
Sukta 1.123
Uṣas (Dawn) / Dakṣiṇā (opening image), with dawn-emergence motif
Bài thánh ca này tán dương Uṣas (Bình minh) như sức mạnh vươn lên từ bóng tối, phơi bày thế giới và khiến đời sống con người vận hành trở lại dưới Ṛta (trật tự vũ trụ). Bài ca đối chiếu Đêm và Bình minh như hai lực luân phiên, và cầu xin rằng sự đến của Bình minh sẽ thiết lập nơi người tế tự một ý chí cát tường, hướng đúng (kratu), cùng với sự sung túc và lòng rộng rãi.
Mantra 1
पृथू रथो दक्षिणाया अयोज्यैनं देवासो अमृतासो अस्थुः । कृष्णादुदस्थादर्या विहायाश्चिकित्सन्ती मानुषाय क्षयाय ॥
Cỗ xe của Dakṣiṇā (nữ thần của sự hiến tặng thiêng và phúc lành) thật rộng lớn; các thần bất tử đã lên ngự trên đó. Từ bóng đen nàng vươn lên cao—bậc cao quý của không gian xa thẳm—tỉnh thức phân minh vì chốn cư ngụ của loài người.
Mantra 2
पूर्वा विश्वस्माद्भुवनादबोधि जयन्ती वाजं बृहती सनुत्री । उच्चा व्यख्यद्युवतिः पुनर्भूरोषा अगन्प्रथमा पूर्वहूतौ ॥
Nàng thức dậy trước hết từ toàn cõi hữu thể, chiến thắng để giành sự sung mãn của sức lực, rộng lớn và luôn dẫn đường. Từ cao nàng tự hiển lộ—thiếu nữ luôn được làm mới. Uṣas (Bình minh) đã đến, là người đầu tiên đáp lại lời khấn gọi đã được xướng lên từ trước.
Mantra 3
यदद्य भागं विभजासि नृभ्य उषो देवि मर्त्यत्रा सुजाते । देवो नो अत्र सविता दमूना अनागसो वोचति सूर्याय ॥
Khi hôm nay nàng phân chia phần cho loài người, hỡi Bình minh, nữ thần thiện sinh, ngay tại đây trong cõi phàm tử—bấy giờ Savitṛ, đấng thần thánh dựng lập mái nhà trong chúng ta, tuyên cáo trước Mặt Trời: “Chúng ta vô tội, xứng đáng đón nhận ánh sáng cao hơn.”
Mantra 4
गृहंगृहमहना यात्यच्छा दिवेदिवे अधि नामा दधाना । सिषासन्ती द्योतना शश्वदागादग्रमग्रमिद्भजते वसूनाम् ॥
Uṣas (Bình minh) đi từ nhà này sang nhà khác, ngày qua ngày tiến thẳng về phía chúng ta, lại tự mang lấy danh xưng của mình như mới. Mong đánh thức và soi chiếu, nàng luôn trở lại; từng bước từng bước, nàng phân chia các báu vật—mỗi lần tiến lên mở ra một phần mới của sự phong nhiêu của hữu thể.
Mantra 5
भगस्य स्वसा वरुणस्य जामिरुषः सूनृते प्रथमा जरस्व । पश्चा स दघ्या यो अघस्य धाता जयेम तं दक्षिणया रथेन ॥
Hỡi Uṣas, đấng có lời chân thật, em gái của Bhaga, bà con của Varuṇa, xin hãy tỏa sáng trước hết ở hàng đầu. Rồi mong chúng con đặt vững và giành được quyền lực ấy—điều nâng đỡ chúng con chống lại tổn hại; mong chúng con chinh phục nó bằng sức mạnh của dakṣiṇā (sự ban tặng đúng đắn), bằng cỗ xe của lễ hiến dâng có trật tự.
Mantra 6
उदीरतां सूनृता उत्पुरंधीरुदग्नयः शुशुचानासो अस्थुः । स्पार्हा वसूनि तमसापगूळ्हाविष्कृण्वन्त्युषसो विभातीः ॥
Xin cho những linh hứng chân thật trỗi dậy; xin cho sự sung mãn của minh triết trỗi dậy; xin cho các ngọn lửa rực cháy đứng lên trong ánh huy hoàng của mình. Những rạng chiếu của Bình minh (Uṣasas) làm hiển lộ các báu vật đáng ước ao vốn bị bóng tối che giấu.
Mantra 7
अपान्यदेत्यभ्यन्यदेति विषुरूपे अहनी सं चरेते । परिक्षितोस्तमो अन्या गुहाकरद्यौदुषाः शोशुचता रथेन ॥
Một bên rời đi, bên kia liền đến; hai bên khác hình tướng, nhưng trong sự thay phiên vẫn cùng chuyển hành. Một bên khiến bóng tối thành hang động bí mật; còn Uṣas (Bình minh) rực sáng với cỗ xe cháy lòa—mở lối từ che giấu đến hiển lộ.
