वृन्दायाः दुष्स्वप्न-दर्शनं तथा पातिव्रत्य-भङ्गोपक्रमः / Vṛndā’s Ominous Dreams and the Prelude to the Breach of Chastity

Verse 1

व्यास उवाच । सनत्कुमार सर्वज्ञ वद त्वं वदतां वर । किमकार्षीद्धरिस्तत्र धर्मं तत्याज सा कथम्

Vyāsa thưa: “Ôi Sanatkumāra, bậc toàn tri, bậc tối thắng trong lời nói, xin hãy kể cho con: Hari đã làm gì ở đó, và trong hoàn cảnh ấy Ngài đã lìa bỏ dharma như thế nào?”

Verse 2

सनत्कुमार उपाच । विष्णुर्जालंधरं गत्वा दैत्यस्य पुटभेदनम् । पातिव्रत्यस्य भंगाय वृन्दायाश्चा करोन्मतिम्

Sanatkumāra nói: Viṣṇu đến Jālandhara và bày mưu phá vỡ sức hộ trì của ác ma ấy, nhằm làm cho hạnh pātivratā (trinh tiết thủy chung) của Vṛndā bị tổn hoại.

Verse 3

वृन्दां स दर्शयामास स्वप्नं मायाविनां वरः । स्वयं तन्नगरोद्यानमास्थितोऽद्भुतविग्रहः

Bậc Chúa tể tối thượng của huyễn lực đã khiến Vṛndā thấy một giấc mộng; còn chính Ngài, mang thân tướng kỳ diệu, an tọa nơi vườn ngự của thành ấy.

Verse 4

अथ वृन्दा तदा देवी तत्पत्नी निशि सुव्रता । हरेर्मायाप्रभावात्तु दुस्स्वप्नं सा ददर्श ह

Bấy giờ, Vṛndā Devī—hiền thê của chàng, người kiên trì giữ giới nguyện—trong đêm đã thấy một điềm mộng dữ, do uy lực của māyā nơi Hari gây nên.

Verse 5

स्वप्नमध्ये हि सा विष्णुमायया प्रददर्श ह । भर्त्तारं महिषारूढं तैलाभ्यक्तं दिगंबरम्

Trong mộng, nhờ sức māyā của Viṣṇu, nàng thấy phu quân mình: cưỡi trên trâu nước, thân bôi dầu, và trần truồng, lấy bốn phương làm y phục.

Verse 6

कृष्णप्रसूनभूषाढ्यं क्रव्यादगणसेवितम् । दक्षिणाशां गतं मुंडं तमसा च वृतं तदा

Cái đầu bị chặt ấy được trang sức bằng hoa sẫm màu, lại có bầy quỷ thần ăn thịt vây hầu. Nó hướng về phương Nam, và khi ấy bị bóng tối bao phủ.

Verse 7

स्वपुरं सागरे मग्नं सहसैवात्मना सह । इत्यादि बहुदुस्स्वप्नान्निशांते सा ददर्श ह

Cuối đêm, nàng còn thấy nhiều ác mộng khác—như thành trì của chính nàng bỗng chốc chìm xuống biển cả, cùng với bản thân nàng.

Verse 8

ततः प्रबुध्य सा बाला तं स्वप्नं स्वं विचिन्वती । ददर्शोदितमादित्यं सच्छिद्रं निःप्रभं मुहुः

Rồi nàng thiếu nữ tỉnh dậy, suy ngẫm về giấc mộng của chính mình. Hết lần này đến lần khác, nàng thấy mặt trời vừa mọc như đầy khiếm khuyết—tựa bị thủng lỗ và mất hẳn ánh quang huy.

Verse 9

तदनिष्टमिदं ज्ञात्वा रुदंती भयविह्वला । कुत्रचिन्नाप सा शर्म गोपुराट्टालभूमिषु

Biết đó là điềm chẳng lành, nàng vừa khóc vừa run rẩy vì sợ hãi. Nàng không tìm được chút an ổn nào ở bất cứ nơi đâu, dẫu là nơi cổng thành hay trên nền các vọng lâu cao vút.

Verse 10

ततस्सखीद्वययुता नगरोद्यानमागमत् । तत्रापि सा गता बाला न प्राप कुत्रचित्सुखम्

Rồi cô gái trẻ, có hai người bạn gái đi cùng, đến khu vườn của thành. Nhưng dù đã tới đó, nàng vẫn chẳng tìm được niềm vui ở bất cứ nơi nào.

