Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 55

Devanagari script

भार्गवच्यावनाप्नवानौर्वजमदग्निरेव हि । वचार्द्दशेषाबुटला गोत्रदेव्यः प्रकीर्तिताः

Transliteration

bhārgavacyāvanāpnavānaurvajamadagnireva hi | vacārddaśeṣābuṭalā gotradevyaḥ prakīrtitāḥ

Translation

Bhārgava, Cyāvana, Āpnavāna, Aurva và Jamadagni quả thật đã được tuyên xưng. Cùng với đó, các nữ thần hộ trì gotra—Vāc, Arddhaśeṣā và Abuṭalā—cũng được ca tụng đích danh.

Word by Word

• भार्गव: Bhārgava
• भार्गव: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भार्गव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नाम (proper)

• च्यावन: Cyāvana
• च्यावन: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: च्यावन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नाम

• आप्नवान: Āpnavān
• आप्नवान: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: आप्नवान (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नाम

• और्व: Aurva
• और्व: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: और्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नाम

• जमदग्निः: Jamadagni
• जमदग्निः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: जमदग्नि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नाम; समासः (जमत्/जमद् + अग्नि)

• एव: indeed
• एव: Sambandha/Discourse particle
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: निपात/particle (emphasis)

• हि: indeed/for
• हि: Sambandha/Discourse particle
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपात/particle (reason/emphasis)

• वचा: Vacā (name)
• वचा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वचा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नाम (proper)

• अर्द्धशेषा: Arddhaśeṣā (name)
• अर्द्धशेषा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अर्द्धशेषा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नाम; कर्मधारय (अर्द्धा शेषा इव/अर्द्ध-शेषा)

• अबुटला: Abuṭalā (name)
• अबुटला: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अबुटला (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नाम

• गोत्रदेव्यः: clan-deities
• गोत्रदेव्यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गोत्रदेवी (प्रातिपदिक); गोत्र + देवी (समास-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (गोत्रस्य देव्यः)

• प्रकीर्तिताः: were proclaimed
• प्रकीर्तिताः: Kriyā (verbal predicate)
• Type: Verb
• Root: प्र-√कीर्त् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘proclaimed/mentioned’

Speaker

Narrator (contextual; listing ṛṣi-lines and associated gotra-deities)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dharmāraṇyaka (contextual)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A lineage-tree motif: five ṛṣi-names as branches (Bhārgava to Jamadagni) with three feminine guardian figures labeled Vāc, Arddhaśeṣā, Abuṭalā, standing as protective śaktis beside the tree.

Characters & Entities

• Bhārgava
• Cyāvana
• Āpnavāna
• Aurva
• Jamadagni
• Vāc

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Lineage is not merely social: it is sacralized through ṛṣis and protective deities, linking family identity to dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse contributes to Dharmāraṇya’s mahatmya by preserving its sacred lineages; it does not specify a distinct bathing-place or shrine.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit rite is stated; the verse functions as a traditional register of ṛṣi-lines and gotra-deities.