो भक्त्या न दुर्गतिमवाप्नुयात् । सांबतीर्थं ततो गच्छेत्सर्वपापप्रणाशनम्
Tắm tại đó với lòng sùng kính, người ấy không rơi vào ác thú. Sau đó hãy đến Sāmbatīrtha, bến thánh diệt trừ mọi tội lỗi.
Verse 20
कृत्वा श्राद्धं च विधिवल्लभेद्गोदानजं फलम्
Và khi cử hành lễ śrāddha đúng pháp, người ấy đạt công đức phát sinh từ việc bố thí một con bò.
Verse 21
गच्छेच्च शांकरं तीर्थं ततस्त्रैलोक्यपावनम् । यत्र स्नात्वा नरो भक्त्या लभेद्बहुसुवर्णकम्
Rồi hãy đến Śāṃkara Tīrtha, nơi thanh tịnh hóa ba cõi. Tắm tại đó với lòng sùng kính, người ấy được nhiều vàng—tức phúc lộc và công đức lớn.
Verse 22
ततो नागसरो गच्छेत्तीर्थं पापप्रणाशनम् । पितॄन्सन्तर्प्य विधिवन्नागलोकमवाप्नुयात्
Sau đó, người ấy nên đến Nāgasara, một thánh địa (tīrtha) diệt trừ tội lỗi. Sau khi cúng dường đúng nghi thức để làm no thỏa tổ tiên, người ấy đạt đến cõi của các Nāga.
Verse 23
लक्ष्मीं नदीं ततो गच्छेद्गच्छन्तीं सागरं प्रति । यस्या दर्शनमात्रेण मुच्यते सर्वपातकैः
Rồi người ấy nên đến sông Lakṣmī, đang chảy về phía đại dương; chỉ cần được chiêm ngưỡng dòng sông ấy thôi, người ta được giải thoát khỏi mọi trọng tội.
Verse 24
श्राद्धे कृते तु विप्रेन्द्राः पितरो मुक्तिमाप्नुयुः । दाने मनोरथावाप्तिर्जायते नात्र संशयः
Hỡi bậc tối thắng trong hàng Bà-la-môn, khi śrāddha được cử hành, tổ tiên đạt đến giải thoát. Và nhờ bố thí, sự thành tựu những ước nguyện chính đáng phát sinh—không còn nghi ngờ gì.
Verse 25
कंबुसरस्ततो गच्छेत्तीर्थं पापप्रणाशनम् । तर्पणे च कृते श्राद्धे ह्यग्निष्टोमफलं लभेत्
Rồi người ấy nên đến Kaṃbu-saras, một thánh địa diệt trừ tội lỗi. Khi tarpaṇa và śrāddha được cử hành tại đó, người ấy nhận được quả phúc của tế lễ Agniṣṭoma.
Verse 26
कुशतीर्थं ततो गच्छेत्स्नात्वा सन्तर्पयेत्पितॄन् । दानं दत्त्वा यथाशक्त्या निर्मलं लोकमाप्नुयात्
Sau đó, người ấy nên đến Kuśatīrtha; tắm gội xong thì làm no thỏa tổ tiên đúng nghi thức. Bố thí tùy theo khả năng, người ấy đạt đến một cõi thanh tịnh.
Verse 27
द्युम्नतीर्थं च तत्रैव सर्वपापप्रणाशनम् । कृत्वा श्राद्धं च तत्रैव वाजिमेधफलं लभेत्
Ngay tại đó có Dyumnatīrtha, nơi diệt trừ mọi tội lỗi. Ai cử hành lễ śrāddha tại đó sẽ được phước quả như tế lễ Vājimedha.
Verse 28
कुशतीर्थं ततो गच्छेत्पितॄणां तृप्तिरक्षया । यत्र श्राद्धात्तर्पणाच्च जायते नात्र संशयः
Rồi nên đến Kuśatīrtha, nơi sự mãn nguyện của tổ tiên trở nên vô tận. Tại đó, nhờ śrāddha và tarpaṇa mà sự thỏa mãn ấy sinh khởi—không hề nghi ngờ.
Verse 29
जालतीर्थं ततो गच्छेत्सर्वपापहरं शुभम् । दुर्वाससा यत्र शप्ताः कोपाद्यदुकुमारकाः
Rồi nên tiến đến Jāla-tīrtha—cát tường và diệt trừ mọi tội lỗi. Chính nơi ấy, do phẫn nộ, hiền thánh Durvāsas đã nguyền rủa các vương tử trẻ của dòng Yadu.
Verse 30
देवो जालेश्वरस्तत्र सं बभूव उमापतिः । जालेश्वरं नरो दृष्ट्वा सद्यः पापात्प्रमुच्यते
Tại đó, Đấng Umāpati (Śiva) đã hiển lộ thành Jāleśvara. Chỉ cần chiêm bái Jāleśvara, con người liền được giải thoát khỏi tội lỗi.
Verse 31
संपूज्य देवं भक्त्या च शिवलोकमवाप्नुयात्
Và khi đã cung kính thờ phụng Đức Chúa với lòng sùng kính, người ấy đạt đến cõi của Śiva (Śivaloka).
Verse 32
चक्रस्वामिसुतीर्थं च ततो गच्छेद्धि मानवः । कृत्वा स्नानं पितॄंस्तर्प्य विष्णुलोकमवाप्नुयात्
Bấy giờ, người ấy nên đến thánh địa Cakrasvāmi-su-tīrtha. Tắm gội tại đó và dâng lễ rưới nước (tarpana) lên các bậc tổ tiên, liền được đạt đến cõi của Viṣṇu (Viṣṇuloka).
