Adhyaya 192

Verse 1

मार्कण्डेय उवाच । तस्यैवानन्तरं तात देवतीर्थमनुत्तमम् । दृष्ट्वा तु श्रीपतिं पापैर्मुच्यते मानवो भुवि

Mārkaṇḍeya nói: “Ngay sau đó, hỡi hiền nhi, có Devatīrtha vô song. Chỉ cần chiêm bái Śrīpati tại đó, con người trên cõi đất liền được giải thoát khỏi tội lỗi.”

Verse 2

महर्षेस्तस्य जामाता भृगोर्देवो जनार्दनः

Con rể của vị đại hiền ấy là Janārdana, bậc Thần linh, có quan hệ thân thuộc với Bhṛgu.

Verse 3

युधिष्ठिर उवाच । कोऽयं श्रियः पतिर्देवो देवानामधिपो विभुः । कथं जन्माभवत्तस्य देवेषु त्रिषु वा मुने

Yudhiṣṭhira thưa: “Vị thần là phu quân của Śrī ấy là ai—đấng chủ tể chư thiên, bậc toàn năng khắp cùng? Và hỡi hiền giả, sự giáng sinh của Ngài đã diễn ra thế nào—trong ba hạng chư thiên hay theo cách khác?”

Verse 4

सम्बन्धी च कथं जातो भृगुणा सह केशवः । एतद्विस्तरतो ब्रह्मन् वक्तुमर्हसि भार्गव

Và Keśava đã trở thành thân thuộc với Bhṛgu bằng cách nào? Bạch bậc Bà-la-môn tôn quý, bạch Bhārgava, xin Ngài giảng giải tường tận.

Verse 5

मार्कण्डेय उवाच । संक्षेपात्कथयिष्यामि साध्यस्य चरितं महत् । न हि विस्तरतो वक्तुं शक्ताः सर्वे महर्षयः

Mārkaṇḍeya thưa rằng: “Ta sẽ thuật lại vắn tắt đại sự tích của Sādhya; bởi không phải mọi bậc đại hiền triết đều có thể kể trọn vẹn tường tận.”

Verse 6

नारायणस्य नाभ्यब्जाज्जातो देवश्चतुर्मुखः । तस्य दक्षोऽङ्गजो राजन् दक्षिणाङ्गुष्ठसम्भवः

Từ đóa sen nơi rốn của Nārāyaṇa, vị thần bốn mặt (Brahmā) được sinh ra. Từ Ngài, hỡi đức vua, Dakṣa ra đời—hiển hiện từ ngón cái bên phải.

Verse 7

धर्मः स्तनान्तात्संजातस्तस्य पुत्रोऽभवत्किल । नारायणसहायोऽसावजोऽपि भरतर्षभ

Hỡi bậc tráng kiện nhất trong dòng Bharata, người ta truyền rằng Dharma sinh từ nơi tận cùng của bầu ngực; và Aja trở thành con của Ngài—vị được Nārāyaṇa trợ lực.

Verse 8

मरुत्वती वसुर्ज्ञाना लम्बा भानुमती सती । संकल्पा च मुहूर्ता च साध्या विश्वावती ककुप्

Marutvatī, Vasu, Jñānā, Lambā, Bhānumatī, Satī, Saṃkalpā, Muhūrtā, Sādhyā, Viśvāvatī và Kakup—đó là những danh xưng (các phu nhân) được nêu ra.

Verse 9

धर्मपत्न्यो दशैवैता दाक्षायण्यो महाप्रभाः । तासां साध्या महाभागा पुत्रानजनयन्नृप

Mười thiếu nữ Dākṣāyaṇī rạng ngời ấy chính là các phu nhân của Dharma. Trong số họ, hỡi đức vua, Sādhya đầy phúc phần đã sinh ra các người con trai.

Verse 10

नरो नारायणश्चैव हरिः कृष्णस्तथैव च । विष्णोरंशांशका ह्येते चत्वारो धर्मसूनवः

Nara và Nārāyaṇa, cũng như Hari và Kṛṣṇa—bốn vị ấy quả thật là những phần hóa thân vi tế của Viṣṇu, và đều là con của Thần Dharma.

Verse 11

तथा नारायणनरौ गन्धमादनपर्वते । आत्मन्यात्मानमाधाय तेपतुः परमं तपः

Vì thế, Nārāyaṇa và Nara trên núi Gandhamādana, an trú tự ngã trong chính tự ngã, đã thực hành khổ hạnh tối thượng.

Verse 12

ध्यायमानावनौपम्यं स्वं कारणमकारणम् । वासुदेवमनिर्देश्यमप्रतर्क्यमनन्तरम्

Họ thiền niệm Vāsudeva—đấng vô song, là nguyên nhân đầu tiên của chính mình mà vượt ngoài nhân quả; bất khả thuyết, vượt ngoài lý luận, và vô tận.

Verse 13

योगयुक्तौ महात्मानावास्थितावुरुतापसौ । तयोस्तपःप्रभावेण न तताप दिवाकरः

An trú trong yoga, hai bậc đại hồn tu khổ hạnh ấy đứng vững; nhờ uy lực khổ hạnh của họ, mặt trời cũng không thiêu đốt bằng sức nóng.

