Adhyaya 51

Verse 1

। सूत उवाच । अथ ताच्छपथाञ्छ्रुत्वा स व्याघ्रो विस्मयान्वितः । सत्यं मत्वा पुनः प्राह नन्दिनीं पुत्रवत्सलाम्

Sūta nói: Nghe những lời thề ấy, con hổ tràn đầy kinh ngạc. Tin là chân thật, nó lại lên tiếng với Nandinī, người mẹ hiền dịu thương con như ruột thịt.

Verse 2

यद्येवं तद्गृहं गच्छ वीक्षयस्व निजात्मजम् । सखीनामर्पयित्वाथ भूय आगमनं कुरु

“Nếu đúng vậy, hãy về nhà và nhìn con của chính mình. Rồi giao con cho bạn hữu, và hãy trở lại đây lần nữa.”

Verse 3

सूत उवाच । इति व्याघ्रवचः श्रुत्वा सुशीला नन्दिनी तदा । गतालयं समुद्दिश्य यत्र बालः सुतः स्थितः

Sūta nói: Nghe lời con hổ, Nandinī đức hạnh liền lên đường về nơi ở của mình, nơi đứa con trai thơ bé đang ở đó.

Verse 4

अथाकालागतां दृष्ट्वा मातरं त्रस्तचेतसम् । रंभमाणां समालोक्य वत्सः प्रोवाच विस्मयात्

Bấy giờ, thấy mẹ đến vào giờ khác thường, lòng run sợ, lại nghe mẹ kêu khóc, đứa trẻ kinh ngạc cất lời.

Verse 5

कस्मात् प्राप्तास्यकाले तु कस्मादुद्भ्रांतमानसा । वाष्पक्लिन्नमुखी कस्माद्वद मातर्द्रुतंमम

“Sao Mẹ đến vào lúc này? Sao tâm trí Mẹ rối loạn như vậy? Sao gương mặt Mẹ đẫm lệ? Xin nói cho con biết mau, thưa Mẹ.”

Verse 6

नंदिन्युवाच । यदि पृच्छसि मां पुत्र स्तनपानं समाचर । येन तृप्तस्य ते सर्वं वृत्तांतं तद्वदाम्यहम्

Nandinī nói: “Nếu con hỏi mẹ, hỡi con, trước hết hãy bú sữa. Khi con đã no lòng, mẹ sẽ kể cho con toàn bộ sự tình.”

Verse 7

सूत उवाच । सोऽपि तद्वचनं श्रुत्वा पीत्वा क्षीरं यथोचितम् । आघ्रातश्च तया मूर्ध्नि ततः प्रोवाच सत्वरम्

Sūta nói: “Nghe lời ấy, chàng liền uống sữa cho phải phép. Rồi nàng âu yếm hôn (ngửi) lên đỉnh đầu chàng, và chàng lập tức cất lời.”

Verse 8

सर्वं कीर्तय वृत्तांतमद्यारण्यसमुद्भवम् । येन मे जायते स्वास्थ्यं श्रुत्वा मातस्तवास्यतः

“Xin Mẹ kể trọn mọi sự việc xảy ra hôm nay trong rừng; được nghe từ chính miệng Mẹ, lòng con sẽ lại an ổn và thân tâm được lành.”

Verse 9

नंदिन्युवाच । अहं गता महारण्ये ह्यद्य पुत्र यथेच्छया । व्याघ्रेणासादिता तत्र भ्रममाणा इतस्ततः

Nandinī nói: “Hôm nay, con ơi, mẹ đã vào khu rừng lớn theo ý mình; tại đó, khi mẹ đang lang thang đây đó, một con hổ đã chặn mặt mẹ.”

Verse 10

स मया प्रार्थितः पुत्र भक्षमाणो नखायुधः । शपथैरागमिष्यामि गोकुले वीक्ष्य चात्मजम्

Hỡi con, kẻ mang móng vuốt làm vũ khí, đang toan nuốt chửng mẹ, đã được mẹ khẩn cầu. Mẹ lấy lời thề mà ràng buộc: “Ta sẽ đến Gokula, nhìn con ta, rồi sẽ trở lại.”

Verse 11

साहं तेन विनिर्मुक्ता शपथैर्बहुभिः कृतैः । भूयस्तत्रैव यास्यामि दृष्टः संभाषितो भवान्

Vì thế, sau khi lập nhiều lời thề, ta được hắn thả ra. Nay đã được thấy con và nói chuyện cùng con, ta sẽ trở lại chính nơi ấy.

Verse 12

वत्स उवाच । अहं तत्रैव यास्यामि यत्र त्वं हि प्रगच्छसि । श्लाघ्यं हि मरणं सम्यङ्मातुरग्रे ममाधुना

Vatsa nói: “Con cũng sẽ đến chính nơi mẹ đi. Vì được chết đúng đạo trước mặt mẹ, đối với con lúc này, là cái chết đáng được tôn vinh.”

