Adhyaya 22

Verse 1

शिवशर्मोवाच । ध्रुवाख्यानमिदं रम्यं महापातकनाशनम् । महाश्चर्यकरं पुण्यं श्रुत्वा तृप्तोस्मि भो गणौ

Śivaśarman nói: “Hạnh truyện Dhruva này thật mỹ diệu, diệt trừ đại tội. Vừa thanh tịnh vừa kỳ diệu; hỡi đại chúng, nghe xong ta đã mãn nguyện.”

Verse 2

अगस्त्य उवाच । इत्थं यावद्द्विजो ब्रूते विमानं वायुवेगगम् । तावत्प्राप महर्लोकं स्वर्लोकात्परमाद्भुतम्

Agastya nói: Khi vị Bà-la-môn còn đang nói như thế, chiếc vimāna nhanh như gió ấy liền tức khắc đến Maharloka, cõi còn kỳ diệu hơn cả Svargaloka.

Verse 3

द्विजोऽथ लोकं संवीक्ष्य सर्वतो महसा वृतम् । तौ गणौ प्रत्युवाचेदं कोयं लोको मनोहरः

Bấy giờ vị Bà-la-môn nhìn cõi ấy, bốn bề rực sáng hào quang, liền hỏi hai vị tùy tùng thiên giới: “Cõi đẹp đẽ này là cõi nào?”

Verse 4

तावूचतुस्ततो विप्रं निशामय महामते । अयं स हि महर्लोकः स्वर्लोकात्परमाद्भुतः

Hai vị ấy bèn nói với vị vipra: “Hãy lắng nghe, bậc đại trí; đây chính là Maharloka, kỳ diệu hơn cả Svargaloka.”

Verse 5

कल्पायुषो वसंत्यत्र तपसा धूतकल्मषाः । विष्णुस्मरण संक्षीण समस्तक्लेशसंचयाः

Nơi đây cư ngụ những bậc thọ mạng trọn một kalpa; tội cấu được gột sạch nhờ khổ hạnh, và mọi tích tụ khổ não đều tiêu tan nhờ niệm tưởng Viṣṇu.

Verse 6

निर्व्याजप्रणिधानेन दृष्ट्वा तेजोमयं जगत् । महायोगसमायुक्ता वसंत्यत्र सुरोत्तमाः

Tại đây ngự trị những bậc tối thắng trong hàng chư thiên, đầy đủ đại yoga; nhờ định tâm thuần khiết không hư trá, các ngài thấy toàn thể vũ trụ là ánh quang thuần tịnh.

Verse 7

इत्थं कथां कथयतोर्भगवद्गणयोः प्रिये । क्षणार्धेन विमानं तज्जनलोकं निनायतान्

Hỡi người yêu dấu, khi hai vị tùy tùng thiêng liêng của Bhagavān đang kể chuyện như thế, thì chỉ trong nửa sát-na, cỗ vimāna đã đưa họ đến Janaloka.

Verse 8

निवसंत्यमला यत्र मानसा बह्मणः सुताः । सनंदनाद्या योगींद्राः सर्वे ते ह्यूर्ध्वरेतसः

Tại cõi ấy cư ngụ các người con do tâm sinh của Phạm Thiên, thanh tịnh vô cấu—Sanandana và các vị khác—những bậc Yogīndra, thảy đều ūrdhvareta, kiên trụ trong phạm hạnh viên mãn.

Verse 9

अन्ये तु योगिनो ये वै ह्यस्खलद्ब्रह्मचारिणः । सर्वद्वंद्वविनिर्मुक्तास्ते वसंत्यतिनिर्मलाः

Lại có các hành giả du-già khác cư ngụ nơi ấy, không hề chệch khỏi thệ nguyện phạm hạnh; giải thoát mọi đối đãi nhị nguyên, thanh tịnh vô cùng.

Verse 10

जनलोकात्तपोलोकस्तेषां लोचनगोचरः । कृतस्तेन विमानेन मनोवेगेन गच्छता

Từ Janaloka, Tapoloka cũng hiện ngay trước mắt họ, vì cỗ vimāna ấy đang lao đi với tốc độ nhanh như ý niệm.

Verse 11

वैराजा यत्र ते देवा वसेयुर्दाहवर्जिताः । वासुदेवे मनो येषां वासुदेवार्पितक्रियाः

Nơi ấy ngự các thần Vairāja, lìa mọi thiêu đốt của khổ đau; tâm họ an trụ nơi Vāsudeva, và mọi hành động đều dâng hiến lên Vāsudeva.

Verse 12

तपसा तोष्य गोविंदमभिलाषविवर्जिताः । तपोलोकमिमं प्राप्य वसंति विजितेंद्रियाः

Những ai không còn dục vọng riêng, dùng khổ hạnh làm đẹp lòng Govinda và chế ngự các căn—khi đạt đến Tapoloka này—liền an trú tại đó.

Verse 13

शिलोंछ वृत्तया ये वै दंतोलूखलिकाश्च ये । अश्मकुट्टाश्च मुनयः शीर्णपर्णाशिनश्च ये

Những người sống theo hạnh śiloñcha (nhặt hạt rơi), những người nghiền bằng răng như cối giã, các bậc muni giã bằng đá, và những người chỉ ăn lá úa khô—các khổ hạnh ấy đều có ở nơi đó.

