देवस्तुतिः—नन्दिकेश्वरविज्ञप्तिः—शम्भोः समाधेः उत्थानम् (Devas’ Hymn, Nandikeśvara’s Petition, and Śiva’s Rising from Samādhi)

Verse 1

देवा ऊचुः । नमो रुद्राय देवाय मदनांतकराय च । स्तुत्याय भूरिभासाय त्रिनेत्राय नमोनमः

Chư Thiên thưa rằng: “Kính lễ Rudra, Đấng Chúa tể thiêng liêng; kính lễ Đấng diệt Madana (Kāma). Kính lễ Đấng đáng tán dương, rực sáng với quang huy vô lượng; Đấng Tam Nhãn—con cúi lạy mãi mãi.”

Verse 2

शिपिविष्टाय भीमाय भीमाक्षाय नमोनमः । महादेवाय प्रभवे त्रिविष्टपतये नमः

Kính lễ mãi mãi Śiva, Đấng thấm khắp muôn loài (Śipiviṣṭa); kính lễ Đấng Uy Nghiêm đáng sợ (Bhīma), Đấng có đôi mắt khiến người kính sợ (Bhīmākṣa). Kính lễ Mahādeva, Đấng Tối thượng, nguồn khởi của mọi hiển lộ (Prabhava); kính lễ Chúa tể của ba cõi (Triviṣṭapati).

Verse 3

त्वं नाथः सर्वलोकानां पिता माता त्वमीश्वरः । शंभुरीशश्शंकरोसि दयालुस्त्वं विशेषतः

Ngài là Chúa tể của mọi thế giới; Ngài là cha và mẹ của muôn loài—quả thật chỉ riêng Ngài là Đấng Tối thượng. Ngài là Śambhu, là Īśa tối cao, là Śaṅkara; hơn hết thảy, Ngài đặc biệt chan chứa lòng từ bi.

Verse 4

त्वं धाता सर्वजगतां त्रातुमर्हसि नः प्रभो । त्वां विना कस्समर्थोस्ति दुःखनाशे महेश्वर

Lạy Chúa, Ngài là Đấng nâng đỡ muôn thế giới; vì vậy chỉ một mình Ngài xứng đáng che chở chúng con. Không có Ngài, ô Maheśvara, ai có thể diệt trừ sầu khổ?

Verse 5

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तेषां सुराणां नन्दिकेश्वरः । कृपया परया युक्तो विज्ञप्तुं शंभुमारभत्

Brahmā nói: Nghe như vậy lời của các chư thiên, Nandīkeśvara—đầy lòng đại bi tối thượng—bèn bắt đầu kính cẩn dâng lời thỉnh cầu lên Śambhu (Đức Śiva).

Verse 6

नंदिकेश्वर उवाच । विष्ण्वादयस्सुरगणा मुनिसिद्धसंघास्त्वां द्रष्टुमेव सुरवर्य्य विशेषयंति । कार्यार्थिनोऽसुरवरैः परिभर्त्स्य मानास्सम्यक् पराभवपदं परमं प्रपन्नाः

Nandikeśvara nói: “Ôi bậc tối thắng trong chư thiên, Viṣṇu cùng các đoàn thiên chúng, lại có hội chúng các bậc hiền triết và các bậc thành tựu, đang đặc biệt đến chỉ để được chiêm bái Ngài. Vì cầu cho đại sự của chư thiên được viên thành, nhưng bị các chúa tể asura sỉ nhục, họ đã thật sự rơi vào cảnh nhục nhã tột cùng và nay bị thúc bách đến nương tựa nơi Ngài.”

Verse 7

तस्मात्त्वया हि सर्वेश त्रातव्या मुनयस्सुराः । दीनबंधुर्विशेषेण त्वमुक्तो भक्तवत्सलः

Vì thế, ô Đấng Chúa Tể muôn loài, chính Ngài phải che chở các bậc hiền thánh và chư thiên. Đặc biệt, Ngài được tôn xưng là bạn của kẻ khốn cùng và là Đấng hết lòng thương yêu những người sùng kính Ngài.

Verse 8

ब्रह्मोवाच । एवं दयावता शंभुर्विज्ञप्तो नंदिना भृशम् । शनैश्शनैरुपरमद्ध्यानादुन्मील्य चाक्षिणी

Phạm Thiên nói: Như vậy, đấng Śambhu đầy lòng từ bi, được Nandin khẩn cầu tha thiết, dần dần rời khỏi thiền định và chậm rãi mở mắt.

