Rig Veda 1.175.1: Mandala 1, Sukta 175, Mantra 1

Sukta 1.175

Rishi: Vasiṣṭha (traditional attribution for RV 1.175 in the Vasiṣṭha-associated cluster; verify against śākhā-anukramaṇī for edition-specific certainty)

Devata: Indra (Soma-empowered Indra)

Chandas: Triṣṭubh (probable for RV 1.175; confirm per padya count in critical edition)

Samhita Patha (Devanagari)

मत्स्यपायि ते महः पात्रस्येव हरिवो मत्सरो मदः । वृषा ते वृष्ण इन्दुर्वाजी सहस्रसातमः ॥

Sanskrit recitationRig Veda 1.175.1

Transliteration

matsyapā́yi te máhaḥ pā́trasyeva harivo matsaró mádaḥ | vṛ́ṣā te vṛ́ṣṇa índur vājī sahasra-sā́tamaḥ ||

Translation

Hỡi Indra, đấng có những tuấn mã hung vàng, niềm hân hoan lớn lao đã được Ngài uống, như uống từ một bình đầy tràn. Vì Ngài—Bò Đực—Indu (Soma) được ép này, mạnh mẽ và chiến thắng, trở thành sức lực thắng ngàn lần: xung lực của Soma làm tăng trưởng quyền năng cho cuộc chinh phục nội tâm.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• मत्स्यपायि: fish-drinker (epithet; one who drinks like a fish / drinks fish-like)
• मत्स्यपायि: विशेषण (कर्तृ-सम्बन्धे)
• Type: Noun (compound) / Adjective (epithet)
• Root: मत्स्य- (प्रातिपदिक) + पा (धातु, पिबति) → पायि (कृदन्त/नामधातु-रूप)

• ते: of you / your
• ते: सम्बन्ध (genitive: ‘of/for you’)
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• महः: of the great (one); great
• महः: सम्बन्ध (genitive: ‘of the great’)
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: महत् (प्रातिपदिक)

• पात्रस्य: of the vessel / cup
• पात्रस्य: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Noun
• Root: पात्र- (प्रातिपदिक)

• इव: like, as
• इव: उपमान-निर्देशक
• Type: Indeclinable
• Root: इव (निपात)

• हरिवः: O Harivaḥ (Indra, having tawny horses)
• हरिवः: सम्बोधन
• Type: Noun (epithet)
• Root: हरिवत्/हरिवस्- (प्रातिपदिक; इन्द्रस्य विशेषणम् ‘having tawny steeds’)

• मत्सरः: exhilaration; excitement; intoxication
• मत्सरः: कर्तृ/भाव (as subject-noun in apposition)
• Type: Noun
• Root: मत्सर- (प्रातिपदिक)

• मदः: rapture; intoxication (soma-joy)
• मदः: कर्तृ/भाव (appositional)
• Type: Noun
• Root: मद- (प्रातिपदिक)

• वृषा: the bull; the strong one
• वृषा: कर्तृ (subject/apposition to इन्दुः)
• Type: Noun/Adjective
• Root: वृषन्/वृषा- (प्रातिपदिक)

• ते: of you / your
• ते: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• वृष्णः: of the bull; of the strong one
• वृष्णः: सम्बन्ध (genitive: ‘of the bull/strong one’)
• Type: Noun/Adjective
• Root: वृषन्- (प्रातिपदिक)

• इन्दुः: the Soma drop; Soma
• इन्दुः: कर्तृ (subject)
• Type: Noun
• Root: इन्दु- (प्रातिपदिक)

• वाजी: prize-winning; swift; bringing booty
• वाजी: विशेषण (कर्तृ-सम्बन्धे)
• Type: Adjective
• Root: वाजिन्- (प्रातिपदिक)

• सहस्रसातमः: most winning of thousands; best at winning thousands
• सहस्रसातमः: विशेषण (कर्तृ-सम्बन्धे)
• Type: Adjective (superlative)
• Root: सहस्र- + सातम (सात- ‘winning’ < √सन्/सा ‘to gain, win’ as prātipadika) (समास)