Verse 14

ग्रीष्मे पंचाग्नितपसो वर्षासु स्थंडिलेशयाः । हेमंतशिशिरार्धे ये क्षपंति सलिले क्षपाः

Vào mùa hạ họ tu khổ hạnh năm lửa (pañcāgni); mùa mưa họ nằm trên đất trần; và trong nửa mùa lạnh họ trải qua đêm đêm bằng cách đứng trong nước.

Verse 15

कुशाग्रनीरविप्रूषस्तृषिता यतयोऽपिबन् । वाताशिनोतिक्षुधिताः पादाग्रांगुष्ठ भूस्पृशः

Các yati khát cháy cũng không uống dù chỉ giọt nước đọng trên đầu cỏ kuśa. Dẫu đói cùng cực, họ chỉ sống bằng vāyu-āhāra (lấy gió làm thực). Và họ đứng sao cho mặt đất chỉ chạm vào đầu ngón chân cái.

Verse 16

ऊर्ध्वदोषो रविदृशस्त्वेकांघ्रि स्थाणु निश्चलाः । ये वै दिवा निरुच्छ्वासा मासोच्छ्वासाश्च ये पुनः

Có người giữ các uế tạp hướng lên trên, chăm chú nhìn mặt trời, và đứng bất động như cột trụ trên một chân. Có người nín thở suốt ban ngày, lại có người chỉ thở một lần trong cả tháng.

Verse 17

मासोपवासव्रतिनश्चातुर्मास्य व्रताश्च ये । ऋत्वंततोयपाना ये षण्मासोपवासकाः

Có người giữ trai giới nhịn ăn trọn một tháng; có người thọ trì lời nguyện Cāturmāsya; có người chỉ uống nước vào cuối mỗi mùa; và có người thực hành khổ hạnh nhịn ăn suốt sáu tháng.

Verse 18

ये च वर्षनिमेषा वै वर्षधारांबु तर्षकाः । ये च स्थाणूपमां प्राप्ता मृगकंडूति सौख्यदाः

Có người trong mùa mưa vẫn mở mắt không chớp, khát cháy giữa những dòng nước đổ xuống; lại có người trở nên bất động như cột trụ, chỉ xem việc gãi ngứa như loài nai là chút ‘an lạc’ của mình.

Verse 19

जटाटवी कोटरांतः कृतनीडांडजाश्च ये । प्ररूढवामलूरांगाः स्नायुनद्धास्थिसंचयाः

Có người tóc kết (jaṭā) như rừng rậm, trong những hốc ấy chim chóc làm tổ và đẻ trứng; thân thể họ méo mó, hao mòn, chỉ còn bộ khung xương được gân mạch ràng buộc.

Verse 20

लताप्रतानैः परितो वेष्टितावयवाश्च ये । सस्यानि च प्ररूढानि यदंगेषु चिरस्थिति

Có người tứ chi bị dây leo chằng chịt quấn quanh; và vì ở lâu không động đậy, cỏ và cây dại cũng mọc lên trên thân thể họ.

Verse 21

इत्यादि सुतपः क्लिष्टवर्ष्माणो ये तपोधनाः । ब्रह्मायुषस्तपोलोके ते वसंत्यकुतोभयाः

Như thế và còn nhiều cách khác, những bậc khổ hạnh giàu có về tapas—thân thể mòn mỏi bởi khổ hạnh cao quý—an trú nơi Tapoloka; thọ mạng dài lâu như Brahmā và không hề sợ hãi từ bất cứ phương nào.

Verse 22

यावदित्थं स पुण्यात्मा शृणोति गणयोर्मुखात् । तावन्नेत्रातिथीभूतः सत्यलोको महोज्ज्वलः

Chừng nào người có phước đức ấy còn lắng nghe lời từ miệng hai vị Gaṇa, chừng ấy Satyaloka rực rỡ huy hoàng hiện ra trước mắt ông, như một vị khách đến thăm thị giác.

Verse 23

त्वरावंतौ गणौ तत्र विमानादवरुह्य तौ । स्रष्टारं सर्वलोकानां तेन सार्धं प्रणेमतुः

Rồi hai vị Gaṇa nhanh nhẹn ấy hạ xuống nơi đó từ cỗ vimāna, và cùng với ông, họ cúi lạy Đấng Tạo Hóa của muôn cõi.

Verse 24

ब्रह्मोवाच । गणावसौ द्विजो धीमान्वेदवेदांगपारगः । स्मृत्युक्ताचारचंचुश्च प्रतीपः पापकर्मसु

Phạm Thiên nói: “Hỡi các Gaṇa, vị Bà-la-môn trí tuệ này thông đạt Veda và các Vedāṅga; chuyên cần giữ gìn hạnh kiểm theo Smṛti dạy, và kiên quyết đối nghịch mọi nghiệp tội.”

Verse 25

अयि द्विज महाप्राज्ञ जाने त्वां शिवशर्मक । साधूकृतं त्वया वत्स सुतीर्थप्राणमोक्षणात्

“Hỡi vị Bà-la-môn đại trí, Śivaśarman, Ta biết ngươi. Này con yêu, ngươi đã làm điều lành, vì đã xả bỏ mạng sống tại su-tīrtha, bến thánh.”

