Rig Veda 2.23.3: Mandala 2, Sukta 23, Mantra 3

Sukta 2.23

Rishi: Gṛtsamada

Devata: Bṛhaspati

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

आ विबाध्या परिरापस्तमांसि च ज्योतिष्मन्तं रथमृतस्य तिष्ठसि । बृहस्पते भीमममित्रदम्भनं रक्षोहणं गोत्रभिदं स्वर्विदम् ॥

Recitation with translationRig Veda 2.23.3

Transliteration

ā́ vi-bā́dhya pari-rā́pas tamā́ṃsi ca jyótiṣmantaṃ rátham ṛtásya tiṣṭhasi | bṛ́haspate bhīmám amítra-dámbhanaṃ rakṣó-haṇaṃ gotrá-bhidaṃ svàr-vidám ||

Translation

Xua tan những bóng tối bao vây và các sức ép thù nghịch, Ngài đứng vững trên cỗ xe rực sáng của Chân lý (ṛta). Hỡi Bṛhaspati, Ngài đáng kinh, kẻ bẻ gãy sự ngạo mạn của địch thù, kẻ sát diệt các lực rakṣas tham nuốt, kẻ chẻ toang hang động che giấu (go-tra), kẻ tìm ra các cõi trời ánh sáng (svar).

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• आ: towards; forth
• आ: —
• Type: Indeclinable
• Root: आ (upasarga)

• विबाध्य: having repelled
• विबाध्य: —
• Type: Verb
• Root: बाध् (dhātu) + वि-

• परिरापः: the assailer/harmer (one who injures all around)
• परिरापः: Kartā
• Type: Noun
• Root: परि-राप (prātipadika; from √रप/राप ‘harm, injury’ with परि-)

• तमांसि: darknesses
• तमांसि: Karma
• Type: Noun
• Root: तमस् (prātipadika)

• च: and
• च: —
• Type: Indeclinable
• Root: च (nipāta)

• ज्योतिष्मन्तम्: luminous
• ज्योतिष्मन्तम्: Karma (viśeṣaṇa of रथम्)
• Type: Adjective
• Root: ज्योतिष्मन्त् (adj. prātipadika from ज्योतिस्)

• रथम्: chariot
• रथम्: Karma
• Type: Noun
• Root: रथ (prātipadika)

• ऋतस्य: of ṛta (cosmic order/truth)
• ऋतस्य: Ṣaṣṭhī-sambandha
• Type: Noun
• Root: ऋत (prātipadika)

• तिष्ठसि: you stand; you take your stand
• तिष्ठसि: Kriyā
• Type: Verb
• Root: स्था (dhātu)

• बृहस्पते: O Bṛhaspati
• बृहस्पते: Sambodhana
• Type: Noun
• Root: बृहस्पति (prātipadika)

• भीमम्: terrible; formidable
• भीमम्: Karma (viśeṣaṇa of रक्षोहणम्/गोत्रभिदम्/स्वर्विदम् as epithets)
• Type: Adjective
• Root: भीम (adj. prātipadika)

• अमित्रदम्भनम्: crusher of foes
• अमित्रदम्भनम्: Karma (epithet of Bṛhaspati)
• Type: Noun/Adjective
• Root: अमित्र-दम्भन (prātipadika; दम्भन ‘subduing/crushing’ from √दम्भ/दभ् ‘to harm, deceive, crush’)

• रक्षोहणम्: slayer of demons (rakṣas)
• रक्षोहणम्: Karma (epithet)
• Type: Noun/Adjective
• Root: रक्षस्-हन् (prātipadika; हन् ‘slay’)

• गोत्रभिदम्: splitter of the cow-pen/fort (Vala); opener of enclosures
• गोत्रभिदम्: Karma (epithet)
• Type: Noun/Adjective
• Root: गोत्र-भिद् (prātipadika; √भिद् ‘split’)

• स्वर्विदम्: finder/winner of heaven (light)
• स्वर्विदम्: Karma (epithet)
• Type: Noun/Adjective
• Root: स्वर्-विद् (prātipadika; √विद् ‘find, obtain’)