Verse 9

ईशोऽथोपरतश्शंभुस्तदा परमकोविदः । समाधेः परमात्मासौ सुरान्सर्वानुवाच ह

Bấy giờ, Chúa Tể—Śambhu—đã rời khỏi samādhi; Đấng Tự Ngã Tối Thượng, bậc minh triết bậc nhất, liền phán bảo tất cả chư thiên.

Verse 10

शंभुरुवाच । कस्माद्यूयं समायाता मत्समीपं सुरेश्वरः । हरिब्रह्मादयस्सर्वे ब्रूत कारणमाशु तत्

Śambhu phán: “Hỡi các bậc chúa tể của chư thiên, vì sao các ngươi đều tụ hội đến trước Ta? Hỡi tất cả các vị, bắt đầu từ Hari (Viṣṇu) và Brahmā, hãy mau nói cho Ta biết nguyên do.”

Verse 11

ब्रह्मोवाच । इति श्रुत्वा वचश्शम्भोस्सर्वे देवा मुदाऽन्विताः । विष्णोर्विलोकयामासुर्मुखं विज्ञप्तिहेतवे

Phạm Thiên nói: Nghe xong lời của Śambhu (Đức Śiva), tất cả chư thiên đều tràn đầy hoan hỷ. Rồi họ hướng mắt về dung nhan của Viṣṇu, mong nhờ Ngài thay mặt mà thưa bày thỉnh nguyện.

Verse 12

अथ विष्णुर्महाभक्तो देवानां हितकारकः । मदीरितमुवाचेदं सुरकार्यं महत्तरम्

Bấy giờ, đức Viṣṇu—bậc đại tín đồ, luôn vì lợi ích của chư thiên—đã nói ra trọng trách lớn lao của các devas, đúng như lời ta đã truyền đạt cho Ngài.

Verse 13

तारकेण कृतं शंभो देवानां परमाद्भुतम् । कष्टात्कष्टतरं देवा विज्ञप्तुं सर्व आगताः

Ôi Śambhu, điều Tāraka đã gây ra cho chư thiên thật vô cùng kinh ngạc, lại còn khốc liệt hơn mọi tai ương. Vì thế, tất cả các devas đã cùng đến để dâng lời thỉnh cầu trước Ngài.

Verse 14

हे शंभो तव पुत्रेणौरसेन हि भविष्यति । निहतस्तारको दैत्यो नान्यथा मम भाषितम्

Ôi Śambhu, chắc chắn Tāraka, tên ác ma, sẽ bị chính người con ruột do Ngài sinh ra tiêu diệt. Lời ta đã tuyên sẽ không thể khác.

Verse 15

विचार्य्येत्थं महादेव कृपां कुरु नमोऽस्तु ते । देवान्समुद्धर स्वामिन् कष्टात्तारकनिर्मितात्

“Suy xét như vậy, ô Mahādeva, xin Ngài rủ lòng từ mẫn—kính lễ Ngài. Ôi Chúa tể, xin cứu chư thiên khỏi nỗi khổ do Tāraka gây nên.”

Verse 16

तस्मात्त्वया गिरिजा देव शंभो ग्रहीतव्या पाणिना दक्षिणेन । पाणिग्रहेणैव महानुभावां दत्तां गिरींद्रेण च तां कुरुष्व

Vì vậy, ô Deva Śambhu, Ngài hãy nắm lấy tay phải mà tiếp nhận Girijā. Chính bằng nghi lễ nắm tay (pāṇigrahaṇa) ấy, xin hãy nhận nàng—thiếu nữ đại tâm do Chúa tể núi non trao gả—và lập nàng làm chính thê hợp pháp của Ngài.

Verse 17

विष्णोस्तद्वचनं श्रुत्वा प्रसन्नो ह्यब्रवीच्छिवः । दर्शयन् सद्गतिं तेषां सर्वेषां योगतत्परः

Nghe lời của Viṣṇu, Đức Śiva hoan hỷ liền cất lời. An trụ trong Yoga, Ngài bày tỏ cho tất cả họ con đường chân phúc (sadgati), chỉ rõ đích đến cát tường dành cho mỗi người.

Verse 18

शिव उवाच । यदा मे स्वीकृता देवी गिरिजा सर्वसुंदरी । तदा सर्वे सुरेंद्राश्च मुनयो ऋषयस्तदा

Śiva nói: “Khi Ta tiếp nhận Nữ thần Girijā—Devī tuyệt mỹ—làm phối ngẫu, thì ngay lúc ấy, tất cả các chúa tể chư thiên cùng các bậc hiền thánh, các ṛṣi, đều tụ hội.”

