हिरण्यकशिपोः क्रोधः तथा देवप्रजाकदनम् — Hiraṇyakaśipu’s Wrath and the Affliction of Devas and Beings

Verse 1

अथ विज्ञापितो देवैर्व्यास तैरात्मभूर्विधिः । परीतो भृगुदक्षाद्यैर्ययौ दैत्येश्वराश्रमम्

Sau đó, khi được các vị thần thông báo, Chúa tể Brahma (Vidhi) tự sinh đã khởi hành — cùng với Bhrigu, Daksha và những người khác — đi đến nơi ẩn dật của chúa tể các Daitya.

Verse 2

कुतूहलमिति श्रोतुं ममाऽतीह मुनीश्वर । तच्छ्रावय कृपां कृत्वा ब्रह्मपुत्र नमोस्तु ते

Hỡi bậc thánh giả giữa các hiền triết, con vô cùng khao khát được nghe điều này với lòng hiếu kỳ thiêng liêng. Xin ngài, vì lòng từ bi, hãy kể lại cho con nghe. Hỡi con trai của Thần Brahma, xin kính lễ ngài.

Verse 3

ततो गृहीतस्स मृगाधिपेन भुजैरनेकैर्गिरिसारवद्भि । निधाय जानौ स भुजांतरेषु नखांकुरैर्दानवमर्मभिद्भिः

Sau đó, Chúa tể của muôn thú đã tóm lấy hắn bằng nhiều cánh tay, vững chãi như tinh túy của núi non. Đặt con quỷ ngang đầu gối và giữa đôi tay, Ngài đã xé toạc những điểm trọng yếu bằng đầu móng tay.

Verse 4

सनत्कुमार उवाच । भ्रातर्येवं विनिहते हरिणा क्रोडमूर्तिना । हिरण्यकशिपुर्व्यास पर्यतप्यद्रुषा शुचा

Sanatkumāra nói: Hỡi Vyāsa, khi em trai mình bị Hari sát hại trong hình hài một con Lợn rừng, Hiraṇyakaśipu đã bị thiêu đốt từ bên trong—rực cháy với cơn thịnh nộ và nỗi đau buồn.

Verse 5

ततः प्रजानां कदनं विधातुं कदनप्रियान् । निर्दिदेशाऽसुरान्वीरान्हरि वैरप्रियो हि सः

Sau đó, Hari—người vốn ưa thích sự thù địch—đã ra lệnh cho các asura anh hùng, những kẻ say mê việc tàn sát, bắt đầu công cuộc hủy diệt nhân dân.

Verse 6

अथ ते भर्तृसंदेशमादाय शिरसाऽसुराः । देवप्रजानां कदनं विदधुः कदनप्रियाः

Sau đó, những asura ấy, tuân theo mệnh lệnh của chủ nhân, đã bắt đầu gieo rắc sự hủy diệt lên các thiên thần và thần dân của các deva—vốn là những kẻ luôn say mê tàn sát.

Verse 7

ततो विप्रकृते लोकेऽसुरैस्तेर्दुष्टमानसैः । दिवं देवाः परित्यज्य भुवि चेरुरलक्षिताः

Sau đó, khi thế gian rơi vào cảnh hỗn loạn bởi những Asura tâm địa độc ác ấy, các Deva đã rời bỏ thiên giới và đi lại trên mặt đất, ẩn mình và không để ai nhận ra.

Verse 8

हिरण्यकशिपुर्भ्रातुस्संपरेतस्य दुःखितः । कृत्वा करोदकादीनि तत्कलत्राद्यसांत्वयत्

Thương tiếc người anh đã lìa đời, Hiraṇyakaśipu cử hành các nghi lễ tang theo tục lệ, bắt đầu bằng lễ dâng nước; rồi ông an ủi vợ của anh và những thân quyến đang chịu tang.