Verse 14

ववाह शङ्कितो वायुः सुखस्पर्शो ह्यशङ्कितः । शिशिरोऽभवदत्यर्थं ज्वलन्नपि विभावसुः

Gió thổi như e dè, nhưng vẫn chạm vào thật êm dịu không chút sợ hãi; và ngay cả ngọn lửa đang bừng cháy cũng trở nên vô cùng mát lạnh.

Verse 15

सिंहव्याघ्रादयः सौम्याश्चेरुः सह मृगैर्गिरौ । तयोर्गौरिव भारार्ता पृथिवी पृथिवीपते

Muôn tâu Chúa tể của địa cầu! Sư tử, hổ và các loài khác trở nên hiền hòa, cùng nai rừng rong chơi trên núi. Nhưng vì sức nặng của họ, Đất Mẹ đau khổ, như bò cái bị đè bởi gánh nặng.

Verse 16

चेरुश्च भूधराश्चैव चुक्षुभे च महोदधिः । देवाश्च स्वेषु धिष्ण्येषु निष्प्रभेषु हतप्रभाः । बभूवुरवनीपाल परमं क्षोभमागताः

Ngay cả núi non cũng chuyển động, và đại dương mênh mông dậy sóng cuồng loạn. Chư thiên ở chính thiên cung của mình cũng trở nên u ám, hào quang suy tàn; muôn tâu Đấng hộ trì địa cầu, họ rơi vào cơn chấn động tột cùng.

Verse 17

देवराजस्तथा शक्रः संतप्तस्तपसा तयोः । युयोजाप्सरसस्तत्र तयोर्विघ्नचिकीर्षया

Bấy giờ Thiên vương Śakra (Indra), bức bách bởi sức tápas của hai vị ấy, liền sai các Apsarā đến đó, với ý định gây chướng ngại cho sự khổ hạnh của họ.

Verse 18

इन्द्र उवाच । रम्भे तिलोत्तमे कुब्जे घृताचि ललिते शुभे । प्रम्लोचे सुभ्रु सुम्लोचे सौरभेयि महोद्धते

Indra phán: “Hỡi Rambhā, Tilottamā, Kubjā, Ghṛtācī, Lalitā, bậc cát tường; hỡi Pramlocā, Subhru, Sumlocā, Saurabheyī và Mahoddhatā—”

Verse 19

अलम्बुषे मिश्रकेशि पुण्डरीके वरूथिनि । विलोकनीयं बिभ्राणा वपुर्मन्मथबोधनम्

“Hỡi Alambuṣā, Miśrakeśī, Puṇḍarīkā, Varūthinī—hãy mang thân tướng đáng chiêm ngưỡng, vẻ đẹp có thể đánh thức Manmatha (Kāmadeva).”

Verse 20

गन्धमादनमासाद्य कुरुध्वं वचनं मम । नरनारायणौ तत्र तपोदीक्षान्वितौ द्विजौ

Khi đã đến Gandhamādana, hãy thi hành mệnh lệnh của ta. Tại đó, hai bậc hiền thánh Bà-la-môn Nara và Nārāyaṇa đang an trú trong kỷ luật khổ hạnh đã thọ dīkṣā (lễ thọ giới).

Verse 21

तेपाते धर्मतनयौ तपः परमदुश्चरम् । तावस्माकं वरारोहाः कुर्वाणौ परमं तपः

Hai người con của Dharma ấy đang tu khổ hạnh tối thượng, vô cùng khó thực hành. Hỡi các mỹ nữ thân thể đoan trang, họ đang thực hiện tapas cao nhất, khiến chúng ta cũng phải bận lòng.

Verse 22

कर्मातिशयदुःखार्तिप्रदावायतिनाशनौ । तद्गच्छत न भीः कार्या भवतीभिरिदं वचः

Hai vị ấy là bậc tiêu trừ những khổ não kéo dài và đau đớn do quả báo nghiệp lực quá nặng. Vì vậy hãy đi—đừng sợ hãi; đó là lời chỉ dạy của ta dành cho các nàng.

Verse 23

स्मरः सहायो भविता वसन्तश्च वराङ्गनाः । रूपं वयः समालोक्य मदनोद्दीपनं परम् । कन्दर्पवशमभ्येति विवशः को न मानवः

Hỡi các bậc giai nhân cao quý, Smara (Kāma) sẽ làm trợ lực cho các nàng, và mùa Xuân cũng vậy. Thấy sắc đẹp và tuổi trẻ—những ngọn lửa tối thượng khơi dậy dục tình—có người nào mà chẳng bất lực rơi vào quyền lực của Kandarpa?

Verse 24

मार्कण्डेय उवाच । इत्युक्त्वा देवराजेन मदनेन समं तदा । जग्मुरप्सरसः सर्वा वसन्तश्च महीपते

Mārkaṇḍeya nói: “Được Thiên vương phán như vậy, hỡi đại vương, bấy giờ tất cả các apsarā đều lên đường cùng với Madana (Kāma), và mùa Xuân cũng đi theo.”

