Adhyaya 116

Verse 1

सूतौवाच । तथान्यापि च तत्रास्ति सुविख्याताम्बरेवती । देवी कामप्रदा पुंसां बालकानां सुखप्रदा

Sūta nói: “Lại nữa, tại nơi ấy còn có một vị Nữ Thần khác, danh tiếng lẫy lừng là Ambarevatī. Ngài ban cho nam nhân những điều sở nguyện và ban niềm an lạc cho trẻ thơ.”

Verse 2

यां दृष्ट्वा पूजयित्वाऽथ चैत्राष्टम्यां विशेषतः । शुक्लायां नाप्नुयान्मर्त्यः कुटुम्बव्यसनं क्वचित्

Ai được chiêm bái Ngài và phụng thờ Ngài—đặc biệt vào ngày mồng tám (Aṣṭamī) của nửa tháng sáng trong tháng Caitra—thì người phàm ấy chẳng bao giờ gặp tai ương trong gia quyến.

Verse 3

ऋषय ऊचुः । केन वा स्थापिता तत्र सा देवी चाम्बरेवती । किंप्रभावा किंस्वरूपा सूतपुत्र वदस्व नः

Các bậc hiền triết thưa: “Nữ Thần Ambarevatī ấy do ai thiết lập tại đó? Uy lực của Ngài là gì, và bản tánh của Ngài ra sao? Hỡi con của Sūta, xin hãy nói cho chúng tôi.”

Verse 4

सूत उवाच । यदा शेषेण संदिष्टा नानानागा विषोल्बणाः । पुरस्यास्य विनाशाय क्रोधसंरक्तलोचनाः । तदा तस्य प्रिया सा च पुत्रशोकेनपीडिता

Sūta nói: “Khi theo lệnh của Śeṣa, vô số loài rắn—độc dữ, mắt đỏ rực vì phẫn nộ—được sai đến để hủy diệt thành này, thì ái thê của ngài cũng bị dày vò bởi nỗi sầu mất con.”

Verse 5

स्वयमेवाग्रतो गत्वा भक्षयामास तं द्विजम् । कुटुम्बेन समायुक्तं येन पुत्रो निपातितः

Đích thân tiến đến, bà đã nuốt chửng vị Bà-la-môn ấy cùng toàn thể gia quyến—chính kẻ đã đánh ngã con trai bà.

Verse 6

अथ तस्य द्विजेन्द्रस्य बालवैधव्यसंयुता । अनुजाऽसीत्तपोयुक्ता ब्रह्मचर्यकृतक्षणा

Bấy giờ vị Bà-la-môn tối thượng ấy có một người em gái, goá bụa khi còn trẻ, chuyên tâm khổ hạnh và kiên định trong hạnh Phạm hạnh (brahmacarya).

Verse 7

सा दृष्ट्वा भक्षितं सर्वं भट्टिकाख्या कुटुम्बकम् । नाग पत्न्या ततः प्राह जलमादाय पाणिना

Thấy cả gia quyến mang tên “Bhaṭṭikā” đã bị nuốt chửng hết, nàng liền nói với vợ của rắn thần, tay nâng nước trong lòng bàn tay.

Verse 8

यस्मात्त्वया कुटुम्बं मे नाशं नीतं द्विजिह्वके । दर्शितं च महद्दुःखं मम बन्धुजनोद्भवम्

“Bởi ngươi, hỡi loài rắn hai lưỡi, đã đưa gia tộc ta đến chỗ diệt vong và khiến ta phải chứng kiến nỗi khổ lớn phát sinh từ chính thân quyến của ta,”

Verse 9

तथा त्वमपि संप्राप्य मानुषत्वं सुगर्हितम् । मानुषं पतिमासाद्य पुत्रपौत्रानवाप्य च

“Thì chính ngươi cũng sẽ phải thọ một kiếp người vô cùng đáng chê trách; sẽ lấy chồng là người và có con cùng cháu,”

Verse 10

तेषां विनाशजं दुःखं मा नुषे त्वमवाप्स्यसि । नागत्वे वर्तमानायाः शापं तेऽमुं ददाम्यहम्

“Trong kiếp người, ngươi sẽ nếm nỗi khổ do sự diệt vong của họ mà sinh ra. Khi ngươi còn đang là nāgī, ta ban xuống cho ngươi lời nguyền này.”

