Adhyaya 39

Verse 1

ब्रह्मोवाच । शृणु पुत्र प्रवक्ष्यामि रहस्यं परमं मतम् । एते ब्रह्मविदः प्रोक्ताश्चातुर्विद्या महा द्विजाः

Phạm Thiên nói: “Hãy lắng nghe, hỡi con; ta sẽ tuyên bày giáo huấn tối thượng, một đại bí mật. Những vị này được gọi là bậc tri Brahman—đại nhị sinh, tinh thông Tứ Veda.”

Verse 2

स्वाध्यायाश्च वषट्काराः स्वधाकाराश्च नित्यशः । रामाज्ञापालकाश्चैव हनुमद्भक्तितत्पराः

Họ chuyên cần tự học (svādhyāya) và hằng ngày xướng tụng các lời “vaṣaṭ” và “svadhā”; lại gìn giữ mệnh lệnh của đức Rāma và một lòng chuyên chú bhakti đối với Hanumān.

Verse 3

एकदा तु ततो देवा ब्रह्माणं समुपागताः । ब्राह्मणान्द्रष्टुकामास्ते ब्रह्मविष्णुपुरोगमाः

Một lần kia, chư thiên đến gần Phạm Thiên; Phạm Thiên và Tỳ-thấp-nô dẫn đầu, vì họ mong được chiêm bái các Bà-la-môn cùng hạnh nghi thanh tịnh của các vị.

Verse 4

तान्देवानागतान्दृष्ट्वा स्वस्थानाच्चलितास्तु ते । अर्घपाद्यं पुरस्कृत्य मधुपर्कं तथैव च

Thấy chư thiên đến, các vị liền rời chỗ ngồi mà đứng dậy; bày lễ vật arghya và pādya ở phía trước, lại cung kính dâng madhuparka theo đúng nghi lễ.

Verse 5

पूजयित्वा ततो विप्रा देवान्ब्रह्मपुरोगमान् । ब्रह्मात्र उपविष्टास्ते वेदानुच्चारयन्ति हि

Sau khi tôn kính chư thiên với Phạm Thiên đứng đầu, các vị Bà-la-môn liền ngồi trước Phạm Thiên và quả thật bắt đầu tụng đọc các Veda.

Verse 6

संहितां च पदं चैव क्रमं घनं तथैव च । उच्चैः स्वरेण कुर्वीत ऋचामृग्वेदसंहिताम्

Các vị tụng các thánh ca của Ṛgveda-saṃhitā theo lối saṃhitā, pada, krama và ghana; cất giọng cao, trong sáng mà thực hành việc tụng Ṛgveda-saṃhitā.

Verse 7

सामगाश्च प्रकुर्वंति स्तोत्राणि विविधानि च । शास्त्राणि च तथा याज्यापुरोनुवाक्या स्तथा

Các vị ca sĩ Sāmaveda hát lên nhiều stotra tán tụng; đồng thời cũng thực hiện các phần tụng nghi lễ: các đoạn śāstra, các công thức yājyā, và những câu mở đầu puronuvākyā.

Verse 8

चतुरक्षरं परं चैव चतुरक्षरमेव च । द्व्यक्षरं च तथा पंचाक्षरं द्वयक्षरमेव च । एतद्यज्ञस्वरूपं च यो जपेज्ज्ञानपूर्वकम्

Thần chú tối thượng bốn âm và hình tướng bốn âm, hai âm và lại năm âm, rồi lại hai âm—ai tụng niệm với trí hiểu, biết đây chính là tự thể của yajña (hiến tế)…

Verse 9

अंते ब्रह्म पदप्राप्तिः सत्यंसत्यं वदाम्यहम् । एकाग्रमानसाः सर्वे वेदपाठरता द्विजाः

Rốt cuộc sẽ đạt đến địa vị Brahman—đó là chân thật, chân thật, ta nói vậy. Tất cả các dvija, tâm chuyên nhất, đều chuyên cần tụng đọc Veda.

Verse 10

तेषामंगणदेशेषु कण्डूयन्ते कचान्मृगाः । ब्राह्मणा वेदमातां च जपंति विधिपूर्वकम्

Trong sân của họ, những con nai cọ gãi lớp lông; và các Brāhmaṇa cũng tụng niệm ‘Mẹ của Veda’ theo đúng nghi thức.

Verse 11

हस्ते धृतांश्च तैर्दर्भान्भक्षंते मृगपोतकाः । निर्वैरं तं तदा दृष्ट्वा आश्रमं गृहमेधिनाम्

Những nai con ăn cỏ darbha mà họ cầm trong tay. Thấy đạo tràng của các gia chủ ấy không hề oán thù, (người nhìn liền nhận ra sự thanh tịnh linh thiêng).

Verse 12

तुतुषुः परमं देवा ऊचुस्ते च परस्परम् । त्रेतायुगमिदानीं च सर्वे धर्मपरायणाः

Chư thiên vô cùng hoan hỷ và nói với nhau: “Nay như thể Tretā-yuga đã trở lại—mọi người đều nương tựa nơi dharma.”

Verse 13

कलिर्दुष्टस्तथा प्रोक्तः किं करिष्यति पापकः । चातुर्विद्यान्समाहूय ऊचुस्ते त्रय एव च

“Kali đã được tuyên là kẻ ác—tên tội lỗi ấy sẽ làm gì đây?” Nói vậy, ba bậc thần linh ấy liền triệu tập các Cāturvidya và cất lời huấn dụ.

Verse 14

वृत्त्यर्थं भवतां चैव त्रैविद्यानां तथैव च । विभागं वः प्रदास्यामो यथावत्प्रतिपाल्यताम्

“Vì kế sinh nhai của các ngươi, và cũng vì của các Traividya, chúng ta sẽ ban cho các ngươi phần chia xứng hợp; hãy gìn giữ và tuân hành đúng như pháp đã định.”