Verse 13

एकाकिनापि मर्तव्यं त्वया हीनेन वै मया । विनापि क्षीरपानेन स्वल्पेन समयेन तु

Dẫu chỉ một mình, con cũng phải chết, vì con đã mất mẹ. Và dẫu không được uống sữa, chỉ trong ít thời gian thôi, mạng sống cũng sẽ tàn.

Verse 14

यदि मातस्त्वया सार्धं व्याघ्रो मां सूदयिष्यति । या गतिर्मातृभक्तानां सा मे नूनं भविष्यति

Ôi Mẹ, nếu cùng với mẹ mà hổ giết con, thì chính cảnh giới mà những người hiếu kính mẹ đạt được—chắc chắn sẽ là phần của con.

Verse 16

नास्ति मातृसमो बन्धुर्बालानां क्षीरजीविनाम् । नास्ति मातृसमो नाथो नास्ति मातृसमा गतिः

Với những đứa trẻ sống nhờ sữa mẹ, không có người thân nào như mẹ; không có đấng che chở nào như mẹ; không có nơi nương tựa hay định mệnh nào như mẹ.

Verse 17

नास्ति मातृसमः पूज्यो नास्ति मातृसमः सखा । नास्ति मातृसमो देव इह लोके परत्र च

Không ai đáng được thờ phụng như mẹ; không ai là bạn như mẹ; không vị thần nào như mẹ—ở đời này và cả đời sau.

Verse 18

एवं मत्वा सदा मातुः कर्तव्या भक्तिरुत्तमैः । तमेनं परमं धर्मं प्रजापतिविनिर्मितम् । अनुतिष्ठंति ये पुत्रास्ते यांति परमां गतिम्

Hiểu như vậy, bậc hiền thiện phải luôn thực hành lòng sùng kính tối thượng đối với mẹ. Đó là pháp tối thượng do Prajāpati thiết lập. Những người con sống theo pháp ấy sẽ đạt đến cảnh giới tối cao.

Verse 19

तस्मादहं गमिष्यामि त्वं च तिष्ठात्र गोकुले । आत्मप्राणैस्तव प्राणान्रक्षयिष्याम्यसंशयम्

“Vì thế ta sẽ đi, còn con hãy ở lại đây trong Gokula. Bằng chính hơi thở sinh mệnh của ta, ta sẽ bảo hộ sinh mệnh của con—không chút nghi ngờ.”

Verse 20

नंदिन्युवाच । ममैव विहितो मृत्युर्न ते पुत्राद्य वासरे । तत्कथं मम जीवं त्वं रक्षस्यसुभिरात्मनः

Nandinī nói: “Cái chết đã được định cho riêng mẹ, không phải cho con, hỡi con trai, ngay trong ngày hôm nay. Vậy con sẽ lấy hơi thở sinh mệnh của mình mà bảo vệ mạng sống của mẹ thế nào?”

Verse 21

अपश्चिममिदं पुत्र मातृसंदिष्टमुत्तमम् । त्वया कार्यं प्रयत्नेन मद्वाक्यमनुतिष्ठता

Hỡi con, đây là lời chỉ dạy cuối cùng, cao quý nhất của mẹ. Con phải gắng sức thực hành lời mẹ, vâng theo một cách kiên định và bền lòng.

Verse 22

भ्रममाणो वने पुत्र मा प्रमादं करिष्यसि । लोभात्संजायते नाश इहलोके परत्र च

Hỡi con, khi lang thang trong rừng, chớ sinh lơ là. Từ lòng tham mà phát sinh diệt vong—cả ở đời này lẫn đời sau.

Verse 23

समुद्रमटवीं युद्धं विशंते लोभमोहिताः । इह तन्नास्ति लोभेन यत्र कुर्वंति मानवाः

Bị lòng tham mê hoặc, người đời lao mình vào rừng sâu như biển cả và vào chiến trận. Ở đời này, hầu như không có việc gì con người làm mà không bị lòng tham thúc đẩy.

Verse 24

लोभात्प्रमादाद्विश्रंभात्पुरुषो वध्यते त्रिभिः । तस्माल्लोभो न कर्तव्यो न प्रमादो न विश्वसेत्

Con người bị diệt vong bởi ba điều: tham lam, lơ là, và tin tưởng mù quáng. Vì thế chớ nuôi lòng tham, chớ buông sự cẩn trọng, và chớ đặt niềm tin khi chưa phân xét.