Verse 11

साऽपि श्रुत्वाऽथ तं शापं रेवती भट्टिकोद्भवम् । क्रोधेन महताविष्टा ह्यदशत्तां द्रुतं ततः

Nghe lời nguyền ấy, Revatī—người sinh từ dòng Bhaṭṭika—bị cơn phẫn nộ dữ dội cuốn trùm, liền lập tức cắn nàng thật nhanh.

Verse 12

अथ तस्यास्तनुं प्राप्य नागीदंष्ट्रा विषोल्बणा । जगाम शतधा नाशं बिभिदे न त्वचं क्वचित्

Nhưng khi những nanh rắn của nàng, đầy nọc độc mãnh liệt, chạm đến thân thể người nữ ấy, chúng vỡ ra trăm mảnh—mà tuyệt nhiên không xuyên thủng da thịt.

Verse 13

ततः सा लज्जयाविष्टा स्वरक्तप्लावितानना । विषण्णा निषसादाथ संनिविष्टा धरातले

Bấy giờ, bị nỗi hổ thẹn chi phối, mặt nàng ngập trong chính máu mình; lòng u sầu, nàng ngồi sụp xuống trên mặt đất.

Verse 14

एतस्मिन्नंतरे नागास्तथान्ये ये समागताः । रेवतीं ते समालोक्य तथारूपां भयान्विताम् । प्रोचुश्च किमिदं देवि तव वक्त्रे रुजास्पदम्

Trong lúc ấy, các nāga khác tụ hội nơi đó, thấy Revatī trong tình trạng như vậy, lòng đầy sợ hãi, liền nói: “Ôi Nữ Thần, nỗi đau nào đang giáng xuống trên gương mặt của người?”

Verse 15

अथवा किं प्रभावोऽयं कस्यचिद्रक्तसंपदः

“Hay đây là ảnh lực gì—một sự hiển lộ lạ lùng có liên hệ đến huyết?”

Verse 16

रेवत्युवाच । येयं दुष्टतमा काचिद्दृश्यते दुष्टतापसी । अस्या जातो विकारोऽयं ममास्ये नागसत्तमाः

Revatī nói: "Một nữ tu khổ hạnh độc ác nhất đang hiện diện ở đây. Chính vì ả mà khuôn mặt ta mới bị biến dạng thế này, hỡi những vị chúa tể của loài rắn."

Verse 17

तस्मादेनां महा दुष्टां भगिनीं तस्य दुर्मतेः । येन मे निहतः पुत्रो द्विजपुत्रेण सांप्रतम्

"Vì vậy, hãy bắt lấy mụ đàn bà cực kỳ độc ác này—mụ là em gái của kẻ có tâm địa xấu xa kia—kẻ đã mượn tay con trai của một Bà-la-môn để giết con trai ta."

Verse 18

भक्ष्यतां भक्ष्यतां शीघ्रं मम नाशाय संस्थिताम् । सांप्रतं मन्मुखे तेनं रुधिरं पन्नगोत्तमाः

"Hãy ăn thịt mụ, ăn thịt mụ ngay đi—mụ đến đây với ý định tiêu diệt ta! Giờ đây, hỡi những loài rắn tối cao, vì mụ mà máu đang ứa đầy trong miệng ta."

Verse 19

अथ ते पन्नगाः क्रुद्धा ददंशुस्तां तपस्विनीम् । समं सर्वेषु गात्रेषु यथान्या प्राकृता स्त्रियम्

Bấy giờ, những con rắn đó nổi giận và cắn người nữ tu khổ hạnh ấy—chúng cắn khắp tay chân mụ, xem mụ chẳng khác gì một người đàn bà phàm tục.