Verse 19

सकामाश्च भविष्यन्ति न क्षमाश्च परे पथि । जीवयिष्यति दुर्गा सा पाणिग्रहणतस्स्मरम्

Họ sẽ trở nên bị dục vọng chi phối và trên con đường cao thượng sẽ không còn nhẫn nhịn. Nhưng chính Durgā ấy sẽ làm cho Kāma sống lại nhờ nghi lễ hôn phối—nghi thức nắm tay.

Verse 20

मदनो हि मया दग्धस्सर्वेषां कार्य्यसिद्धये । ब्रह्मणो वचनाद्विष्णो नात्र कार्या विचारणा

Quả thật, Ta đã thiêu đốt Kāma (Madana) để mọi mục đích của muôn loài được thành tựu. Hỡi Viṣṇu, vì việc ấy đã làm theo lời của Phạm Thiên (Brahmā), nên ở đây không cần bàn luận thêm nữa.

Verse 21

एवं विमृश्य मनसा कार्याकार्यव्यवस्थितौ । सुधीः सर्वैश्च देवेंद्र हठं नो कर्तुमर्हसि

Vậy, sau khi đã suy xét trong tâm về điều nên làm và điều không nên làm, hỡi Indra—bậc trí tuệ, đứng đầu chư thiên—ngài chớ hành động bướng bỉnh, dùng sức mạnh cưỡng ép chống lại chúng ta.

Verse 22

दग्धे कामे मया विष्णो सुरकार्यं महत् कृतम् । सर्वे तिष्ठंतु निष्कामा मया सह सुनिश्चितम्

“Hỡi Viṣṇu, khi Kāma bị ta thiêu đốt, một đại sự vì chư thiên đã được hoàn thành. Nay hãy để tất cả an trú không dục—điều này đã được quyết định vững chắc, cùng với ta.”

Verse 23

यथाऽहं च सुरास्सर्वे तथा यूयमयत्नतः । तपः परमसंयुक्ताः करिष्यध्वं सुदुष्करम्

Như Ta và chư thiên đã làm, các ngươi cũng hãy—không dao động—thực hành khổ hạnh (tapas). Khi hợp nhất trọn vẹn với kỷ luật tối thượng của tapas, các ngươi sẽ thành tựu cả điều cực kỳ khó khăn.

Verse 24

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां तृतीये पार्वतीखण्डे पार्वतीविवाहस्वीकारो नाम चतुर्विशोऽध्यायः

Như vậy, trong Thánh thư Śrī Śiva Mahāpurāṇa—thuộc phần thứ hai là Rudra-saṃhitā, trong phân đoạn thứ ba gọi là Pārvatī-khaṇḍa—kết thúc chương hai mươi bốn, mang nhan đề “Sự chấp thuận hôn lễ của Pārvatī.”

Verse 25

पुरावृत्तं स्मरकृतं विस्मृतं यद्विधे हरे । महेन्द्र मुनयो देवा यत्तत्सर्वं विमृश्यताम्

Ô Vidhe (Phạm Thiên) và ô Hari (Viṣṇu), xin hãy nhớ lại và suy xét trọn vẹn câu chuyện xưa kia—do Smara (Kāma) gây nên rồi về sau bị lãng quên—để Mahendra (Indra), các bậc hiền triết và chư thiên cùng nhau thẩm xét.

Verse 26

महाधनुर्धरेणैव मदनेन हठात्सुराः । सर्वेषां ध्यानविध्वंसः कृतस्तेन पुरापुरा

Thuở xa xưa, hỡi chư Thiên, chính Madana (Kāma) — bậc đại cung thủ — đã cưỡng bức làm tan vỡ sự thiền định của hết thảy (các thần và hiền giả hội tụ).

Verse 27

कामो हि नरकायैव तस्मात् क्रोधोभिजायते । क्रोधाद्भवति संमोहो मोहाच्च भ्रंशते तपः

Dục vọng quả thật chỉ dẫn đến khổ đau như địa ngục; từ đó sinh ra sân hận. Từ sân hận phát sinh mê muội, và từ mê muội thì tapas—khổ hạnh, kỷ luật nội tâm—bị suy sụp.