Verse 15

ये वणिजः पुरा प्रोक्ताः षट्त्रिंशच्च सहस्रकाः । त्रिसहस्रास्तु त्रैविद्या दशपंचसहस्रकाः

“Những thương nhân đã được nói đến trước kia có ba mươi sáu nghìn. Các Traividya có ba nghìn, còn Daśapañcasahasraka có mười lăm nghìn.”

Verse 16

चातुर्विद्यास्तथा प्रोक्ता अन्योन्यं वृत्तिमाश्रिताः । सत्रिभागास्तु त्रैविद्याश्चतुर्भागास्तु चात्रिणः

“Như vậy, các Cāturvidya được định lập, nương tựa lẫn nhau về kế sinh nhai. Các Traividya được ban ba phần, còn các Cātriṇa được ban bốn phần.”

Verse 17

वणिजां गृहमागत्य पौरोहित्यस्य नित्यशः । भागं विभज्य संप्रापुः काजेशेन विनिर्मिताः

Ngày qua ngày, đến các nhà thương nhân để làm việc tế tự của vị tư tế, họ nhận phần đã được phân định—do Kājeśa sắp đặt và thiết lập.

Verse 18

परस्परं न विवाहश्चातुर्विद्यत्रिविद्ययोः । चातुर्विद्या मया प्रोक्तास्त्रिविद्यास्तु तथैव च

Giữa Cāturvidya và Trividya không được có hôn phối lẫn nhau. Như vậy Ta đã tuyên thuyết Cāturvidya, và Trividya cũng y như thế.

Verse 19

त्रैविभागेन त्रैविद्याश्चतुर्भागेन चात्रिणः । एवं ज्ञातिविभागस्तु काजेशेन विनिर्मितः

Trividya được ấn định phần chia ba, còn Cātriṇa được phần chia bốn. Như thế, sự phân định các nhóm thân tộc đã do Kājeśa thiết lập.

Verse 20

कृतकृत्यास्तु ते विप्राः प्रणेमुस्तान्सुरोत्तमान् । वृत्तिं दत्त्वा ततो देवाः स्वस्थानं च प्रतस्थिरे

Khi đã thành tựu việc cần làm, các vị brāhmaṇa ấy cúi lạy các bậc thần tối thượng. Rồi chư thiên ban cho họ phương kế sinh nhai và trở về cõi của mình.

Verse 21

पंचपंचाशद्ग्रामाणां ते द्विजाश्च निवासिनः । चतुर्विद्यास्तु ते प्रोक्तास्तदादि तु त्रिविद्यकाः

Những vị dwija ấy trở thành cư dân của năm mươi lăm làng. Họ được gọi là Caturvidya; từ đó về sau, những người khác được biết đến là Trividyaka.

Verse 22

चातुर्विद्यस्य गोत्राणि दशपंच तथैव च । भारद्वाजस्तथा वत्सः कौशिकः ८ कुश एव च

Các gotra của Cāturvidya cũng có mười lăm—như Bhāradvāja, Vatsa, Kauśika, Kuśa, cùng các dòng khác.

Verse 23

जातूकर्ण्यस्तथा कुंतो वशिष्ठो ११ धारणस्तथा

Cũng vậy có Jātūkarṇya và Kuṃta; Vasiṣṭha (vị thứ mười một) và Dhāraṇa nữa.

Verse 24

आत्रेयो मांडिलश्चैव १४ लौगाक्षश्च १५ ततः परम् । स्वस्थानानां च नामानि प्रवक्ष्याम्यनुपूर्वशः

Có Ātreya và Māṃḍila (vị thứ mười bốn), rồi Laugākṣa (vị thứ mười lăm); sau đó ta sẽ lần lượt tuyên nói danh xưng các thánh xứ cư ngụ của từng vị.

Verse 25

सीतापूरं च श्रीक्षेत्रं २ मगोडी च ३ तथा स्मृता । ज्येठलोजस्तथा चैव शेरथा च ततः परम्

Sītāpūra và Śrīkṣetra (thứ hai), cùng Magoḍī (thứ ba) đều được ghi nhớ; rồi đến Jyeṭhaloja và sau đó là Śerathā.

Verse 26

छेदे ताली वनोडी च गोव्यंदली तथैव च । कंटाचोषली चैव कोहेचं चंदनस्तथा

Cheda, Tālī và Vanoḍī; cũng vậy Govyaṃdalī; cùng Kaṃṭācoṣalī, Kohecaṃ và Caṃdana.

Verse 27

थलग्रामश्च सोहं च हाथंजं कपडवाणकम् । व्रजन्होरी च वनोडी च फीणां वगोलं दृणस्तथा

Thalagrāma và Sohaṃ; Hāthaṃjaṃ và Kapaḍavāṇaka; Vrajanhorī và Vanoḍī; Phīṇāṃ, Vagolaṃ và cả Dṛṇa nữa.

Verse 28

थलजा चारणं सिद्धा भालजाश्च ततः परम् । महोवी आईया मलीआ गोधरी आमतः परम्

Thalajā, Cāraṇa, Siddhā, rồi đến Bhālajā; lại có Mahovī, Āīyā, Malīā, Godharī, và sau đó là Āmataḥ.

Verse 29

वाठसुहाली तथा चैव माणजा सानदीयास्तथा । आनन्दीया पाटडीअ टीकोलीया ततः परम्

Vāṭhasuhālī cũng vậy; Māṇajā và Sānadīyā; rồi đến Ānandīyā, Pāṭaḍīa, và tiếp theo là Ṭīkolīyā.

Verse 30

गंभी धणीआ मात्रा च नातमोरास्तथैव च । वलोला रांत्यजाश्चैव रूपोला बोधणीच वै

Gaṃbhī, Dhaṇīā và Mātrā; cũng như Nātamorā; Valolā và Rāṃtyajā; Rūpolā cùng Bodhaṇī, quả thật vậy.

Verse 31

छत्रोटा अलु एवा च वासतडीआमतः परम् । जाषासणा गोतीया च चरणीया दुधीयास्तथा

Chatroṭā và cả Alu; rồi đến Vāsataḍī—sau đó; lại có Jāṣāsaṇā và Gotīyā; cùng Caraṇīyā và Dudhīyā.