Verse 20

ततस्तेषामपि तथा मुखाद्दंष्ट्रा विनिर्गताः । रुधिरं च ततो जज्ञे शेषपत्न्या यथा तथा

Ngay sau đó, những chiếc nanh cũng nhô ra khỏi miệng chúng; và rồi máu tuôn trào—y hệt như trường hợp vợ của rắn thần Śeṣa.

Verse 21

अथ तस्याः प्रभावं तं दृष्ट्वा ते नागसत्तमाः । शेषा भय परित्रस्ताः प्रजग्मुश्च दिशो दश

Thấy uy lực phi thường của nàng, các bậc tối thượng trong hàng Nāga kinh hãi tột độ, liền bỏ chạy tán loạn về mười phương.

Verse 22

भट्टिकापि जगामाशु स्वाश्रमं प्रति दुःखिता । भयत्रस्तैः समंताच्च वीक्ष्यमाणा महोरगैः

Bhaṭṭikā cũng vội vã trở về am thất của mình, lòng sầu muộn; còn các đại xà kinh hoàng thì đứng quanh bốn phía, dõi nhìn nàng.

Verse 23

ततः सर्वं समालोक्य ताप्यमानं महोरगैः । तत्स्थानं स्वजनैर्मुक्तं दुःखेन महतान्वितैः

Bấy giờ, thấy muôn sự đều bị các đại xà hành hạ, dân chúng nơi ấy bỏ xứ mà đi, lòng ngập tràn sầu khổ.

Verse 24

जगामान्यत्र सा साध्वी सम्यग्व्रतपरायणा । तीर्थ यात्रां प्रकुर्वाणा परिबभ्राम मेदिनीम्

Người phụ nữ hiền thánh ấy, chuyên tâm giữ trọn những lời nguyện thanh tịnh, liền đi sang nơi khác; thực hành cuộc hành hương đến các thánh địa, nàng du hành khắp cõi đất.

Verse 25

एवमुद्वासिते स्थाने तस्मिन्सा रेवती तदा । स्मृत्वा तं भट्टिकाशापं दुःखेन महताऽन्विता

Vậy khi nơi ấy đã bị bỏ hoang, Revatī bấy giờ nhớ lại lời nguyền của Bhaṭṭikā, lòng tràn ngập nỗi sầu lớn.

Verse 26

कथं मे मानुषीगर्भे शापाद्वासो भविष्यति । मानुष्येण च कांतेन प्रभविष्यति संगमः

“Vì lời nguyền, làm sao ta phải trú trong thai người? Và làm sao sự hợp nhất với người tình phàm nhân lại có thể thành tựu?”

Verse 27

नैतत्पुत्रोद्भवं दुःखं तथा मां बाधते ह्रदि । यथेदं मानुषे गर्भे संवासो मानुषं प्रति

“Không phải nỗi khổ sinh con trai làm tim ta đau đớn đến thế; mà chính điều này—phải ở trong thai người và bị ràng buộc vào thân phận phàm nhân.”

Verse 28

तथा दशनसंत्यक्ता कथं भर्तुः स्वमाननम् । दर्शयिष्यामि भूयोऽपि क्षते क्षारोऽत्र मे स्थितः

“Nay ta đã bị tước mất răng, làm sao còn dám trình diện—giữ trọn danh dự—trước phu quân lần nữa? Vết thương này trong ta vẫn rát bỏng như kiềm ăn.”

Verse 29

तस्मात्परिचरिष्यामि क्षेत्रेऽत्रैव व्यवस्थिता । किं करिष्यामि संप्राप्य गृहं पुत्रं विनाकृता

“Vì thế, ta sẽ an trú ngay tại thánh địa kṣetra này mà phụng sự (Nữ Thần). Trở về nhà để làm gì, khi ta đã bị khiến thành kẻ mất con trai?”