Verse 25

गन्धमादनमासाद्य पुंस्कोकिलकुलाकुलम् । चचार माधवो रम्यं प्रोत्फुल्लवनपादपम्

Đến núi Gandhamādana—nơi vang đầy tiếng cu cu trống—Mādhava (mùa xuân) thong dong dạo bước trong khu rừng mỹ lệ, nơi cây cối bừng nở, hoa lá rộ khai.

Verse 26

प्रववौ दक्षिणाशायां मलयानुगतोऽनिलः । भृङ्गमालारुतरवै रमणीयमभूद्वनम्

Từ phương Nam, làn gió theo hương Malaya thổi tới; giữa tiếng vo ve của đàn ong tụ hội, khu rừng trở nên rộn ràng và rực rỡ niềm vui.

Verse 27

गन्धश्च सुरभिः सद्यो वनराजिसमुद्भवः । किन्नरोरगयक्षाणां बभूव घ्राणतर्पणः

Ngay tức khắc, hương thơm ngọt lành từ những lùm cây trong rừng dâng lên; trở thành niềm thỏa mãn cho khứu giác của các Kinnara, Nāga và Yakṣa.

Verse 28

वराङ्गनाश्च ताः सर्वा नरनारायणावृषी । विलोभयितुमारब्धा वागङ्गललितस्मितैः

Bấy giờ, tất cả những mỹ nữ ấy bắt đầu tìm cách quyến rũ hai vị hiền thánh dũng mãnh như hùng ngưu—Nara và Nārāyaṇa—bằng nụ cười duyên dáng cùng lời nói, cử chỉ đùa vui mà mê hoặc.

Verse 29

जगौ मनोहरं काचिन्ननर्त तत्र चाप्सराः । अवादयत्तथैवान्या मनोहरतरं नृप

Muôn tâu Đại vương, có nàng cất tiếng hát ngọt ngào; các Apsarā liền múa tại đó; và một nàng khác lại tấu nhạc còn quyến rũ hơn nữa.

Verse 30

हावैर्भावैः सृतैर्हास्यैस्तथान्या वल्गुभाषितैः । तयोः क्षोभाय तन्वङ्ग्यश्चक्रुरुद्यममङ्गनाः

Với những cử chỉ lả lơi, nét mặt chan chứa tình ý, tiếng cười dập dềnh và lời nói ngọt ngào, các thiếu nữ thân hình mảnh mai đã cố khuấy động tâm trí của hai vị ấy.

Verse 31

तथापि न तयोः कश्चिन्मनसः पृथिवीपते । विकारोऽभवदध्यात्मपारसम्प्राप्तचेतसोः

Dẫu vậy, hỡi bậc chúa tể cõi đất, trong tâm của hai vị ấy không hề dấy lên biến đổi nào, vì thức tâm đã vượt đến bờ xa của chứng ngộ nội tại.

Verse 32

निवातस्थौ यथा दीपावकम्पौ नृप तिष्ठतः । वासुदेवार्पणस्वस्थे तथैव मनसी तयोः

Như hai ngọn đèn đứng nơi không gió chẳng hề lay động, tâu Đại vương, cũng vậy tâm của hai vị ấy an định nhờ dâng hiến trọn lòng lên Vāsudeva.

Verse 33

पूर्यमाणोऽपि चाम्भोभिर्भुवमन्यां महोदधिः । यथा न याति संक्षोभं तथा तन्मानसं क्वचित्

Như đại dương, dẫu được nước từ muôn phương đổ về làm đầy, vẫn chẳng xao động; cũng vậy tâm của họ không khi nào rơi vào nhiễu loạn.

Verse 34

सर्वभूतहितं ब्रह्म वासुदेवमयं परम् । मन्यमानौ न रागस्य द्वेषस्य च वशंगतौ

Vững tin nơi Phạm (Brahman) tối thượng—đấng lợi ích cho muôn loài và thấm nhuần là Vāsudeva—họ không bị chi phối bởi ái luyến hay oán ghét.

Verse 35

स्मरोऽपि न शशाकाथ प्रवेष्टुं हृदयं तयोः । विद्यामयं दीपयुतमन्धकार इवालयम्

Ngay cả Smara (Kāma) cũng không thể bước vào trái tim của họ—như bóng tối không thể vào ngôi nhà rực sáng bởi ngọn đèn tri thức.

Verse 36

पुष्पोज्ज्वलांस्तरुवरान् वसन्तं दक्षिणानिलम् । ताश्चैवाप्सरसः सर्वाः कन्दर्पं च महामुनी

Các bậc đại ẩn sĩ cũng trông thấy những cây quý rực rỡ hoa, mùa xuân, làn gió nam dịu nhẹ—cùng tất cả các Apsarā, và cả Kandarpa (thần ái dục).