Verse 26

सत्वरं गत्वरं सर्वं यच्चैतद्भवतेक्षितम् । दैनंदिनप्रलयतः सृजामि च पुनः पुनः

“Tất cả những gì ngươi thấy đều chóng qua và hoại diệt. Từ cuộc pralaya hằng ngày, Ta lại tạo dựng chúng hết lần này đến lần khác.”

Verse 27

आ वैराजं प्रतिपदमुपसंहरते हरः । का कथा मशकाभानां नृणां मरणधर्मिणाम्

Thần Hara thu hồi mọi thứ cho đến tận cõi Vairāja. Vậy còn nói gì đến con người, yếu ớt như loài muỗi mòng, vốn dĩ phải chịu quy luật sinh tử?

Verse 28

चतुर्षु भूतग्रामेषु ह्येक एव गुणो नृणाम् । तस्मिन्वै भारते वर्षे कर्मभूमौ महीयसि

Trong bốn loại chúng sinh, chỉ con người mới có phước báu đặc biệt này, nhất là ở Bhārata-varṣa, vùng đất vĩ đại của nghiệp quả.

Verse 29

चपलानि विनिर्जित्येंद्रियाणि मनसा सह । विहाय वैरिणं लोभं विष्वग्गुणगणस्य च

Sau khi chế ngự được các giác quan dao động cùng với tâm trí, và vứt bỏ kẻ thù là lòng tham, nguồn gốc của vô số khuynh hướng trần tục—

Verse 30

धर्मवंशहरं काममर्थसंचयहारिणम् । जरापलितकर्तारं विनिष्कृत्य विचारतः

—và nhờ sự sáng suốt, loại bỏ dục vọng, thứ phá hủy Đạo pháp và dòng dõi, đánh cắp của cải tích lũy, và mang lại tuổi già cùng tóc bạc—

Verse 31

जित्वा क्रोधरिपुं धैर्यात्तपसो यशसः श्रियः । शरीरस्यापि हर्तारं नेतारं तामसीं गतिम्

—đã chiến thắng kẻ thù giận dữ bằng sự kiên định, kẻ trộm đi khổ hạnh, danh tiếng và thịnh vượng; kẻ hủy hoại thân xác và dẫn dắt đến định mệnh tối tăm.

Verse 32

सदा मदं परित्यज्य प्रमादैकपदप्रदम् । प्रमादैकशरण्यं च संपदां विनिवर्तकम्

Hãy luôn từ bỏ kiêu mạn và men say tự ngã; vì phóng dật chính là cánh cửa duy nhất dẫn đến sa đọa. Nó là chỗ nương duy nhất của diệt vong và là sức lực khiến phú quý quay trở lại thành tổn thất.

Verse 33

सर्वत्र लघुता हेतुमहंकारं विहाय च । दूषणारोपणे यत्नं कुर्वाणं सज्जनेष्वपि

Hãy gạt bỏ ngã mạn—nguyên nhân của sự ti tiện ở khắp nơi; và đừng gắng công quy kết lỗi lầm, dù là đối với bậc hiền thiện.

Verse 34

हित्वा मोहं महाद्रोहरोपणं मतिघातिनम् । अत्यंतमंधीकरणमंधतामिस्रदर्शकम्

Hãy từ bỏ mê vọng (moha), thứ gieo trồng đại phản trắc, giết chết năng lực phân biệt, làm trí tuệ trở nên đần độn tột cùng, và khiến người chỉ thấy bóng tối của vô minh mù lòa.

Verse 35

श्रुतिस्मृतिपुराणोक्तं परिक्षुण्णं महाजनैः । धर्मसोपानमारुह्य यदिहायांति हेलया

Dẫu đã bước lên nấc thang của Dharma—được dạy trong Śruti, Smṛti và Purāṇa, lại được bậc đại nhân giẫm đi cho vững—vẫn có kẻ ở đời này chỉ vì lơ là mà rơi rụng.

Verse 36

कर्मभूमिं समीहंते सर्वे स्वर्गौकसो द्विज । यत्तत्रार्जितभोक्तारः पदेषूच्चावचेष्वमी

Hỡi bậc nhị sinh, hết thảy cư dân cõi trời đều khát vọng karmabhūmi—cõi đất của hành nghiệp—vì chính tại đó chúng sinh tạo được quả báo rồi về sau thọ hưởng, dù ở địa vị cao hay thấp.

Verse 37

नार्यावर्तसुमो देशो न काशी सदृशी पुरी । न विश्वेश समं लिंगं क्वापि बह्मांडमंडले

Không có xứ nào ưu việt như Āryāvarta; không có thành nào sánh bằng Kāśī; và trong toàn vòng cõi vũ trụ, không có liṅga nào ngang với Viśveśa.

Verse 38

संति स्वर्गा बहुविधाः सुखेतर विवर्जिता । सुकृतैकफलाः सर्वे युक्ताः सर्वसमृद्धिभिः

Có nhiều cõi trời khác nhau, không vương chút pha trộn khổ đau; tất cả đều là một quả duy nhất của công đức và đầy đủ mọi phú quý thịnh vượng.