Verse 30

ततश्चाराधयामास सम्यक्छ्रद्धासमन्विता । अंबिकां सा तदा देवीं स्थापयित्वा सुरेश्वरीम्

Bấy giờ, với lòng tín thành kiên cố, nàng phụng thờ đúng pháp; sau khi an vị Nữ Thần Ambikā, bậc Nữ Chúa tối thượng của chư thiên, tại nơi thánh địa ấy.

Verse 31

गन्धपुष्पोपहारेण नैवेद्यैर्विविधैरपि । गीतनृत्यैस्तथा वाद्यैर्मनोहारिभिरेव च

Với hương thơm và hoa dâng cúng, với các lễ vật ẩm thực (naivedya) đủ loại, lại thêm tiếng ca, điệu múa và nhạc khí quyến rũ—nàng đã phụng thờ như thế.

Verse 32

ततः कतिपयाहस्य तस्तास्तुष्टा सुरेश्वरी । प्रोवाच वरदाऽस्मीति प्रार्थयस्व हृदि स्थितम्

Sau vài ngày, Nữ Chúa của chư thiên hài lòng trước khổ hạnh và sự phụng thờ của nàng, bèn phán: “Ta là Đấng ban ân—hãy cầu xin điều đang giữ trong lòng ngươi.”

Verse 33

रेवत्युवाच । अहं शप्ता पुरा देवि ब्राह्मण्या कारणांतरे । यत्त्वं मानुषमासाद्य स्वयं भूत्वा च मानुषी

Revatī thưa: “Ôi Nữ Thần, thuở xưa vì một duyên cớ khác, con đã bị một bà-la-môn nữ nguyền rủa rằng: ‘Ngươi sẽ đạt đến thân phận loài người, tự mình trở thành người phàm.’”

Verse 34

ततः संप्राप्स्यसि फलं तेषां नाशसमुद्रवम् । महद्दुःखं स्वपुत्रोत्थं मम शापेन पीडिता

“Rồi ngươi sẽ nhận lấy quả của lời nguyền ấy: một cơn sóng hủy diệt giáng xuống họ, và nỗi khổ lớn phát sinh từ chính con trai ngươi—bị lời nguyền của ta hành hạ.”

Verse 35

तथा मम मुखाद्दंष्ट्रा संनीताश्च सुरेश्वरि । तेषां च संभवस्तावत्कथं स्यात्त्वत्प्रभावतः

“Và, ô Sureśvarī, những chiếc nanh (răng nhọn) đã bị lấy khỏi miệng con. Vậy nhờ uy lực của Người, làm sao chúng có thể được phục hồi—hay lại phát sinh lần nữa?”

Verse 36

भवंतु तनया नश्च तथा वंशविवर्धनाः । एतन्मे वांछितं देवि नान्यत्संप्रार्थयाम्यहम्

Xin cho chúng con có những người con trai, và họ sẽ làm rạng rỡ, tăng trưởng dòng tộc. Chỉ điều ấy là ước nguyện tha thiết của con, ô Nữ Thần; con không cầu xin gì khác.

Verse 37

देव्युवाच । नात्र वासस्त्वया कार्यः कथंचिदपि शोभने । मनुष्यगर्भसंवासो भर्त्ता च भविता नरः

Nữ Thần phán: “Hỡi người đẹp, nàng chớ ở lại nơi này thêm nữa, dù bất cứ cách nào. Nàng sẽ nương vào thai người mà sinh ra giữa nhân gian, và phu quân của nàng cũng sẽ là một người nam.”

Verse 38

तस्माच्छृणुष्व मे वाक्यं यत्त्वां वक्ष्यामि सांप्रतम् । दुःखनाशकरं तुभ्यं सत्यं च वरवर्णिनि

Vì vậy, hãy lắng nghe lời Ta—điều Ta sắp nói với nàng ngay bây giờ. Lời ấy sẽ diệt trừ nỗi khổ của nàng, và là chân thật, hỡi người nữ có sắc dung thanh nhã.