Verse 11

ततो जलंधरस्त्री सा निर्विण्णोद्विग्नमानसा । वनाद्वनांतरं याता नैव वेदात्मना तदा

Bấy giờ, vợ của Jalandhara, lòng chán chường và bấn loạn, đi từ khu rừng này sang khu rừng khác; khi ấy nàng không còn tỉnh giác nội tâm về chính bản ngã của mình.

Verse 12

भ्रमती सा ततो बाला ददर्शातीव भीषणौ । राक्षसौ सिंहवदनौ दृष्ट्वा दशनभासुरौ

Rồi cô gái trẻ đang lang thang bỗng thấy hai rākṣasa vô cùng ghê rợn—mặt như sư tử, răng nanh sáng loáng dữ tợn. Vừa trông thấy chúng, nàng kinh hãi trước dáng vẻ đáng sợ ấy.

Verse 13

तौ दृष्ट्वा विह्वलातीव पलायनपरा तदा । ददर्श तापसं शांतं सशिष्यं मौनमास्थितम्

Thấy hai kẻ ấy, nàng bàng hoàng tột độ và lập tức toan chạy trốn. Rồi nàng trông thấy một vị ẩn sĩ thanh tịnh, cùng đệ tử, an trụ trong sự im lặng (mauna).

Verse 14

ततस्तत्कंठमासाद्य निजां बाहुलतां भयात् । मुने मां रक्ष शरणमागतास्मीत्यभाषत

Rồi vì sợ hãi, nàng chạm đến cổ vị hiền triết và vòng tay mình ôm chặt, thưa rằng: “Bạch Muni, xin che chở cho con—con đã đến nương tựa nơi Ngài.”

Verse 15

मुनिस्तां विह्वलां दृष्ट्वा राक्षसानुगतां तदा । हुंकारेणैव तौ घोरौ चकार विमुखौ द्रुतम्

Thấy nàng hoảng loạn và bị các rākṣasa đuổi theo, vị hiền triết liền chỉ bằng một tiếng hùṃkāra dữ dội—tiếng gầm thiêng—khiến hai ác quỷ ghê rợn ấy lập tức quay lưng bỏ chạy.

Verse 16

तद्धुंकारभयत्रस्तौ दृष्ट्वा तौ विमुखौ गतौ । विस्मितातीव दैत्येन्द्रपत्नी साभून्मुने हृदि

Thấy hai kẻ ấy kinh hãi trước tiếng “hùṃ” vang như sấm và quay lưng rút lui, phu nhân của chúa tể Daitya trong lòng vô cùng kinh ngạc, bạch hiền triết.

Verse 17

ततस्सा मुनिनाथं तं भयान्मुक्ता कृतांजलिः । प्रणम्य दंडवद्भूमौ वृन्दा वचनमब्रवीत्

Bấy giờ Vṛndā, thoát khỏi sợ hãi, chắp tay cung kính, đảnh lễ vị Muni tôn quý ấy; rồi phủ phục như cây gậy trên đất (daṇḍavat) và thưa những lời này.

Verse 18

वृन्दोवाच । मुनिनाथ दयासिन्धो परपीडानिवारक । रक्षिताहं त्वया घोराद्भयादस्मात्ख लोद्भवात्

Vṛndā thưa: “Ôi bậc Chúa tể giữa các hiền sĩ, biển cả của lòng từ mẫn, Đấng trừ diệt khổ não do kẻ khác gây nên—nhờ Ngài, con đã được che chở khỏi nỗi kinh hoàng ghê gớm này, phát sinh từ nguồn gốc tà ác ấy.”

Verse 19

समर्थस्सर्वथा त्वं हि सर्वज्ञोऽपि कृपानिधे । किंचिद्विज्ञप्तुमिच्छामि कृपया तन्निशामय

Hỡi kho tàng của lòng từ bi, Ngài hoàn toàn có khả năng về mọi mặt, và dù Ngài là đấng toàn tri, con vẫn mong muốn được trình lên một lời thỉnh cầu.

Verse 20

जलंधरो हि मद्भर्ता रुद्रं योद्धुं गतः प्रभो । स तत्रास्ते कथं युद्धे तन्मे कथय सुव्रत

Thưa Ngài, Jalandhara—chính là chồng của con—đã đi chiến đấu với Rudra. Chàng ấy đứng thế nào trong trận chiến đó?