Verse 37

यच्चारब्धं तपस्ताभ्यामात्मानं गन्धमादनम् । ददर्शातेऽखिलं रूपं ब्रह्मणः पुरुषर्षभ

Hỡi bậc trượng phu ưu tú, khi hai vị ấy khởi sự khổ hạnh, liền thấy ngay trong chính mình toàn thể hình tướng của Phạm Thiên Tối Thượng—Ātman sừng sững như núi Gandhamādana.

Verse 38

दाहाय नामलो वह्नेर्नापः क्लेदाय चाम्भसः । तद्द्रव्यमेव तद्द्रव्यविकाराय न वै यतः

Lửa không phải chỉ vì mang tên “lửa” mà để đốt, nước cũng không phải chỉ vì mang tên “nước” mà để làm ướt; bởi tự thể của vật chất không thật là nguyên nhân của sự biến đổi nơi vật chất.

Verse 39

ततो विज्ञाय विज्ञाय परं ब्रह्म स्वरूपतः । मधुकन्दर्पयोषित्सु विकारो नाभवत्तयोः

Vì thế, khi đã thấu triệt Phạm Thiên Tối Thượng đúng như chân tướng, nơi họ không hề dấy lên một biến động nào—dẫu có cám dỗ mang hình Madhu, Kāma và những mỹ nữ quyến rũ.

Verse 40

ततो गुरुतरं यत्नं वसन्तमदनौ नृप । चक्राते ताश्च तन्वङ्ग्यस्तत्क्षोभाय पुनःपुनः

Bấy giờ, hỡi đại vương, Vasanta (mùa xuân) và Madana (Thần Ái) càng gắng sức hơn nữa; và những mỹ nữ thân hình thon thả ấy cứ hết lần này đến lần khác tìm cách khuấy động họ.

Verse 41

अथ नारायणो धैर्यं संधायोदीर्णमानसः । ऊरोरुत्पादयामास वराङ्गीमबलां तदा

Rồi Nārāyaṇa, gom giữ dũng lực, nâng tâm ý lên trong quyết chí, ngay khi ấy đã hóa hiện từ đùi mình một người nữ có dung mạo và thân thể tuyệt mỹ.

Verse 42

त्रैलोक्यसुन्दरीरत्नमशेषमवनीपते । गुणैर्लाघवमभ्येति यस्याः संदर्शनादनु

Hỡi chúa tể cõi đất, nàng là viên bảo châu giữa muôn vẻ đẹp của ba cõi; chỉ cần thấy nàng, mọi người khác dường như đều trở nên nhạt đi, như mất cả trọng lượng công đức khi đem so sánh.

Verse 43

तां विलोक्य महीपाल चकम्पे मनसानिलः । वसन्तो विस्मयं यातः स्मरः सस्मार किंचन

Thấy nàng, hỡi bậc quân vương, ngọn gió của tâm ý cũng run rẩy; Vasanta chìm trong kinh ngạc, còn Smara (Kāma) như chợt nhớ ra điều gì, tựa đã nhận biết thất bại của mình.

Verse 44

रम्भातिलोत्तमाद्याश्च वैलक्ष्यं देवयोषितः । न रेजुरवनीपाल तल्लक्ष्यहृदयेक्षणाः

Hỡi bậc quân vương, Rambhā, Tilottamā cùng các tiên nữ khác đều hổ thẹn; khi mắt họ dán chặt vào nàng, trong sự thẩm định của trái tim, họ chẳng còn rạng ngời như trước.

Verse 45

ततः कामो वसन्तश्च पार्थिवाप्सरसश्च ताः । प्रणम्य भगवन्तौ तौ तुष्टुवुर्मुनिसत्तमौ

Bấy giờ Kāma và Vasanta, cùng các tiên nữ apsarā ấy, cúi đầu đảnh lễ rồi ca ngợi hai bậc tôn quý kia—những vị hiền thánh tối thượng trong hàng ẩn sĩ.

Verse 46

वसन्तकामाप्सरस ऊचुः । प्रसीदतु जगद्धाता यस्य देवस्य मायया । मोहिताः स्म विजानीमो नान्तरं विद्यते द्वयोः

Vasanta, Kāma và các apsarā thưa rằng: “Nguyện Đấng Tạo Hóa của thế gian hoan hỷ; bởi chính māyā của vị Thần ấy mà chúng con bị mê lầm. Nay chúng con hiểu: giữa hai Ngài không hề có sai biệt.”

Verse 47

प्रसीदतु स वां देवो यस्य रूपमिदं द्विधा । धामभूतस्य लोकानामनादेरप्रतिष्ठतः

Nguyện vị Thần ấy ban ân cho cả hai Ngài—Đấng mà một thực tại duy nhất hiện bày nơi đây thành hai hình tướng; Đấng vô thủy, là nơi nương tựa của muôn cõi, nhưng tự thân không có chỗ trụ cố định.

Verse 48

नरनारायणौ देवौ शङ्खचक्रायुधावुभौ । आस्तां प्रसादसुमुखावस्माकमपराधिनाम्

Nguyện hai vị thần Nara và Nārāyaṇa—cả hai mang vũ khí là tù và và đĩa thần—ở trước chúng con với dung nhan hướng về lòng thương xót, dẫu chúng con là kẻ phạm lỗi.