Verse 9

ततस्स दैत्यराजेन्द्रो ह्यजेयमजरामरम् । आत्मानमप्र तिद्वंद्वमेकराज्यं व्यधित्सत

Rồi vị chúa tể của loài Daitya ấy quyết lập mình làm bậc quân vương độc tôn: không ai khuất phục được, không già, không chết, không có đối thủ—một mình trị vì như đấng tối thượng.

Verse 10

स तेपे मंदरद्रोण्यां तपः परमदारुणम् । ऊर्द्ध्वबाहुर्नभोदृष्टिः षादांगुष्ठाश्रितावनिः

Tại đó, trong thung lũng Mandara, hắn thực hành khổ hạnh cực kỳ nghiêm khắc—đứng với hai tay giơ cao, mắt hướng lên trời, thân chỉ tựa trên mặt đất bằng sáu ngón chân—kiên định trong tapas dữ dội để cầu ân sủng của Đức Śiva.

Verse 11

तस्मिंस्तपस्तप्यमाने देवास्सर्वे बलान्विताः । दैत्यान्सर्वान्विनिर्जित्य स्वानि स्थानानि भेजिरे

Khi sự khổ hạnh ấy đang được thực hành, chư thiên thảy đều được tăng thêm sức lực, đánh bại toàn bộ loài Daitya và trở về các cõi của mình—nhờ năng lực phục hồi phát sinh khi trật tự thiêng liêng được nâng đỡ bởi tapas.

Verse 12

तस्य मूर्द्ध्नस्समुद्भूतः सधूमोग्निस्तपोमयः । तिर्यगूर्द्ध्वमधोलोकानतपद्विष्वगीरितः

Từ đỉnh đầu Ngài bừng lên ngọn lửa mịt khói, kết thành từ chính khổ hạnh; lan khắp mọi phương, nó thiêu đốt các cõi—ngang, trên và dưới.

Verse 13

तेन तप्ता दिवं त्यक्त्वा ब्रह्मलोकं ययुस्सुराः । धात्रे विज्ञापयामासुस्तत्तपोविकृताननाः

Bị nung đốt bởi sức nóng của khổ hạnh ấy, chư thiên bỏ cõi trời mà đi đến thế giới của Brahmā. Gương mặt biến dạng vì khổ não do tapas gây ra, họ dâng lời thỉnh cầu lên Đấng Tạo Hóa (Dhātṛ).

Verse 15

प्रताप्य लोकानखिलांस्ततोऽसौ समागतं पद्मभवं ददर्श । वरं हि दातुं तमुवाच धाता वरं वृणीष्वेति पितामहोपि । निशम्य वाचं मधुरां विधातुर्वचोऽब्रवीदेव ममूढबुद्धिः

Sau khi dùng uy lực khuất phục khắp các thế giới, hắn liền thấy Padmabhava (Brahmā) đến. Đấng Tạo Hóa—chính Pitāmaha—muốn ban ân huệ nên nói: “Hãy chọn một điều ước.” Nghe lời ngọt dịu của Đấng An Bài (Brahmā), kẻ tâm trí mê lầm ấy liền thưa đáp.

Verse 16

हिरण्यकशिपुरुवाच । मृत्योर्भयं मे भगवन्प्रजेश पितामहाभून्न कदापि देव । शास्त्रास्त्रपाशाशनिशुष्कवृक्षगिरीन्द्रतोयाग्निरिपुप्रहारैः

Hiraṇyakaśipu thưa: “Ôi Đấng Tôn Quý, ôi Prajāpati, ôi Tổ Phụ thiêng liêng—chưa từng có nỗi sợ tử thần khởi lên trong ta, dù bởi giáo pháp hay vũ khí, bởi thòng lọng, sấm sét, cây khô, núi non, nước, lửa, hay những đòn đánh của kẻ thù.”