Verse 21

सनत्कुमार उवाच । मुनिस्तद्वाक्यमाकर्ण्य मौनकपटमास्थितः । कर्त्तुं स्वार्थं विधानज्ञः कृपयोर्द्ध्वमवैक्षत

Sanatkumāra nói: Nghe những lời đó, vị hiền triết đã giả vờ im lặng. Với kỹ năng mưu lược và ý định hoàn thành mục đích riêng của mình, ngài đã nhìn lên cao với vẻ thương xót.

Verse 22

तावत्कपीशावायातौ तं प्रणम्याग्रतः स्थितौ । ततस्तद्भ्रूलतासंज्ञानियुक्तौ गगनं गतौ

Ngay lúc đó, hai vị chúa khỉ đã đến. Cúi chào ngài, họ đứng trước mặt ngài. Sau đó, được lệnh bởi tín hiệu từ đôi lông mày của ngài, cả hai đã bay lên trời và rời đi.

Verse 23

नीत्वा क्षणार्द्धमागत्य पुनस्तस्याग्रतः स्थितौ । तस्यैव कं कबंधं च हस्तावास्तां मुनीश्वर

Mang vật ấy đi rồi, chỉ nửa sát-na sau họ trở lại và lại đứng trước mặt người ấy. Trong tay họ, hỡi bậc hiền thánh tối thượng, chính là cái đầu ấy và cả thân không đầu.

Verse 24

शिरः कबंधं हस्तौ तौ दृष्ट्वाब्धितनयस्य सा । पपात मूर्छिता भूमौ भर्तृव्यसनदुःखिता

Nhìn thấy chiếc đầu lìa khỏi xác, thân mình và đôi tay của đứa con của đại dương, nàng—đau đớn vì tai họa ập xuống chồng mình—đã ngất đi và ngã xuống đất.

Verse 25

वृन्दोवाच । यः पुरा सुखसंवादैर्विनोदयसि मां प्रभो । स कथं न वदस्यद्य वल्लभां मामनागसम्

Vṛndā nói: "Thưa Chúa tể, người trước đây đã làm thiếp vui lòng bằng những lời ngọt ngào và thân mật—tại sao hôm nay người không nói với thiếp, người vợ yêu dấu của người, dù thiếp không hề có lỗi?"

Verse 27

नांगीकृतं हि मे वाक्यं रुद्रतत्त्वमजानता । परं ब्रह्म शिवश्चेति वदंत्या दैत्यसत्तम

Hỡi kẻ cao quý nhất trong các Daitya, vì ông không hiểu được nguyên lý thực sự của Rudra, ông đã không chấp nhận lời tôi khi tôi tuyên bố rằng: "Śiva là Phạm Thiên Tối cao."

Verse 28

ततस्त्वं हि मया ज्ञातस्तव सेवाप्रभावतः । गर्वितेन त्वया नैव कुसंगवशगेन हि

Vì thế, ta đã nhận ra ngươi nhờ uy lực của sự phụng sự và lòng sùng kính của ngươi. Nhưng ngươi lại kiêu mạn, bị bè bạn xấu chi phối, nên hoàn toàn không hành xử đúng đắn.

Verse 29

इत्थंप्रभाष्य बहुधा स्वधर्मस्था च तत्प्रिया । विललाप विचित्रं सा हृदयेन विदूयता

Nói như thế hết lần này đến lần khác, người phụ nữ yêu dấu ấy—vững trú trong bổn phận dharma của mình—đã than khóc muôn vẻ lạ lùng, lòng nàng bừng cháy vì sầu khổ.

Verse 30

ततस्सा धैर्यमालंब्य दुःखोच्छ्रवा सान्विमुंचती । उवाच मुनिवर्यं तं सुप्रणम्य कृतांजलिः

Rồi nàng nương tựa vào dũng khí để tự trấn định, buông ra những tiếng thở dài nặng sầu; nàng cung kính đảnh lễ vị thánh hiền ấy và chắp tay trong añjali mà thưa rằng.

Verse 31

वृन्दोवाच । कृपानिधे मुनिश्रेष्ठ परोपकरणादर । मयि कृत्वा कृपां साधो जीवयैनं मम प्रभुम्

Vṛndā thưa: “Ôi kho tàng từ bi, bậc hiền triết tối thượng, người hân hoan làm lợi ích cho kẻ khác—bạch Thánh giả, xin thương xót con và khiến phu quân của con được sống lại.”