Verse 32

हालोला वैहोला च असाला नालाडास्तथा । देहोलो सौहासीया च संहालीयास्तथैव च

Hālolā và Vaiholā; Asālā và cả Nālāḍā; Deholo cùng Sauhāsīyā; và cũng vậy Saṃhālīyā.

Verse 33

स्वस्थानं पंचपत्ताशद्ग्रामा एते ह्यनुक्रमात् । दत्ता रामेण विधिवत्कृत्वा विप्रेभ्य एव च

Đây là năm mươi lăm thôn làng của Svasthāna, được kể theo đúng thứ tự. Rāma, sau khi cử hành nghi lễ đúng pháp, đã ban thí một cách hợp lệ cho các Bà-la-môn.

Verse 34

अतः परं प्रवक्ष्यामि स्वस्थानस्य च गोत्रजान् । तथा हि प्रवरांश्चैव यथावद्विधिपूर्वकम्

Tiếp theo, ta sẽ trình bày các gotra thuộc về Svasthāna, và cả các pravara nữa, đúng như thực, theo trật tự chuẩn mực của truyền thống và nghi pháp.

Verse 35

ज्ञात्वा तु गोत्रदेवीं च तथा प्रवरमेव च । स्वस्थानं जायते चैव द्विजाः स्वस्थानवासिनः

Nhưng khi biết vị Nữ thần chủ quản của gotra mình, và cũng biết pravara của mình, thì Svasthāna thật sự được thành lập; và các dvija cư trú tại Svasthāna được an lập trong căn tính chính đáng của họ.

Verse 36

नारद उवाच । कथं च जायते गोत्रं कथं तु ज्ञायते कुलम् । कथं वा ज्ञायते देवी तद्वदस्व यथार्थतः

Nārada thưa: Gotra phát sinh như thế nào, và làm sao biết được dòng tộc (kula)? Và làm sao nhận biết vị Nữ thần của dòng truyền thừa ấy? Xin hãy nói cho con đúng sự thật và thật chính xác.

Verse 37

ब्रह्मोवाच । सीतापुरं तु प्रथमं प्रवरद्वयमेव च । कुशवत्सौ तथा चात्र मया ते परिकीर्त्तितौ

Phạm Thiên nói: Sītāpura là trước hết; và pravara của nơi ấy là một đôi. Tại đây, ta cũng đã tuyên xưng cho con biết về Kuśa và Vatsa như vậy.

Verse 38

१ श्रीक्षेत्रे द्वितीयं चैव गोत्राणां त्रयमेव च । छांदनसस्तथा वत्सस्तृतीयं कुशमेव च

Tại Śrīkṣetra có khu định cư thứ hai, và có ba gotra: Chāṃdanasa, Vatsa, và gotra thứ ba quả thật là Kuśa.

Verse 39

शोहोली च चतुर्थं वै कुशप्रवरमेव च

Śoholī quả thật là thứ tư, và pravara của nơi ấy chính là Kuśa.

Verse 40

श्रेयस्थानं हि षष्ठं वै भारद्वाजः कुशस्तथा

Śreyasthāna quả thật là thứ sáu; các dấu hiệu dòng tộc là Bhāradvāja, và cũng như vậy là Kuśa.

Verse 41

वटस्थानमष्टमं च निबोध सुतसत्तम

Hỡi người con ưu tú, hãy biết rằng Vaṭasthāna là thứ tám.

Verse 42

तत्र गोत्रं कुशं कुत्सं भारद्वाजं तथैव च । राज्ञः पुरं नवमं च भारद्वाजप्रवरमेव च ९

Tại đó có các gotra: Kuśa, Kutsa và cả Bhāradvāja. Và Rājñaḥpura là thành thứ chín, có pravara là Bhāradvāja.

Verse 43

कृष्णवाटं दशमं चैव कुशप्रवरमेव च । दहलोडमेकादशं वत्सप्रवरमेव हि

Thứ mười là Kṛṣṇavāṭa, được nhận biết bởi pravara của Kuśa; và thứ mười một là Dahaloḍa, quả thật thuộc pravara của Vatsa.

Verse 44

चेखलीद्वादशं पौककुशप्रवरमेव च

Thứ mười hai là Cekhalī, cũng được gắn với pravara Pauka–Kuśa.

Verse 45

चांचोदखे १२ देहोलोडी आत्रयश्च वत्सकुत्सकश्चैव । भारद्वाजीकोणाया च भारद्वाजगोलंदृणाशकुस्तथा

Tại Cāṃcodakha (mười hai), Deholoḍī được nói là thuộc dòng Ātreya, đồng thời gắn với Vatsa–Kutsa; và cũng nêu các liên hệ Bhāradvāja—Koṇāyā, cùng Bhāradvāja—Golaṃdṛṇa—Āśaku.

Verse 46

थलत्यजाद्वये चैव कुशधारणमेव च । नारणसिद्धा च स्वस्थानं कुत्सं गोत्रं प्रकीर्तितम्

Và trong đôi được gọi là Thalatyajā, cũng như trong Kuśa-dhāraṇa và trong Nāraṇa-siddhā—đều được nêu là những trú xứ riêng của họ; và gotra Kutsa được tuyên xưng (liên hệ với các vị ấy).

Verse 47

भालजां कुत्सवत्सौ च मोहोवी आकुशस्तथा । ईयाश्लीआ शांडिलश्च गोधरीपात्रमेव च

Bhālajā thuộc mối liên hệ Kutsa–Vatsa; Mohovī thuộc dòng Ākuśa. Cũng vậy, còn nêu Īyāślīā, Śāṇḍila, và cả Godharī-pātra.

Verse 48

आनंदीया द्वे चैव भारद्वाजशांडिलश्चैव पाटडीआ कुशमेव च

Có hai nhóm/địa danh Ānaṃdīyā; cùng những người thuộc truyền hệ Bhāradvāja–Śāṇḍila; và cả Pāṭaḍīā thuộc dòng Kuśa.