Verse 25

आत्मा पुत्र त्वया रक्ष्यः सर्वदैव प्रय त्नतः । सर्वेभ्यः श्वापदेभ्यश्च भ्रमता गहने वने

Hỡi con, con phải luôn tự gìn giữ mình bằng nỗ lực bền bỉ. Nhất là khi lang thang trong rừng sâu, hãy đề phòng mọi loài thú dữ.

Verse 26

विषमस्थं तृणान्नाद्यं कथंचित्पुत्रक त्वया । नैकाकिना प्रगंतव्यं यूथं त्यक्त्वा निजं क्वचित्

Hỡi con yêu, chớ gặm cỏ ở những nơi hiểm trở. Và đừng bao giờ đi đâu một mình, bỏ lại đàn của mình phía sau.

Verse 27

एवं संभाष्य तं वत्समवलिह्य मुहुर्मुहुः । शोकेन महताविष्टा बाष्पव्याकुललोचना

Nói vậy xong, nàng liếm bê con hết lần này đến lần khác. Bị nỗi sầu lớn bao phủ, đôi mắt nàng rối bời vì lệ tuôn.

Verse 28

ततः सखीजनं सर्वं गता द्रष्टुं द्विजोत्तमाः । नन्दिनीं पुत्रशोकेन पीडितांगी सुविह्वला

Rồi tất cả bạn bè của nàng đều đến thăm Nandinī—thân thể bị dày vò bởi nỗi sầu mất con, và nàng hoàn toàn rối loạn.

Verse 29

ततः प्रोवाच ताः सर्वा गत्वाऽरण्यं द्विजोत्तमाः । चरंतीः स्वेच्छया हृष्टा वांछितानि तृणानि ताः

Bấy giờ, hỡi bậc tối thượng trong hàng Nhị Sinh, sau khi vào rừng nàng nói với tất cả—những con bò đang vui vẻ rong chơi tùy ý và gặm thứ cỏ mình ưa thích.

Verse 30

बहुले चंपके दामे वसुधारे घटस्रवे । हंसनादि प्रियानंदे शुभक्षीरे महोदये

“(Hãy đến gặm cỏ) ở Bahulā, ở Campaka, ở Dāma, ở Vasudhārā, ở Ghaṭasrava; ở Haṃsanāda, ở Priyānanda, ở Śubhakṣīra và ở Mahodaya.”

Verse 31

तथान्या धेनवो याश्च संस्थिता गोकुलांतिके । शृण्वंतु वचनं मह्यं कुर्वंतु च ततः परम् । अद्याहं निजयूथस्य भ्रमंती नातिदूरतः

Cũng vậy, xin các bò khác còn ở gần khu trại bò hãy lắng nghe lời ta và làm theo. Hôm nay ta sẽ đi lang thang, không xa đàn của chính mình.

Verse 32

ततश्च गहनं प्राप्ता वनं मानुषवर्जितम् । व्याघ्रेणासादिता तत्र भ्रमंती तृणवांछया

Rồi nàng đến một khu rừng rậm, vắng bóng người. Tại đó, khi đang lang thang tìm cỏ, nàng bị một con hổ chặn lại đối diện.

Verse 33

युष्माकं दर्शनार्थाय सुतसंभाषणाय च । संप्राप्ता शपथैः कृच्छ्रात्तं विश्वास्य नखायुधम्

“Ta đã đến—dẫu vô cùng gian khó—chỉ để được gặp các ngươi và nói chuyện với con trai ta. Ta đã ràng buộc kẻ thù bằng những lời thề trang nghiêm, khiến hắn tin ta, rồi tiến lại gần kẻ mang vũ khí là móng vuốt ấy.”

Verse 34

दृष्टः संभाषितः पुत्रः शासितश्च मया हि सः । अधुना भवतीनां च प्रदत्तः पुत्रको यथा

“Quả thật, ta đã gặp con trai ta, đã nói chuyện và răn dạy nó. Nay ta phó thác đứa bé này cho tất cả các ngươi—hãy chăm nom nó như người được giao gửi.”

Verse 35

अज्ञानाज्ज्ञानतो वापि भवतीनां मया कृतम् । यत्किंचिद्दुष्कृतं भद्रास्तत्क्षंतव्यं प्रसादतः

“Dù do vô minh hay cố ý, nếu ta đã làm điều gì sai trái đối với các ngươi, hỡi những người hiền thiện, xin hãy rộng lòng tha thứ.”

Verse 36

अनाथो ह्यबलो दीनः क्षीरपो मम बालकः । मातृशोकाभिसंतप्तः पाल्यः सर्वाभिरेव सः

“Con thơ của ta bơ vơ, yếu ớt và khốn khổ—chỉ còn sống nhờ sữa. Bị nỗi sầu mất mẹ thiêu đốt, nó phải được tất cả các vị che chở.”

