Adhyaya 78

Verse 1

। ऋषय ऊचुः । ब्रह्मणा कतमे स्थाने तत्र सूत कृतं तपः । वालखिल्यैश्च तैः सर्वैर्मुनिभिः शंसितव्रतैः

Các hiền triết thưa: “Bạch Sūta, tại nơi nào ở đó mà Phạm Thiên (Brahmā) đã tu khổ hạnh, và tất cả các bậc Vālakhilya—những ẩn sĩ được tán dương vì giới nguyện—đã hành trì?”

Verse 2

सूत उवाच । तस्या वायव्यदिग्भागे हरवेद्या द्विजोत्तमाः । सम्यक्छ्रद्धाप्रयत्नेन ब्रह्मणा विहितं तपः

Sūta nói: “Hỡi bậc tối thượng trong hàng nhị sinh, ở phương tây-bắc của Haravedī ấy, Phạm Thiên (Brahmā) đã tu khổ hạnh đúng pháp, với lòng tín thành và sự tinh cần chân chánh.”

Verse 3

पश्चिमे वालखिल्यैश्च जपस्नानपरायणैः । तत्राश्चर्यमभूद्यद्वै पूर्वं ब्राह्मण सत्तमाः । आश्रमे चतुरास्यस्य तद्वो वक्ष्यामि सांप्रतम्

Và ở phía tây, nơi các Vālakhilya chuyên tâm tụng niệm (japa) và tắm gội thanh tịnh, thuở xưa đã xảy ra một điều kỳ diệu, hỡi bậc tối thượng trong hàng Bà-la-môn, tại đạo tràng của Caturāsya (Phạm Thiên). Nay ta sẽ thuật lại cho các ông.

Verse 4

तत्र दुश्चारिणी काचिद्रात्रौ ब्राह्मणवंशजा । देवदत्तं समासाद्य वल्लभं रमते सदा

Tại đó có một người đàn bà thuộc dòng Bà-la-môn nhưng hạnh kiểm buông lung; ban đêm nàng tìm đến Devadatta, người tình của mình, và luôn đắm chìm trong khoái lạc cùng chàng.

Verse 5

अज्ञाता पतिना मात्रा तथान्यैरपि बांधवैः । कृष्णपक्षं समासाद्य विजने हृष्टमानसा

Không để chồng, mẹ và các thân quyến khác hay biết, nàng chọn những đêm thuộc hắc bán nguyệt (kṛṣṇa-pakṣa), rồi đến nơi vắng vẻ với tâm trạng hân hoan.

Verse 6

कस्यचित्त्वथ कालस्य दृष्टा सा केनचि द्द्विजाः । तत्रस्था जारसंयुक्ता स्वभर्तुश्च निवेदिता

Một thời gian sau, có một vị Bà-la-môn trông thấy nàng ở đó cùng người tình; ông liền trình báo việc ấy cho chồng nàng.

Verse 7

अथासौ कोपसंयुक्तस्तस्या भर्ता सुनिष्ठुरैः । वाक्यैस्तां गर्हयामास प्रहारैश्चाप्य ताडयत्

Bấy giờ người chồng, bị cơn sân hận chi phối, đã mắng nhiếc nàng bằng lời lẽ hết sức cay nghiệt, lại còn đánh nàng bằng những đòn roi tàn nhẫn.

Verse 8

अथ सा धार्ष्ट्यमासाद्य स्त्रीस्वभावं समाश्रिता । प्रोवाच बाष्पपूर्णाक्षी दीनांजलिपुटा स्थिता

Rồi nàng lấy lại sự can đảm, theo lẽ thường của người nữ, đứng chắp tay, đôi mắt đẫm lệ mà cất lời.

Verse 9

किं मां दुर्जनवाक्येन त्वं ताडयसि निष्ठुरैः । प्रहारैर्दोषनिर्मुक्तां त्वत्पादप्रणतां विभो

Sao chàng lại vì lời kẻ tiểu nhân mà đánh thiếp bằng những đòn tàn nhẫn? Thiếp vốn không lỗi, lại cúi mình dưới chân chàng, ôi bậc tôn chủ.