Verse 39

स्वर्लोकादधिकं रम्यं नहि ब्रह्मांडगोलके । सर्वे यतंते स्वर्गाय तपोदानव्रतादिभिः

Trong toàn thể khối cầu vũ trụ, không gì hoan lạc hơn Svarga; vì thế mọi người đều nỗ lực cầu trời bằng khổ hạnh, bố thí, thệ nguyện và các hạnh khác.

Verse 40

स्वर्लोकादपिरम्याणि पातालानीति नारदः । प्राह स्वर्गसदां मध्ये पातालेभ्यः समागतः

Nārada, từ các cõi Pātāla đi lên, đã tuyên bố giữa hội chúng cõi trời: “Những cõi hạ giới còn diệu lạc hơn cả Svarga.”

Verse 41

आह्लादकारिणः शुभ्रा मणयो यत्र सुप्रभाः । नागांगाभरणप्रोताः पातालं केन तत्समम्

Nơi ấy, những bảo châu trắng tinh rực rỡ làm hoan hỷ lòng người, tỏa sáng chói lòa; được xâu thành trang sức trên thân các Nāga—cõi Pātāla như thế, còn gì sánh được?

Verse 42

दैत्यदानवकन्याभिरितश्चेतश्च शोभिते । पाताले कस्य न प्रीतिर्विमुक्तस्यापि जायते

Tại Pātāla, nơi bốn bề rực rỡ bởi các thiếu nữ của Daitya và Dānava, ai lại chẳng sinh hoan hỷ? Ngay cả người đã lìa dục (thoát tham) cũng vẫn cảm nhận một niềm khoái lạc vi tế khởi lên nơi ấy.

Verse 43

दिवार्करश्मयस्तत्र प्रभां तन्वंति नातपम् । शशिनश्च न शीताय निशि द्योताय केवलम्

Nơi ấy, tia nắng mặt trời chỉ tỏa quang minh chứ không thiêu đốt; và vầng trăng cũng chẳng để gây lạnh, mà chỉ để soi sáng trong đêm.

Verse 44

यत्र न ज्ञायते कालो गतोपि दनुजादिभिः । वनानि नद्यो रम्याणि सदंभांसि सरांसि च

Nơi ấy, dẫu trải qua bao thời đại đối với loài Dānava và các giống khác, người ta vẫn chẳng nhận ra thời gian; lại có rừng xanh, sông ngòi mỹ lệ, và những hồ nước luôn đầy ắp.

Verse 45

कलाः पुंस्को किलालापाः सुचैलानि शुचीनि च । भूषणान्यतिरम्याणि गंधाद्यमनुलेपनम्

Nơi ấy có các nghệ thuật và lời đàm đạo duyên dáng; y phục tinh mỹ, thanh tịnh và rạng ngời; châu báu trang sức vô cùng khả ái; cùng hương liệu, dầu thơm và các thứ để xoa thoa lên thân.

Verse 46

वीणावेणुमृदंगादि निस्वनाः श्रुतिहारिणः । हाटकेशं महालिंगं यत्र वै सर्वकामदम्

Nơi ấy vang lên âm thanh mê hoặc của vīṇā, sáo, mṛdaṅga và các nhạc khí khác; và nơi ấy có Đại Liṅga mang danh Hāṭakeśa, quả thật ban thành mọi sở nguyện.

Verse 47

एतान्यन्यानि रम्याणि भोग्योग्यानि दानवैः । दैत्योरगैश्च भुज्यंते पातालांतरगोचरैः

Những khoái lạc này và vô số khoái lạc mỹ diệu khác—xứng đáng để hưởng thụ—được các Dānava trải nghiệm; cùng các Daitya và Nāga cư trú và qua lại trong những miền khác nhau của Pātāla cũng thọ hưởng như vậy.

Verse 48

पातालेभ्योपि वै रम्यं द्विज वर्षमिलावृतम् । रत्नसानुं समाश्रित्य परितः परिसंस्थितम्

Còn mỹ diệu hơn cả các cõi Pātāla là xứ sở mang tên Ilāvṛta-varṣa, hỡi bậc lưỡng sinh; nương tựa trên những sườn núi như châu báu và được bao bọc khắp bốn bề.

Verse 49

सदा सुकृतिनो यत्र सर्वभोगभुजो द्विज । नवयौवनसंपन्ना नित्यं यत्र मृगीदृशः

Tại đó, hỡi bậc lưỡng sinh, những người có công đức luôn thọ hưởng mọi lạc thú; và tại đó, các nữ nhân mắt như nai luôn được ban cho tuổi xuân tươi mới bất tận.

Verse 50

भोगभूमिरियं प्रोक्ता श्रेयो विनिमयार्जिता । भुज्यते त्वद्विधैर्लोकैस्तीर्थाभित्यक्त देहकैः

Cõi này được tuyên xưng là ‘đất hưởng thụ’—như thể đạt được bằng sự đổi lấy phúc lợi tinh thần cao thượng; nó được trải nghiệm bởi những hữu tình như ngài, những người đã xả bỏ thân xác tại một tīrtha linh thiêng.

