Pārthiva-Śiva-liṅga Saṃkhyā-vidhāna (Enumeration and Procedure of Earthen Liṅga Worship)

Verse 1

ऋषय ऊचुः । सूत सूत महाभाग व्यासशिष्य नमोस्तु ते । सम्यगुक्तं त्वया तात पार्थिवार्चाविधानकम्

Các bậc hiền triết thưa rằng: “Ôi Sūta, ôi Sūta, bậc đại phúc—đệ tử của Vyāsa—xin đảnh lễ Ngài. Này hiền hữu, Ngài đã giảng giải đúng đắn nghi thức thờ phụng bằng vật đất (pārthiva), tức pháp cúng Śiva qua Liṅga bằng đất sét.”

Verse 2

कामनाभेदमाश्रित्य संख्यां ब्रूहि विधानतः । शिवपार्थिवलिंगानां कृपया दीनवत्सल

Xét theo những mục nguyện khác nhau của người tu, xin Ngài từ bi nói cho chúng con—đúng theo pháp tắc—số lượng Liṅga đất của Śiva cần phải nặn và thờ. Ôi bậc bi mẫn, thương kẻ khốn cùng!

Verse 3

सूत उवाच । शृणुध्वमृषयः सर्वे पार्थिवार्चाविधानकम् । यस्यानुष्ठानमात्रेण कृतकृत्यो भवेन्नरः

Sūta thưa: “Hỡi tất cả các bậc hiền triết, xin lắng nghe nghi pháp thờ phụng bằng đất (pārthiva). Chỉ cần thực hành pháp môn này thôi, con người trở thành kẻ đã viên mãn mục đích đời mình.”

Verse 4

अकृत्वा पार्थिवं लिंगं योन्यदेवं प्रपूजयेत् । वृथा भवति सा पूजा दमदानादिकं वृथा

Nếu không nặn và trước hết thờ phụng Liṅga bằng đất (pārthiva), mà lại đi thờ một thần linh khác, thì sự lễ bái ấy trở nên vô ích; cũng vậy, các hạnh như tự chế, khổ hạnh và bố thí… đều thành vô ích khi lìa khỏi sự thờ phụng đúng pháp Đức Śiva trong hình tướng Liṅga.

Verse 5

संख्या पार्थिवलिंगानां यथाकामं निगद्यते । संख्या सद्यो मुनिश्रेष्ठ निश्चयेन फलप्रदा

Số lượng Liṅga bằng đất (pārthiva) được nặn và thờ phụng có thể ấn định tùy theo khả năng và ước nguyện. Nhưng, hỡi bậc hiền thánh tối thượng, chính việc đếm và hoàn tất số lượng đã phát nguyện ấy chắc chắn cho quả báo tức thời.

Verse 6

प्रथमावाहनं तत्र प्रतिष्ठा पूजनं पृथक् । लिंगाकारं समं तत्र सर्वं ज्ञेयं पृथक्पृथक्

Ở đó, trước hết là nghi thức thỉnh mời (āvāhana); kế đến là an vị (pratiṣṭhā) và thờ cúng (pūjana)—mỗi nghi thức phải được cử hành riêng biệt. Trong sự thờ cúng ấy, hình tướng Liṅga được xem là đồng nhất và viên mãn; tuy vậy, mọi phần mục của nghi lễ đều phải được hiểu rõ và thực hành tách bạch, đúng theo phép của từng phần.

Verse 7

विद्यार्थी पुरुषः प्रीत्या सहस्रमितपार्थिवम् । पूजयेच्छिवलिंगं हि निश्चयात्तत्फलप्रदम्

Người chuyên tâm học đạo, với niềm hoan hỷ chân thành, nên thờ phụng Śiva-liṅga bằng đất, dài rộng đến một nghìn (đơn vị); vì chắc chắn đó là đấng ban cho quả phúc đúng như điều mong cầu.

Verse 8

नरः पार्थिवलिंगानां धनार्थी च तदर्द्धकम् । पुत्रार्थी सार्द्धसाहस्रं वस्त्रार्थी शतपंचक्रम्

Người cầu phú quý nên nặn một nghìn Śiva-liṅga bằng đất; người cầu tiền tài thì làm một nửa số ấy. Người cầu con trai nên làm một nghìn năm trăm; người cầu y phục nên làm năm trăm.