Verse 39

उत्पत्स्यति न संदेहो देवकार्यप्रसिद्धये । तव भर्त्ता त्रिलोकेऽस्मिन्कृत्वा मानुषविग्रहम्

Không chút nghi ngờ, phu quân của nàng sẽ sinh ra trong cõi tam giới này, mang thân người, để làm cho đại sự của chư thiên được thành tựu.

Verse 42

तस्या गर्भं समासाद्य त्वं जन्म समवाप्स्यसि । रामरूपस्य शेषस्य पुनर्भार्या भविष्यसि

Nương vào thai của bà ấy, nàng sẽ thọ sinh; và nàng sẽ lại trở thành hiền thê của Śeṣa, đấng mang hình tướng của Rāma.

Verse 43

तस्मात्त्वं देवि मा शोकं कार्येऽस्मिन्कुरु शोभने । तेन मानुषजे गर्भे संभूतिः संभविष्यति

Vì vậy, hỡi Nữ Thần, xin chớ sầu muộn về việc này, ô bậc cát tường. Nhờ đó, chắc chắn sẽ có một sự thọ sinh trong thai người.

Verse 44

तत्र पश्यसि यन्नाशं स्वकुटुम्बसमुद्भवम् । हिताय तदवस्थायास्तद्भविष्यत्यसंशयम्

Và sự hủy diệt mà nàng thấy ở đó, phát sinh ngay trong dòng tộc của mình—hãy biết rằng, không nghi ngờ gì, điều ấy sẽ trở thành lợi ích cho hoàn cảnh ấy.

Verse 45

ततः परं युगं पापं यतो भीरु भविष्यति । तदूर्ध्वं मर्त्यधर्माणो म्लेच्छाः स्थास्यंति सर्वतः

Sau đó sẽ dấy lên một thời đại tội lỗi khiến người đời khiếp sợ; và tiếp theo, bọn mleccha, chỉ theo lề lối phàm tục, sẽ hiện diện khắp mọi nơi.

Verse 46

ततः स्वर्गनिवासार्थं भगवान्देवकीसुतः । संहर्ता स्वकुलं सर्वं स्वयमेव न संशयः

Rồi sau đó, vì sự trở về cõi trời, Đấng Thế Tôn—con của Devakī—sẽ tự tay tiêu diệt toàn bộ dòng tộc của mình; điều ấy không nghi ngờ.

Verse 47

भविष्यंति पुनर्दंष्ट्रास्तव वक्त्रे मनोरमाः । तस्मात्त्वं गच्छ पातालं स्वभर्त्ता यत्र तिष्ठति

Một lần nữa, những chiếc nanh xinh đẹp sẽ hiện ra nơi miệng nàng. Vì thế, hãy đi xuống Pātāla, nơi phu quân nàng đang ngự.

Verse 48

अन्यच्चापि यदिष्टं ते किंचिच्चित्ते व्यवस्थितम् । तत्कीर्तयस्व कल्याणि महांस्तोषो मम स्थितः

Và nếu còn điều gì khác nàng mong cầu, điều gì đã an định trong lòng—hãy nói ra, hỡi bậc cát tường; sự mãn nguyện của ta thật lớn lao.

Verse 49

रेवत्यु वाच । स्थाने स्थेयं सदाऽत्रैव मम नाम्ना सुरेश्वरि । येन मे जायते कीर्तिस्त्रैलोक्ये सचराचरे

Revatī thưa: Ôi Nữ Chúa của chư thiên, xin cho con luôn ở lại ngay tại nơi này, dưới chính danh của con—để danh tiếng con được dấy lên khắp ba cõi, cả loài động và loài bất động.

Verse 50

तथाऽहं नागलोकाच्च चतुर्दश्यष्टमीषु च । सदा त्वां पूजयिष्यामि विशेषान्नवमीदिने

Cũng vậy, con—dẫu từ cõi Nāga mà đến—sẽ luôn thờ phụng Ngài vào ngày mười bốn và ngày mồng tám theo lịch trăng; và đặc biệt hơn nữa, vào ngày mồng chín.