Verse 32

यत्त्वमस्य पुनश्शक्तो जीवनाय मतो मम । अतस्संजीवयैनं मे प्राणनाथं मुनीश्वर

Vì theo thiển ý của thiếp, ngài có khả năng hồi sinh chàng, hỡi bậc thánh nhân, xin hãy cứu sống phu quân, hơi thở của đời thiếp.

Verse 33

सनत्कुमार उवाच । इत्युक्त्वा दैत्यपत्नी सा पतिव्रत्यपरायणाः । पादयोः पतिता तस्य दुःखश्वासान् विमुञ्चती

Sanatkumāra nói: Nói xong, người vợ của chúa quỷ—một lòng nương theo hạnh pativratā—liền ngã phục dưới chân chồng, thở ra những tiếng thở dài nặng trĩu vì sầu khổ.

Verse 34

मुनिरुवाच । नायं जीवयितुं शक्तो रुद्रेण निहतो युधि । रुद्रेण निहता युद्धे न जीवन्ति कदाचन

Vị hiền triết nói: “Kẻ này không thể được hồi sinh, vì đã bị Rudra đánh gục giữa chiến địa. Những ai bị Rudra sát hại trong chiến trận thì chẳng bao giờ sống lại.”

Verse 35

तथापि कृपयाविष्ट एनं संजीवयाम्यहम् । रक्ष्याश्शरणगाश्चेति जानन्धर्मं सनातनम्

“Dẫu vậy, vì lòng từ bi tràn ngập, ta sẽ khiến hắn sống lại—bởi ta biết dharma vĩnh cửu rằng kẻ đã quy y nương tựa thì phải được che chở.”

Verse 36

सनत्कुमार उवाच । इत्युक्त्वा स मुनिस्तस्या जीवयित्वा पतिं मुने । अंतर्दधे ततो विष्णुस्सर्वमायाविनां वरः

Sanatkumāra nói: “Nói vậy xong, vị hiền triết ấy đã làm cho chồng nàng sống lại, hỡi hiền giả; rồi Viṣṇu—bậc tối thượng trong mọi kẻ làm chủ māyā—liền ẩn mất khỏi tầm mắt.”

Verse 37

द्रुतं स जीवितस्तेनोत्थितः सागरनन्दनः । वृन्दामालिंग्य तद्वक्त्रं चुचुंब प्रीतमानसः

Ngay tức khắc, nhờ oai lực thiêng liêng ấy, Sāgaranandana được hồi sinh và đứng dậy. Ôm lấy Vṛndā, chàng hôn lên gương mặt nàng, lòng tràn đầy hoan hỷ.

Verse 38

अथ वृन्दापि भर्तारं दृष्ट्वा हर्षितमानसा । जहौ शोकं च निखिलं स्वप्नवद्धृद्यमन्यत

Bấy giờ Vṛndā cũng vậy, vừa thấy chồng liền hoan hỷ trong lòng. Nàng trút bỏ mọi sầu khổ, và trong tâm tự nhủ rằng tất cả chỉ như một giấc mộng.

Verse 39

अथ प्रसन्नहृदया सा हि संजातहृच्छया । रेमे तद्वनमध्यस्था तद्युक्ता बहुवासरान्

Rồi nàng, lòng đã an nhiên và khát vọng thầm kín vừa trỗi dậy, ở giữa khu rừng ấy mà vui hưởng—gắn bó cùng chàng suốt nhiều ngày.

Verse 40

कदाचित्सुरतस्यांते दृष्ट्वा विष्णुं तमेव हि । निर्भर्त्स्य क्रोधसंयुक्ता वृन्दा वचनमब्रवीत्

Một lần, vào lúc cuộc ân ái vừa dứt, Vṛndā nhận ra người ấy chính là Viṣṇu. Nổi giận bừng bừng, nàng quở trách và nói những lời này.

Verse 41

वृन्दोवाच । धिक् तदेवं हरे शीलं परदाराभिगामिनः । ज्ञातोऽसि त्वं मया सम्यङ्मायी प्रत्यक्षतापसः

Vṛndā nói: “Thật đáng hổ thẹn thay, hỡi Hari—hành vi của kẻ tìm đến vợ người khác! Nay ta đã nhận ra ngươi rõ ràng: ngươi là kẻ dùng māyā để lừa dối, hiện ra trước mắt ta với dáng vẻ một ẩn sĩ khổ hạnh.”