Verse 9

मोक्षार्थी कोटिगुणितं भूकामश्च सहस्रकम् । दयार्थी च त्रिसाहस्रं तीर्थार्थी द्विसहस्रकम्

Người cầu giải thoát (mokṣa) được công đức tăng lên đến một koṭi lần; người cầu lạc thú thế gian được một nghìn lần; người cầu lòng từ bi, thiện tâm được ba nghìn lần; người cầu quả phúc hành hương được hai nghìn lần.

Verse 10

सुहृत्कामी त्रिसाहस्रं वश्यार्थी शतमष्टकम् । मारणार्थी सप्तशतं मोहनार्थी शताष्टकम्

Người cầu điều lành cho bạn hữu nên thực hành ba nghìn lần (tụng niệm/cúng dường). Người muốn nhiếp phục thì làm một trăm lẻ tám. Người muốn diệt trừ thì làm bảy trăm. Người muốn mê hoặc thì làm một trăm lẻ tám.

Verse 11

उच्चाटनपरश्चैव सहस्रं च यथोक्ततः । स्तंभनार्थी सहस्रं तु द्वेषणार्थी तदर्द्धकम्

Đối với pháp uccāṭana (trục xuất), theo lời dạy, nên thực hành một nghìn lần. Đối với pháp stambhana (trấn giữ, làm bất động) cũng định một nghìn lần; còn pháp dveṣaṇa (gây tâm chán ghét) thì nói chỉ bằng một nửa số ấy.

Verse 12

निगडान्मुक्तिकामस्तु सहस्रं सर्द्धमुत्तमम् । महाराजभये पंचशतं ज्ञेयं विचक्षणैः

Người khát cầu được giải thoát khỏi xiềng xích nên trì tụng một ngàn rưỡi lần, ấy là mức thượng hảo. Nhưng khi sợ uy của đại vương (hình phạt triều đình), bậc trí nên biết năm trăm lần là đủ.

Verse 13

चौरादिसंकटे ज्ञेयं पार्थिवानां शतद्वयम् । डाकिन्यादिभये पंचशतमुक्तं जपार्थिवम्

Khi gặp nguy nan do trộm cướp và các mối đe dọa tương tự, nên biết pháp hành là hai trăm Pārthiva-liṅga (liṅga bằng đất). Khi sợ hãi do ḍākinī và các loài ấy, kinh dạy phải thực hành năm trăm lần japa Pārthiva-liṅga.

Verse 14

दारिद्र ये पंचसाहस्रमयुतं सर्वकामदम् । अथ नित्यविधिं वक्ष्ये शृणुध्वं मुनिसत्तमाः

Khi lâm cảnh bần cùng, pháp hành với năm vạn (50.000) lần sẽ ban sự thành tựu mọi ước nguyện. Nay ta sẽ nói về nghi quỹ hằng ngày (nitya-vidhi); hãy lắng nghe, hỡi các bậc hiền thánh tối thắng.

Verse 15

एकं पापहरं प्रोक्तं द्विलिंगं चार्थसिद्धिदम् । त्रिलिंगं सर्वकामानां कारणं परमीरितम्

Được tuyên dạy rằng: một Liṅga là bậc trừ tội; hai Liṅga ban thành tựu mục đích và phú quý; còn ba Liṅga được nói tối thượng là nhân duyên khiến mọi ước nguyện đều viên mãn.

Verse 16

उत्तरोत्तरमेवं स्यात्पूर्वोक्तगणनाविधि । मतांतरमथो वक्ष्ये संख्यायां मुनिभेदतः

Như vậy, trong mỗi trường hợp tiếp theo, phương pháp tính đếm phải theo đúng như đã nói trước. Nay ta sẽ trình bày một quan điểm khác về số lượng, vì các bậc hiền triết có sự sai khác trong cách liệt kê.

Verse 17

लिंगानामयुतं कृत्वा पार्थिवानां सुबुद्धिमान् । निर्भयो हि भवेन्नूनं महाराजभयं हरेत्

Người sùng kính có trí, nếu nắn tạo mười nghìn liṅga bằng đất (pārthiva-liṅga), ắt hẳn trở nên vô úy; nỗi sợ hãi, dù trước một bậc đại vương, cũng được tiêu trừ.

Verse 18

कारागृहादिमुक्त्यर्थमयुतं कारयेद्बुधः । डाकिन्यादिभये सप्तसहस्रं कारयेत्तथा

Để được giải thoát khỏi ngục tù và những khổ nạn tương tự, người trí nên thực hành japa—tụng niệm thần chú của Śiva—đủ mười nghìn lần. Cũng vậy, khi bị dày vò bởi nỗi sợ ḍākinī và các loài tà ác khác, nên tụng đủ bảy nghìn lần.