Verse 10

अहं त्वां शपथं कृत्वा भक्षयित्वाऽथ वा विषम् । प्रविश्य हव्यवाहं वा करिष्ये प्रत्ययान्वितम्

Thiếp sẽ khiến chàng tin bằng lời thề—hoặc uống thuốc độc, hoặc bước vào lửa tế, ngọn lửa mang lễ vật dâng cúng.

Verse 11

अथ तां ब्राह्मणः प्राह यदि त्वं पापवर्जिता । पुरतो देवविप्राणां कुरु दिव्यग्रहं स्वयम्

Bấy giờ một vị Bà-la-môn nói với nàng: “Nếu nàng thật không vướng tội, thì trước mặt chư thiên và các Bà-la-môn, hãy tự mình thực hiện phép thử thiêng liêng.”

Verse 12

सा तथेति प्रतिज्ञाय साहसेन समन्विता । दिव्यग्रहं ततश्चक्रे यथोक्तविधिना सती

Nàng đáp: “Xin như vậy,” rồi với ý chí kiên quyết, nàng thực hiện cuộc thử thách thiêng liêng theo đúng nghi thức đã được truyền định.

Verse 13

शुद्धिं च प्राप्ता सर्वेषां बन्धूनां च द्विजन्मनाम् । पुरतश्च गुरूणां च देवानामपि पापकृत्

Và nàng được minh chứng là thanh tịnh trước mặt tất cả—thân quyến, các bậc nhị sinh, các bậc thầy, và cả chư thiên—dẫu nàng đã từng phạm tội.

Verse 14

एतस्मिन्नन्तरे तस्याः साधुवादो महानभूत् । धिक्छब्दश्च तथा पत्युः सर्वैर्दत्तः सुगर्हितः

Bấy giờ, tiếng tán thán lớn lao dấy lên về phía nàng; và từ mọi người cũng vang lên tiếng quở trách dữ dội: “Thật hổ thẹn!” nhắm vào người chồng, kẻ bị lên án nặng nề.

Verse 15

अहो पापसमाचारो दुष्टोऽयं ब्राह्मणाधमः । अपापां धर्मपत्नीं यो मिथ्यादोषेणयोजयेत्

“Ôi, thật là hành vi tội lỗi! Tên ác nhân này, kẻ hèn nhất trong hàng Bà-la-môn, lại muốn gán tội vu khống cho người vợ vô tội, một hiền thê tận tụy với dharma.”

Verse 16

एवं स निन्द्यमानस्तु सर्वलोकैर्द्विजोत्तमाः । कोपं चक्रे ततो वह्निं समुद्दिश्य सदुःखितः

Vì thế, khi bị mọi người lên án, ô bậc tối thắng trong hàng nhị sinh, hắn nổi giận và trong nỗi đau buồn, trút cơn phẫn nộ hướng về Agni (Thần Lửa).

Verse 17

शापं दातुं मतिं चक्रे ततो वह्नेः सुदुःखितः । अब्रवीत्परुषं वाक्यं निन्दमानः पुनःपुनः

Rồi sau đó, lòng đau khổ tột cùng, ông quyết định giáng lời nguyền lên Agni; và hết lần này đến lần khác, vừa quở trách, ông thốt ra những lời cay nghiệt.

Verse 18

मया स्वयं प्रदृष्टेयं जारेण सह संगता । त्वया वह्ने सुपापेयं न कस्माद्भस्मसात्कृता

“Chính ta đã tận mắt thấy nàng tư thông với kẻ tình nhân. Vì sao, hỡi Agni, kẻ đại tội ấy lại không bị ngươi thiêu thành tro?”

Verse 19

तस्मात्त्वां पापकर्माणमसत्यपक्षपातिनम् । असंदिग्धं शपिष्यामि रौद्रशापेन सांप्रतम्

“Vì thế, nay ta sẽ không do dự mà nguyền rủa ngươi bằng lời nguyền dữ dội; bởi ngươi hành sự tội lỗi và thiên vị điều giả trá.”

Verse 20

सूत उवाच । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा संक्रुद्धस्य द्विजन्मनः । सप्तार्चिर्भयसंत्रस्तः कृतांजलिरुवाच तम्

Sūta nói: Nghe những lời ấy của vị bà-la-môn đang nổi giận, Saptārcis (Agni) run sợ, chắp tay mà thưa với ông.