Verse 28

कामक्रोधौ परित्याज्यौ भवद्भिस्सुरसत्तमैः । सर्वैरेव च मंतव्यं मद्वाक्यं नान्यथा क्वचित्

Hỡi bậc tối thắng trong hàng chư Thiên, các ngươi phải từ bỏ dục và sân. Và tất cả hãy chỉ ghi lòng lời ta; tuyệt đối đừng, vào bất cứ lúc nào, hiểu theo cách khác.

Verse 29

ब्रह्मोवाच । एवं विश्राव्य भगवान् महादेवो वृषध्वजः । सुरान् प्रवाचयामास विधिविष्णू तथा मुनीम्

Brahmā nói: Sau khi khiến (ý chỉ và sắc lệnh) ấy được nghe rõ như vậy, Đức Thế Tôn Mahādeva—Đấng mang cờ có hình bò—liền dạy bảo chư Thiên, cùng Brahmā (Đấng lập pháp), Viṣṇu và vị hiền thánh.

Verse 30

तूष्णींभूतोऽभवच्छंभुर्ध्यानमाश्रित्य वै पुनः । आस्ते पुरा यथा स्थाणुर्गणैश्च परिवारितः

Bấy giờ Śambhu lại trở nên lặng thinh, nương vào thiền định sâu xa mà an tọa. Ngài ngồi như thuở cổ xưa—tựa Sthāṇu bất động—được các gaṇa vây quanh hộ trì.

Verse 31

स्वात्मानमात्मना शंभुरात्मन्येव व्यचिंतयत् । निरंजनं निराभासं निर्विकारं निरामयम्

Śambhu quán chiếu chính Tự Ngã của Ngài bằng Tự Ngã của Ngài, an trụ duy nhất trong Tự Ngã—thanh tịnh không vết nhơ, không bóng dáng huyễn hiện, bất biến và lìa mọi khổ não.

Verse 32

परात्परतरं नित्यं निर्ममं निरवग्रहम् । शब्दातीतं निर्गुणं च ज्ञानगम्यं परात्परम्

Ngài vượt trên cả tối thượng, hằng hữu, không chấp thủ “của ta”, không bị giới hạn bởi bất kỳ hình tướng nào. Vượt ngoài ngôn từ, vô tính chất (nirguṇa), Ngài chỉ được chứng ngộ bằng chân tri—quả thật là Đấng Tối Thượng vượt trên tối thượng.

Verse 33

एवं स्वरूपं परमं चिंतयन् ध्यानमास्थितः । परमानंदसंमग्नो बभूव बहुसूतिकृत्

Như vậy, quán niệm hình tướng tối thượng ấy, Ngài an trụ trong thiền định kiên cố; đắm chìm trong đại lạc tối thượng, Ngài trở thành đấng sinh thành nhiều con cháu.

Verse 34

ध्यानस्थितं च सर्वेशं दृष्ट्वा सर्वे दिवौकसः । हरि शक्रादयस्सर्वे नंदिनं प्रोचुरानताः

Thấy Đấng Chúa Tể muôn loài, Thần Śiva, đang nhập định, hết thảy chư thiên ở cõi trời—Hari (Viṣṇu), Śakra (Indra) và các vị khác—đều cúi đầu đảnh lễ và thưa với Nandin.

Verse 35

देवा ऊचुः । किं वयं करवामाद्य विरक्तो ध्यानमास्थितः । शंभुस्त्वं शंकर सखस्सर्वज्ञः शुचिसेवकः

Chư Thiên thưa rằng: “Giờ đây chúng con phải làm gì? Śambhu đã lìa bỏ dục vọng và an trú trong thiền định. Ôi Śaṅkara, ngài là bạn thân cận của Người—bậc toàn tri, và là vị tùy tùng thanh tịnh, tận hiến trong phụng sự thánh thiện.”

Verse 36

केनोपायेन गिरिशः प्रसन्नः स्याद्गणाधिप । तदुपायं समाचक्ष्व वयं त्वच्छरणं गताः

“Ôi Gaṇādhipa, bằng phương cách nào Girīśa—Śiva, Chúa Tể Núi non—sẽ hoan hỷ ban ân? Xin hãy chỉ dạy phương cách ấy; chúng con đã đến nương tựa nơi ngài.”

Verse 37

ब्रह्मोवाच । इति विज्ञापितो देवैर्मुने हर्षादिभिस्तदा । प्रत्युवाच सुरांस्तान्स नंदी शंभुप्रियो गणः

Phạm Thiên (Brahmā) nói: Khi ấy, được chư thiên cùng các bậc hiền triết đứng đầu là Harṣa và những vị khác trình bày, Nandī—gaṇa được Śambhu yêu quý—đã đáp lời các vị Deva ấy.