Verse 19

सहस्राणि पंचपंचाशदपुत्रः प्रकारयेत् । लिंगानामयुतेनैव कन्यकासंततिं लभेत्

Người đàn ông không có con trai nên cho nắn tạo đúng nghi thức năm mươi lăm nghìn (Śiva-)liṅga. Và chỉ nhờ việc thờ phụng qua mười nghìn liṅga mà thôi, người ấy sẽ được một dòng dõi con gái nối tiếp.

Verse 20

लिंगानामयुतेनैव विष्ण्वादैश्वर्यमाप्नुयात् । लिंगानां प्रयुतेनैव ह्यतुलां श्रियमाप्नुयात्

Chỉ cần thờ phụng (hoặc kiến lập) mười ngàn Śiva-liṅga, người ấy đạt phú quý và uy quyền sánh với Viṣṇu cùng các chư thiên. Chỉ cần thờ phụng (hoặc kiến lập) một trăm ngàn liṅga, người ấy thật sự đạt phúc lộc và quang huy vô song.

Verse 21

इति श्रीशिवमहापुराणे प्रथमायां विद्येश्वरसंहितायां साध्यसाधनखण्डे पार्थिवपूजनवर्णनं नामैकविंशोऽध्यायः

Như vậy, trong bộ Śrī Śiva-Mahāpurāṇa, ở phần đầu gọi là Vidyeśvara-saṃhitā, thuộc Sādhyasādhanakhaṇḍa, kết thúc chương hai mươi mốt mang nhan đề “Mô tả về lễ thờ Pārthiva (Liṅga bằng đất)”.

Verse 22

अर्चा पार्थिवलिंगानां कोटियज्ञफलप्रदा । भुक्तिदा मुक्तिदा नित्यं ततः कामर्थिनां नृणाम्

Sự thờ phụng các Liṅga Pārthiva (Liṅga bằng đất) ban cho quả phúc của hàng triệu tế lễ. Nó luôn trao cả hưởng thụ thế gian lẫn giải thoát; vì thế, đối với người cầu mong sở nguyện, pháp này hằng lợi lạc.

Verse 23

विना लिंगार्चनं यस्य कालो गच्छति नित्यशः । महाहानिर्भवेत्तस्य दुर्वृत्तस्य दुरात्मनः

Người nào để ngày tháng trôi qua mãi mà không thờ phụng Śiva-liṅga, người ấy chịu tổn thất tâm linh lớn lao; đó là kẻ hạnh kiểm xấu và tâm tính sa đọa.

Verse 24

एकतः सर्वदानानि व्रतानि विविधानि च । तीर्थानि नियमा यज्ञा लिंगार्चा चैकतः स्मृता

Một bên là mọi bố thí (dāna), các loại giới nguyện (vrata), các thánh địa hành hương (tīrtha), các kỷ luật (niyama) và các tế lễ (yajña); còn một bên, chỉ riêng việc thờ phụng Śiva-liṅga được ghi nhớ. (Liṅga-arcana được tán dương là vượt hơn tất cả về quả phúc tâm linh.)

Verse 25

कलौ लिंगार्चनं श्रेष्ठं तथा लोके प्रदृश्यते । तथा नास्तीति शास्त्राणामेष सिद्धान्तनिश्चयः

Trong thời mạt pháp Kali, việc thờ phụng Śiva-liṅga là pháp hành tối thượng; điều ấy được thấy rõ trong đời. Nói rằng không phải vậy thì kinh điển không chấp nhận—đó là kết luận đã được xác lập dứt khoát của các śāstra.

Verse 26

भुक्तिमुक्तिप्रदं लिंगं विविधापन्निवारणम् । पूजयित्वा नरो नित्यं शिवसायुज्यमाप्नुयात्

Liṅga này ban cho cả phúc lạc thế gian lẫn giải thoát, lại trừ dẹp muôn vàn tai ương. Người nào ngày ngày thờ phụng, sẽ đạt Śiva-sāyujya—hợp nhất cùng Śiva.