Verse 49

निधानं सर्वविद्यानां सर्वपापवनानलः । नारायणोऽतो भगवान् सर्वपापं व्यपोहतु

Nārāyaṇa, đấng Bhagavān, là kho tàng của mọi minh triết chân chính và là ngọn lửa rừng thiêu đốt khu rừng tội lỗi; vì thế, nguyện Ngài xua tan mọi tội lỗi.

Verse 50

शार्ङ्गचिह्नायुधः श्रीमानात्मज्ञानमयोऽनघः । नरः समस्तपापानि हतात्मा सर्वदेहिनाम्

Nara vinh hiển, mang dấu ấn và vũ khí của Śārṅga, kết thành từ tự-tri (ātma-jñāna), thanh tịnh không tì vết—chế ngự ngã thấp trong mọi hữu thân mà diệt trừ hết thảy tội lỗi.

Verse 51

जटाकलापबद्धोऽयमनयोर्नः क्षमावतोः । सौम्यास्यदृष्टिः पापानि हन्तुं जन्मार्जितानि वै

Hai Đấng ấy, tóc bện thành búi jaṭā, luôn rộng lòng tha thứ cho chúng con; nguyện ánh nhìn hiền hòa từ dung nhan an tịnh của Ngài thật sự tiêu trừ tội lỗi tích tụ qua bao đời sinh tử.

Verse 52

तथात्मविद्यादोषेण योऽपराधः कृतो महान् । त्रैलोक्यवन्द्यौ यौ नाथौ विलोभयितुमागताः

Và mọi lỗi lầm nặng nề đã gây nên do khiếm khuyết trong tự-tri, nguyện đều được tha thứ; bởi hai Đấng Chúa, được ba cõi tôn thờ, đã đến đây để ban ân phúc.

Verse 53

प्रसीद देव विज्ञानधन मूढदृशामिव । भवन्ति सन्तः सततं स्वधर्मपरिपालकाः

Xin đoái thương, lạy Thần linh—kho báu của minh tri chân thật; bởi với kẻ mắt mờ, các bậc thánh luôn hiện ra như những người không ngừng gìn giữ chính pháp (dharma) của mình.

Verse 54

दृष्ट्वैतन्नः समुत्पन्नं यथा स्त्रीरत्नमुत्तमम् । त्वयि नारायणोत्पन्ना श्रेष्ठा पारवती मतिः

Thấy điều ấy khởi lên giữa chúng con—như viên ngọc tối thượng giữa hàng nữ nhân—hỡi Nārāyaṇa, nơi Ngài đã dấy lên chí nguyện trí tuệ cát tường bậc nhất, tựa như Pārvatī.

Verse 55

तेन सत्येन सत्यात्मन्परमात्मन्सनातन । नारायण प्रसीदेश सर्वलोकपरायण

Nhờ chân lý ấy—hỡi Đấng có tự tánh là Chân, hỡi Tối Thượng Ngã, hỡi Đấng Vĩnh Hằng; hỡi Nārāyaṇa, xin đoái thương, lạy Chúa, nơi nương tựa và cứu cánh của muôn cõi.

Verse 56

प्रसन्नबुद्धे शान्तात्मन्प्रसन्नवदनेक्षण । प्रसीद योगिनामीश नर सर्वगताच्युत

Hỡi Đấng trí tuệ trong sáng, tự tâm an tịnh, dung nhan và ánh nhìn hiền hòa—xin hoan hỷ, lạy Chúa tể của các yogin; hỡi Nara, Acyuta, Đấng trùm khắp muôn nơi.

Verse 57

नमस्यामो नरं देवं तथा नारायणं हरिम् । नमो नराय नम्याय नमो नारायणाय च

Chúng con đảnh lễ Nara, bậc thần thánh, và đảnh lễ Hari—Nārāyaṇa. Kính lễ Nara, Đấng hằng đáng tôn kính; và kính lễ Nārāyaṇa nữa.

Verse 58

प्रसन्नानामनाथानां तथा नाथवतां प्रभो । शं करोतु नरोऽस्माकं शं नारायण देहि नः

Lạy Chúa, Đấng đoái thương người an vui, kẻ cô bơ vơ, và cả người có chỗ nương—nguyện Nara đem điềm lành đến cho chúng con; và hỡi Nārāyaṇa, xin ban cho chúng con sự an lành.

Verse 59

मार्कण्डेय उवाच । एवमभ्यर्चितः स्तुत्या रागद्वेषादिवर्जितः । प्राहेशः सर्वभूतानां मध्ये नारायणो नृप

Mārkaṇḍeya nói: Được tôn thờ như vậy bằng lời tán tụng, lìa xa tham ái, sân ghét và các điều tương tự, Đấng Chúa tể của mọi loài bèn phán: “Hỡi Đại vương, Nārāyaṇa ngự giữa muôn hữu tình.”