Verse 38

नंदीश्वर उवाच । हे हरे हे विधे शक्रनिर्जरा मुनयस्तथा । शृणुध्वं वचनं मे हि शिवसंतोषकारकम्

Nandīśvara nói: “Hỡi Hari, hỡi Đấng Tạo Hóa (Phạm Thiên), hỡi Indra cùng chư thiên bất tử, và các bậc hiền thánh nữa—xin lắng nghe lời ta, vì đó chính là lời làm Thượng Đế Śiva hoan hỷ.”

Verse 39

यदि वो हठ एवाद्य शिव दारपरिग्रहे । अतिदीनतया सर्वे सुनुतिं कुरुतादरात्

“Nếu hôm nay các vị quả thật kiên quyết trong việc khiến Śiva chấp thuận hôn sự, thì tất cả hãy hết sức khiêm cung, thành kính dâng lời khẩn cầu với lòng tôn kính.”

Verse 40

भक्तेर्वश्यो महादेवो न साधारणतस्तुराः । अकार्यमपि सद्भक्त्या करोति परमेश्वरः

Mahādeva thật sự bị nhiếp phục bởi lòng sùng kính, chẳng phải bằng phương tiện tầm thường. Nhờ bhakti thanh tịnh và chân thành, Đấng Tối Thượng còn thành tựu cả điều vốn bị xem là không thể hay không nên làm.

Verse 41

एवं कुरुत सर्वे हि विधिविष्णुमुखाः सुराः । यथागतेन मार्गेणान्यथा गच्छत मा चिरम्

“Vậy hãy làm như thế—tất cả chư thiên, do Brahmā và Viṣṇu dẫn đầu. Hãy lập tức rời đi; trở về đúng con đường các ngươi đã đến, chớ đi lối khác, và chớ chần chừ.”

Verse 42

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तस्य मुने विष्ण्वादयस्सुराः । तथेति मत्त्वा सुप्रीत्या शंकरं तुष्टुवुर्हि ते

Brahmā nói: Nghe lời vị hiền triết ấy, Viṣṇu và các chư thiên khác, tin nhận là chân thật, liền hoan hỷ tán dương Śaṅkara với niềm hân hoan lớn.

Verse 43

देवदेव महादेव करुणासागर प्रभो । समुद्धर महाक्लेशात्त्राहि नश्शरणागतान्

Ôi Thần của các thần, Mahādeva, đấng Chủ tể—biển cả từ bi—xin nâng chúng con ra khỏi khổ nạn lớn lao này và che chở chúng con, vì chúng con đã đến nương tựa nơi Ngài.

Verse 45

हरिर्मया सुदीनोक्त्या सुविज्ञप्तं चकार ह । संस्मरन्मनसा शंभुं भक्त्या परमयान्वितः

Hari (Viṣṇu), được lời khiêm nhường của ta bẩm báo rõ ràng, liền hành động đúng như vậy; và với tâm luôn tưởng niệm Śambhu (Śiva), Ngài tràn đầy lòng sùng kính tối thượng.

Verse 46

ब्रह्मोवाच । सुरैरेवं स्तुतश्शंभुर्हरिणा च मया भृशम् । भक्तवात्सल्यतो ध्यानाद्विरतोभून्महेश्वरः

Phạm Thiên (Brahmā) nói: Được chư thiên, được Hari (Viṣṇu) và cả ta hết lòng tán thán như vậy, Śambhu—Đại Chúa Tể—vì lòng thương mến kẻ sùng kính, đã rời khỏi sự nhập định thiền quán.

Verse 47

उवाच सुप्रसन्नात्मा हर्यादीन्हर्षयन्हरः । विलोक्य करुणादृष्ट्या शंकरो भक्तवत्सलः

Bấy giờ Śaṅkara—Hara, Đấng thương yêu người sùng tín—tâm hoàn toàn hoan hỷ, làm cho Hari và chư thần khác vui mừng; rồi với ánh nhìn từ bi, Ngài cất lời.

Verse 48

शंकर उवाच । हे हरे हे विधे देवाश्शक्राद्या युगपत्समे । किमर्थमागता यूयं सत्यं ब्रूत ममाग्रतः

Śaṅkara nói: “Hỡi Hari, hỡi Vidhātr̥ (Brahmā), và chư thiên do Śakra (Indra) dẫn đầu—các ngươi cùng đến trước ta một lượt. Vì việc gì mà đến? Hãy nói sự thật trước mặt ta.”