Verse 37

भ्रममाणोऽसमे स्थाने व्रजमानोऽन्यगोकुले । अकार्येषु च संसक्तो निवार्यः सर्वदाऽदरात्

“Nếu nó lang thang vào chỗ gồ ghề, hoặc lạc sang đàn khác, hoặc vướng vào việc bất thiện—thì phải luôn ân cần ngăn giữ.”

Verse 38

अहं तत्र गमिष्यामि स व्याघ्रो यत्र संस्थितः । अपश्चिमप्रणामोऽयं सर्वासां विहितो मया

“Ta sẽ đến đó—nơi con hổ kia đang đứng. Đây là lời đảnh lễ cuối cùng của ta dâng lên tất cả các vị, khi ta cáo biệt.”

Verse 39

धेनव ऊचुः । न गंतव्यं त्वया तत्र कथंचिदपि नंदिनि । आपद्धर्मं न वेत्सि त्वं नूनं येन प्रगच्छसि

Bầy bò nói: “Chị Nandinī, chị tuyệt đối không được đến đó. Hẳn chị không hiểu ‘dharma trong lúc tai biến’, nên mới định bước đi như vậy.”

Verse 40

न नर्मयुक्तं वचनं हिनस्ति न स्त्रीषु जातिर्न विवाहकाले । प्राणात्यये सर्वधनापहारे पंचानृतान्याहुरपातकानि

“Lời nói đùa không gây tội; cũng vậy, (lời không thật) với phụ nữ, hay vào lúc thành hôn. Khi mạng sống lâm nguy và khi mất sạch của cải—năm điều ‘không thật’ ấy được nói là không thành tội.”

Verse 41

तस्मात्तत्र न गंतव्यं दोषो नास्त्यत्र ते शुभे । पालयस्व निजं पुत्रं व्रजास्माभिर्निजं गृहम्

Vì vậy, nàng chớ đến nơi ấy; đối với nàng, ô bậc cát tường, việc này không hề có lỗi. Hãy gìn giữ con trai của chính mình—chúng ta hãy trở về nhà của chúng ta.

Verse 42

नंदिन्युवाच । परेषां प्राणयात्रार्थं तत्कर्तुं युज्यते शुभाः । आत्मप्राणहितार्थाय न साधूनां प्रशस्यते

Nandinī nói: “Vì sự sống còn của người khác, làm như vậy là hợp lẽ, hỡi các bậc thiện lành. Nhưng hành động chỉ vì lợi ích cho mạng sống của riêng mình thì không được người hiền đức tán dương.”

Verse 43

सत्ये प्रतिष्ठितो लोको धर्मः सत्ये प्रतिष्ठितः । उदधिः सत्यवाक्येन मर्यादां न विलंघयेत्

Thế gian đứng vững trên chân thật, và Dharma cũng được an lập trên chân thật. Nhờ uy lực của lời nói chân thật, ngay cả đại dương cũng không vượt qua ranh giới đã định.

Verse 44

विष्णवे पृथिवीं दत्त्वा बलिः पातालमाश्रितः । सत्यवाक्यं समाश्रित्य न निष्क्रामति दैत्यपः

Sau khi dâng trái đất cho Viṣṇu, Bali nương náu nơi Pātāla. Nương theo lời nói chân thật của mình, vị chúa tể loài Daitya ấy không rời bỏ lời ấy.

Verse 45

यः स्वं वाक्यं प्रतिज्ञाय न करोति यथोदितम् । किं तेन न कृतं पापं चौरेणाकृत बुद्धिना

Ai đã tự miệng hứa mà không làm đúng như lời đã nói—kẻ ngu muội ấy, như tên trộm, còn tội lỗi nào mà chẳng phạm?

Verse 46

सख्य ऊचुः । त्वं नंदिनि नमस्कार्या सर्वेरपि सुरासुरैः । या त्वं सत्यप्रतिष्ठार्थं प्राणांस्त्यजसि दुस्त्यजान्

Các bạn đồng hành thưa: “Ôi Nandinī, nàng đáng được tất cả—cả chư thiên lẫn a-tu-la—đảnh lễ tôn kính; bởi để gìn giữ nền tảng của Chân Thật, nàng sẵn sàng xả bỏ cả hơi thở sinh mạng vốn khó buông.”

Verse 47

किं त्वां कल्याणि वक्ष्यामः स्वयं धर्मार्थवादिनीम् । सवरेंपि गुणैर्युक्ता नित्यं सत्ये प्रतिष्ठिताम्

“Ôi bậc cát tường, chúng tôi còn biết nói gì với nàng nữa—chính nàng là người tự nói lời hợp Dharma và đầy ý nghĩa, đủ mọi đức hạnh, và luôn an trú trong Chân Thật.”