Verse 17

देवैश्च दैत्यैर्मुनिभिश्च सिद्धैस्त्वत्सृष्टजीवैर्बहुवाक्यतः किम् । स्वर्गे धरण्यां दिवसे निशायां नैवोर्द्ध्वतो नाप्यधतः प्रजेश

Ôi Chúa tể muôn loài, nói nhiều để làm gì? Dù giữa chư thiên, các Daitya, các bậc hiền triết hay các Siddha—thật vậy, giữa mọi hữu tình do Ngài tạo dựng—dù ở trời hay ở đất, ban ngày hay ban đêm, chẳng có ai sánh bằng Ngài: không ở phía trên, cũng không ở phía dưới.

Verse 18

सनत्कुमार उवाच । तस्यैतदीदृग्वचनं निशम्य दैत्येन्द्र तुष्टोऽस्मि लभस्व सर्वम् । प्रणम्य विष्णुं मनसा तमाह दयान्वितोऽसाविति पद्मयोनिः

Sanatkumāra nói: Nghe những lời ấy được thốt ra như vậy, chúa tể các Daitya hoan hỷ: “Ta đã mãn nguyện—hãy nhận lấy tất cả.” Rồi Padmayoni (Phạm Thiên), trong tâm cúi lạy Viṣṇu, liền nói với Ngài, nhận biết Ngài là bậc đầy lòng từ mẫn.

Verse 19

अलं तपस्ते परिपूर्ण कामस्समाः सहस्राणि च षण्णवत्य । उत्तिष्ठ राज्यं कुरु दानवानां श्रुत्वा गिरं तत्सुमुखो बभूव

“Đủ rồi những khổ hạnh của ngươi—ước nguyện của ngươi đã được viên mãn, dù đã trải qua một nghìn chín mươi sáu năm. Hãy đứng dậy và nắm lấy vương quyền của loài Dānava.” Nghe lời ấy, dung mạo chàng rạng rỡ, lòng đầy hoan hỷ.

Verse 20

राज्याभिषिक्तः प्रपितामहेन त्रैलोक्यनाशाय मतिं चकार । उत्साद्य धर्मान् सकलान्प्रमत्तो जित्वाहवे सोपि सुरान्समस्तान्

Được Tổ Phụ (Brahmā) làm lễ quán đỉnh tấn phong vương vị, hắn liền nuôi ý định hủy diệt tam giới. Say cuồng vì kiêu mạn, hắn phá đổ mọi nẻo dharma, và trong chiến trận, hắn cũng khuất phục toàn thể chư thiên.

Verse 21

ततो भयादिंद्रमुखाश्च देवाः पितामहाज्ञां समवाप्य सर्वे । उपद्रुता दैत्यवरेण जाताः क्षीरोदधिं यत्र हरिस्तु शेते

Bấy giờ, vì sợ hãi, toàn thể chư thiên do Indra dẫn đầu, sau khi nhận mệnh lệnh của Tổ Phụ (Brahmā) và bị tên đại ma ấy quấy nhiễu, liền đến Biển Sữa, nơi Hari (Viṣṇu) đang an nhiên nằm nghỉ.

Verse 22

आराधयामासुरतीव विष्णुं स्तुत्वा वचोभित्सुखदं हि मत्वा । निवेदयामासुरथो प्रसन्नं दुःखं स्वकीयं सकलं हि तेते

Bấy giờ họ chí thành thờ phụng đức Viṣṇu. Sau khi tán dương Ngài bằng lời lẽ—xem đó là nguồn an ủi chân thật—họ đến gần Ngài trong tâm thế hoan hỷ, thuận tiếp, và bày tỏ trọn vẹn mọi nỗi khổ đau của chính mình.

Verse 23

श्रुत्वा तदीयं सकलं हि दुःखं तुष्टो रमेशः प्रददौ वरांस्तु । उत्थाय तस्माच्छयनादुपेन्द्रो निजानुरूपैर्विविधैर्वचोभिः

Nghe trọn nỗi khổ của người ấy, Rameśa (Viṣṇu) hoan hỷ và ban các ân phúc. Rồi Upendra (Viṣṇu) đứng dậy khỏi sàng, nói nhiều lời khác nhau, thích hợp với thời cảnh và với người cầu xin.

