Rig Veda 1.155.4: Mandala 1, Sukta 155, Mantra 4

Sukta 1.155

Rishi: Dīrghatamas Aucathya

Devata: Viṣṇu

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

तत्तदिदस्य पौंस्यं गृणीमसीनस्य त्रातुरवृकस्य मीळ्हुषः । यः पार्थिवानि त्रिभिरिद्विगामभिरुरु क्रमिष्टोरुगायाय जीवसे ॥

Transliteration

tat-tad id asya paṃsyaṃ gṛṇīmasi inasya trātur avṛkasya mīḷhuṣaḥ | yaḥ pārthivāni tribhir id vigāmabhir uru kramiṣṭor urugāyāya jīvase ||

Translation

Chính sức mạnh anh hùng ấy của Ngài—đúng vậy, sức nam nhi ấy—chúng tôi ca tụng: của Đấng bảo hộ cường tráng, không bị sói làm hại, Đấng ban phát dồi dào. Ngài, với ba bước, đã đo rộng các cõi trần thế, vì đời sống rộng đường tiến bước, vì thánh ca mênh mông.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• तत्: that
• तत्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• तत्: that
• तत्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• इत्: indeed / just
• इत्: —
• Type: Indeclinable
• Root: इत् (निपात)

• अस्य: of him / of this (one)
• अस्य: Sambandha (genitive)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• पौंस्यम्: manly power, prowess
• पौंस्यम्: Karma
• Type: Noun
• Root: पौंस्य (प्रातिपदिक; पुंस् → पौंस्य)

• गृणीमसि: we praise / we sing
• गृणीमसि: —
• Type: Verb
• Root: √गॄ/गृ (स्तुति-गाने)

• एनस्य: of this one / of him
• एनस्य: Sambandha (genitive)
• Type: Pronoun
• Root: एतद्/एना (सर्वनाम-प्रातिपदिक; ‘एना’ series)

• त्रातुः: of the protector
• त्रातुः: Sambandha (genitive)
• Type: Noun
• Root: त्रातृ (प्रातिपदिक; √त्रा ‘to protect’ से कर्तृ-नाम)

• अवृकस्य: of the unharming / unwolfish (harmless) one
• अवृकस्य: Sambandha (genitive)
• Type: Adjective
• Root: अ-वृक (प्रातिपदिक; वृक ‘wolf’/‘harm’ से नञ्-समास)

• मीळ्हुषः: of the bountiful giver
• मीळ्हुषः: Sambandha (genitive)
• Type: Noun/Adjective
• Root: मीळ्हु (प्रातिपदिक; √मिह्/मिह ‘to shower’ → ‘bountiful’)

• यः: who
• यः: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• पार्थिवानि: earthly (things/realms)
• पार्थिवानि: Karma
• Type: Adjective (substantive)
• Root: पार्थिव (प्रातिपदिक; पृथिवी-सम्बन्धी)

• त्रिभिः: with three
• त्रिभिः: Karaṇa
• Type: Numeral
• Root: त्रि (संख्या-प्रातिपदिक)

• इत्: indeed
• इत्: —
• Type: Indeclinable
• Root: इत् (निपात)

• विगामभिः: with wide strides / with far-going (steps)
• विगामभिः: Karaṇa
• Type: Noun/Adjective
• Root: विगाम (प्रातिपदिक; वि-गाम ‘wide-going/striding’)

• उरु: wide, vast
• उरु: —
• Type: Adjective (indeclinable use)
• Root: उरु (प्रातिपदिक)

• क्रमिष्टोः: of the strider
• क्रमिष्टोः: Sambandha (genitive)
• Type: Noun
• Root: क्रमिष्टृ (प्रातिपदिक; √क्रम् ‘to stride’ से कर्तृ-नाम)

• उरुगायाय: to the far-famed (one)
• उरुगायाय: Sampradāna
• Type: Adjective (epithet)
• Root: उरुगाय (प्रातिपदिक; उरु+गाय ‘wide-sung, far-famed’)

• जीवसे: for living, for life
• जीवसे: Prayojana (dative of purpose)
• Type: Noun (purpose infinitival dative)
• Root: जीवस् (प्रातिपदिक; √जीव् ‘to live’ से भाव/उद्देश्य-नाम)