Verse 48

तस्माद्गच्छ महाभागे न शोच्यः पुत्रकस्तव । भवत्या यद्वयं प्रोक्तास्तत्करिष्याम एव हि

“Vì vậy, xin hãy đi, ô người phước lớn; con của nàng không nên bị than khóc. Điều gì nàng đã dặn chúng tôi, chúng tôi nhất định sẽ làm.”

Verse 49

एतत्पुनर्वयं विद्मः सदा सत्यवतां नृणाम् । न निष्फलः क्रियारंभः कथंचिदपि जायते

“Điều này chúng tôi biết chắc: với những người luôn nương tựa Chân Thật, sự khởi sự của hành động thiện lành chẳng bao giờ trở thành vô ích—dù trong bất cứ hoàn cảnh nào.”

Verse 50

सूत उवाच । एवं संभाष्य तं सर्वं नंदिनी स्वसखीजनम् । प्रस्थिता व्याघ्रमुद्दिश्य पुत्रशोकेन पीडिता

Sūta nói: Sau khi nói như vậy với toàn thể nhóm bạn thân của mình, Nandinī—bị dày vò bởi nỗi đau mất con—liền lên đường, hướng thẳng về phía con hổ.

Verse 51

शोकाग्निनापि संतप्ता निराशा पुत्रदर्शने । वियुक्ता चक्रवाकीव लतेव पतिता तरोः

Bị ngọn lửa sầu khổ thiêu đốt, tuyệt vọng không còn mong thấy con trai, nàng như chim cakravākī lìa bạn—như dây leo rơi khỏi thân cây.

Verse 52

अंधेव दृष्टिनिर्मुक्ता प्रस्खलंती पदेपदे । वनाधिदेवताः सर्वाः प्राऽर्थयच्च सुतार्थतः

Như kẻ mù mất ánh nhìn, nàng vấp ngã từng bước; và chỉ vì con mình, nàng khẩn cầu tất cả các vị thần hộ trì của rừng sâu.

Verse 53

प्रसुप्तं भ्रममाणं वा मम पुत्रं सुबालकम् । वनाधिदेवताः सर्वा रक्षंतु वचनान्मम

Dù con trai bé bỏng của ta đang ngủ hay đang lang thang, xin tất cả các vị thần chủ trì rừng sâu hộ vệ đứa con hiền của ta—nhờ oai lực lời ta đã thốt.

Verse 54

एवं प्रलप्य मनसा संप्राप्ता तत्र यत्र सः । आस्ते विस्फूर्जितास्यश्च तीक्ष्णदंष्ट्रो भयावहः

Than thở như vậy trong lòng, nàng đến nơi hắn ở. Tại đó hắn đứng—miệng há rộng rung giật, nanh nhọn sắc, trông thật kinh hãi.

Verse 55

व्याघ्रः क्षुत्क्षामकण्ठश्च तस्या मार्गावलोककः । संरंभाटोपसंयुक्तः सृक्किणी परिलेहयन्

Con hổ, cổ họng héo mòn vì đói, dõi nhìn con đường nàng sẽ đi tới—hừng hực hung bạo và kiêu căng, liếm mép nơi khóe miệng.

Verse 56

नंदिन्युवाच । आगताहं महाव्याघ्र सत्ये च शपथे स्थिता । कुरु तृप्तिं यथाकामं मम मांसेन सांप्रतम्

Nandinī nói: “Hỡi mãnh hổ vĩ đại, ta đã đến, nương nơi chân lý và giữ trọn lời thệ. Nay hãy thỏa cơn đói theo ý ngươi, bằng chính thịt thân ta.”

Verse 57

तां दृष्ट्वा सोऽपि दुष्टात्मा वैराग्यं परमं गतः । सत्याशया पुनः प्राप्ता संत्यज्य प्राणजं भयम्

Thấy nàng, ngay cả kẻ lòng dạ ác kia cũng đạt đến ly tham tối thượng. Nương cậy nơi chân lý, nàng lại trở về, gạt bỏ nỗi sợ bám víu vào mạng sống.

Verse 58

व्याघ्र उवाच । स्वागतं तव कल्याणि सुधेनो सत्यवादिनि । न हि सत्यवतां किंचिदशुभं विद्यते क्वचित्

Hổ nói: “Chào mừng nàng, bậc cát tường—hỡi Sudhenū, người nói lời chân thật. Với người giữ chân lý, chẳng điều bất tường nào khởi lên ở bất cứ nơi đâu.”

Verse 59

त्वयोक्तं शपथैर्भद्रे आगमिष्याम्यहं पुनः । तेन मे कौतुकं जातं किमेषा प्रकरिष्यति

“Hỡi hiền nữ, nàng đã thề nguyền rằng: ‘Ta sẽ trở lại.’ Vì thế trong ta khởi lên niềm hiếu kỳ: nàng sẽ thật sự làm điều gì?”