Verse 49

हरिरुवाच । सर्वज्ञस्त्वं महेशान त्वंतर्याम्यखिलेश्वरः । किं न जानासि चित्तस्थं तथा वच्म्यपि शासनात्

Hari thưa: “Ôi Maheśāna, Ngài là bậc toàn tri; Ngài là Đấng Ngự Trị bên trong (Antaryāmin) và là Chúa tể muôn loài. Có điều gì ở trong tâm mà Ngài lại không biết? Dẫu vậy, vâng theo thánh lệnh của Ngài, con xin nói.”

Verse 50

तारकासुरतो दुःखं संभूतं विविधं मृड । सर्वेषां नस्तदर्थं हि प्रसन्नोऽकारि वै सुरैः

“Ôi Mr̥ḍa, bậc nhân từ! Do Tārakāsura mà muôn nỗi khổ đau đã phát sinh. Vì lợi ích của tất cả chúng con, chư thiên đã thành tâm cầu khẩn để làm Ngài hoan hỷ.”

Verse 51

शिवा सा जनिता शैलात्त्वदर्थं हि हिमालयात् । तस्यां त्वदुद्भवात्पुत्रात्तस्य मृत्युर्न चान्यथा

“Nữ Thần cát tường Śivā ấy đã sinh ra từ Núi—tức từ Himālaya—chính vì Ngài. Và chỉ từ người con trai sẽ sinh ra bởi Ngài nơi nàng, cái chết của hắn mới xảy đến—không còn con đường nào khác.”

Verse 52

इति दत्तो ब्रह्मणा हि तस्मै दैत्याय यद्वरः । तदन्यस्मादमृत्युस्स बाधते निखिलं जगत्

Như vậy, Phạm Thiên (Brahmā) đã ban ân phúc ấy cho tên A-tu-la. Khi đã thoát khỏi cái chết bởi mọi nguyên nhân khác, về sau hắn áp bức toàn thể thế gian.

Verse 53

नारदस्य निर्देशात्सा करोति कठिनं तपः । तत्तेजसाखिलं व्याप्तं त्रैलोक्यं सचराचरम्

Theo lời chỉ dạy của Nārada, nàng thực hành khổ hạnh nghiêm khắc. Nhờ quang lực phát sinh từ tapas ấy, trọn cả Tam giới—mọi loài động và bất động—đều được thấm nhuần, lan tỏa khắp nơi.

Verse 54

वरं दातुं शिवायै हि गच्छ त्वं परमेश्वर । देवदुःखं जहि स्वामिन्नस्माकं सुखमावह

Ôi Đấng Parameśvara, xin Ngài hãy đi ban ân phúc cho Śivā (Pārvatī). Bạch Chúa Tể, xin xóa tan nỗi khổ của chư thiên và đem an lạc đến cho chúng con.

Verse 55

देवानां मे महोत्साहो हृदये चास्ति शंकर । विवाहं तव संद्रष्टुं तत्त्वं कुरु यथोचितम्

Ôi Śaṅkara, trong lòng con—và cả nơi chư thiên nữa—đã dâng lên niềm háo hức lớn lao muốn được chiêm ngưỡng lễ thành hôn của Ngài. Vậy xin Ngài hãy khởi sự sắp đặt mọi việc cho đúng đắn, theo chân lý và trật tự thích hợp.

Verse 56

रत्यै यद्भवता दत्तो वरस्तस्य परात्पर । प्राप्तोऽवसर एवाशु सफलं स्वपणं कुरु

Ô Đấng Tối Thượng vượt trên mọi tối thượng! Ân huệ Ngài đã ban cho Rati nay đã đến đúng thời. Vậy xin mau khiến lời nguyện và quyết định của chính Ngài kết thành quả.

Verse 57

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा तं प्रणम्यैव विष्णुर्देवा महर्षयः । संस्तूय विविधैस्तोत्रैस्संतस्थुस्तत्पुरोऽखिलाः

Phạm Thiên nói: Nói xong như vậy, Viṣṇu cùng chư thiên và các đại hiền thánh liền cúi đầu đảnh lễ Ngài. Rồi tất cả đồng ca tụng Ngài bằng muôn loại thánh ca, và đứng chầu trước tôn nhan Ngài.