Verse 27

शिवानाममयं लिंगं नित्यं पूज्यं महर्षिभिः । यतश्च सर्वलिंगेषु तस्मात्पूज्यं विधानतः

Liṅga, được cấu thành từ chính Thánh Danh của Śiva, luôn đáng được các đại hiền thánh thờ phụng. Và vì Ngài hiện diện khắp trong mọi liṅga, nên liṅga ấy phải được lễ bái đúng theo các nghi quỹ đã chế định.

Verse 28

उत्तमं मध्यमं नीचं त्रिविधं लिंगमीरितम् । मानतो मुनिशार्दूलास्तच्छृणुध्वं वदाम्यहम्

Liṅga được tuyên dạy có ba loại—thượng, trung và hạ—tùy theo chuẩn mực và kích thước đúng pháp. Hỡi các bậc hiền giả dũng mãnh như hổ, hãy lắng nghe khi ta giảng giải điều ấy.

Verse 29

चतुरंगुलमुच्छ्रायं रम्यं वेदिकया युतम् । उत्तमं लिंगमाख्यातं मुनिभिः शास्त्रकोविदैः

Một Śiva-liṅga đẹp đẽ, cao bốn aṅgula và gắn với bệ (vedikā) đúng pháp, được các bậc hiền triết tinh thông kinh điển tuyên xưng là liṅga thượng hạng để thờ phụng.

Verse 30

तदर्द्धं मध्यमं प्रोक्तं तदर्द्धमघमं स्मृतम् । इत्थं त्रिविधमाख्यातमुत्तरोत्तरतः परम्

Một nửa của kích thước ấy được gọi là bậc trung; còn một nửa của bậc trung ấy được ghi nhớ là bậc hạ, mang tội lỗi. Như vậy, liṅga được nói là có ba loại—mỗi bậc về sau đều kém hơn bậc trước.

Verse 31

अनेकलिंगं यो नित्यं भक्तिश्रद्धासमन्वितः । पूजयेत्स लभेत्कामान्मनसा मानसेप्सितान्

Ai luôn đầy lòng sùng kính và niềm tin cung kính, mỗi ngày thờ phụng nhiều Liṅga, người ấy sẽ đạt được các quả như ý—chính những điều mong cầu đã khởi lên trong tâm mình.

Verse 32

न लिंगाराधनादन्यत्पुण्यं वेदचतुष्टये । विद्यते सर्वशास्त्राणामेष एव विनिश्चयः

Đối với người cầu đạt trọn ý nghĩa của bốn Veda, không có công đức nào vượt hơn sự thờ phụng Śiva-liṅga. Đây chính là kết luận đã được mọi Śāstra xác quyết.

Verse 33

सर्वमेतत्परित्यज्य कर्मजालमशेषतः । भक्त्या परमया विद्वां ल्लिंगमेकं प्रपूजयेत्

Từ bỏ trọn vẹn mọi mạng lưới nghi lễ và hành nghiệp, bậc trí giả hãy thờ phụng duy nhất một Thánh Liṅga của Śiva bằng lòng sùng kính tối thượng.

Verse 34

लिंगेर्चितेर्चितं सर्वं जगत्स्थावरजंगमम् । संसारांबुधिमग्नानां नान्यत्तारणसाधनम्

Khi thờ phụng Śiva-liṅga, thì như thờ phụng toàn thể vũ trụ—cả bất động lẫn hữu động. Với những ai chìm trong biển luân hồi, không có phương tiện nào khác hữu hiệu để vượt qua.

Verse 35

अज्ञानतिमिरांधानां विषयासक्तचेतसाम् । प्लवो नान्योस्ति जगति लिंगाराधनमंतरा

Đối với những kẻ bị bóng tối vô minh làm mù lòa, tâm lại dính mắc vào các đối tượng dục lạc, trong đời này không có chiếc bè nào khác—ngoài sự thờ phụng Śiva-liṅga.

Verse 36

हरिब्रह्मादयो देवा मुनयो यक्षराक्षसाः । गंधर्वाश्चरणास्सिद्धा दैतेया दानवास्तथा

Viṣṇu, Brahmā và các chư thiên khác; các bậc hiền thánh (muni); các Yakṣa và Rākṣasa; các Gandharva; các Cāraṇa; các Siddha; cùng với các Daitya và Dānava—tất thảy các loài hữu tình ấy.

Verse 37

नागाः शेषप्रभृतयो गरुडाद्याःखगास्तथा । सप्रजापतयश्चान्ये मनवः किन्नरा नराः

Các Nāga, bắt đầu từ Śeṣa; cùng các loài chim đứng đầu là Garuḍa; các Prajāpati và những bậc sinh thành khác; các Manu, các Kinnara, và loài người—tất thảy đều được kể vào đó.