Verse 60

नारायण उवाच । स्वागतं माधवे कामे भवत्वप्सरसामपि । यत्कार्यमागतानां च इहास्माभिस्तदुच्यताम्

Nārāyaṇa phán: Chào mừng, hỡi Mādhava; chào mừng, hỡi Kāma; và các Apsarā cũng được nghênh đón. Việc gì đã đưa các vị đến đây, xin hãy nói rõ cho chúng ta ngay bây giờ.

Verse 61

यूयं संसिद्धये नूनमस्माकं बलशत्रुणा । संप्रेषितास्ततोऽस्माकं नृत्ययोगादिदर्शनम्

Hẳn các vị đã được kẻ thù hùng mạnh của chúng ta sai đến, nhằm phá hoại sự thành tựu của chúng ta—để phô bày trước mặt ta những điệu múa, sự quyến rũ và các trò tương tự.

Verse 62

न वयं गीतनृत्येन नाङ्गचेष्टादिभाषितैः । लुब्धा वै विषयैर्मन्ये विषया दारुणात्मकाः

Chúng ta không bị quyến rũ bởi ca hát và vũ điệu, cũng không bởi cử chỉ thân thể và lời nói lả lơi. Ta cho rằng các đối tượng của giác quan vốn thật sự dữ dội, hiểm hại.

Verse 63

शब्दादिसङ्गदुष्टानि यदा नाक्षाणि नः शुभाः । तदा नृत्यादयो भावाः कथं लोभप्रदायिनः

Khi các căn của chúng ta không còn cát tường, bị nhiễm ô bởi sự tiếp xúc với âm thanh và các thứ khác, thì những trạng thái như vũ điệu và các màn phô diễn tương tự làm sao có thể sinh lòng tham?

Verse 64

ते सिद्धाः स्म न वै साध्या भवतीनां स्मरस्य च । माधवस्य च शाक्रोऽपि स्वास्थ्यं यात्वविशङ्किताः

Chúng ta đã thành tựu rồi; các vị không thể khuất phục chúng ta, Smara (Kāma) cũng vậy. Xin Mādhava hãy an tâm; ngay cả Śakra (Indra) cũng có thể ra đi, không còn lo ngại.

Verse 65

योऽसौ परश्च परमः पुरुषः परमेश्वरः । परमात्मा समस्तस्य स्थावरस्य चरस्य च

Chính Ngài là Đấng siêu việt, Purusha tối thượng, Parameśvara; là Paramātman của muôn loài—cả bất động lẫn hữu động.

Verse 66

उत्पत्तिहेतुरेते च यस्मिन्सर्वं प्रलीयते । सर्वावासीति देवत्वाद्वासुदेवेत्युदाहृतः

Ngài là nguyên nhân khiến muôn pháp sinh khởi, và mọi sự đều tan hòa vào Ngài. Vì với tư cách Thần linh, Ngài ngự trong hết thảy, nên được tôn xưng là Vāsudeva.

Verse 67

वयमंशांशकास्तस्य चतुर्व्यूहस्य मानिनः । तदादेशितवार्त्मानौ जगद्बोधाय देहिनाम्

“Chúng ta chỉ là phần cực vi của sự hiển lộ bốn mặt (Caturvyūha) của Đấng ấy. Chúng ta bước theo con đường Ngài truyền dạy, để đánh thức chúng sinh hữu thân về chân lý của thế gian.”

Verse 68

तत्सर्वभूतं सर्वेशं सर्वत्र समदर्शिनम् । कुतः पश्यन्तौ रागादीन्करिष्यामो विभेदिनः

“Khi chúng ta chiêm kiến Ngài là chính thể của mọi loài, là Chúa tể của hết thảy, và là Đấng được thấy bình đẳng khắp nơi—thì làm sao còn có thể nuôi dưỡng tham luyến và các thứ ấy, để rồi trở thành kẻ tạo chia rẽ?”

Verse 69

वसन्ते मयि चेन्द्रे च भवतीषु तथा स्मरे । यदा स एव भूतात्मा तदा द्वेषादयः कथम्

“Trong mùa Xuân, trong ta, trong Indra, trong các nàng tiên nữ, và cả trong Kāma—khi chính một Đấng ấy là nội ngã của muôn loài, thì làm sao hận thù và các thứ khác có thể khởi lên?”

Verse 70

तन्मयान्यविभक्तानि यदा सर्वेषु जन्तुषु । सर्वेश्वरेश्वरो विष्णुः कुतो रागादयस्ततः

Khi trong mọi loài hữu tình, muôn sự đều thấm nhuần bởi Ngài và thật ra chẳng hề phân ly—khi Viṣṇu là Đấng Chúa Tể trên mọi chúa tể—thì ái nhiễm và các thứ khác còn có thể khởi lên từ đâu?

Verse 71

ब्रह्माणमिन्द्रमीशानमादित्यमरुतोऽखिलान् । विश्वेदेवानृषीन् साध्यान्वसून्पितृगणांस्तथा

Ngài chính là Brahmā, chính là Indra, chính là Īśāna; chính là các Āditya và toàn thể Marut; chính là Viśvedevas, các Ṛṣi, các Sādhya, các Vasu, và cũng chính là các đoàn thể Pitṛ.