Verse 33
जरत्कारुकृतं तीर्थं सर्वपापप्रणाशनम् । स्नात्वा तत्र द्विजश्रेष्ठा न दुर्गतिमवाप्नुयात्
Có một thánh địa do Jaratkāru lập nên, có năng lực diệt trừ mọi tội lỗi. Hỡi bậc tối thượng trong hàng nhị sinh, ai tắm tại đó sẽ không rơi vào ác thú, ác mệnh.
Verse 34
ततो गच्छेद्द्विजश्रेष्ठास्तीर्थं खञ्जनकाभिधम् । आसीत्खञ्जनको नाम दैत्यश्चातिबलान्वितः
Rồi, hỡi bậc tối thượng trong hàng nhị sinh, hãy đến thánh địa mang tên Khañjanaka. Thuở xưa có một ác ma (daitya) tên Khañjanaka, được ban cho sức mạnh phi thường.
Verse 35
ततः खञ्जनकं तीर्थं तस्य नाम्नेति विश्रुतम् । तत्र स्नात्वा नरो याति सोमलोकं न संशयः
Vì thế, thánh địa ấy được biết đến theo tên của nó là Khañjanaka-tīrtha. Ai tắm gội tại đó sẽ đi đến cõi của Soma (Somaloka), không còn nghi ngờ gì.
Verse 36
सन्ति तीर्थान्यनेकानि सुगुप्तानि द्विजोत्तमाः । तानि गच्छेत्तु विप्रेन्द्राः सर्वपापापनुत्तये
Hỡi bậc tối thượng trong hàng nhị sinh, còn có vô số thánh địa khác, được che giấu kín đáo. Hỡi bậc đứng đầu các brāhmaṇa, hãy đến viếng thăm chúng để tội lỗi được trừ diệt hoàn toàn.
Verse 37
ततो गच्छेद्द्विजश्रेष्ठास्तीर्थमानकदुन्दुभेः । शूरतीर्थं परमकं गदतीर्थमतः परम्
Bấy giờ, hỡi bậc tối thắng trong hàng nhị sinh, nên đến Tīrtha của Ānakadundubhi (Vasudeva). Kế đó là Śūra-tīrtha tối thượng, rồi sau nữa là Gada-tīrtha.
Verse 38
गावल्गणस्य तीर्थं च अक्रूरस्य महात्मनः । बलदेवस्य तीर्थं तु उग्रसेनस्य चापरम्
Cũng có Tīrtha của Gāvalgaṇa và Tīrtha của bậc đại tâm Akrūra; lại có Tīrtha của Baladeva, và một Tīrtha khác thuộc về Ugrasena.
Verse 39
अर्जुनस्य च तीर्थं तु सुभद्रातीर्थमेव च । देवकीतीर्थमाद्यं तु रोहिणीतीर्थमेव च
Tại đây cũng có các nơi tắm gội linh thiêng: Tīrtha của Arjuna, Tīrtha của Subhadrā, Devakī-Tīrtha tối thượng, và cả Rohiṇī-Tīrtha.
Verse 40
उद्धवस्य च तीर्थं तु सारंगाख्यं तथैव च । सत्यभामाकृतं तीर्थं भद्रातीर्थमतः परम्
Cũng có Tīrtha của Uddhava, và Tīrtha mang danh Sāraṅga; Tīrtha do Satyabhāmā thiết lập, và sau đó là Bhadrā-Tīrtha.
Verse 41
जामदग्न्यस्य तीर्थं तु रामस्य च महात्मनः । भासतीर्थं च तत्रैव शुकतीर्थमतः परम्
Có Tīrtha của Jāmadagnya Rāma, bậc đại tâm; ngay tại đó cũng có Bhāsa-Tīrtha, và sau nữa là Śuka-Tīrtha.
Verse 42
कर्दमस्य च तीर्थं तु कपिलस्य महात्मनः । सोमतीर्थं च तत्रैव रोहिणीतीर्थमेव च
Tại đó có Tīrtha của Kardama và của bậc đại hồn Kapila; ngay tại đó cũng có Soma-Tīrtha và cả Rohiṇī-Tīrtha.
Verse 43
एतान्यन्यानि संक्षेपान्मया वः कथितानि च । सर्वपापहराणीह मोक्षदानि न संशयः
Những Tīrtha này và nhiều Tīrtha khác nữa, ta đã kể cho các ông một cách vắn tắt. Ở đây chúng diệt trừ mọi tội lỗi và ban giải thoát—không còn nghi ngờ gì.
Verse 44
प्रच्छन्नानि द्विजवरास्तीर्थानि कलिसंक्रमे । प्लावितानि समुद्रेण पांसुनाऽप्युदकेन च
Hỡi các bậc Bà-la-môn ưu tú, vào lúc khởi đầu thời Kali, các Tīrtha này đã bị che khuất; bị biển cả tràn lấp, lại còn bị cát và nước phủ lên.
Verse 45
एतन्मया वः कथितं संक्षेपात्तीर्थविस्तरम् । आत्मप्रज्ञानुमानेन किमन्यच्छ्रोतुमिच्छथ
Như vậy, ta đã tóm lược cho các ông về sự rộng lớn của các Tīrtha này. Với sự phân biệt của chính mình, các ông còn muốn nghe điều gì nữa?
Verse 46
शृणुयात्परया भक्त्या तीर्थयात्रामिमां द्विजाः । सर्वपापविनिर्मुक्तो विष्णुलोकं स गच्छति
Hỡi các Bà-la-môn, ai lắng nghe câu chuyện hành hương đến các Tīrtha này với lòng sùng kính tối thượng sẽ được giải thoát khỏi mọi tội lỗi và đi đến cõi của Viṣṇu.