Verse 38

पूजयित्वा महाभक्त्या लिंगं सर्वार्थसिद्धिदम् । प्राप्ताः कामानभीष्टांश्च तांस्तान्सर्वान्हृदि स्थितान्

Sau khi chí thành phụng thờ Shiva-Linga—đấng ban thành tựu mọi mục đích—với đại tín tâm, họ đạt được mọi điều mong cầu, từng điều một, đúng như đã ấp ủ trong lòng.

Verse 39

ब्राह्मणः क्षत्रियो वैश्यः शूद्रो वा प्रतिलोमजः । पूजयेत्सततं लिंगं तत्तन्मंत्रेण सादरम्

Dù là brāhmaṇa, kṣatriya, vaiśya, śūdra, hay người sinh hỗn hợp (pratiloma), đều nên luôn luôn cung kính thờ phụng Śiva-liṅga, trì tụng đúng thần chú theo pháp môn thờ cúng đã được quy định cho mình.

Verse 40

किं बहूक्तेन मुनयः स्त्रीणामपि तथान्यतः । अधिकारोस्ति सर्वेषां शिवलिंगार्चने द्विजाः

Còn cần nói nhiều làm gì nữa, hỡi các bậc hiền triết? Đối với phụ nữ cũng vậy, và đối với những người khác nữa: tất cả đều có tư cách được thờ phụng Śiva-liṅga, hỡi các bậc nhị sinh.

Verse 41

द्विजानां वैदिकेनापि मार्गेणाराधनं वरम् । अन्येषामपि जंतूनां वैदिकेन न संमतम्

Đối với hàng “nhị sinh”, thờ phụng theo con đường Veda quả thật tối thắng. Nhưng đối với các loài hữu tình khác, việc thờ phụng theo phương pháp Veda không được xem là thích hợp.

Verse 42

वैदिकानां द्विजानां च पूजा वैदिकमार्गतः । कर्तव्यानान्यमार्गेण इत्याह भगवाञ्छिवः

Bhagavān Śiva phán rằng: “Đối với những người thuộc truyền thống Veda—đặc biệt là hàng nhị sinh—việc thờ phụng phải được cử hành theo con đường Veda, chớ làm theo phương cách nào khác.”

Verse 43

दधीचिगौतमादीनां शापेनादग्धचेतसाम् । द्विजानां जायते श्रद्धानैव वैदिककर्मणि

Đối với những nhị sinh có tâm trí bị thiêu đốt bởi lời nguyền của Dadhīci, Gautama và các vị khác, niềm tin hoàn toàn không khởi lên đối với các nghi lễ và bổn phận Veda.

Verse 44

यो वैदिकमनादृत्य कर्म स्मार्तमथापि वा । अन्यत्समाचरेन्मर्त्यो न संकल्पफलं लभेत्

Kẻ phàm nhân coi thường bổn phận theo Veda—thậm chí cả các nghi lễ Smārta—mà lại theo đuổi những thực hành khác, thì không đạt được quả báo như điều mình đã phát nguyện và định tâm mong cầu.

Verse 45

इत्थं कृत्वार्चनं शंभोर्नैवेद्यांतं विधानतः । पूजयेदष्टमूर्तीश्च तत्रैव त्रिजगन्मयीः

Như vậy, sau khi đã cử hành việc thờ phụng Śambhu đúng theo nghi thức cho đến phần dâng naivedya, thì ngay tại đó, nên lễ bái Tám Thể Hiện (Aṣṭamūrti) của Śiva—Đấng thấm nhuần và hiện thân trong ba cõi.

Verse 46

क्षितिरापोनलो वायुराकाशः सूर्य्यसोमकौ । यजमान इति त्वष्टौ मूर्तयः परिकीर्तिताः

Đất, nước, lửa, gió và hư không; Mặt Trời và Mặt Trăng; cùng với yajamāna (người chủ tế/người thờ phụng) — đó là tám mūrti được tuyên xưng.

Verse 47

शर्वो भवश्च रुद्र श्च उग्रोभीम इतीश्वरः । महादेवः पशुपतिरेतान्मूर्तिभिरर्चयेत्

Người hành giả nên thờ phụng Đấng Īśvara trong các hiện thân: Śarva, Bhava, Rudra, Ugra và Bhīma; lại cũng tôn thờ Ngài như Mahādeva và Paśupati—chiêm bái Ngài qua những thần tướng thiêng liêng ấy.