Verse 42

सनत्कुमार उवाच । इत्युक्त्वा क्रोधमापन्ना दर्शयंती स्वतेजसम् । शशाप केशवं व्यास पातिव्रत्यरता च सा

Sanatkumāra nói: Nói xong, nàng bừng bừng phẫn nộ, hiển lộ quang huy của tự lực tâm linh. Ôi Vyāsa, người vợ trinh tiết, chuyên nhất pātivratā ấy đã thốt lời nguyền rủa lên Keśava (Viṣṇu).

Verse 43

रे महाधम दैत्यारे परधर्मविदूषक । गृह्णीष्व शठ मद्दत्तं शापं सर्वविषोल्बणम्

Hỡi kẻ hèn mạt nhất, kẻ thù của loài Daitya, kẻ làm hoen ố chánh pháp của người khác! Này kẻ gian trá, hãy nhận lấy lời nguyền ta ban—độc dữ vượt hơn mọi thứ độc.

Verse 44

यौ त्वया मायया ख्यातौ स्वकीयौ दर्शितौ मम । तावेव राक्षसौ भूत्वा भार्यां तव हरिष्यतः

Hai kẻ mà ngươi dùng māyā khiến ta nhận biết và chỉ ra như “người của ta” — chính hai kẻ ấy sẽ hóa thành rākṣasa và sẽ cướp đi thê tử của ngươi.

Verse 45

त्वं चापि भार्यादुःखार्तो वने कपिसहायवान् । भ्रम सर्पेश्वरेणायं यस्ते शिष्यत्वमागतः

Ngươi cũng vì nỗi khổ mất vợ mà lang thang trong rừng, lấy loài khỉ làm trợ thủ. Còn vị này—Chúa tể loài Rắn—đã đến quy y làm đệ tử của ngươi; vậy hãy cùng ngài mà du hành nơi đây.

Verse 46

सनत्कुमार उवाच । इत्युक्त्वा सा तदा वृन्दा प्रविशद्धव्यवाहनम् । विष्णुना वार्यमाणापि तस्मितासक्तचेतसा

Sanatkumāra nói: Nói xong như vậy, Vṛndā liền bước vào ngọn lửa tế tự. Dẫu được Viṣṇu ngăn lại, tâm nàng vẫn kiên cố gắn chặt với chính lời nguyện ấy.

Verse 47

तस्मिन्नवसरे देवा ब्रह्माद्या निखिला मुने । आगता खे समं दारैः सद्गतिं वै दिदृक्षवः

Hỡi hiền giả, đúng vào lúc ấy, hết thảy chư thiên—khởi từ Brahmā—đều cùng các phối ngẫu bay đến giữa hư không, khát khao được chứng kiến sự viên mãn cát tường, tức thiện thú (sugati) sắp hiển lộ.

Verse 48

अथ दैत्येन्द्रपत्न्यास्तु तज्ज्योतिः परमं महत् । पश्यतां सर्वदेवानामलोकमगमद्द्रुतम्

Thế rồi, từ người vợ của chúa tể các Daitya, vầng hào quang vĩ đại tối cao đó đã trỗi dậy và—trong khi tất cả các vị thần đang nhìn theo—đã nhanh chóng rời đi đến một cõi khác.

Verse 49

शिवातनौ विलीनं तद्वृन्दातेजो बभूव ह । आसीज्जयजयारावः खस्थितामर पंक्तिषु

Hào quang của đạo quân ấy tan hòa vào chính thân thể của Śiva. Rồi giữa những hàng chư thiên đứng trên không trung, vang lên tiếng hô lớn: “Chiến thắng! Chiến thắng!”

Verse 50

एवं वृन्दा महाराज्ञी कालनेमिसुतोत्तमा । पातिव्रत्यप्रभावाच्च मुक्तिं प्राप परां मुने

Vì thế, Vṛndā, bậc đại vương hậu—đứng đầu trong các ái nữ của Kālanemi—nhờ uy lực của hạnh tiết trọn đời thủy chung với phu quân, đã chứng đắc giải thoát tối thượng, hỡi bậc hiền triết.

Verse 51

ततो हरिस्तामनुसंस्मन्मुहुर्वृन्दाचिताभस्मरजोवगुंठितः । तत्रैव तस्थौ सुरसिद्धसंघकैः प्रबोध्यमानोपि ययौ न शांतिम्

Sau đó, Hari cứ hết lần này đến lần khác tưởng niệm Vṛndā, thân phủ đầy bụi và tro từ giàn hỏa táng của nàng. Ngay tại chỗ ấy Ngài đứng lặng; dẫu được các đoàn chư thiên và siddha thức tỉnh, an ủi, Ngài vẫn chẳng đạt được an bình.