Verse 49

वांसडीआश्चैव जास्वा कौत्समणा वत्सआत्रेयौ गीता आकुशगौतमौ

Và còn có Vāṃsaḍīā cùng Jāsvā; Kautsa-maṇā; Vatsa–Ātreya; và Gītā thuộc truyền hệ Ākuśa–Gautama.

Verse 50

चरणीआ भारद्वाजः दुधीआधारणसा हि अहो सोन्नामांडिल्यस्तथा

Caraṇīā thuộc dòng Bhāradvāja; Dudhīā thuộc nhánh Dhāraṇa—quả thật; và cũng có Sonnāmāṇḍilya như vậy.

Verse 51

वेलोला हुराश्चैवा असाला कुशश्चैव धारणा च द्वितीय कम्

Velolā và Hurā, cùng với Asālā; Kuśa nữa; và Dhāraṇā—đó là nhóm thứ hai.

Verse 52

नालोला वत्सधारणीया च देलोला कुत्समेव च । सोहासीया भारद्वाजकुशवत्समेव च

Nālolā thuộc truyền hệ Vatsa–Dhāraṇīya; Delolā quả thật thuộc dòng Kutsa; và Sohāsīyā cũng thuộc liên hệ Bhāradvāja–Kuśa–Vatsa.

Verse 53

सुहालीआ वत्सं वै प्रोक्तं गोत्राणि यथाक्रमम् । मया प्रोक्तानि चैवात्र स्वस्थानानि यथाक्रमम्

‘Suhālīā’ và ‘Vatsa’ quả thật đã được nêu ra, cùng các gotra theo đúng thứ tự. Tại đây, ta cũng đã lần lượt tuyên bày nơi cư trú và chốn an lập của từng dòng ấy.

Verse 54

शीतवाडिया ये प्रोक्ताः कुशो वत्सस्तथैव च । विश्वामित्रो देवरातस्तृतीयो दलमेव च

Những người mang danh ‘Śītavāḍiyā’ đã được nhắc đến; ‘Kuśa’ và ‘Vatsa’ cũng vậy. ‘Viśvāmitra’ và ‘Devarāta’ được nêu rõ, và vị thứ ba cũng là ‘Dala’.

Verse 55

भार्गवच्यावनाप्नवानौर्वजमदग्निरेव हि । वचार्द्दशेषाबुटला गोत्रदेव्यः प्रकीर्तिताः

Bhārgava, Cyāvana, Āpnavāna, Aurva và Jamadagni quả thật đã được tuyên xưng. Cùng với đó, các nữ thần hộ trì gotra—Vāc, Arddhaśeṣā và Abuṭalā—cũng được ca tụng đích danh.

Verse 56

श्रीक्षेत्रं द्वितीयं प्रोक्तं गोत्रद्वितयमेव च । छांदनसस्तथा वत्सं देवी द्वितयमेव च

‘Śrīkṣetra’ được tuyên là bậc thứ hai, và cũng có một đôi gotra. ‘Chāṃdanasa’ và ‘Vatsa’ được nêu ra, cùng một đôi nữ thần gắn với các dòng ấy.

Verse 57

आंगिरसांबरीषश्च यौवनाश्वस्तथैव च । भृगुच्यवनआप्नवानौ र्वजमदग्निमेव च

Āṅgirasa, Āṃbarīṣa và Yauvanāśva cũng được xưng nêu; và cả Bhṛgu, Cyāvana, Āpnavāna, Aurva cùng Jamadagni nữa.

Verse 58

देवी भट्टारिका प्रोक्ता द्वितीया शेपला तथा । एतद्वंशोद्भवा ये च शृणु तान्मुनिसत्तम

Nữ thần Bhaṭṭārikā được tuyên xưng, và vị thứ hai cũng là Śepalā. Còn những ai sinh ra từ chính dòng tộc này—hãy lắng nghe về họ, hỡi bậc hiền thánh tối thượng.

Verse 59

सक्रोधनाः सदाचाराः श्रौतस्मार्तक्रियापराः । पंचयज्ञरता नित्यं संबंधसंमाश्रिताः । क्षतज्ञाः क्रतुजाश्चैव ते सर्वे नृपसत्तमाः

Họ mau nổi giận vì chính pháp, hạnh kiểm đoan nghiêm, chuyên tâm các nghi lễ Śrauta và Smārta. Luôn siêng hành năm lễ tế hằng ngày, vững trong các mối ràng buộc và bổn phận đúng đắn; hiểu rõ phép tắc đền bù khi có tổn hại, và là những người sinh từ các tế lễ—tất thảy đều là bậc tối thượng trong hàng quân vương.

Verse 60

तृतीयं मगोडोआ वै गोत्रद्वितयमेव च । भारद्वाजस्तथा कुत्सं देवी द्वितयमेव च

Vị thứ ba được tuyên xưng là ‘Magoḍoā’, và cũng vậy có một đôi gotra: Bhāradvāja và Kutsā. Một đôi nữ thần (cho dòng này) cũng được nêu rõ.

Verse 61

आंगिरसबार्हस्पत्यभारद्वाजस्तथैव च । विश्वामित्रदेव रातौप्रवरत्रयमेव च

Āṅgirasa, Bārhaspatya và Bhāradvāja cũng được nêu như vậy; và đối với Viśvāmitra–Devarāta, một bộ ba pravara cũng được tuyên định.

Verse 62

शेषला बुधला प्रोक्ताधारशांतिस्तथैव च । अस्मिन्ग्रामे च ये जाता ब्राह्मणाः सत्यवादिनः

Śeṣalā và Budhalā được tuyên nêu, và كذلك Ādhāraśānti. Còn các Brāhmaṇa sinh ra trong làng này đều là những người nói lời chân thật.

Verse 63

द्विजपूजाक्रिया युक्ता नानायज्ञक्रियापराः । अस्मिन्गोत्रे समुत्पन्ना द्विजाः सर्वे मुनीश्वराः

Được đầy đủ nghi lễ tôn kính các dvija (Bà-la-môn) và chuyên tâm thực hành nhiều loại tế lễ yajña, mọi người hai lần sinh ra trong dòng gotra này đều được tôn kính như bậc thánh hiền tối thượng.