Verse 72

यक्षराक्षसभूतादीन्नागान्सर्पान्सरीसृपान् । मनुष्यपक्षिगोरूपगजसिंहजलेचरान्

Ngài là Yakṣa, Rākṣasa, Bhūta và các loài khác; là Nāga, rắn và mọi loài bò sát; là con người, chim muông, bò và gia súc, các thú mang hình dạng, voi, sư tử, cùng các loài thủy sinh chuyển động trong nước.

Verse 73

मक्षिकामशकान्दंशाञ्छलभाञ्जलजान् कृमीन् । गुल्मवृक्षलतावल्लीत्वक्सारतृणजातिषु

Ngài hiện hữu như ruồi, muỗi, côn trùng chích đốt, châu chấu, các loài sinh trong nước và giun; hiện hữu trong bụi cây, cây lớn, dây leo và giàn leo; trong vỏ và lõi gỗ; và trong mọi giống loại cỏ cây.

Verse 74

यच्च किंचिददृश्यं वा दृश्यं वा त्रिदशाङ्गनाः । मन्यध्वं जातमेकस्य तत्सर्वं परमात्मनः

Hỡi các tiên nữ cõi trời, bất cứ điều gì—dù vô hình hay hữu hình—hãy biết rằng mọi điều các nàng cho là “sinh ra” đều sinh từ Đấng Duy Nhất: Paramātman, Tối Thượng Ngã.

Verse 75

जायमानः कथं विष्णुमात्मानं परमं च यत् । रागद्वेषौ तथा लोभं कः कुर्यादमराङ्गनाः

Người vừa sinh vào đời này sao có thể khởi lên tham ái, sân ghét và cả lòng tham, khi Viṣṇu chính là Tự Ngã (Ātman) và cũng là Đấng Tối Thượng, hỡi các tiên nữ?

Verse 76

सर्वभूतमये विष्णौ सर्वगे सर्वधातरि । निपात्य तं पृथग्भूते कुतो रागादिको गुणः

Trong Viṣṇu—Đấng bao hàm mọi loài, khắp cùng mọi nơi và nâng đỡ tất cả—khi ý niệm phân biệt đã bị dẹp bỏ, thì phẩm tính như tham ái và các thứ khác còn có thể sinh từ đâu?

Verse 77

एवमस्मासु युष्मासु सर्वभूतेषु चाबलाः । तन्मथैकत्वभूतेषु रागाद्यवसरः कुतः

Vì thế, hỡi các hiền nữ—khi cùng một Tự Ngã hiện hữu trong chúng ta, trong các nàng và trong mọi loài, và khi muôn vật thật sự đồng một bản thể, thì còn đâu cơ hội cho dục vọng, tham ái và những điều tương tự?

Verse 78

सम्यग्दृष्टिरियं प्रोक्ता समस्तैक्यावलोकिनी । पृथग्विज्ञानमात्रैव लोकसंव्यवहारवत्

Đây được tuyên dạy là chánh kiến: thấy sự nhất thể của muôn loài. Còn nhận thức về sai biệt chỉ là một lối vận hành của tri thức, hữu dụng đơn thuần cho việc thế gian.

Verse 79

भूतेन्द्रियान्तः करणप्रधानपुरुषात्मकम् । जगद्वै ह्येतदखिलं तदा भेदः किमात्मकः

Toàn thể thế giới này quả thật được cấu thành bởi các đại (yếu tố), các căn (giác quan), nội cụ (tâm), Pradhāna và Puruṣa. Nếu vậy, ‘sai biệt’ rốt cuộc có thể là sai biệt của điều gì?

Verse 80

भवन्ति लयमायान्ति समुद्रसलिलोर्मयः । न वारिभेदतो भिन्नास्तथैवैक्यादिदं जगत्

Sóng biển dâng lên rồi lặng xuống, nhưng không hề khác nhau bởi ‘sự khác biệt của nước’. Cũng vậy, thế gian này được thấy chỉ từ Nhất thể mà thôi.

Verse 81

यथाग्नेरर्चिषः पीताः पिङ्गलारुणधूसराः । तथापि नाग्नितो भिन्नास्तथैतद्ब्रह्मणो जगत्

Như ngọn lửa có thể hiện sắc vàng, nâu vàng, đỏ hay xám khói, nhưng vẫn không lìa khỏi lửa; cũng vậy, thế gian này không lìa khỏi Phạm (Brahman).

Verse 82

भवतीभिश्च यत्क्षोभमस्माकं स पुरंदरः । कारयत्यसदेतच्च विवेकाचारचेतसाम्

Và sự xao động trong chúng ta khởi lên ‘vì các ngươi’—ấy là do Purandara (Indra) khiến nên. Nhưng với người có tâm hành trì kỷ luật của minh biện (viveka), điều ấy cũng là hư vọng.

Verse 83

भवन्त्यः स च देवेन्द्रो लोकाश्च ससुरासुराः । समुद्राद्रिवनोपेता मद्देहान्तरगोचराः

Các ngươi nữa, và Đế Thích—chúa của chư thiên—cùng các cõi với chư thiên và a-tu-la, kèm biển cả, núi non và rừng thẳm, hết thảy đều là cảnh tượng hiện trong sự bao la của chính thân ta.