Verse 51

अक्लीबभाषिभिश्चापि पुत्रक्षेत्राद्यहीनकैः । परोपकारसंक्षीणसुखायुर्धनसंचयैः

Nó cũng được thọ hưởng bởi những người nói năng không hèn nhát, không thiếu con trai, ruộng đất và các thứ khác; và bởi những ai nhờ phụng sự, lợi ích cho người mà kho tàng hạnh phúc, thọ mạng và tài sản được tăng trưởng.

Verse 52

संति द्वीपा ह्यनेका वै पारावारांतरस्थिताः । जंबूद्वीपसमो द्वीपो न क्वापि जगतीतले

Quả thật có vô số châu lục (dvīpa) nằm trong khoảng mênh mông giữa hai bờ xa của đại dương vũ trụ; nhưng trên mặt thế gian này, không nơi nào có châu lục nào sánh bằng Jambūdvīpa.

Verse 53

तत्रापि नववर्षाणि भारतं तत्र चोत्तमम् । कर्मभूमिरियं प्रोक्ता देवानामपिदुर्लभा

Ngay trong Jambūdvīpa cũng có chín varṣa (vùng); trong đó Bhārata là tối thượng. Cõi đất này được xưng là karma-bhūmi, khó đạt đến ngay cả đối với chư thiên.

Verse 54

अष्टौ किंपुरुषादीनि देवभोग्यानि तानि तु । तेषु स्वर्गात्समागत्य रमंते त्रिदिवौकसः

Tám vùng còn lại—khởi từ Kiṃpuruṣa—quả là những nơi hưởng lạc của chư thiên; từ cõi trời mà đến, các cư dân của tam giới vui thích nơi ấy.

Verse 55

योजनानां सहस्राणि नवविस्तारतस्त्विदम् । भारतं प्रथमं वर्षं मेरोर्दक्षिणतः स्थितम्

Bhārata-varṣa này trải rộng bề ngang chín nghìn yojana; đó là varṣa thứ nhất, nằm về phía nam núi Meru.

Verse 56

तत्रापि हिमविंध्याद्रेरंतरं पुण्यदं परम् । गंगायमुनयोर्मध्ये ह्यंतर्वेदी भुवः पराः

Trong đó, dải đất giữa dãy Himālaya và Vindhya ban phước công đức tối thượng. Và giữa sông Gaṅgā với Yamunā là Antarvedī—một cõi tôn quý trên mặt đất.

Verse 57

कुरुक्षेत्रं हि सर्वेषां क्षेत्राणामधिकं ततः । ततोपि नैमिषारण्यं स्वर्गसाधनमुत्तमम्

Kurukṣetra quả thật vượt trội hơn mọi thánh địa; nhưng còn vượt hơn nữa, Naimiṣāraṇya là phương tiện tối thượng để đạt cõi trời (svarga).

Verse 58

नैमिषारण्यतोपीह सर्वस्मिन्क्षितिमंडले । सर्वेभ्योपि हि तीर्थेभ्यस्तीर्थराजो विशिष्यते

Và còn vượt hơn cả Naimiṣāraṇya, trên khắp vòng đất này, ‘Vua của các tīrtha’ hiển nhiên đứng đầu, trội hơn mọi bến thánh.

Verse 60

यागाः सर्वे मया पूर्वं तुलया विधृता द्विज । तच्च तीर्थवरं रम्यं कामिकं कामपूरणात

Hỡi dvija (Bà-la-môn), xưa kia ta đã đem mọi tế lễ (yajña) đặt lên cân; và thánh địa tuyệt mỹ, tối thắng ấy được thấy là ‘Kāmika’, vì nó viên mãn mọi ước nguyện.

Verse 61

दृष्ट्वा प्रकृष्टयागेभ्यः पुष्टेभ्यो दक्षिणादिभिः । प्रयागमिति तन्नाम कृतं हरिहरादिभिः

Thấy rằng nơi ấy vượt trội cả những tế lễ rực rỡ nhất—được sung mãn bởi bố thí và dakṣiṇā—Hari, Hara cùng chư vị khác đã đặt tên là ‘Prayāga’.

Verse 62

नाममात्रस्मृतेर्यस्य प्रयागस्य त्रिकालतः । स्मर्तुः शरीरे नो जातु पापं वसति कुत्रचित्

Ai chỉ cần nhớ đến Prayāga bằng danh xưng thôi—vào ba thời (sáng, trưa, chiều)—thì tội lỗi chẳng bao giờ trú ngụ ở bất cứ nơi nào trong thân người ấy.

Verse 63

संति तीर्थान्यनेकानि पापत्राणकराणि च । न शक्तान्यधिकं दातुं कृतैनः परिशुद्धितः

Quả thật có vô số thánh địa (tīrtha) che chở khỏi tội lỗi; nhưng chúng không thể ban sự thanh tịnh vượt quá việc gột rửa trọn vẹn những tội đã gây ra.

Verse 64

जन्मांतरेष्वसंख्येषु यः कृतः पापसंचयः । दुष्प्रणोद्यो हि नितरां व्रतैर्दानैस्तपोजपैः

Khối tội nghiệp tích tụ qua vô lượng đời trước thật khó xua tan; quả thực, ngay cả nhờ giới nguyện, bố thí, khổ hạnh và trì tụng thần chú cũng rất khó trừ sạch.