Verse 21

अग्निरुवाच । नैष दोषो मम ब्रह्मन्यन्न दग्धा तव प्रिया । कृतागसाऽपि मे वाक्यं शृणुष्वात्र स्फुटेरितम्

Agni nói: “Hỡi bà-la-môn, việc người yêu của ông không bị thiêu không phải lỗi của ta. Dẫu nàng có phạm tội, xin hãy nghe lời ta nơi đây, ta sẽ nói rõ ràng.”

Verse 22

अनया परकांतेन कृतः सह समागमः । चिरं कालं द्विज श्रेष्ठ त्वया ज्ञाताद्य वासरे

“Nàng đã thật sự kết hợp với một người đàn ông khác từ rất lâu, hỡi bậc tối thắng trong hàng nhị sinh—dẫu đến hôm nay ngài mới hay biết.”

Verse 23

परं यस्माद्विशुद्धैषा मया दग्धा न सा द्विज । कारणं तच्च ते वच्मि शृणुष्वैकमनाः स्थितः

“Nhưng vì nay nàng đã được thanh tịnh, nên ta không thiêu đốt nàng, hỡi bà-la-môn. Ta sẽ nói cho ngài nguyên do ấy—hãy lắng nghe với tâm nhất hướng.”

Verse 24

यत्रानया कृतः संगः परकांतेन वै द्विज । तस्मिन्नायतने ब्रह्मा रुद्रशीर्षो व्यवस्थितः

“Hỡi bà-la-môn, ngay tại thánh điện nơi nàng từng tư thông với người tình của kẻ khác, chính Phạm Thiên (Brahmā) an trụ ở đó—mang dấu của thủ cấp Rudra bị đoạn (Rudraśīrṣa).”

Verse 25

तत्र कृत्वा रतं चित्रं परकांतसमं तदा । पश्यति स्म ततो रुद्रं ब्रह्ममस्तकसंस्थितम्

“Tại đó, sau khi thực hiện một cuộc hoan lạc kỳ dị, ngang với việc cùng người tình của kẻ khác, nàng liền thấy Rudra—hiện diện trên (hay nơi) đỉnh đầu của Phạm Thiên.”

Verse 26

ततः प्रक्षालयत्यंगं कुण्डे तत्राग्रतः स्थिते । कृतपापापि तेनैषा शुद्धिं याति शुचिस्मिता

“Rồi nàng tắm rửa thân mình trong hồ thiêng (kuṇḍa) ngay trước mặt; dẫu đã tạo tội, nhờ hành động ấy nàng đạt được sự thanh tịnh—người có nụ cười hiền hòa.”

Verse 27

अत्र पूर्वं विपाप्माऽभूद्ब्रह्मा लोकपितामहः । सतीवक्त्रं समालोक्य कामार्तोऽपि स पापकृत्

Tại nơi đây, thuở xưa, Phạm Thiên—đấng Tổ phụ của muôn thế giới—đã vướng nhiễm tội; vì nhìn dung nhan của Thánh Mẫu Satī, Ngài bị dục vọng khuấy động và đã phạm điều bất thiện.

Verse 28

तस्मान्नास्त्यत्र मे दोषः स्वल्पोऽपि द्विजसत्तम । रुद्रशीर्षप्रभावोऽयं तस्य कुण्डोदकस्य च

Vì thế, hỡi bậc tối thắng trong hàng Bà-la-môn, tại đây ta không hề có lỗi dù chỉ một mảy; ấy là oai lực của Rudraśīrṣa và của nước nơi hồ thiêng ấy.

Verse 29

तस्मादेनां समादाय संशुद्धां पापवर्जिताम् । गृहं गच्छ द्विजश्रेष्ठ सत्यमेतन्मयो दितम्

Vì vậy, hỡi bậc tối thượng trong hàng Bà-la-môn, hãy đón nàng—nay đã được tẩy sạch, lìa mọi tội lỗi—rồi trở về nhà. Đây là chân thật, do chính ta tuyên nói.

