Rig Veda 4.41.5: Mandala 4, Sukta 41, Mantra 5

Sukta 4.41

Rishi: Vāmadeva Gautama

Devata: Indra-Varuṇa (dual)

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

इन्द्रा युवं वरुणा भूतमस्या धियः प्रेतारा वृषभेव धेनोः । सा नो दुहीयद्यवसेव गत्वी सहस्रधारा पयसा मही गौः ॥

Recitation with translationRig Veda 4.41.5

Transliteration

índrā yuváṃ varuṇā bhūtám asyā́ dhiyaḥ prétārā vṛṣabhéva dhenóḥ | sā́ no duhīyad yávasā́iva gatvī́ sahásra-dhārā páyasā mahī́ gáuḥ ||

Translation

Hỡi Indra và Varuṇa, xin hãy trở thành những vị dẫn đạo của tư tưởng linh hứng (dhī) này, như hai bò đực dẫn dắt bò sữa. Nguyện nàng cho chúng con sữa, tiến đến như kẻ đi ra đồng cỏ—Con Bò vĩ đại, với ngàn dòng chảy (sahasra-dhārā) của sự sung mãn rạng ngời.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• इन्द्रा: O Indra (with Varuṇa)
• इन्द्रा: सम्बोधन (आह्वान)
• Type: Noun (proper)
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• युवम्: you two
• युवम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• वरुणा: O Varuṇa
• वरुणा: सम्बोधन (आह्वान)
• Type: Noun (proper)
• Root: वरुण (प्रातिपदिक)

• भूतम्: have become / being
• भूतम्: कर्तृ-विशेषण
• Type: Verb-derived adjective/participle
• Root: भू (धातु) → भूत (कृदन्त, क्त)

• अस्याः: of this (cow / inspiration)
• अस्याः: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• धियः: thoughts / inspirations
• धियः: कर्म
• Type: Noun
• Root: धि (प्रातिपदिक) / धी (स्त्री)

• प्रेतारा: leaders / forward-guiders
• प्रेतारा: कर्तृ-विशेषण
• Type: Agent noun (dual)
• Root: प्र-इ (धातु) → प्रेतृ (कृदन्त, तृच्) → प्रेतार (प्रातिपदिक)

• वृषभा: (as) two bulls
• वृषभा: कर्तृ-विशेषण
• Type: Noun
• Root: वृषभ (प्रातिपदिक)

• इव: like
• इव: सम्बन्ध (comparison marker)
• Type: Indeclinable
• Root: इव

• धेनोः: of the cow
• धेनोः: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Noun
• Root: धेनु (प्रातिपदिक)

• सा: she
• सा: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• नः: for us / our
• नः: सम्प्रदान (for us) / सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• दुहीयत्: may she milk
• दुहीयत्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: दुह् (धातु)

• यवसे: for fodder / nourishment
• यवसे: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: यवस (प्रातिपदिक)

• इव: as if / like
• इव: सम्बन्ध (comparison marker)
• Type: Indeclinable
• Root: इव

• गत्वी: having gone / going forth
• गत्वी: कर्तृ-विशेषण
• Type: Verbal adjective/participle (Vedic)
• Root: गम् (धातु) → गत्वी (कृदन्त, त्विन्/त्वी-प्रत्यय; वैदिक)

• सहस्रधारा: thousand-streamed
• सहस्रधारा: कर्तृ-विशेषण
• Type: Adjective (compound)
• Root: सहस्र-धार (समास; प्रातिपदिक)

• पयसा: with milk / with nourishing fluid
• पयसा: करण
• Type: Noun
• Root: पयस् (प्रातिपदिक)

• मही: great
• मही: कर्तृ-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: मही (प्रातिपदिक)

• गौः: the cow (symbolic: inspiration/abundance)
• गौः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: गो (प्रातिपदिक)