Verse 60

सोऽहं भद्रे दुराचारो नृशंसो जीवघातकः । यास्यामि नरकं घोरं कर्मणानेन सर्वदा

“Hỡi hiền nữ, ta là kẻ hạnh kiểm xấu, tàn nhẫn, giết hại sinh linh. Bởi nghiệp này, ta ắt sẽ rơi vào địa ngục ghê rợn.”

Verse 61

तस्मात्त्वं मे महाभागे पापास्यातिदुरात्मनः । उपदेशप्रदानेन प्रसादं कर्तुमर्हसि

Vì vậy, hỡi phu nhân đại phúc, xin hãy ban ân cho con—kẻ tội lỗi và rất tà ác—bằng cách trao lời chỉ dạy.

Verse 62

येन मे स्यात्परं श्रेय इह लोके परत्र च । न तेऽस्त्यविदितं किंचित्सत्याचारान्मतिर्मम

Xin dạy con con đường để đạt thiện ích tối thượng—ở đời này và đời sau. Với Ngài không điều gì là chẳng biết; tâm con đã hướng về hạnh kiểm chân thật.

Verse 63

तस्मात्त्वं धर्मसर्वस्वं संक्षेपान्मम कीर्तय । सत्संगमफलं येन मम संजायतेऽखिलम्

Vì vậy, xin Ngài nói cho con, thật vắn tắt, tinh túy của Dharma; nhờ đó toàn vẹn quả lành của sat-saṅga (gần gũi bậc hiền thánh) sẽ sinh khởi nơi con.

Verse 64

नंदिन्युवाच । तपः कृते प्रशंसंति त्रेतायां ध्यानमेव च । द्वापरे यज्ञयोगं च दानमेकं कलौ युगे । सर्वेषामेव दानानां नास्ति दानमतः परम्

Nandinī nói: Trong thời Kṛta người ta tán dương khổ hạnh; trong Tretā chỉ tôn vinh thiền định; trong Dvāpara đề cao kỷ luật tế tự. Nhưng trong thời Kali, bố thí là con đường tối thượng—trong mọi sự cho tặng, không có sự bố thí nào cao hơn thế.

Verse 65

चराचराणां भूतानामभयं यः प्रयच्छति । स सर्वभयनिर्मुक्तः परं ब्रह्मा धिगच्छति

Ai ban cho muôn loài—động và tĩnh—sự không sợ hãi, người ấy thoát khỏi mọi nỗi sợ và đạt đến Phạm Thiên tối thượng (Supreme Brahman).

Verse 66

व्याघ्र उवाच । अन्येषां चैव भूतानां तद्दानं युज्यते शुभे । अहिंसया भवेद्येषां प्राणयात्रान्नपूर्वकम्

Hổ nói: Ôi phu nhân cát tường, bố thí sự vô úy ấy hợp với các loài khác—những loài có thể duy trì mạng sống bằng bất bạo động, nương nhờ thức ăn mà sống.

Verse 67

न हिंसया विनाऽस्माकं यतः स्यात्प्राणधारणम् । तस्माद्ब्रूहि महाभागे किञ्चिन्मम सुखावहम् । उपदेशं सुधर्माय हिंसकस्यापि देहिनाम्

Vì không có bạo lực thì chúng ta không thể duy trì mạng sống. Bởi vậy, ôi bậc phúc đức, xin hãy nói cho ta điều gì đem lại an lạc—một lời chỉ dạy hướng về Chánh Pháp, ngay cả cho kẻ mang thân mà còn bạo hại.

Verse 68

नन्दिन्युवाच । अत्रास्ति सुमहल्लिंगं पुरा बाणप्रतिष्ठितम् । गहने यत्प्रभावेन त्वया मुक्तास्म्यहं ध्रुवम्

Nandinī nói: Ở đây có một Liṅga vô cùng vĩ đại, xưa kia do Bāṇa thiết lập. Trong rừng sâu này, nhờ oai lực của Ngài, ta nhất định sẽ được giải thoát nhờ nơi ngươi.

Verse 69

तस्य त्वं प्रातरुत्थाय कुरु नित्यं प्रदक्षिणाम् । प्रणामं च ततः सिद्धिं वांछितां समवाप्स्यसि

Hãy dậy sớm mỗi ngày và thường xuyên đi nhiễu quanh (Liṅga) ấy. Rồi cúi lạy đảnh lễ; khi ấy ngươi sẽ đạt được thành tựu như điều mong cầu.