Verse 30

ब्राह्मण उवाच । या मया सहसा दृष्टा स्वयमेव हुताशन । परकांतेन तां नाद्य शुद्धामपि गृहं नये

Bà-la-môn thưa rằng: Ôi Hutāśana (Agni), người nữ mà ta bất chợt tận mắt thấy ở bên người yêu của kẻ khác—hôm nay ta sẽ không đưa nàng về nhà, dẫu nàng đã được thanh tịnh.

Verse 31

इत्युक्त्वा च द्विजश्रेष्ठस्तां त्यक्त्वापि शुचिव्रतः । जगाम स्वगृहं पश्चात्तथा जग्मुर्जना गृहान्

Nói vậy xong, vị Bà-la-môn tối thượng ấy—dẫu giữ hạnh nguyện thanh tịnh—vẫn bỏ nàng lại, rồi sau đó trở về nhà mình; dân chúng cũng lần lượt ra về, ai nấy về nhà nấy.

Verse 32

सापि तेन परित्यक्ता पतिना हृष्टमानसा । ज्ञात्वा तत्तीर्थमाहात्म्यं वैश्वानरमुखेरितम्

Dẫu bị chồng ruồng bỏ, nàng vẫn hoan hỷ trong lòng, vì đã thấu hiểu đại uy lực của thánh địa (tīrtha) ấy, như được tuyên cáo từ miệng Vaiśvānara (Agni).

Verse 33

तेनैव परकांतेन विशेषेण रतिक्रियाम् । तस्मिन्नायतने चक्रे कुण्डे तोयावगाहनम्

Cùng chính người tình ấy, nàng lại thực hiện hành vi ái dục theo một cách đặc biệt; và ngay tại thánh điện ấy, nàng cũng dìm mình tắm gội trong nước ao thiêng (kuṇḍa).

Verse 34

अथान्ये परलोकस्य भीत्याऽतीव व्यवस्थिताः । विमुखाः परदारेषु नार्यश्चापि पतिव्रताः

Rồi những người khác, vì quá sợ hãi cõi đời sau, liền tự chế nghiêm cẩn, quay lưng với vợ người; còn các phụ nữ cũng giữ hạnh pativratā, một lòng thủy chung với chồng.

Verse 35

दूरतोऽपि समभ्येत्य ते सर्वे तत्र मंदिरे । रुद्रशीर्षाभिधानं च प्रचक्रुः सुरतोत्सवम्

Dẫu từ phương xa, tất cả đều đến tụ hội tại ngôi đền ấy và cử hành lễ hội mang danh “Rudraśīrṣa”, một nghi lễ hoan hỷ đầy hân hoan.

Verse 36

निमज्जंति ततः कुण्डे तस्मिन्पातकनाशने । भवंति पापनिर्मुक्ता रुद्रशीर्षावलोकनात्

Rồi họ dìm mình trong ao thiêng ấy—nơi diệt trừ tội lỗi; và nhờ chiêm bái Rudraśīrṣa, họ được giải thoát khỏi mọi điều ác nghiệp.

Verse 37

एतस्मिन्नंतरे नष्टो धर्मः पत्नीसमुद्भवः । पुरुषाणां ततः स्त्रीणां निजकांतासमुद्भवः

Trong lúc ấy, pháp (dharma) đặt nền trên lòng trinh tín của người vợ đã tiêu vong; và cũng vậy, pháp của sự thủy chung độc nhất với người yêu phối ngẫu của chính mình nơi nam và nữ đều mất đi.

Verse 38

यो यां पश्यति रूपाढ्यां नारीमपि कुलोद्भवाम् । स तत्रानीय संहृष्टो भजते द्विजसत्तमाः

Hễ người đàn ông nào thấy một người nữ dung sắc rực rỡ—dẫu thuộc dòng dõi cao quý—thì vui mừng đưa nàng đến đó và buông mình vào cuộc giao hoan; ôi bậc tối thượng trong hàng Nhị sinh.

Verse 39

तथा नारी सुरूपाढ्यं यं पश्यति नरं क्वचित् । सापि तत्र समानीय कुरुते सुरतोत्सवम्

Cũng vậy, khi một người nữ ở đâu đó thấy một người nam tuấn tú, nàng cũng đưa chàng đến đó và bày ra lễ hội của khoái lạc ái ân.