Verse 84

यथेयं चारुसर्वाङ्गी भवतीनां मयाग्रतः । दर्शिता दर्शयिष्यामि तथा चैवाखिलं जगत्

Như ta đã bày hiện hình tướng xinh đẹp, đầy đủ mọi phần này ngay trước mắt các ngươi, cũng vậy ta sẽ phơi bày toàn thể vũ trụ theo cùng một cách.

Verse 85

प्रयातु शक्रो मा गर्वमिन्द्रत्वं कस्य सुस्थिरम् । यूयं च मा स्मयं यात सन्ति रूपान्विताः स्त्रियः

Hãy để Śakra (Indra) ra đi—chớ kiêu mạn; ‘ngôi Indra’ của ai mà bền vững mãi? Còn các ngươi cũng đừng sa vào tự phụ: có vô số nữ nhân đầy đủ dung sắc.

Verse 86

किं सुरूपं कुरूपं वा यदा भेदो न दृश्यते । तारतम्यं सुरूपत्वे सततं भिन्नदर्शनात्

Khi chẳng thấy sai biệt, thì ‘đẹp’ hay ‘xấu’ là gì? Những bậc thang của vẻ đẹp luôn sinh khởi chỉ vì cái nhìn còn phân biệt.

Verse 87

भवतीनां स्मयं मत्वा रूपौदार्यगुणोद्भवम् । मयेयं दर्शिता तन्वी ततस्तु शममेष्यथ

Biết rằng lòng tự phụ của các ngươi phát sinh từ dung sắc, lòng quảng đại và đức hạnh, ta đã cho các ngươi thấy thiếu nữ mảnh mai này; nay các ngươi ắt sẽ lắng dịu.

Verse 88

यस्मान्मदूरोर्निष्पन्ना त्वियमिन्दीवरेक्षणा । उर्वशी नाम कल्याणी भविष्यति वराप्सराः

Vì thiếu nữ mắt như sen này sinh ra từ đùi ta, nên nàng—cát tường và mỹ lệ—sẽ được biết đến với danh Urvaśī, bậc tối thượng trong hàng apsarā.

Verse 89

तदियं देवराजस्य नीयतां वरवर्णिनी । भवत्यस्तेन चास्माकं प्रेषिताः प्रीतिमिच्छता

Vì thế, hãy đưa thiếu nữ dung sắc rực rỡ này đến trước vua của chư thiên; còn các ngươi cũng do ta sai đến, với ước nguyện làm đẹp lòng Ngài.

Verse 90

वक्तव्यश्च सहस्राक्षो नास्माकं भोगकारणात् । तपश्चर्या न वाप्राप्यफलं प्राप्तुमभीप्सता

Hãy thưa với Sahasrākṣa (Indra) rằng: việc này không vì sự hưởng thụ của chúng ta, cũng không do ham muốn đạt lấy quả báo chưa đạt được nhờ khổ hạnh và nghi lễ tu trì.

Verse 91

सन्मार्गमस्य जगतो दर्शयिष्ये करोम्यहम् । तथा नरेण सहितो जगतः पालनोद्यतः

Ta sẽ thiết lập và chỉ bày Chánh đạo cho thế gian này; và cùng với một vị vua loài người, ta sẽ chuyên tâm hộ trì thế giới.

Verse 92

यदि कश्चित्तवाबाधां करोति त्रिदशेश्वर । तमहं वारयिष्यामि निवृत्तो भव वासव

Hỡi đấng chủ tể chư thiên, nếu ai gây chướng ngại cho ngài, ta sẽ ngăn kẻ ấy; vì vậy, hỡi Vāsava, hãy dừng lại.

Verse 93

कर्तासि चेत्त्वमाबाधां न दुष्टस्येह कस्यचित् । तं चापि शास्ता तदहं प्रवर्तिष्याम्यसंशयम्

Nhưng nếu ngài gây chướng ngại cho bất kỳ ai ở đây vốn không phải kẻ ác, thì ta nhất định cũng sẽ khởi hành hình phạt đối với ngài, không nghi ngờ.

Verse 94

एतज्ज्ञात्वा न सन्तापस्त्वया कार्यो हि मां प्रति । उपकाराय जगतामवतीर्णोऽस्मि वासव

Biết vậy rồi, xin ngài chớ ưu não đối với ta; hỡi Vāsava, ta giáng lâm chỉ vì lợi ích của các cõi thế gian.

Verse 95

या चेयमुर्वशी मत्तः समुद्भूता पुरंदर त्रेताग्निहेतुभूतेयं एवं प्राप्य भविष्यति

Hỡi Purandara (Indra)! Urvaśī này, phát sinh từ ta, theo thời gian sẽ trở thành nguyên nhân gắn liền với tretāgni—ba ngọn lửa thiêng; và như thế nàng sẽ đạt đến định mệnh ấy.

Verse 192

अध्याय

Chương — dấu chỉ tiêu đề “Chương”.