Verse 24

आश्वास्य देवानखिलान्मुनीन्वा उवाच वैश्वानरतुल्यतेजाः । दैत्यं हनिष्ये प्रसभं सुरेशाः प्रयात धामानि निजानि तुष्टाः

Sau khi trấn an hết thảy chư thiên và các bậc hiền thánh, Đấng rực sáng như lửa hừng phán rằng: “Hỡi các Chúa tể của chư thiên, ta sẽ dùng uy lực mà diệt Daitya. Nay các ngươi hãy mãn nguyện trở về thiên cung của mình.”

Verse 25

श्रुत्वा रमेशस्य वचस्सुरेशाः शक्रादिकास्ते निखिलाः सुतुष्टाः । ययुः स्वधामानि हिरण्यनेत्रानुजं च मत्वा निहतं मुनीश

Bạch đại hiền, nghe lời của Rameśa (Đức Śiva), hết thảy các chúa tể chư thiên—Indra và các vị khác—đều hoan hỷ mãn nguyện. Nghĩ rằng em trai của Hiraṇyanetra đã bị diệt, họ trở về các thiên cung của mình.

Verse 26

आश्रित्य रूपं जटिलं करालं दंष्ट्रायुधं तीक्ष्णनखं सुनासम् । सैंहं च नारं सुविदारितास्यं मार्तंडकोटिप्रतिमं सुघोरम्

Ngài hiện thân trong hình tướng kinh khiếp: tóc bện jata rối cuộn, dung mạo dữ dằn; lấy nanh làm vũ khí, móng vuốt sắc như dao, mũi cân xứng; vừa như sư tử vừa như người, miệng há rộng ghê rợn, rực cháy như mười triệu mặt trời—thật cực kỳ đáng sợ.

Verse 27

युगांतकालाग्निसमप्रभावं जगन्मयं किं बहुभिर्वचोभिः । अस्तं रवौसोऽपि हि गच्छतीशो गतोऽसुराणां नगरीं महात्मा

Hào quang của Ngài như lửa tận kiếp, trùm khắp cả vũ trụ—còn cần nhiều lời làm chi? Khi mặt trời lặn, vị Chúa tể hùng lực ấy cũng lên đường; bậc đại hồn đi đến thành trì của loài Asura.

Verse 28

कृत्वा च युद्धं प्रबलैस्स दैत्यैर्हत्वाथ तान्दैत्यगणान्गृहीत्वा । बभ्राम तत्राद्रुतविक्रमश्च बभंज तांस्तानसुरान्नृसिंहः

Sau khi giao chiến với các Dāitya hùng mạnh, Nṛsiṃha đã diệt các đạo quân quỷ ấy và bắt giữ chúng. Rồi với dũng lực mau lẹ, không gì ngăn nổi, Ngài tung hoành nơi đó, nghiền nát các Asura hết kẻ này đến kẻ khác.

Verse 29

दृष्टस्स दैत्यैरतुलप्रभावस्ते रेभिरे ते हि तथैव सर्वे । सिंहं च तं सर्वमयं निरीक्ष्य प्रह्लादनामा दितिजेन्द्रपुत्रः । उवाच राजानमयं मृगेन्द्रो जगन्मयः किं समुपागतश्च

Khi các Daitya thấy đấng có uy lực vô song ấy, tất cả đều gầm rống như nhau. Nhìn con sư tử hiện ra như chính thân thể của toàn thể hữu tình, Prahlāda—con của vua Daitya—thưa rằng: “Sư tử này là gì, kết thành từ nguyên lý vương quyền và trùm khắp vũ trụ, nay đã đến đây?”