Verse 40

लिप्यते न च पापेन कथंचित्तकृतेन च । नरो वा यदि वा नारी तत्तीर्थस्य प्रभावतः

Nhờ uy lực của tīrtha ấy, dù là nam hay nữ cũng không bị vấy bẩn bởi tội lỗi—dẫu có lỡ làm điều sai trái theo bất cứ cách nào.

Verse 41

कस्यचित्त्वथ कालस्य तत्र राजा विदूरथः । आनर्त्तविषये जज्ञे वार्धक्यं च क्रमाद्ययौ

Rồi sau một thời gian, có một vị vua tên là Vidūratha, sinh tại xứ Ānarta; và theo dòng tháng năm, ngài dần dần bước vào tuổi già.

Verse 42

तस्य भार्याऽभवत्तन्वी तरुणी वररूपधृक् । पश्चिमे वयसि प्राप्ते प्राणेभ्योऽपि गरीयसी

Vợ ông thân hình thon thả, tuổi xuân rạng rỡ, dung nhan tuyệt mỹ; đến khi ông bước vào tuổi xế chiều, nàng trở nên quý hơn cả sinh mệnh đối với ông.

Verse 43

न तस्याः स जराग्रस्तश्चित्ते वसति पार्थिवः । तस्मिंस्तीर्थे समागत्य वांछितं रमते नरः

Vị vua ấy, bị tuổi già đè nặng, không còn ngự trong lòng nàng. Nhưng ai đến nơi thánh địa tīrtha ấy thì được vui hưởng sự toại nguyện điều mình mong cầu.

Verse 44

पार्थिवोऽपि परिज्ञाय तस्यास्तच्च विचेष्टितम् । कोपाविष्टस्ततो गत्वा तस्मिन्क्षेत्रे सुशोभने

Nhà vua, khi biết rõ hành vi và việc nàng đã làm, liền bừng bừng phẫn nộ; rồi tức tốc đi đến thánh địa kṣetra huy hoàng ấy trong cơn giận dữ.

Verse 45

तत्कुण्डं पूरयामास ततः पांशूत्करैर्द्रुतम् । बभंज तं च प्रासादं ततः प्रोवाच दारुणम्

Ông cho lấp đầy hồ thiêng kuṇḍa ấy thật nhanh bằng những đống bụi đất; lại đập phá ngôi đền ấy, rồi thốt ra một lời phán nghiệt ngã.

Verse 46

यश्चैतत्पूरितं कुण्डं पांशुना निखनिष्यति । प्रासादं च पुनश्चैनं करिष्यति पुनर्नवम्

Và bất cứ ai chôn lấp hồ kuṇḍa này vốn đã bị lấp bằng bụi đất, và bất cứ ai lại dựng lại ngôi đền này, làm cho mới tinh một lần nữa—

Verse 47

परदारकृतं पापं तस्य संपत्स्यतेऽखिलम् । यदत्र प्रकरिष्यंति मानवाः काममोहिताः

Mọi tội lỗi phát sinh từ việc tư thông với vợ người khác sẽ dồn trọn lên kẻ ấy—dù con người, bị dục vọng mê hoặc, có làm điều gì tại nơi này đi nữa.

Verse 48

सूत उवाच । एवं स पार्थिवः प्रोच्य तामादाय ततः प्रियाम् । जगाम स्वगृहं पश्चात्प्रहृष्टेनांतरात्मना

Sūta thưa: Nói như vậy xong, nhà vua liền đưa người yêu dấu theo mình, rồi trở về cung thất; lòng dạ bên trong hân hoan vui sướng.

Verse 49

अथ तां विरतां ज्ञात्वा सोऽन्यचित्तां प्रियां नृपः । यत्नेन रक्षयामास विश्वासं नैव गच्छति

Rồi nhà vua biết nàng đã nguội lạnh với mình, và lòng nàng hướng về nơi khác, nên cố công canh giữ nàng cẩn mật—nhưng niềm tin thì rốt cuộc chẳng thể trở lại.