Verse 58

भक्ताधीनः शंकरोऽपि श्रुत्वा देववचस्तदा । विहस्य प्रत्युवाचाशु वेदमर्यादरक्षकः

Bấy giờ Śaṅkara, tuy là Đấng Tối Thượng nhưng luôn thuận theo lòng người mộ đạo, nghe lời chư thiên. Ngài mỉm cười; bậc gìn giữ khuôn phép thanh tịnh của Veda liền đáp lời ngay.

Verse 59

शंकर उवाच । हे हरे हे विधे देवाश्शृणुतादरतोऽखिलाः । यथोचितमहं वच्मि सविशेषं विवेकतः

Śaṅkara nói: “Hỡi Hari, hỡi Vidhi (Đấng Tạo Hóa), cùng tất cả chư thiên—hãy lắng nghe với lòng cung kính. Ta sẽ nói cho hợp lẽ, bằng sự phân biệt sáng suốt, và trình bày rõ từng điều.”

Verse 60

नोचितं हि विधानं वै विवाहकरणं नृणाम् । महानिगडसंज्ञो हि विवाहो दृढबन्धनः

Quả thật, đối với con người, việc lập gia thất không phải là một quy định thích đáng. Bởi hôn nhân được gọi là “xiềng xích lớn”, một sợi trói buộc bền chặt.

Verse 61

कुसंगा बहवो लोके स्त्रीसंगस्तत्र चाधिकः । उद्धरेत्सकलबंधैर्न स्त्रीसंगात्प्रमुच्यते

Trong đời có nhiều thứ giao du tai hại, nhưng sự vướng mắc vào dục lạc và ái nhiễm là mạnh nhất. Người ta có thể được giải thoát khỏi các ràng buộc khác, song khỏi xiềng xích sinh từ sự vướng mắc ấy thì khó bề thoát ra.

Verse 62

लोहदारुमयैः पाशैर्दृढं बद्धोऽपि मुच्यते । स्त्र्यादिपाशसुसंबद्धो मुच्यते न कदाचन

Dẫu bị trói chặt bằng xiềng xích sắt hay dây gỗ, người ta vẫn có thể được tháo mở; nhưng kẻ bị buộc trong thòng lọng ái luyến đối với đàn bà và những thứ tương tự thì chẳng bao giờ được giải thoát, vào bất cứ lúc nào.

Verse 63

वर्द्धंते विषयाश्शश्वन्महाबंधनकारिणः । विषयाक्रांतमनसस्स्वप्ने मोक्षोऽपि दुर्लभः

Các đối tượng dục lạc cứ mãi tăng trưởng, trở thành nguyên nhân của đại trói buộc. Với người có tâm bị tràn ngập bởi hưởng thụ thế gian, giải thoát (mokṣa) thật khó đạt—dẫu chỉ trong ý niệm, như thể trong một giấc mộng.

Verse 64

सुखमिच्छतु चेत्प्राज्ञो विधिवद्विषयांस्त्यजेत् । विषवद्विषयानाहुर्विषयैर्यैर्निहन्यते

Nếu người trí thật lòng cầu hạnh phúc bền lâu, thì theo đúng kỷ luật phải buông bỏ các đối tượng của giác quan; vì các bậc hiền triết nói rằng các đối tượng ấy như chất độc—chính bởi chúng mà con người bị diệt vong.

Verse 65

जनो विषयिणा साकं वार्तातः पतति क्षणात् । विषयं प्राहुराचार्यास्सितालितेंद्रवारुणीम्

Một người chỉ cần trò chuyện với kẻ nghiện dục lạc cũng có thể sa ngã trong chốc lát. Vì thế các bậc thầy dạy rằng ngay cả những thứ men say tinh luyện—rượu trắng, rượu đen, thứ “mỹ tửu của Indra”, và rượu vang—đều là đối tượng của sự buông thả.

Verse 66

यद्यप्येवं हि जानामि सर्वं ज्ञानं विशेषतः । तथाप्यहं करिष्यामि प्रार्थनां सफलां च वः

“Dẫu ta quả thật biết tất cả điều ấy—mọi giáo huấn, từng chi tiết—nhưng ta vẫn sẽ dâng lời cầu nguyện này, và chắc chắn nó sẽ kết quả cho các ngươi.”

Verse 67

भक्ताधीनोऽहमेवास्मि तद्वशात्सर्वकार्य कृत् । अयथोचितकर्ता हि प्रसिद्धो भुवनत्रये

Chính Ta bị ràng buộc bởi các bhakta của Ta; dưới quyền họ, Ta hoàn thành mọi việc. Khắp ba cõi, Ta nổi danh là Đấng hành động vượt ngoài lẽ thường—chỉ vì các tín đồ của Ta.