Verse 64

चतुर्थं शीहोलियाग्रामं गोत्रद्वित यमेव च । विश्वामित्रदेवराततृतीयौदलमेव च

Thứ tư là làng mang tên Śīholiyā; tại đó cũng có một đôi gotra. Còn thứ ba được nói là thuộc Viśvāmitra và Devarāta, cũng được gọi là Audala.

Verse 65

देवी चचाई वै तेषां गोत्रदेवी प्रकीर्तिता । अस्मिन्गोत्रे तुये जाता दुर्बला दीनमा नसाः

Nữ thần Cacāī được tôn xưng là vị thần hộ tộc (gotra-devī) của họ. Tuy vậy, những người sinh trong gotra này lại được nói là yếu đuối và mang tâm trạng u sầu.

Verse 66

असत्यभाषिणो विप्रा लोभिनो नृपसत्तम । सर्व्वविद्याप्रवीणाश्च ब्राह्मणा ब्रह्मसत्तम

Hỡi bậc vua tối thượng, các Bà-la-môn ấy nói lời không thật và tham lam; nhưng, hỡi bậc tối thắng trong hàng người biết Brahman, họ lại tinh thông mọi ngành học.

Verse 67

ज्येष्ठलोजा पंचमं च स्वस्थानं प्रतिकीर्तितम् । वत्सशीया कुत्सशीया प्रवरद्वितयं स्मृतम्

Nơi cư trú thứ năm được tuyên xưng là Jyeṣṭhalojā, chính là chốn của họ. Hai pravara được ghi nhớ tại đó là Vatsaśīya và Kutsaśīya.

Verse 68

आवरिवृवाप्रः यौवनाश्वभृगुच्यवनआप्नोर्वजमदग्निस्तथैव हि

Cũng vậy thật: Āvarivṛvāpra, Yauvanāśva, Bhṛgu, Cyavana, Āpno(r)va và Jamadagni—đó là những bậc hiền thánh tổ tiên (ṛṣi) được tưởng niệm.

Verse 69

चचाई वत्सगोत्रस्य शांता च कुत्सगोत्रजा । एतैस्त्रिभिः पंचभिश्च द्विजा ब्रह्मस्वरूपिणः

Cacāī thuộc dòng gotra Vatsa, còn Śāntā sinh từ gotra Kutsa. Nhờ ba vị ấy—và cả năm vị kia nữa—những bậc dvija này được xem là mang bản tính của Brahman.

Verse 70

शांता दांताः सुशीलाश्च धन पुत्रैश्च संयुताः । वेदाध्ययनहीनाश्च कुशलाः सर्वकर्मसु

Họ an hòa, tự chế và nết na; được đầy đủ của cải và con trai. Dẫu thiếu việc học tụng Veda, họ vẫn khéo léo trong mọi công việc.

Verse 71

सुरूपाश्च सदाचाराः सर्वधर्मेषु निष्ठिताः । दानधर्म्मरताः सर्वे अत्रजा जलदा द्विजाः

Họ dung mạo đoan nghiêm, hạnh kiểm tốt, và vững lòng trong mọi pháp dharma. Tất cả dvija sinh tại nơi này đều vui trong pháp bố thí—như mây mang mưa.

Verse 72

शेरथाग्रामेषु वै जाताः प्रवरद्वयसंयुताः । कुशभारद्वाजाश्चैव देवीद्वयं तथैव च

Họ quả thật sinh trong các làng của Śerathā, được đầy đủ đôi pravara—Kuśa và Bhāradvāja—và cũng gắn liền với hai vị Nữ Thần.

Verse 73

विश्वामित्रो देवरातस्तृतीयौ दल एव च । आंगिरसबार्हस्पत्यभारद्वाजास्तथैव च

Nêu danh Viśvāmitra và Devarāta; lại có Tṛtīya và Dala; cũng như các dòng (pravarā) Āṅgirasa, Bārhaspatya và Bhāradvāja đều được xưng kể.

Verse 74

कमला च महालक्ष्मीर्द्वितीया यक्षिणी तथा । अस्मिन्गोत्रे च ये जाताः श्रौतस्मार्त्तरता बुधाः

Nhắc đến Kamalā và Mahālakṣmī; vị thứ hai cũng là Yakṣiṇī. Những ai sinh trong gotra này đều là bậc trí, chuyên cần cả nghi lễ Śrauta lẫn Smārta.

Verse 75

अस्मिन्वंशे च ये जाता ब्राह्मणाः सत्यवादिनः । अलौल्याश्च महायज्ञा वेदाज्ञाप्रतिपालकाः

Các brāhmaṇa sinh trong dòng này là người nói lời chân thật; không tham cầu, hành trì đại tế (mahāyajña), và gìn giữ mệnh lệnh của Veda.

Verse 76

दंतालीया भारद्वाजकुत्सशायास्तथैव च । आंगिरसबार्हस्पत्यभारद्वाजास्तथैव च

Cũng vậy, nêu đến các Daṃtālīya và dòng Bhāradvāja–Kutsa–Śāya; đồng thời các pravara Āṅgirasa, Bārhaspatya và Bhāradvāja cũng được tuyên xưng.

Verse 77

देवी च यक्षिणी प्रोक्ता द्वितीया कर्मला तथा । अस्मिन्गोत्रे च ये जाता वाडवा धनिनः शुभाः

Tuyên xưng Devī và Yakṣiṇī; vị thứ hai cũng là Karmalā. Những ai sinh trong gotra này là người Vāḍava giàu có, cát tường và tốt lành—đầy đủ tài sản.

Verse 78

वस्त्रालंकरणोपेता द्विजभक्तिपरायणाः । ब्रह्मभोज्यपराः सर्वे सर्वे धर्मपरायणाः

Họ khoác y phục và trang sức trang nghiêm, một lòng kính phụng các bậc nhị sinh; chuyên tâm dâng cúng và thiết đãi bữa ăn xứng đáng cho Bà-la-môn—thảy đều nương tựa nơi Dharma.