Mantra 8
सदृशीरद्य सदृशीरिदु श्वो दीर्घं सचन्ते वरुणस्य धाम । अनवद्यास्त्रिंशतं योजनान्येकैका क्रतुं परि यन्ति सद्यः ॥
Hôm nay giống vậy, ngày mai cũng lại giống vậy, họ theo đuổi cõi miền vươn xa của Varuṇa. Không tì vết, mỗi người một mình, mà tức thì cùng vượt ba mươi đơn vị hành trình, xoay quanh công việc của krátu (ý chí/quyết định); nhờ thế các ngày được viên mãn trong luật của Đấng Bao La (ṛta).
Mantra 9
जानत्यह्नः प्रथमस्य नाम शुक्रा कृष्णादजनिष्ट श्वितीची । ऋतस्य योषा न मिनाति धामाहरहर्निष्कृतमाचरन्ती ॥
Biết “tên đầu tiên” của Ngày, đấng rực sáng sinh ra từ bóng đen rồi trở nên trắng chói. Trinh nữ của ṛta (trật tự chân chính) không làm suy giảm cõi phần của mình; ngày qua ngày, nàng vận hành theo sự giải phóng đã được ấn định, trung tín lặp lại hành vi xuất hiện vào trong chân thật.
Mantra 10
कन्येव तन्वा शाशदानाँ एषि देवि देवमियक्षमाणम् । संस्मयमाना युवतिः पुरस्तादाविर्वक्षांसि कृणुषे विभाती ॥
Như thiếu nữ phô bày vẻ đẹp nơi thân mình, hỡi Nữ Thần, nàng tiến đến vị thần đang cầu tìm lễ phẩm. Mỉm cười, trẻ trung, đứng trước muôn loài, nàng tỏa sáng và làm lộ bầu ngực—mở bày quang huy ẩn kín của hữu thể cho linh hồn biết thấy.
Mantra 11
सुसंकाशा मातृमृष्टेव योषाविस्तन्वं कृणुषे दृशे कम् । भद्रा त्वमुषो वितरं व्युच्छ न तत्ते अन्या उषसो नशन्त ॥
Rực rỡ xinh tươi, như người nữ được mẹ trang sức khéo, nàng làm cho hình thể mình hiển lộ trước kẻ biết nhìn. Hỡi Uṣas (Bình Minh) cát tường, hãy bừng sáng rộng hơn nữa; không một bình minh nào khác có thể lấy đi điều thuộc về nàng—ân huệ khai thị độc nhất của nàng.
Mantra 12
अश्वावतीर्गोमतीर्विश्ववारा यतमाना रश्मिभिः सूर्यस्य । परा च यन्ति पुनरा च यन्ति भद्रा नाम वहमाना उषासः ॥
Giàu ngựa, giàu bò, mang mọi ân huệ đáng ước, gắng sức cùng các tia của Mặt Trời, những Bình Minh đi ra rồi lại trở về, trở về rồi lại đi ra. Mang danh ‘Bhadrā’ (Cát Tường), họ đem sức mạnh mau lẹ và tri thức rạng ngời trở lại trong cõi của chúng ta.
Mantra 13
ऋतस्य रश्मिमनुयच्छमाना भद्रम्भद्रं क्रतुमस्मासु धेहि । उषो नो अद्य सुहवा व्युच्छास्मासु रायो मघवत्सु च स्युः ॥
Theo tia sáng của ṛta (trật tự chân thật của vũ trụ) mà tiến bước, xin đặt trong chúng con ý chí hành tác đúng đắn (kratu) ngày càng cát tường. Hỡi Uṣas—Bình Minh—hôm nay xin hãy bừng chiếu cho chúng con, đấng dễ được khẩn thỉnh; nguyện các sự sung mãn của hiện hữu, của của cải (rāyas), được thiết lập vững bền trong chúng con—và trong sức mạnh ban phát của chúng con, những kẻ có năng lực bố thí (maghavat).
The hymn primarily praises Uṣas (Dawn). The first verse also brings in Dakṣiṇā as an auspicious opening image connected with the right, favorable movement of the rite.
Dawn is the daily power that drives away darkness, reveals the world, and restores order. The hymn asks that this same ‘dawning’ establish right intention (kratu) and prosperity in the worshipper.
It highlights their lawful alternation: one departs as the other arrives. This contrast teaches that darkness can be a covering, while dawn is the revealing force that brings clarity, activity, and direction.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.