Verse 65

स तीर्थराजगमनोद्यतस्य शुभजन्मनः । अंगेषु वेपतेऽत्यंतं द्रुमो वातहतो यथा

Khi người có thiện duyên, thiện sinh ấy khởi ý lên đường đến Vua của các tīrtha, tay chân thân thể run rẩy dữ dội—như cây bị gió lay.

Verse 66

ततः क्रांतार्धमार्गस्य प्रयाग दृढचेतसः । पुंसः शरीरान्निर्यातुमपेक्षेत पदांतरम्

Rồi này Prayāga, khi người kiên định ấy đã vượt nửa đường, tội lỗi liền mong rời khỏi thân, chỉ còn đợi bước chân kế tiếp.

Verse 67

भाग्यान्नेत्रातिथीभूते तीर्थराजे महात्मनः । पलायते द्रुततरं तमः सूर्योदये यथा

Nhờ phúc duyên, khi Vua của các tīrtha trở thành “vị khách” trước mắt bậc đại hồn ấy, bóng tối liền tháo chạy nhanh hơn nữa—như đêm đen tan biến lúc bình minh.

Verse 68

सप्तधातुमयी भूततनौ पापानि यानि वै । केशेषु तानि तिष्ठंति वपनाद्यांति तान्यपि

Mọi tội lỗi trong chúng sinh mang thân do bảy dhātu cấu thành đều nương nơi tóc mà trú; và khi cạo tóc (mundan), những tội ấy cũng theo đó mà rời đi.

Verse 69

स्वर्गदोमोक्षदश्चैव सर्वकामफलप्रदः । प्रयागस्तन्महत्क्षेत्रं तीर्थराज इति स्मृतः

Ban phúc thiên giới và cả mokṣa, lại cho quả của mọi ước nguyện chính đáng—Prayāga, thánh địa vĩ đại ấy, được ghi nhớ là ‘Tīrtha-rāja’, Vua của các thánh địa.

Verse 70

पुण्यराशिं च विपुलं पुण्यान्भोगान्यथेप्सितान् । स्वर्गं प्राप्नोति तत्पुण्यान्निष्कामो मोक्षमाप्नुयात्

Từ công đức ấy, người ta được một kho phúc đức rộng lớn và những hưởng thụ chính đáng như ý, lại đạt cõi trời; nhưng ai vô dục (niṣkāma) thì chính nhờ công đức ấy mà chứng mokṣa.

Verse 71

स्नायाद्योभिलषन्मोक्षं कामानन्यान्विहाय च । सोपि मोक्षमवाप्नोति कामदात्तीर्थराजतः

Ai tắm gội nơi đây, khát cầu mokṣa và từ bỏ mọi dục vọng khác—người ấy cũng đạt mokṣa từ Tīrtha-rāja, đấng ban ân phúc.

Verse 72

तीर्थराजं परित्यज्य योऽन्यस्मात्काममिच्छति । भारताख्ये महावर्षे स कामं नाप्नुयात्स्फुटम्

Rời bỏ Tīrtha-rāja mà cầu sự toại nguyện từ nơi khác, thì ngay trên đại địa Bhārata này cũng chẳng thể rõ ràng đạt được điều mong cầu ấy.

Verse 73

सत्यलोके प्रयागे च नांतरं वेद्म्यहं द्विज । तत्र ये शुभकर्माणस्ते मल्लोकनिवासिनः

Này Bà-la-môn, ta không thấy sự khác biệt giữa Satyaloka và Prayaga. Những ai thực hiện các hành động tốt lành ở đó sẽ trở thành cư dân trong cõi thiêng liêng của ta.

Verse 74

तीर्थाभिलाषिभिर्मर्त्यैस्सेव्यं तीर्थांतरं नहि । अन्यत्र भूमिवलये तीर्थराजात्प्रया गतः

Đối với những người phàm trần khao khát hành hương, không cần tìm kiếm bến bờ linh thiêng nào khác trên khắp mặt đất này ngoài Prayaga, vua của các thánh địa.

Verse 75

यथांतरं द्विजश्रेष्ठ भूपेत्वितरसेवके । दृष्टांतमात्रं कथितं प्रयागेतर तीर्थयोः

Này Bà-la-môn ưu tú, cũng như có sự khác biệt to lớn giữa một vị vua và kẻ phục vụ người khác, thì sự khác biệt giữa Prayaga và các thánh địa khác cũng chỉ được mô tả qua ví dụ minh họa mà thôi.

Verse 76

यथाकथंचित्तीर्थेऽस्मिन्प्राणत्यागं करोति यः । तस्यात्मघातदोषो न प्राप्नुयादीप्सितान्यपि

Bất cứ ai, bằng bất kỳ cách nào, từ bỏ mạng sống tại thánh địa này đều không mắc tội tự sát; trái lại, người ấy thậm chí còn đạt được những mục đích mong muốn của mình.

Verse 77

यस्य भाग्यवतश्चात्र तिष्ठंत्यस्थीन्यपि द्विज । न तस्य दुःखलेशोपि क्वापि जन्मनि जायते

Này Bà-la-môn, ngay cả khi chỉ còn lại xương cốt của một người may mắn ở nơi đây, thì không một chút khổ đau nào nảy sinh cho người ấy trong bất kỳ kiếp sống nào.