Verse 79

वडोद्रीयान्वये जाताश्चत्वारः प्रवराः स्मृताः । कुशः कुत्सश्च वत्सश्च भारद्वाजस्तथैव च

Trong dòng Vaḍodrīya, bốn vị pravara được truyền nhớ: Kuśa, Kutsa, Vatsa, và cả Bhāradvāja.

Verse 80

तत्प्रवराण्यहं वक्ष्ये तथा गोत्राण्यनुक्रमात् । विश्वामित्रो देवरातस्तृतीयौदल एव च

Nay ta sẽ nói các pravara ấy, và cả các gotra theo thứ tự: Viśvāmitra, Devarāta, Tṛtīya, và Dala nữa.

Verse 81

आंगिरसांबरीषश्च यौवनाश्वस्तृतीयकः । भार्गवश्च्यावनाप्नवानौर्वजमदग्निस्तथैव च

Cũng nêu Āṅgirasa và Āṃbarīṣa, với Yauvanāśva là vị thứ ba; lại có Bhārgava, Cyāvana, Āpnavāna, Aurva và Jamadagni.

Verse 82

आंगिरसबार्हस्पत्यभारद्वाजास्तथैव च । कर्मला क्षेमला चैव धारभट्टारिका तथा

Cũng vậy, Āṅgirasa, Bārhaspatya và Bhāradvāja được nêu ra; cùng với Karmalā, Kṣemalā và Dhārabhaṭṭārikā nữa.

Verse 83

चतुर्थी क्षेमला प्रोक्ता गोत्रमाता अनुक्रमात् । अस्मिन्गोत्रे तु ये जाताः पंचयज्ञरताः सदा

Theo thứ tự, vị tổ mẫu thứ tư của dòng gotra được nói là Kṣemalā, “mẹ của gotra”. Những ai sinh trong gotra này luôn chuyên tâm phụng hành năm tế lễ hằng ngày (pañca-yajña).

Verse 84

लोभिनः क्रोधिनश्चैव प्रजायंते बहुप्रजाः । स्नानदानादि निरताः सदा विनिर्जितेंद्रियाः

Dẫu có thể sinh ra với lòng tham và tính nóng giận, họ vẫn được phúc có nhiều con cháu. Họ luôn chuyên cần tắm gội thanh tịnh, bố thí và các bổn phận tương tự, thường hằng chế ngự các căn.

Verse 85

वापीकूपतडागानां कर्तारश्च सहस्रशः । व्रतशीला गुणज्ञाश्च मूर्खा वेदविवर्जिताः

Hàng ngàn người trở thành kẻ dựng vāpī (giếng bậc), kūpa (giếng) và taḍāga (ao hồ). Họ giữ giới nguyện và biết trọng đức hạnh—nhưng lại bị nói là kém sáng dạ và thiếu học vấn Veda.

Verse 86

गोदणीयाभिधे ग्रामे गोत्रौ द्वौ तत्र संस्थितौ । वत्सगोत्रं प्रथमकं भारद्वाजं द्वितीयकम्

Tại làng mang tên Godaṇīyā có hai gotra được thiết lập: trước là gotra Vatsa, sau là gotra Bhāradvāja.

Verse 87

भृगुच्यवनाप्नवानौर्वपुरोध समेव च । शीहरी प्रथमा ज्ञेया द्वितीया यक्षिणी तथा

Bhṛgu, Cyavana, Āpnava, Āurva, Purodha và Sama cũng được kể trong dòng này. Hãy biết Śīharī là thứ nhất (mẹ-gotra/dòng), và Yakṣiṇī là thứ hai.

Verse 88

अस्मिन्गोत्रोद्भवा विप्रा धनधान्यसमन्विताः । सामर्षा लौल्यहीनाश्च द्वेषिणः कुटिलास्तथा

Các Bà-la-môn sinh trong dòng gotra này được đầy đủ của cải và lương thực. Họ dễ nổi giận, không hay đổi thay, nhưng cũng mang lòng oán ghét và có hạnh kiểm quanh co.

Verse 89

हिंसिनो धनलुब्धाश्च मया प्रोक्तास्तु भूपते

Muôn tâu Đại vương, thần đã nói rõ: họ là kẻ ưa bạo hại và tham luyến của cải.

Verse 90

कण्टवाडीआ ग्रामे विप्राः कुशगोत्र । शुक्लशुश्च समुद्भवाः । प्रवरं तस्य वक्ष्यामि शृणु त्वं च नृपोत्तम

Tại làng Kaṇṭavāḍīyā có các Bà-la-môn thuộc gotra Kuśa, và cũng có những người xuất thân từ dòng Śuklaśu. Ta sẽ tuyên bày pravara của dòng ấy—hỡi bậc tối thượng trong hàng vua, hãy lắng nghe.

Verse 91

विश्वमित्रो देवरात उदलश्च त्रयः स्मृताः । चचाई देवी सा प्रोक्ता शृणु त्वं नृप सत्तम

Viśvāmitra, Devarāta và Udalā—ba vị ấy được ghi nhớ là các hiền thánh pravara. Nữ thần Cacāī cũng được tuyên xưng trong lời thuật này. Hỡi bậc tối thượng trong hàng vua, hãy lắng nghe.

Verse 92

यजंते क्रतुभिस्तत्र हृष्टचित्तैकमानसाः । सर्वविद्यासु कुशला ब्राह्मणाः सत्यवादिनः

Tại đó họ cử hành tế lễ (yajña) với các nghi quỹ kratu, lòng hoan hỷ và tâm nhất điểm. Tinh thông mọi ngành học, các Bà-la-môn ấy là người nói lời chân thật.

Verse 93

वेखलोया मया प्रोक्ता कुत्सवंशे समुद्भवाः । प्रवरत्रयसंयुक्ताः शृणुत्वं च नृपोत्तम

Ta đã thuật về các Vekhaloyā, sinh trong dòng Kutsa và đầy đủ ba pravara. Hỡi bậc vương thượng, xin hãy lắng nghe tiếp nữa.