Verse 70

नान्यस्य कर्मणः शक्तिर्विद्यते ते नखायुध । पूजादिकस्य हीनत्वाद्धस्ताभ्यामिति मे मतिः

Hỡi kẻ lấy móng vuốt làm vũ khí, ngươi không đủ khả năng cho các nghi lễ khác. Vì thiếu phương tiện để cúng tế và những việc tương tự, theo ý ta, chỉ sự chí thành bằng chính “hai tay” của ngươi—như đi nhiễu và cúi lạy—là thích hợp.

Verse 71

एवमुक्त्वाथ सा धेनुर्व्याघ्रस्याथ वनांतिके । तल्लिंगं दर्शयामास पुरः स्थित्वा द्विजोत्तमाः

Nói xong, nàng bò ấy ở rìa rừng liền đứng trước mặt và chỉ bày cho hổ thấy Thánh Liṅga—hỡi các bậc nhị sinh tối thượng.

Verse 72

सोऽपि संदर्शनात्तस्य तत्क्षणान्मुक्तिमाप्तवान् । व्याघ्रत्वात्पार्थिवो भूयः स बभूव यथा पुरा

Chỉ vừa chiêm bái Thánh tướng ấy, ông cũng lập tức được giải thoát ngay trong khoảnh khắc; thoát khỏi thân hổ, ông lại trở thành một vị vua như thuở trước.

Verse 73

शापं दुर्वाससा दत्तं राज्यं स्वं सहितैः सुतैः । सस्मार स नृपश्रेष्ठस्ततः प्रोवाच नंदिनीम्

Vị minh quân ấy nhớ lại lời nguyền do Durvāsas ban xuống—khiến ông mất vương quốc của mình cùng các con—rồi bèn cất lời với Nandinī.

Verse 74

नृपः कलशनामाहं हैहयान्वयसंभवः । शप्तो दुर्वाससा पूर्वं कस्मिंश्चित्कारणांतरे

“Ta là vua tên Kalaśa, sinh trong dòng dõi Haihaya. Thuở trước, vì một duyên cớ nào đó, ta đã bị Durvāsas nguyền rủa.”

Verse 75

ततः प्रसादितेनोक्तस्तेनाहं नंदिनी यदा । दर्शयिष्यति तल्लिंगं तदा मुक्तिर्भविष्यति

“Rồi khi ngài đã được làm cho nguôi lòng, ngài bảo ta: ‘Hỡi Nandinī, khi nàng chỉ bày Thánh Liṅga ấy, thì sự giải thoát sẽ thành tựu.’”

Verse 76

सा नूनं नन्दिनी त्वं हि ज्ञाता शापान्ततो मया । तत्त्वं ब्रूहि प्रदेशोऽयं कतमो वरधेनुके

Quả thật, nàng chính là Nandinī—ta đã nhận ra nàng khi lời nguyền của ta đã đến hồi chấm dứt. Xin nói sự thật: nơi này là chốn nào, hỡi bò thiêng ban phúc?

Verse 77

येन गच्छाम्यहं भूयः स्वगृहं प्रति सत्वरम् । मार्गं दृष्ट्वा महाभागे मानुषं प्राप्य कञ्चन

Ta phải đi lối nào để mau chóng trở về nhà mình lần nữa? Hỡi bậc hữu phúc—đã thấy đường rồi, xin cho ta gặp được một người dẫn đường nơi nhân gian.

Verse 78

नंदिन्युवाच । चमत्कारपुरक्षेत्रमेतत्पातकनाशनम् । सर्वतीर्थमयं राजन्सर्वकामप्रदायकम्

Nandinī nói: “Đây là thánh địa Camatkārapura, nơi diệt trừ tội lỗi. Tâu Đại vương, nơi này hàm chứa mọi tīrtha và ban cho mọi ước nguyện chân chính.”

Verse 79

यदन्यत्र भवेच्छ्रेयो वत्सरेण तपस्विनाम् । दिनेनैवात्र तत्सम्यग्जायते नात्र संशयः

Bất cứ công đức, sự thăng hoa tâm linh nào các bậc khổ hạnh đạt được ở nơi khác trong một năm—tại đây đều viên mãn chỉ trong một ngày; điều ấy không nghi ngờ.

Verse 80

एवं मत्वा मया लिंगं स्नापितं पयसा सदा । एतद्यूथं परित्यज्य भक्त्या पूतेन चेतसा

Biết như vậy, ta hằng tắm gội Liṅga bằng sữa. Rồi rời bỏ đàn bò này, với tâm đã được thanh tịnh bởi lòng sùng kính…

Verse 81

राजोवाच । गच्छ नन्दिनि भद्रं ते निजं प्राप्नुहि बालकम् । गोकुलं च सखीः स्वाश्च तथान्यं च सुहृज्जनम्

Vua nói: “Hỡi Nandinī, cầu điều cát tường đến với nàng. Hãy trở về với bê con của mình, về Gokula, về các bạn hữu của nàng, cùng hết thảy những người thiện tâm thương mến.”