Verse 78

ब्रह्महत्यादि पापानां प्रायश्चित्तं चिकीर्षुणा । प्रयागं विधिवत्सेव्यं द्विजवाक्यान्न संशयः

Ai muốn làm lễ sám hối (prāyaścitta) cho các tội như brahmahatyā thì nên theo đúng nghi pháp mà nương về thánh địa Prayāga—đó là lời dạy chắc thật của các bậc brāhmaṇa uyên bác, không nghi ngờ.

Verse 79

किं बहूक्तेन विप्रेंद्र महोदयमभीप्सुना । सेव्यं सितासितं तीर्थं प्रकृष्टं जगतीतले

Nói nhiều để làm gì nữa, hỡi bậc đứng đầu các vipra? Ai mong đại thịnh vượng thì hãy nương về thánh địa Sitāsita Tīrtha, bậc tối thắng trên mặt đất.

Verse 80

प्रयागतोपि तीर्थेशात्सर्वेषु भुवनेष्वपि । अनायासेन वै मुक्तिः काश्यां देहावसानतः

Vượt cả Prayāga, bậc chúa tể các tīrtha, và khắp mọi cõi nữa, sự giải thoát được thành tựu dễ dàng nhất khi mạng chung tại Kāśī.

Verse 81

प्रयागादपि वै रम्यमविमुक्तं न संशयः । यत्र विश्वेश्वरः साक्षात्स्वयं समधितिष्ठति

Còn diệu lạc hơn cả Prayāga chính là Avimukta—không chút nghi ngờ—vì tại đó Viśveśvara tự thân ngự trị hiển nhiên.

Verse 82

अविमुक्तान्महाक्षेत्राद्विश्वेश समधिष्ठितात् । न च किंचित्क्वचिद्रम्यमिह ब्रह्मांडगोलके

Ngoài Avimukta—thánh địa rộng lớn do Viśveśa ngự trị—trong toàn thể quả cầu vũ trụ này, không nơi nào có thể sánh bằng về sự thù thắng và mỹ diệu.

Verse 83

अविमुक्तमिदं क्षेत्रमपि ब्रह्मांडमध्यगम् । ब्रह्मांडमध्ये न भवेत्पंचक्रोशप्रमाणतः

Thánh địa Avimukta này ở ngay giữa trung tâm của brahmāṇḍa (trứng vũ trụ). Trong brahmāṇḍa không có gì khác có kích lượng tương đương—rộng năm krośa.

Verse 84

यथायथा हि वर्धेत जलमेकार्णवस्य च । तथातथोन्नयेदीशस्तत्क्षेत्रं प्रलयादपि

Nước của đại dương vũ trụ duy nhất dâng cao đến đâu, thì Đấng Īśvara cũng nâng thánh địa ấy lên đến đó—ngay cả trong thời pralaya (đại hủy diệt).

Verse 85

क्षेत्रमेतत्त्रिशूलाग्रे शूलिनस्तिष्ठति द्विज । अंतरिक्षेन भूमिष्ठं नेक्षंते मूढबुद्धयः

Hỡi dvija, thánh địa này an trụ trên mũi cây Tam Xoa của Śiva, Đấng cầm Tam Xoa. Tuy đặt trên mặt đất, kẻ trí mê muội chẳng thể thấy, vì nó cũng mang bản tính của cõi trung không (antarikṣa).

Verse 86

सदा कृतयुगं चात्र महापर्वसदाऽत्र वै । न ग्रहाऽस्तोदयकृतो दोषो विश्वेश्वराश्रमे

Nơi đây luôn là Kṛtayuga; nơi đây quả thật luôn là đại thánh hội. Trong đạo tràng của Viśveśvara, không hề phát sinh lỗi lầm do sự lặn hay mọc của các hành tinh.

Verse 87

सदा सौम्यायनं तत्र सदा तत्र महोदयः । सदैव मंगलं तत्र यत्र विश्वेश्वरस्थितिः

Ở đó luôn là dòng saumyāyana cát tường; ở đó luôn có mahodaya—sự thăng hoa và thịnh vượng. Nơi nào Viśveśvara an trụ, nơi ấy mãi mãi là điềm lành.

Verse 88

यथाभूमितले विप्र पुर्यः संति सहस्रशः । तथा काशी न मंतव्या क्वापि लोकोत्तरात्वियम्

Hỡi vị Bà-la-môn, dẫu trên mặt đất có muôn ngàn thành thị, Kāśī chớ nên bị xem như chỉ là một thành trong số ấy; vì thánh thành này thật sự là “lokottarā”, vượt ngoài các cõi.

Verse 89

मया सृष्टानि विप्रेंद्र भुवनानि चतुर्दश । अस्याः पुर्या विनिर्माता स्वयं विश्वेश्वरः प्रभुः

Hỡi bậc tối thượng trong hàng Bà-la-môn, chính Ta đã tạo dựng mười bốn thế giới; nhưng đấng kiến lập thánh thành này lại là chính Chúa Viśveśvara.