Verse 94

विश्वामित्रो देवराजौदलश्चेति त्रयः स्मृताः । चचाई देवी तेषां वै कुलरक्षाकरी स्मृता

Viśvāmitra, Devarāja-udala và một vị nữa được ghi nhớ là bộ ba; còn Nữ thần Cacāī được nhớ là đấng hộ trì dòng tộc của họ.

Verse 95

ब्राह्मणाश्च महात्मानः सत्त्ववंतो गुणान्विताः । तपस्वियोगिनश्चैव वेदवेदांगपारगाः

Họ là những brāhmaṇa đại hồn—kiên định trong sattva, đầy đủ đức hạnh—là các tapasvin và yogin, tinh thông Veda cùng Vedāṅga.

Verse 96

साधवश्च सदाचारा विष्णुभक्तिपरायणाः । स्नानसंध्यापरा नित्यं ब्रह्मभोज्यपरायणाः

Họ là bậc hiền thiện, hạnh kiểm đoan chính, một lòng nương tựa Viṣṇu-bhakti; hằng ngày chuyên cần tắm gội thanh tịnh và hành lễ sandhyā, lại bền chí kính đãi brāhmaṇa bằng thực phẩm đúng pháp.

Verse 97

अस्मिन्वंशे मया प्रोक्ताः शृणुत्वं च अतः परम्

Trong dòng tộc này, những điều ta đã nói đều đã được tuyên bày; nay hãy lắng nghe tiếp những điều về sau.

Verse 98

देहलोडीआ ये प्रोक्ताः कुत्सप्रवरसंयुताः । आंगिरस आंबरीषो युवनाश्वस्तृतीयकः

Những người được gọi là Dehaloḍīā, mang pravara của dòng Kutsa, được nêu danh là Āṅgirasa, Āmbarīṣa, và người thứ ba là Yuvanāśva.

Verse 99

गोत्रदेवी मया प्रोक्ता श्रीशेषदुर्बलेति च । कुत्सवंशे च ये जाताः सद्वृत्ताः सत्यभाषिणः

Ta đã nói rằng Gotra-devī là Śrī-Śeṣa-Durbalā; và những ai sinh trong dòng Kutsa đều có hạnh kiểm tốt, lời nói chân thật.

Verse 100

वेदाध्ययनशीलाश्च परच्छिद्रैकदर्शिनः । सामर्षा लौल्यतो हीना द्वेषिणः कुटिलास्तथा

Họ chuyên cần học tụng Veda, nhưng chỉ chăm chăm tìm lỗi người khác; ôm lòng oán giận, không dao động, song cũng đầy thù ghét và quanh co xảo trá.

Verse 110

शांता दांता सुशीलाश्च धनपुत्रसमन्विताः । धर्मारण्ये द्विजाः श्रेष्ठाः क्रतुकर्मणि कोविदाः

Tại Dharmāraṇya, những bậc dwija ưu tú sống an hòa, tự chế và đoan chính; có của cải và con trai, lại tinh thông các nghi lễ tế tự (yajña).

Verse 120

हाथीजणे च ये जाता वत्सा भारद्वाजास्तथा । ज्ञानजा यक्षिणी चैव गोत्रदेव्यौ प्रकी र्तिते

Và những ai sinh tại Hāthījaṇa là dòng Vatsa, cũng như dòng Bhāradvāja; tại đó, Jñānajā và Yakṣiṇī được xưng tụng là hai vị Gotra-devī.

Verse 130

महोत्कटा महाकायाः प्रलंबाश्च महोद्धताः । क्लेशरूपाः कृष्णवर्णाः सर्वशास्त्र विशारदाः

Họ vô cùng đáng sợ—thân hình vĩ đại, cao vút, khí thế hung hăng; là hiện thân của khổ não, sắc đen thẫm, nhưng vẫn tinh thông mọi ngành thánh điển (śāstra)—được Dharmāraṇya mô tả như vậy.

Verse 140

ब्रह्मभोज्यपराः सर्वे सर्वे धर्म्म परायणाः

Tất cả đều chuyên tâm vào brahma-bhojya—lễ dâng thực phẩm thanh tịnh theo Veda—và tất cả đều kiên định nương tựa nơi Dharma.

Verse 150

वारणसिद्धाश्च ये प्रोक्ता ब्राह्मणा ज्ञानवित्तमाः । अस्मिन्गोत्रे च ये विप्राः सत्यवादिजितव्रताः

Những Bà-la-môn được xưng là Vāraṇa-siddha—bậc tối thượng trong kho tàng trí tuệ tâm linh—và những vị vipra sinh trong gotra này, lời nói chân thật, vững bền trong các giới nguyện đã thuần phục (thành tựu)—đều được ghi nhớ tại đây như thế.

Verse 160

विश्वामित्रो देवरातस्तृतीयौदल एव च । देवी चवाई चैवात्र रक्षारूपा व्यवस्थिता

Viśvāmitra, Devarāta, và vị thứ ba là Udala—những danh xưng ấy được nêu; và tại đây, Nữ thần Cavāī cũng được an lập như quyền năng hộ trì.

Verse 170

गोधरीयाश्च ये जाता ब्राह्मणा ज्ञानसत्तमाः । गोत्रत्रयमथो वक्ष्ये यथा चैवाप्यनुक्रमात्

Và những Bà-la-môn sinh ra thuộc dòng Godharīya—xuất sắc trong trí tuệ tâm linh—nay ta sẽ trình bày ba gotra ấy theo đúng thứ tự và tuần tự.

Verse 180

आंगिरसांबरीषौ च यौवनाश्वस्तृतीयकः । देवी चच्छत्रजा चैव द्वितीया शेषला तथा

Nêu danh Āṅgirasa và Āṃbarīṣa; vị thứ ba là Yauvanāśva. Cũng vậy, có Nữ Thần Cacchatrajā, và vị thứ hai là Śeṣalā nữa.