Verse 50

अन्यस्मिन्दिवसे शस्त्रं सूक्ष्मं वेण्यां निधाय सा । जगाम शयनं तस्य वधार्थं वरवर्णिनी

Một hôm khác, người đàn bà da trắng đẹp ấy giấu một vũ khí nhỏ trong bím tóc, rồi đến giường của vua với ý định sát hại ngài.

Verse 51

ततस्तेन समं हास्यं कृत्वा क्षत्रियभावजम् । सुरतं रुचिरैर्भावैर्हावैर्भूरिभिरेव च

Rồi nàng cười đùa cùng vua theo phong thái hợp với khí chất kṣatriya, và ân ái với bao tâm tình quyến rũ, cùng vô số cử chỉ lả lơi duyên dáng.

Verse 52

ततो निद्रावशं प्राप्तं तं नृपं सा नृपप्रिया । स्ववेण्याः शस्त्रमादाय निजघान सुनिर्दया

Rồi khi nhà vua đã rơi vào quyền lực của giấc ngủ, ái hậu của vua—hoàn toàn không chút thương xót—liền rút vũ khí giấu trong bím tóc mình và đánh hạ nhà vua.

Verse 53

एवं तस्य फलं जातं सद्यस्तीर्थस्य भंगजम् । आनर्ताधिपते रौद्रं सर्वलोकविगर्हितम्

Vì thế, đối với chúa tể xứ Ānarta, lập tức phát sinh quả báo do sự xúc phạm tīrtha—tính chất hung bạo và bị mọi người đời lên án.

Verse 54

अद्यापि तत्र देवेशो रुद्रशीर्षः स तिष्ठति । लिंगभेदभयात्तेन न स भग्नो द्विजोत्तमाः

Cho đến hôm nay, vị Chúa tể chư thiên, được gọi là Rudraśīrṣa, vẫn ngự tại đó. Vì sợ liṅga bị tổn hại nên Ngài không bị phá vỡ, hỡi các bậc tối thượng trong hàng nhị sinh.

Verse 55

यस्तस्य पुरतः स्थित्वा जपेद्रुद्रशिरः शुचिः । माघशुक्लचतुर्दश्यां पूजयित्वा स्रगादिभिः

Ai thanh tịnh, đứng trước Ngài mà trì tụng Rudraśīrṣa, và vào ngày mười bốn (caturdaśī) của nửa tháng sáng tháng Māgha, dâng cúng bằng vòng hoa và các phẩm vật khác—

Verse 56

वांछितं लभते चाशु तस्येशस्य प्रभावतः । अष्टोत्तरशतं यावद्यो जपेत्पुरतः स्थितः

Nhờ oai lực của vị Chúa ấy, người ấy mau chóng đạt được điều mình cầu nguyện, nếu đứng trước Ngài mà trì tụng cho đủ đến một trăm lẻ tám lần.

Verse 57

रुद्रशीर्षं न संदेहः स याति परमां गतिम् । एकवारं नरो यो वा तत्पुरः पठति द्विजः

Về việc tụng đọc Rudraśīrṣa, không còn nghi ngờ: người ấy đạt đến cảnh giới tối thượng. Dù là người thường hay bậc lưỡng sinh, ai tụng đọc chỉ một lần trước thánh tiền ấy—

Verse 58

नित्यं दिनकृतात्पापान्मुच्यते द्विजसत्तमाः । एतद्वः सर्वमाख्यातं रुद्रशीर्षसमुद्भवम्

Hỡi các bậc lưỡng sinh ưu tú! Người ấy mỗi ngày được giải thoát khỏi những tội lỗi đã gây trong suốt ngày. Vì vậy, ta đã thuật cho các ông trọn vẹn về nguồn khởi và sự tích của Rudraśīrṣa.

Verse 59

माहात्म्यं सर्वपापानां सद्यो नाशनकारकम् । मंगलं परमं ह्येतदायुष्यं कीर्तिवर्धनम् । रुद्रशीर्षस्य माहात्म्यं तस्माच्छ्रोतव्यमादरात्

Māhātmya này khiến mọi tội lỗi tiêu diệt tức thời. Quả thật, đây là điềm lành tối thượng, tăng trưởng thọ mạng và làm rạng danh. Vì vậy, Māhātmya của Rudraśīrṣa nên được lắng nghe với lòng cung kính.