Verse 90

पुरा यमस्तपस्तप्त्वा बहुकालं सुदुष्करम् । त्रैलोक्याधिकृतिं प्राप्तस्त्यक्त्वा वाराणसीं पुरीम्

Thuở xưa, Diêm Vương đã tu khổ hạnh vô cùng nghiêm khắc trong thời gian dài; đạt quyền cai quản Tam giới rồi, Ngài rời đi, để lại thành Vārāṇasī.

Verse 91

चराचरस्य सर्वस्य यानि कर्माणि तानि वै । गोचरे चित्रगुप्तस्य काशीवासिकृतादृते

Mọi nghiệp hạnh của toàn thể chúng sinh động và bất động đều nằm trong phạm vi ghi chép của Citragupta—trừ những nghiệp do người cư trú tại Kāśī tạo ra.

Verse 92

प्रवेशो यमदूतानां न कदाचिद्द्विजोत्तम । मध्ये काशीपुरी क्वापि रक्षिणस्तत्र तद्गणाः

Hỡi bậc tối thượng trong hàng nhị sinh, các sứ giả của Diêm Vương chưa từng bước vào giữa Kāśīpurī; nơi ấy, các gaṇa của Śiva đứng làm hộ vệ.

Verse 93

स्वयं नियंता विश्वेशस्तत्र काश्यां तनुत्यजाम् । तत्रापि कृतपापानां नियंता कालभैरवः

Tại Kāśī, đối với những ai xả bỏ thân này nơi ấy, chính Viśveśa (Đức Śiva) là bậc điều ngự tối thượng. Nhưng ngay cả tại đó, với kẻ tạo tội, Kālabhairava là vị cai quản nghiêm khắc.

Verse 94

तत्र पापं न कर्तव्यं दारुणा रुद्रयातना । अहो रुद्रपिशाचत्वं नरकेभ्योपि दुःसहम्

Vì thế, tại nơi ấy chớ tạo tội, bởi sự trừng phạt của Rudra thật khốc liệt. Quả thật, trở thành “Rudra-piśāca” còn khó chịu đựng hơn cả các địa ngục.

Verse 95

पापमेव हि कर्तव्यं मतिरस्ति यदीदृशी । सुखेनान्यत्र कर्तव्यं मही ह्यस्ति महीयसी

Nếu tâm đã nhất mực muốn tạo tội, thì hãy làm tội ấy ở nơi khác cho dễ—vì đất trời thật rộng lớn. (Nhưng không phải tại Kāśī.)

Verse 96

अपि कामातुरो जंतुरेकां रक्षति मातरम् । अपि पापकृता काशी रक्ष्या मोक्षार्थिनैकिका

Ngay cả loài hữu tình bị dục vọng thiêu đốt cũng còn bảo vệ người mẹ duy nhất của mình. Cũng vậy, dẫu có tội lỗi phát sinh, người cầu mokṣa vẫn phải gìn giữ Kāśī—chỉ riêng Kāśī—mà thôi.

Verse 97

परापवादशीलेन परदाराभिलाषिणा । तेन काशी न संसेव्या क्व काशी निरयः क्व सः

Kẻ quen phỉ báng người khác và ham muốn vợ người ta thì không nên cư trú hay nương tựa nơi Kāśī. Kāśī can hệ gì với địa ngục—và kẻ ấy can hệ gì với Kāśī?

Verse 98

अभिलष्यंति ये नित्यं धनं चात्र प्रतिग्रहैः । परस्वं कपटैर्वापि काशी सेव्या न तैर्नरैः

Những kẻ luôn khát cầu của cải nơi đây bằng cách nhận lễ vật, hoặc dùng mưu trá chiếm đoạt tài sản của người khác—hạng người ấy không nên lui tới để phụng sự Kāśī.

Verse 99

परपीडाकरं कर्म काश्यां नित्यं विवर्जयेत् । तदेव चेत्किमत्र स्यात्काशीवासो दुरात्मनाम्

Ở Kāśī, phải luôn tránh những hành vi gây khổ hại cho người khác. Nếu ngay tại đây còn làm điều ấy, thì kẻ tâm ác cư trú Kāśī được lợi ích gì?

Verse 100

त्यक्त्वा वैश्वेश्वरीं भक्तिं येऽन्यदेवपरायणाः । सर्वथा तैर्न वस्तव्या राजधानी पिनाकिनः

Những ai bỏ lòng bhakti đối với Vaiśveśvara mà nương tựa các thần khác, tuyệt đối không nên cư trú trong kinh thành của Pinākin (Śiva).

Verse 110

न योगेन विना ज्ञानं योगस्तत्त्वार्थशीलनम् । गुरूपदिष्टमार्गेण सदाभ्यासवशेन च

Không có yoga thì không có tri kiến chân thật. Yoga là sự quán niệm có kỷ luật về ý nghĩa của thực tại—đi theo con đường do guru chỉ dạy và được nuôi dưỡng bởi sự tu tập thường hằng.

Verse 114

उक्तेति विररामाजः शृण्वतोर्गणयोस्तयोः । सोपि प्रमुदितश्चाभूच्छिवशर्मा महामनाः

Nói rằng “Đúng như vậy,” bậc đáng tôn kính liền im lặng, trong khi hai vị gaṇa ấy đang lắng nghe. Và Śivaśarmā, người có tâm lớn, cũng tràn đầy hoan hỷ.