Verse 82

एतत्क्षेत्रं मया पूर्वं ब्राह्मणानां मुखाच्छ्रुतम् । वांछितं च सदा प्रष्टुं न च द्रष्टुं प्रपारितम्

“Trước kia, trẫm đã nghe về thánh địa này từ miệng các vị Bà-la-môn. Trẫm hằng khát khao được hỏi han về nơi ấy, nhưng chưa từng có duyên được chiêm bái.”

Verse 83

राज्यकर्मप्रसक्तेन भोगासक्तेन नंदिनि । स्वयमेवाधुना लब्धं नाहं सन्त्यक्तुमुत्सहे

“Hỡi Nandinī, trẫm vướng bận việc nước, lại còn luyến ái những hưởng thụ thế gian. Điều mà nay tự nhiên trẫm mới được, trẫm không đủ can đảm để từ bỏ.”

Verse 84

दिष्ट्या मे मुनिना तेन दत्तः शापो महात्मना । कथं स्यादन्यथा प्राप्तिः क्षेत्रस्यास्य सुशोभने

“Nhờ phúc duyên, vị hiền thánh đại nhân ấy đã giáng lời nguyền lên trẫm. Hỡi người đẹp, nếu không như vậy, làm sao trẫm có thể đạt đến thánh địa rực rỡ này?”

Verse 85

सूत उवाच । एवमुक्त्वा महीपालो नन्दिनीं तां विसृज्य च । स्थितस्तत्रैव तल्लिंगं ध्यायमानो दिवानिशम्

Sūta nói: Nói xong như vậy, nhà vua cho Nandinī lui đi, rồi ở lại ngay nơi ấy, ngày đêm chuyên tâm thiền quán về chính liṅga ấy.

Verse 86

प्रासादं तत्कृते मुख्यं विधायाद्भुतदर्शनम् । कैलासशिखराकारं तपस्तेपे तदग्रतः

Ngài đã dựng một ngôi đền chính tuyệt mỹ, kỳ diệu khó bì, có dáng như đỉnh núi Kailāsa, rồi hành khổ hạnh trước ngôi đền ấy.

Verse 87

ततस्तस्य प्रभावेन स्वल्पैरेव दिनैर्द्विजाः । संप्राप्तः परमां सिद्धिं दुर्लभां याज्ञिकैरपि

Rồi nhờ uy lực linh thiêng của nơi ấy, hỡi các bậc Nhị-sinh, chỉ trong ít ngày ông đã chứng đắc siddhi tối thượng—điều hiếm có ngay cả với những người chuyên hành tế lễ.

Verse 88

तत्र यः कार्तिके मासि दीपकं संप्रयच्छति । सर्वपापविनिर्मुक्तः शिवलोके महीयते

Ai ở nơi ấy, trong tháng Kārtika, dâng một ngọn đèn, người ấy được giải thoát khỏi mọi tội lỗi và được tôn vinh nơi cõi của Śiva.

Verse 89

मार्गशीर्षे च सम्प्राप्ते गीतनृत्यादिकं नरः । तदग्रे कुरुते भक्त्या स गच्छति परां गतिम्

Và khi tháng Mārgaśīrṣa đến, ai với lòng sùng kính mà ca hát, múa và các việc tương tự trước đó (liṅga), người ấy đạt đến cảnh giới tối thượng.

Verse 90

एतद्वः सर्वमाख्यातं सर्वपातकनाशनम् । कलशेश्वरमाहात्म्यं विस्तरेण द्विजोत्तमाः

Vậy đó, hỡi các bậc Nhị-sinh tối thượng, ta đã trình bày đầy đủ và rộng rãi Māhātmya của Kalaśeśvara—đấng tiêu trừ mọi trọng tội.

Verse 91

भक्त्या पठति यश्चैतच्छ्रद्धया परया युतः । सोऽपि पापविनिर्मुक्तः शिवलोके महीयते

Ai tụng đọc bài kệ này với lòng sùng kính, đầy đủ niềm tin tối thượng—người ấy cũng được giải thoát khỏi tội lỗi và được tôn vinh trong cõi của Śiva.

Verse 151

अथवा ये त्वया तस्य विहिताः शपथाः शुभे । ते संतु मम तिष्ठ त्वं तस्मादत्रैव गोकुले

Hoặc nữa, hỡi phu nhân cát tường, xin cho những lời thề nàng đã đặt lên người ấy được chuyển sang cho ta; vì vậy, hãy ở lại ngay nơi đây, tại Gokula—xóm làng chăn bò.