Verse 48

पूजयेत्परिवारं च ततः शंभोः सुभक्तितः । ईशानादिक्रमात्तत्र चंदनाक्षतपत्रकैः

Rồi sau đó, với lòng sùng kính chân thành, hãy thờ cúng các vị thần tùy tùng của Chúa Śambhu. Trong nghi lễ ấy, hãy tiến hành theo thứ tự bắt đầu từ Īśāna, dâng bột đàn hương, gạo nguyên hạt (akṣata) và những lá thiêng.

Verse 49

ईशानं नंदिनं चंडं महाकालं च भृंगिणम् । वृषं स्कंदं कपर्दीशं सोमं शुक्रं च तत्क्रमात्

Theo đúng thứ tự ấy, hãy tưởng niệm và thờ phụng Īśāna, Nandin, Caṇḍa, Mahākāla và Bhṛṅgin; rồi đến Vṛṣa, Skanda, Kapardīśa, Soma và Śukra.

Verse 50

अग्रतो वीरभद्रं च पृष्ठे कीर्तिमुखं तथा । तत एकादशान्रुद्रा न्पूजयेद्विधिना ततः

Hãy đặt (và thờ phụng) Vīrabhadra ở phía trước và Kīrtimukha ở phía sau; rồi sau đó, theo đúng nghi thức, hãy thờ phụng Mười Một Rudra như đã được truyền dạy.

Verse 51

ततः पंचाक्षरं जप्त्वा शतरुद्रि यमेव च । स्तुतीर्नानाविधाः कृत्वा पंचांगपठनं तथा

Sau đó, sau khi trì tụng thần chú năm âm “Namah Śivāya” và cả Śatarudrīya, lại dâng nhiều bài tán thán khác nhau, người ấy cũng nên tụng Pañcāṅga (lời nguyện năm phần) nữa.

Verse 52

ततः प्रदक्षिणां कृत्वा नत्वा लिंगं विसर्जयेत् । इति प्रोक्तमशेषं च शिवपूजनमादरात्

Rồi, sau khi đi nhiễu (pradakṣiṇā) và cúi lạy, người ấy nên kính cẩn cáo lui trước Śiva-liṅga, kết thúc nghi lễ. Như vậy, toàn bộ phép thờ phụng Śiva đã được dạy trọn vẹn, cần thực hành với lòng cung kính.

Verse 53

रात्रावुदण्मुखः कुर्याद्देवकार्यं सदैव हि । शिवार्चनं सदाप्येवं शुचिः कुर्यादुदण्मुखः

Vào ban đêm, người ta nên luôn thực hiện các nghi lễ thiêng liêng, hướng mặt về phương Bắc. Cũng như vậy, việc thờ phụng Śiva phải thường hằng được làm trong sự thanh tịnh và kỷ luật, hướng về phương Bắc.

Verse 54

न प्राचीमग्रतः शंभोर्नोदीचीं शक्तिसंहितान् । न प्रतीचीं यतः पृष्ठमतो ग्राह्यं समाश्रयेत्

Không nên xem phía Đông là phía trước của Śambhu, cũng không nên xem phía Bắc là nơi hội tụ các năng lực của Śakti; lại càng không nên lấy phía Tây, vì đó là lưng của Ngài. Vì vậy, trong thờ phụng phải chọn đúng phương hướng được chấp nhận.

Verse 55

विना भस्मत्रिपुंड्रेण विना रुद्रा क्षमालया । बिल्वपत्रं विना नैव पूजयेच्छंकरं बुधः

Người trí không nên thờ phụng Śaṅkara nếu thiếu Tripuṇḍra bằng tro thánh (bhasma), thiếu tràng hạt Rudrākṣa, và nhất định không được thiếu lá bilva.

Verse 56

भस्माप्राप्तौ मुनिश्रेष्ठाः प्रवृत्ते शिवपूजने । तस्मान्मृदापि कर्तव्यं ललाटे च त्रिपुंड्रकम्

Hỡi các bậc hiền triết tối thượng, khi không có bhasma mà việc thờ phụng Śiva đã khởi sự, thì vẫn nên vẽ Tripuṇḍra trên trán, dù chỉ bằng đất sạch (mṛdā), như một sự thay thế được chấp nhận.