Rig Veda 3.48.3 — Mandala 3, Sukta 48, Mantra 3
Sukta 3.48
Rishi: Viśvāmitra Gāthina (traditional)
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh (probable)
Samhita Patha (Devanagari)
उपस्थाय मातरमन्नमैट्ट तिग्ममपश्यदभि सोममूधः । प्रयावयन्नचरद्गृत्सो अन्यान्महानि चक्रे पुरुधप्रतीकः ॥
Transliteration
upasthā́ya mātáram ánnám aiṭa tígmam apaśyad abhí sómam ū́dhaḥ | prayāváyan ácarad gṛ́tso anyā́n mahā́ni cakre purudhápratīkaḥ ||
Translation
Đứng kề bên Mẹ, chàng tìm cầu lương thực; chàng thấy sức lực sắc bén trong Soma—bầu vú. Tiến ra và thúc đẩy tiến lên, kẻ nhiệt thành ấy rong ruổi vượt ngoài những kẻ khác; bậc mang nhiều hình tướng hiển lộ đã làm nên những công việc lớn lao.
Word by Word
उपस्थायhaving approached / having stood near
उपस्थाय:
(क्रियाविशेषण) मुख्यक्रियायाः पूर्वकालिकः
TypeVerb
Rootउप-स्था (√स्था)
मातरम्the mother
मातरम्:
कर्म
TypeNoun
Rootमातृ
अन्नम्food
अन्नम्:
कर्म
TypeNoun
Rootअन्न
ऐट्टhe went/attained (to)
ऐट्ट:
कर्तृ (अन्तर्निहितः—सः)
TypeVerb
Root√अट् (अटति) / वैदिक रूप ‘ऐट्’
तिग्मम्sharp, keen
तिग्मम्:
कर्म (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootतिग्म
अपश्यत्he saw
अपश्यत्:
कर्तृ (अन्तर्निहितः—सः)
TypeVerb
Root√पश् (पश्यति)
अभिtowards, upon
अभि:
(क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअभि
सोमम्Soma
सोमम्:
कर्म
TypeNoun
Rootसोम
ऊधःudder
ऊधः:
कर्तृ/आधार (उपमा/विषयः—‘udder’ as the source/container)
TypeNoun
Rootऊधस्
प्रयावयन्driving forth / setting in motion
प्रयावयन्:
कर्तृ (सः—‘driving/setting in motion’)
TypeVerb
Rootप्र-या-वय (√वय/√वी ‘to weave/drive/urge’ वैदिक caus./intens.-प्रायः)
अचरत्he moved / went
अचरत्:
कर्तृ (अन्तर्निहितः—सः)
TypeVerb
Root√चर् (चरति)
गृत्सःthe eager/clever one
गृत्सः:
कर्तृ (सः—‘the eager/clever one’)
TypeNoun/Adjective
Rootगृत्स
अन्यान्others
अन्यान्:
कर्म
TypePronoun/Adjective
Rootअन्य
महानिgreat (deeds/things)
महानि:
कर्म
TypeAdjective (substantivized)
Rootमहत्
चक्रेhe has done / he did
चक्रे:
कर्तृ (अन्तर्निहितः—सः)
TypeVerb
Root√कृ (करोति)
पुरुधप्रतीकःhaving many forms/appearances
पुरुधप्रतीकः:
कर्तृ-विशेषणम्
TypeAdjective (compound)
Rootपुरुधा + प्रतीक
Ritual Application
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Natural Symbolism
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes
Ask anything about this verse
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.