
Sukta 1.155
Dīrghatamas Aucathya (traditional for RV 1.155)
Viṣṇu
Triṣṭubh
Thánh ca này ca ngợi Viṣṇu như vị hộ vệ bao la, bất khả chinh phục, đấng đánh thức tư tưởng linh hứng và đứng vững trên những đỉnh núi cao. Bài ca tôn vinh “những bước sải rộng” mang tầm vũ trụ của Ngài, nhờ đó đo lường và nâng đỡ các thế giới, gắn sự uy vĩ của Ngài với trật tự của tế lễ và với chiến thắng trong cuộc tranh tài. Thi sĩ khắc họa Viṣṇu vừa là đấng đo đạc vũ trụ, vừa là sức mạnh luôn trẻ trung, tiến bước để trợ giúp những người thờ phụng.
Mantra 1
प्र वः पान्तमन्धसो धियायते महे शूराय विष्णवे चार्चत । या सानुनि पर्वतानामदाभ्या महस्तस्थतुरर्वतेव साधुना ॥
Hãy dâng lên lời ca tụng của các ngươi cho Viṣṇu—đấng anh hùng vĩ đại—đấng say men hoan lạc tinh luyện (soma đã lọc) và đánh thức tư duy. Ngài đứng trên các đỉnh núi, không thể khuất phục, hiện hữu bao la, vững bền và thẳng ngay như tuấn mã thiện hảo.
Mantra 2
त्वेषमित्था समरणं शिमीवतोरिन्द्राविष्णू सुतपा वामुरुष्यति । या मर्त्याय प्रतिधीयमानमित्कृशानोरस्तुरसनामुरुष्यथः ॥
Hỡi Indra và Viṣṇu, cuộc chiến của hai quyền năng mau lẹ ấy quả thật dữ dội; người uống Soma mở rộng cho hai Ngài con đường an ổn. Khi sức thù nghịch được dựng lên chống lại kẻ phàm nhân, ngay cả khỏi ngọn lửa bừng cháy và khỏi đợt xông tới dữ dằn, hai Ngài vẫn che chở và làm cho lối qua trở nên rộng mở.
Mantra 3
ता ईं वर्धन्ति मह्यस्य पौंस्यं नि मातरा नयति रेतसे भुजे । दधाति पुत्रोऽवरं परं पितुर्नाम तृतीयमधि रोचने दिवः ॥
Hai vị ấy làm tăng trưởng sức nam nhi hùng mạnh của người ấy; hai Bà Mẹ được dẫn xuống dưới vì hạt giống và vì sự hưởng thụ. Người Con thiết lập danh xưng thấp và cao của Người Cha, và danh xưng thứ ba thì đặt trong cõi sáng rực của trời.
Mantra 4
तत्तदिदस्य पौंस्यं गृणीमसीनस्य त्रातुरवृकस्य मीळ्हुषः । यः पार्थिवानि त्रिभिरिद्विगामभिरुरु क्रमिष्टोरुगायाय जीवसे ॥
Chính sức mạnh anh hùng ấy của Ngài—đúng vậy, sức nam nhi ấy—chúng tôi ca tụng: của Đấng bảo hộ cường tráng, không bị sói làm hại, Đấng ban phát dồi dào. Ngài, với ba bước, đã đo rộng các cõi trần thế, vì đời sống rộng đường tiến bước, vì thánh ca mênh mông.
Mantra 5
द्वे इदस्य क्रमणे स्वर्दृशोऽभिख्याय मर्त्यो भुरण्यति । तृतीयमस्य नकिरा दधर्षति वयश्चन पतयन्तः पतत्रिणः ॥
Kẻ phàm nhân, hướng mắt về thị kiến của cõi trời rực sáng, có thể thấy hai bước chân của Ngài; nhưng bước thứ ba thì không ai với tới—ngay cả loài chim có cánh đang bay cũng chẳng đạt.
Mantra 6
चतुर्भिः साकं नवतिं च नामभिश्चक्रं न वृत्तं व्यतीँरवीविपत् । बृहच्छरीरो विमिमान ऋक्वभिर्युवाकुमारः प्रत्येत्याहवम् ॥
Với “bốn” và “chín mươi” danh xưng hợp lại, Ngài làm cho bánh xe nhiều nan chuyển động như vòng tròn quay, phóng nó đi theo các lộ trình. Thân thể vĩ đại, Ngài đo lường bằng những thánh ca của các ṛṣi (ṛk); luôn trẻ trung mà chẳng phải trẻ thơ, Ngài tiến ra chiến trận.
It praises Viṣṇu’s vast power—especially his famous ‘three strides’ by which he measures and secures the worlds—while asking for protection, stability, and a spacious life.
The mountain-summit imagery presents Viṣṇu as firm, unconquerable, and elevated above obstacles—symbolizing a stable cosmic support that the worshipper can rely on.
It is a Vedic way of saying Viṣṇu establishes the great spaces of existence—measuring out the world-regions so life, order, and the sacrifice can unfold securely.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.