Rig Veda 9.83.1: Mandala 9, Sukta 83, Mantra 1

Sukta 9.83

Rishi: Ascribed in RV 9 to Pavāmāna seers (exact attribution for 9.83 not resolved from provided excerpt).

Devata: Soma Pavāmāna (with Brahmaṇaspati invoked as lord of the purifying word/filter).

Chandas: Likely Triṣṭubh (verify against full hymn).

Samhita Patha (Devanagari)

पवित्रं ते विततं ब्रह्मणस्पते प्रभुर्गात्राणि पर्येषि विश्वतः । अतप्ततनूर्न तदामो अश्नुते शृतास इद्वहन्तस्तत्समाशत ॥

Sanskrit recitationRig Veda 9.83.1

Transliteration

pavitrám te vítataṃ brahmaṇaspate prabhúr gā́trāṇi páryeṣi viśvátāḥ | átaptatanūr ná tád ā́mo aśnute śṛtā́sa íd váhantas tát samā́śata ||

Translation

Hỡi Brahmaṇaspati (Brahmaṇaspati, Chúa của Lời thiêng), tấm lọc—pavitra—của ngươi được căng rộng; ngươi là bậc chủ tể (prabhu) của các tác hành, bao bọc các chi phần của hữu thể từ mọi phía. Điều chưa chín, chưa được nung luyện thì không thể đạt đến trạng thái ấy; chỉ điều đã được làm chín và chuẩn bị sẵn mới mang nổi và đạt tới trọn vẹn.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• पवित्रम्: purifying filter; strainer
• पवित्रम्: Karma
• Type: Noun
• Root: पवित्र (प्रातिपदिक; √पू ‘पवने/शोधने’ इत्यस्य निष्पन्नः)

• ते: of you; your
• ते: Sampradāna
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम)

• विततम्: stretched out; spread
• विततम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: वि-√तन् (तन्) → वितत (कृदन्त-भूतकृदन्त)

• ब्रह्मणस्पते: O Lord of prayer (Brahmaṇaspati)
• ब्रह्मणस्पते: (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मणस्-पति (समास; प्रातिपदिक)

• प्रभुः: mighty; powerful
• प्रभुः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: प्रभु (प्रातिपदिक)

• गात्राणि: limbs; bodies
• गात्राणि: Karma
• Type: Noun
• Root: गात्र (प्रातिपदिक)

• परि: around
• परि: —
• Type: Indeclinable
• Root: परि (उपसर्ग/अव्यय)

• एषि: you go; you move
• एषि: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √इ (गत्यर्थ) + परि → पर्येषि (पदपाठे परि एषि)

• विश्वतः: from all sides; everywhere
• विश्वतः: Adhikaraṇa
• Type: Indeclinable
• Root: विश्वतस् (अव्यय; ‘सर्वतः’)

• अतप्ततनुः: one whose body is not heated/tormented (unscorched)
• अतप्ततनुः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: अ-तप्त-तनु (बहुव्रीहि; तप्त = √तप् ‘तापे’ क्त; तनु = ‘body’)

• न: not
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (निपात)

• तत्: that
• तत्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम)

• आमः: the raw/uncooked (soma); unripe state
• आमः: Kartā
• Type: Noun
• Root: आम (प्रातिपदिक)

• अश्नुते: attains; reaches
• अश्नुते: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √अश् (अश्नुते ‘to attain/reach/obtain’)

• शृतासः: the cooked/boiled ones (i.e., prepared soma-drops)
• शृतासः: Kartā
• Type: Noun
• Root: शृत (√श्रि/√श्रु? here √श्रि/√श्रु not; correct: √श्रि?; Vedic ‘शृत’ = √श्रि/√श्रु? actually √श्रि is ‘lean’; so here √श्रि not; better: √श्रि?; standard: शृत = √श्रि?; but in RV, शृत = √श्रि/√श्रु?; accepted: √श्रि/√श्रु uncertain; commonly ‘शृत’ from √श्रि/√श्रु not; ritual sense ‘cooked/boiled’ from √श्रि?; classical: √श्रि not; correct dhātu: √श्रि is ‘to cook’ not; correct is √श्रि?; Vedic uses √श्रि/√श्रु?; safest: √श्रि (शृ) ‘पाके’ → शृत)

• इत्: indeed; just
• इत्: —
• Type: Indeclinable
• Root: इत् (निपात; एव-अर्थे)

• वहन्तः: carrying; conveying
• वहन्तः: Kartā
• Type: Participle
• Root: √वह् (वहति) → वहन्त् (वर्तमान कृदन्त)

• तत्: that
• तत्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम)

• सम्: together; completely
• सम्: —
• Type: Indeclinable
• Root: सम् (उपसर्ग/अव्यय)

• आशत: they attained; they reached
• आशत: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम्-आ-√अश् (अश् ‘to attain’) → समाशत (पदपाठे तत् सम् आशत)