Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 36

Devanagari script

पुष्पोज्ज्वलांस्तरुवरान् वसन्तं दक्षिणानिलम् । ताश्चैवाप्सरसः सर्वाः कन्दर्पं च महामुनी

Transliteration

puṣpojjvalāṃstaruvarān vasantaṃ dakṣiṇānilam | tāścaivāpsarasaḥ sarvāḥ kandarpaṃ ca mahāmunī

Translation

Các bậc đại ẩn sĩ cũng trông thấy những cây quý rực rỡ hoa, mùa xuân, làn gió nam dịu nhẹ—cùng tất cả các Apsarā, và cả Kandarpa (thần ái dục).

Word by Word

• पुष्पोज्ज्वलान्: bright with flowers
• पुष्पोज्ज्वलान्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पुष्प + उज्ज्वल (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (पुष्पैः उज्ज्वलाः = bright with flowers); पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन (तरुवरान् इति विशेषण)

• तरुवरान्: excellent trees
• तरुवरान्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तरुवर (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (तरूणां वराः = best of trees); पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन

• वसन्तम्: spring (season)
• वसन्तम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: वसन्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• दक्षिणानिलम्: the southern breeze
• दक्षिणानिलम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: दक्षिण + अनिल (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास (दक्षिणः अनिलः = southern wind); पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• ताः: those (feminine)
• ताः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/conjunction)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• एव: indeed/just
• एव: Sambandha (सम्बन्ध/emphasis)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारण-निपात (emphatic particle)

• अप्सरसः: apsarases (celestial nymphs)
• अप्सरसः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अप्सरस् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• सर्वाः: all
• सर्वाः: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन (अप्सरसः इति विशेषण)

• कन्दर्पम्: Kandarpa (Kāma)
• कन्दर्पम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: कन्दर्प (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/conjunction)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• महामुनी: the two great sages
• महामुनी: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: महामुनि (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास (महान् मुनिः); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, द्विवचन (मुनिद्वयम्)

Speaker

Narrator

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā-kṣetra (general)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Śaunaka and Naimiṣāraṇya sages (frame)

Visual Art Cues

Scene: A springtime grove by the river: flowering trees, drifting southern breeze, apsarās appearing with graceful movement, and Kāma present—while sages remain composed observers.

Characters & Entities

• Apsarās
• Kandarpa (Kāma)
• Spring (Vasanta)
• Dakṣiṇānila (southern breeze)
• Nara
• Nārāyaṇa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even when nature and divinized desire combine to intensify temptation, the spiritually mature remain established in higher purpose.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Revā Khaṇḍa sacred-region setting is assumed; this verse emphasizes the dramatic environment of the sages’ test rather than naming a specific tīrtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is descriptive, listing the elements assembled to provoke desire.