Verse 30

प्रह्लाद उवाच । एष प्रविष्टो भगवाननंतो नृसिंहमात्रो नगरं त्वदंतः । निवृत्य युद्धाच्छ रणं प्रयाहि पश्यामि सिंहस्य करालमूर्त्तिम्

Prahlāda thưa: “Hãy nhìn—Bhagavān Ananta đã vào thành của ngươi trong hình tướng Narasiṃha. Hãy quay lui khỏi cuộc chiến này và rút khỏi chiến địa. Ta thấy hình sư tử đáng sợ, uy nghi khiến người rúng động.”

Verse 31

यस्मान्न योद्धा भुवनत्रयेऽपि कुरुष्व राज्यं विनमन्मृगेन्द्रम् । श्रुत्वा स्वपुत्रस्य वचो दुरात्मा तमाह भीतोऽसि किमत्र पुत्र

“Vì trong ba cõi không có chiến sĩ nào xứng đối đầu với Ngài, hãy lập quyền cai trị của ngươi bằng cách khuất phục con sư tử giữa loài người ấy.” Nghe lời con mình, kẻ ác kia nói: “Con ơi, con sợ sao? Ở đây có gì đáng sợ?”

Verse 32

उक्त्वेति पुत्रं दितिजाधिनाथो दैत्यर्षभान्वीरवरान्स राजा । गृह्णंतु वै सिंहममुं भवंतो वीरा विरूपभ्रुकुटीक्षणं तु

Nói vậy với con trai xong, vị vua—chúa tể các Dānava—liền bảo các thủ lĩnh Daitya mạnh như bò mộng, những dũng sĩ bậc nhất: “Hỡi các tráng sĩ, hãy bắt lấy kẻ thù như sư tử này—đáng sợ khi nhìn, mày nhăn méo mó, ánh mắt hung dữ.”

Verse 33

तस्याज्ञया दैत्यवरास्ततस्ते ग्रहीतुकामा विविशुर्मृगेन्द्रम् । क्षणेन दग्धाश्शलभा इवाग्निं रूपाभिलाषात्प्रविविक्षवो वै

Theo mệnh lệnh của Ngài, những Daitya ưu tú ấy, khao khát bắt lấy Sư Tử Chúa, liền lao vào. Chỉ trong khoảnh khắc họ bị thiêu rụi—như bướm đêm bay vào lửa—vì lòng tham luyến hình tướng ấy mà muốn xông vào thấu nhập.

Verse 34

दैत्येषु दग्धेष्वपि दैत्यराजश्चकार युद्धं स मृगाधिपेन । शस्त्रैस्समग्रैरखिलैस्तथास्त्रैश्श क्त्यर्ष्टिपाशांकुशपावकाद्यैः

Dẫu các loài Daitya đã bị thiêu rụi, vua Daitya vẫn giao chiến với Đấng Chúa Muôn Thú (Śiva), tung ra đủ mọi vũ khí và thần khí—giáo, lao, thòng lọng, móc thúc, lửa và các thứ khác.

Verse 35

संयुध्यतोरेव तयोर्जगाम ब्राह्मं दिनं व्यास हि शस्त्रपाण्योः । प्रवीरयोर्वीररवेण गर्जतोः परस्परं क्रोधसुयुक्तचेतसोः

Hỡi Vyāsa, khi hai chiến binh hùng mạnh ấy—cả hai đều cầm vũ khí—tiếp tục chiến đấu, trọn một 'ngày của Phạm Thiên' đã trôi qua; với những tiếng gầm oai hùng, họ gầm thét vào nhau, tâm trí bị trói buộc trong cơn thịnh nộ.

Verse 36

ततः स दैत्यस्सहसा बहूंश्च कृत्वा भुजाञ्छस्त्रयुतान्निरीक्ष्य । नृसिंहरूपं प्रययौ मृगेन्द्र संयुध्यमानं सहसा समंतात्

Sau đó, con quỷ ấy đột nhiên phân thân thành nhiều hình dạng và nhìn thấy những cánh tay của mình được trang bị vũ khí, lập tức lao ra trong hình dạng nhân sư, như một con sư tử giữa muông thú, chiến đấu dữ dội khắp mọi phía.