Verse 190

साणदां च परं स्थानं पवित्रं परमं मतम् । कुशप्रवरजा विप्रास्तत्रस्थाः पावनाः स्मृताः

Sāṇadā được xem là chốn tối thượng, vô cùng thanh tịnh và cao quý. Các vị Bà-la-môn sinh từ Kuśa-pravara cư trú nơi ấy được ghi nhớ như những bậc tẩy tịnh.

Verse 200

विश्वामित्रो देवरातस्तृतीयौदलमेव हि । अस्मिन्गोत्रे च ये जाता वेदशास्त्र परायणाः

Viśvāmitra và Devarāta, và quả thật Udala là vị thứ ba; những ai sinh trong gotra này đều chuyên tâm nương theo Veda và Śāstra.

Verse 210

अस्मिन्वंशे समुद्भूता ब्राह्मणा देवतत्पराः । सस्वाधायवषट्कारा वेदशास्त्रप्रवर्तकाः

Trong dòng tộc này xuất hiện các Bà-la-môn chí thành hướng về chư thiên; hành trì svādhyāya và tiếng hô vaṣaṭ, gìn giữ và truyền bá Veda cùng Śāstra.

Verse 220

रूपोला परमं स्थानं पवित्रमतिपुण्यदम् । अस्मिन्गोत्रत्रये चैव देवीत्रितयमेव च

Rūpolā là chốn tối thượng—thanh tịnh và ban phước đức dồi dào. Trong bộ ba gotra này, cũng có bộ ba Nữ Thần nữa.

Verse 230

छत्रोटा च परं स्थानं सर्वलोकैकपूजितम् । कुशगोत्रं समाख्यातं प्रवरत्रयमेव हि

Chatroṭā được tuyên xưng là thánh địa tối thượng, được người ở mọi cõi thế gian đồng kính lễ. Dòng tộc được biết là Kuśa-gotra, và quả thật có bộ ba pravara (lời xưng tụng các hiền thánh tổ tiên).

Verse 240

अतः परं च संस्थानं जाखासणमुदाहृतम् । गोत्रं वै वात्स्यसंज्ञं तु गोत्रजा शीहुरी तथा । प्रवराणि च पंचैव मया तव प्रकाशितम्

Vượt qua đó, còn có một nơi cư trú khác được gọi là Jākhāsaṇa. Gotra của họ thật sự mang danh Vātsya; và những người sinh trong gotra ấy cũng được gọi là Śīhurī. Ta đã giảng cho ngươi rõ rằng pravara của họ đúng năm vị.

Verse 250

आंगिरसं बार्हस्पत्यं भारद्वाजं तृतीयकम् । अस्मिन्वंशे च ये जाताः ब्राह्मणा पूतमूर्तयः

Āṅgirasa, Bārhaspatya và Bhāradvāja—đó là bộ thứ ba. Những Brāhmaṇa sinh trong dòng này mang thân tướng thanh tịnh, được dharma làm cho cao quý.

Verse 260

अरोगिणः सदा देवाः सत्यव्रतपरायणाः

Họ luôn không bệnh tật, hạnh kiểm như chư thiên, và trọn lòng nương giữ satya-vrata—lời nguyện chân thật.

Verse 270

तस्मिन्गोत्रे द्विजा जाताः पूर्वोक्तगुणशालिनः

Trong gotra ấy sinh ra các dvija, đầy đủ những đức hạnh đã được nói đến trước đó.

Verse 280

कडोव्या नवमं चैव कोहाटोया दशमं तथा । हरडीयैकादशं चैव भदुकीया द्वादशं तथा

Kaḍovyā là thứ chín, còn Kohāṭoyā là thứ mười. Haraḍīyā là thứ mười một, và Bhadukīyā cũng là thứ mười hai.

Verse 290

शूद्रेषु जातिभेदः स्यात्कलौ प्राप्ते नराधिप । भ्रष्टाचाराः परं ज्ञात्वा ज्ञातिबंधेन पीडिताः

Tâu bậc quân vương, khi thời Kali đến, trong hàng Śūdra sẽ phát sinh những phân chia tiểu chủng. Dẫu biết điều cao thượng, họ vẫn sa ngã khỏi chánh hạnh, bị ràng buộc và bức bách bởi dây mối thân tộc.

Verse 300

स्वकर्मनिरताः शांताः कृषिकर्मपरायणाः । धर्मारण्यान्नातिदूरे धेनूः संचारयंति ते

Họ chuyên tâm nơi bổn phận của mình, an hòa, và tận tụy với việc nông canh. Chẳng xa Dharmāraṇya, họ chăn dắt và dời đàn bò đi lại.

Verse 310

वृत्तिं चक्रुर्ब्राह्मणास्तेऽ न्योन्यं मिश्रसमुद्भवाः । अन्यच्च श्रूयतां राजंस्त्रैविद्यानां द्विजन्मनाम्

Những Brāhmaṇa ấy, do sự giao hòa pha trộn lẫn nhau mà sinh khởi, đã gây dựng kế sinh nhai giữa chính họ. Và tâu đức vua, xin hãy nghe thêm điều nữa về các dvija thông tỏ ba Veda.

Verse 320

यदि जीवति दैवाच्चेद्भ्रष्टाचारा भवेदिति

Nếu do số mệnh mà người ấy còn sống, thì người ấy được nói là kẻ đã sa rời chánh hạnh.

Verse 326

एकादशसमा ये च बहिर्ग्रामे वसंति ते । एवं भेदाः समभवन्नाना मोढद्विजन्मनाम् । युगानुसारात्कालेन ज्ञातीनां च वृषस्य वा

Những người ở ngoài làng suốt mười một năm—như vậy, trong hàng Moḍha thuộc giai cấp nhị sinh đã phát sinh nhiều sự phân chia. Theo dòng thời gian và thứ tự các yuga, sự khác biệt cũng nảy sinh giữa bà con thân tộc, thậm chí đối với các dòng giống, chi phái (vṛṣa).