Verse 68

कामरूपाधिपस्यैव पणश्च सफलः कृतः । सुदक्षिणस्य भूपस्य भैमबंधगतस्य हि

Vì thế, cuộc cá cược của chúa tể Kāmarūpa đã được ứng nghiệm; và đối với vua Sudakṣiṇa, kẻ đã sa vào xiềng xích của Bhīma, điều ấy quả thật đã thành sự.

Verse 69

गौतमक्लेशकर्ताहं त्र्यंबकात्मा सुखावहः । तत्कष्टप्रददुष्टानां शापदायी विशेषतः

Ta chính là Tryambaka, tự thể của an lạc—thế mà Ta lại trở thành nguyên nhân khiến Gautama chịu khổ. Đối với kẻ ác gây đau khổ cho ông, Ta đặc biệt là Đấng ban lời nguyền.

Verse 70

विषं पीतं सुरार्थं हि भक्तवत्सलभावधृक् । देवकष्टं हृतं यत्नात्सर्वदैव मया सुराः

Vì lợi ích của chư Thiên, Ta quả thật đã uống chất độc, bởi Ta luôn mang bản tính thương yêu các bhakta. Hỡi các Deva, bằng nỗ lực có chủ ý, Ta hằng dẹp tan khổ nạn của chư Thiên.

Verse 71

भक्तार्थमसहं कष्टं बहुशो बहुयत्नतः । विश्वानर मुनेर्दुःखं हृतं गृहपतिर्भवन्

Vì lợi ích của người sùng kính, Đức Chúa đã nhiều lần gánh chịu khổ nhọc không thể chịu nổi, dốc sức bằng muôn phương; và khi trở thành Gṛhapati (chủ gia thất), Ngài đã xóa tan nỗi sầu của hiền giả Viśvānara.

Verse 72

किं बहूक्तेन च हरे विधे सत्यं ब्रवीम्यहम् । मत्पणोऽस्तीति यूयं वै सर्वे जानीथ तत्त्वतः

Nói nhiều để làm gì, hỡi Hari và hỡi Đấng Tạo Hóa (Vidhā)? Ta nói lời chân thật: tất cả các ngươi hãy biết đúng như thật rằng lời thệ nguyện của Ta vẫn kiên cố vững bền.

Verse 73

यदा यदा विपत्तिर्हि भक्तानां भवति क्वचित् । तदा तदा हरम्याशु तत्क्षणात्सर्वशस्सदा

Bất cứ khi nào, vào bất cứ lúc nào, tai ương khởi lên nơi các tín đồ của Ta, thì ngay trong khoảnh khắc ấy Ta liền mau chóng dẹp trừ hoàn toàn—luôn luôn và bằng mọi cách.

Verse 74

जानेऽहं तारकाद्दुःखं सर्वेषां वस्समुत्थितम् । असुरा त्तद्धरिष्यामि सत्यंसत्यं वदाम्यहम्

Hỡi con yêu, Ta biết nỗi khổ đã dấy lên cho tất cả các ngươi vì Tāraka. Từ tên Asura ấy Ta sẽ trừ bỏ nó—đó là chân thật; chân thật, chính là điều Ta tuyên bố.

Verse 75

नास्ति यद्यपि मे काचिद्विहारकरणे रुचिः । विवाहयिष्ये गिरिजा पुत्रोत्पादनहेतवे

Dẫu Ta hoàn toàn không có chút khuynh hướng nào đối với thú vui hay cuộc dạo chơi thế gian, Ta vẫn sẽ kết hôn với Girijā để làm nhân duyên sinh ra một người con.

Verse 76

गच्छत स्वगृहाण्येव निर्भयास्सकलाः सुराः । कार्यं वस्साधयिष्यामि नात्र कार्या विचारणा

Hỡi tất cả chư thiên, hãy trở về các cõi của mình, không còn sợ hãi. Ta sẽ hoàn thành việc của các ngươi; ở đây không cần bàn luận thêm nữa.

Verse 77

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा मौनमास्थाय समाधिस्थोऽभवद्धरः । सर्वे विष्ण्वादयो देवास्स्वधामानि ययुर्मुने

Phạm Thiên nói: Nói xong như vậy, Hara (Đức Śiva) liền an trụ trong im lặng và nhập định (samādhi). Bấy giờ tất cả chư thiên—Viṣṇu và các vị khác—đều rời đi, hỡi bậc hiền triết, trở về cõi ngự của mình.