Verse 37

ततस्सुयुद्धं त्वतिदुस्सहं तु शस्त्रैस्समस्तैश्च तथाखिलास्त्रैः । कृत्वा महादैत्यवरो नृसिंहं क्षयं गतैश्शूल धरोऽभ्युपायात्

Sau đó, sau khi tiến hành một cuộc chiến không thể chịu đựng nổi và dữ dội—sử dụng mọi loại vũ khí và mọi loại tên lửa—tên đại quỷ hàng đầu đã đưa Narasiṃha đến chỗ diệt vong. Ngay sau đó, Thần Śiva, Đấng cầm Đinh ba, đã tiến đến hiện trường khi kẻ thù đã bị hủy diệt.

Verse 39

नखास्त्रहृत्पद्ममसृग्विमिश्रमुत्पाद्य जीवाद्विगतः क्षणेन । त्यक्तस्तदानीं स तु काष्ठभूतः पुनः पुनश्चूर्णितसर्वगात्रः

Khi vũ khí móng tay xé toạc đóa sen tâm thất của hắn và máu hòa lẫn với tủy phun ra, sự sống của hắn đã lìa bỏ trong tích tắc. Bị vứt sang một bên, hắn trở nên như một khúc gỗ—hết lần này đến lần khác, toàn bộ cơ thể hắn bị nghiền nát thành từng mảnh.

Verse 40

तस्मिन्हते देवरिपौ प्रसन्नः प्रह्लादमामंत्र्य कृतप्रणामम् । राज्येऽभिषिच्याद्भुतवीर्यविष्णुस्ततः प्रयातो गतिमप्रतर्क्याम्

Khi kẻ thù của các vị thần đã bị tiêu diệt, Thần Viṣṇu đầy quyền năng kỳ diệu, lòng đầy vui sướng, đã từ biệt Prahlāda—người đã cúi đầu cung kính—lên ngôi vua, rồi rời đi về trạng thái không thể thấu hiểu, không thể nghĩ bàn của Ngài.

Verse 41

ततोऽतिहृष्टास्सकलास्सुरेशाः प्रणम्य विष्णुं दिशि विप्र तस्याम् । ययुः स्वधामानि पितामहाद्याः कृतस्वकार्यं भगवंतमीड्यम्

Bấy giờ, tất cả các bậc chúa tể chư thiên vô cùng hoan hỷ, liền cúi đầu đảnh lễ Viṣṇu về chính phương ấy, hỡi Bà-la-môn. Brahmā cùng các thần khác, khi mục đích đã viên thành, trở về cõi riêng của mình, vừa tán dương Đấng Thế Tôn đáng tôn kính (Viṣṇu), bậc đã hoàn tất việc cần làm.

Verse 42

प्रवर्णितं त्वंधकजन्म रुद्राद्धिरण्यनेत्रस्य मृतिर्वराहात् । नृसिंहतस्तत्सहजस्य नाशः प्रह्लादराज्याप्तिरिति प्रसंगात्

Nhân đây đã thuật rằng: Andhaka sinh từ Rudra; Hiraṇyākṣa chịu chết dưới tay Varāha; bởi Nṛsiṃha, Hiraṇyakaśipu—người anh em ruột của hắn—bị diệt; và do đó Prahlāda được thừa hưởng vương quyền.

Verse 43

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां पञ्चमे युद्धखंडे गणाधिपत्यप्राप्त्यंधकजन्म हिरण्यनेत्रहिरण्यकशिपुवधवर्णनं नाम त्रिचत्वारिंशोऽध्यायः

Như vậy, trong Śrī Śiva Mahāpurāṇa—thuộc Saṃhitā thứ hai (Rudra Saṃhitā), phần thứ năm gọi là Yuddha Khaṇḍa—kết thúc chương thứ bốn mươi ba, mang nhan đề: “Sự đạt được Gaṇādhipatya, sự ra đời của Andhaka, và thuật việc sát hại Hiraṇyanetra cùng Hiraṇyakaśipu.”