Verse 51

आश्विनस्य सिते पक्षे सर्वैर्नागैः समन्विता । प्रपूजां ते विधास्यामि श्रद्धया परया युता

Vào nửa tháng sáng của Āśvina, cùng với hết thảy các Nāga, con sẽ cử hành lễ cúng dường trọn vẹn lên Ngài, với niềm tin tối thượng.

Verse 52

तस्मिन्नहनि येऽन्येऽपि पूजां दास्यंति ते नराः । मा पश्यंतु प्रसादात्ते नरास्ते वल्लभक्षयम्

Và nguyện cho những người nào, ngay trong ngày ấy, cũng dâng lễ cúng—nhờ ân phúc của Ngài—đừng phải chứng kiến sự tiêu tan hay mất mát điều họ yêu quý.

Verse 53

देव्युवाच । एवं भद्रे करिष्यामि वासो मेऽत्र भविष्यति । त्वन्नाम्ना पूजकानां च श्रेयो दास्यामि ते सदा । महानवमिजे चाह्नि विशेषेण शुचिस्मिते

Nữ Thần phán: “Được vậy, hỡi người cát tường; Ta sẽ làm như thế. Nơi cư ngụ của Ta quả thật sẽ ở đây. Và nhân danh nàng, Ta sẽ luôn ban phúc lành cho những ai phụng thờ—đặc biệt vào ngày thánh Mahānavamī, hỡi người có nụ cười thanh khiết.”

Verse 54

सूत उवाच । एवमुक्ता तया साऽथ रेवती शेषवल्लभा । जगाम स्वगृहं पश्चाद्धर्षेण महतान्विता

Sūta nói: “Được Nữ Thần phán dạy như vậy, Revatī—người được Śeṣa yêu quý—sau đó trở về tư gia của mình, lòng tràn đầy hoan hỷ lớn lao.”

Verse 55

ततःप्रभृति सा देवी तस्मिन्क्षेत्रे व्यवस्थिता । तन्नाम्ना कामदा नृणां सर्वव्यसननाशिनी

Từ đó về sau, Nữ Thần an trụ tại thánh địa ấy; và chính với danh xưng ấy, trong nhân gian Ngài được biết là “Kāmadā”—đấng diệt trừ mọi tai ương.”

Verse 56

अंबा सा कीर्त्यते दुर्गा रेवती सोरगप्रिया । ततः संकीर्त्यते लोके भूतले चांबरेवती

Đấng Mẫu ấy được tôn xưng là Durgā; và với danh Revatī, Ngài là người được dòng giống Nāga yêu mến. Vì thế, trong thế gian—trên cõi đất này—Ngài được ca tụng là Ambā-Revatī.

Verse 57

यस्तां श्रद्धासमोपेतः शुचिर्भूत्वा प्रपूजयेत् । नवम्यामाश्विने मासि शुक्लपक्षे समाहितः । न स संवत्सरं यावद्व्यसनं स्वकुलो द्भवम्

Ai có lòng tin, tự làm mình thanh tịnh, nhất tâm phụng thờ Ngài vào ngày Navamī của tháng Āśvina, trong nửa tháng sáng—người ấy suốt một năm sẽ không gặp tai ương phát sinh từ chính dòng tộc của mình.

Verse 58

दृष्ट्वाग्रे छिद्रकं व्यालयुक्तं दोषैर्विमुच्यते । ग्रहभूतपिशाचोत्थैस्तथान्यैरपि चापदैः

Khi chiêm bái ở phía trước “Chidraka” có dấu ấn rắn, người ấy được giải trừ mọi lỗi lầm, và thoát khỏi các tai ách do các linh thể ám bắt—graha, bhūta, piśāca—cũng như mọi hiểm nạn khác nữa.